Tích tụ đất nông nghiệp để sản xuất hàng hóa: Cần hoàn thiện hành lang pháp lý

(PLVN) -  Tích tụ ruộng đất để phát triển nền nông nghiệp hàng hóa là chính sách đúng, phù hợp quy luật khách quan. Nhưng để chính sách này khả thi và có hiệu quả thực chất thì cần xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý thông thoáng, ổn định, đảm bảo hài hòa giữa lợi ích của người nông dân, nhà đầu tư và nền kinh tế.
Tích tụ đất nông nghiệp để sản xuất hàng hóa: Cần hoàn thiện hành lang pháp lý Ảnh minh họa

Vai trò “trung gian” của chính quyền

Sau một thời gian dài, kể cả khi đã có Nghị định 61/2010/NĐ-CP khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, thì theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tính đến năm 2014, số doanh nghiệp (DN) trong nông, lâm nghiệp, thủy sản chỉ đạt 1% trong tổng số DN của cả nước và hầu hết các DN trong lĩnh vực này đều có quy mô vốn nhỏ hơn 5 tỷ đồng.

Sở dĩ DN không mặn mà trong việc đầu tư vào nông nghiệp là do có nhiều trở ngại như rủi ro cao, tỷ suất lợi nhuận thấp, thời gian thu hồi vốn lâu, thời gian thuê đất ngắn, ruộng đất của nông hộ có quy mô nhỏ và phân tán, khó đầu tư sản xuất tập trung.

Gần đây, có nhiều DN có tiềm lực tài chính đầu tư vào nông nghiệp. Nông nghiệp không những chỉ thu hút các DN trong nước mà ở một số địa phương đã có những DN nước ngoài đầu tư.

Trong khi chưa có những quy định chính thức từ Trung ương, một số mô hình tích tụ ruộng đất đã được triển khai thí điểm tại một số địa phương.

Ví dụ ở Hà Nam, tại những nơi hoạt động sản xuất nông nghiệp không hiệu quả, đất đai manh mún hoặc bị bỏ hoang, trên cơ sở nhân dân tự nguyện, chính quyền đã chủ động ký hợp đồng thuê lại đất của nông dân; sau đó ký hợp đồng cho DN thuê lại đất đó trong dài hạn.

Như vậy, quyền sử dụng đất vẫn là của nông dân, nông dân chỉ chuyển quyền sử dụng trong thời gian nhất định cho DN. Mô hình này đã triển khai ở một số địa phương như: các xã Nhân Khang, Xuân Khuê, Nhân Bình (huyện Lý Nhân); xã Liêm Tiết, Phù Vân (TP Phủ Lý).

Thông qua vai trò “trung gian” tích cực của chính quyền địa phương, các DN có thể thu gom được một diện tích đất nông nghiệp lớn để tiến hành sản xuất, kinh doanh mà tự mình họ khó có thể làm. Hiện, VinEco có 3.000ha đất sản xuất để phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Chính quyền cho DN thuê lại đất của dân có trái luật?

Hiện, DN (chủ yếu là các DN lớn hoặc tương đối lớn) tích tụ, tập trung ruộng đất, thông qua: thuê lại đất nông nghiệp của nông dân; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của nông dân; nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của nông dân; thuê đất của địa phương hoặc nông lâm trường quốc doanh cũ. Đây là hình thức đang nhận được nhiều sự quan tâm, chú ý và tranh luận với các quan điểm khác nhau.

Rào cản đối với quá trình này là các quy định pháp lý, các thủ tục và cơ chế chính sách có liên quan (ví dụ: chuyển đổi mục đích sử dụng đất, chuyển nhượng quyền sử dụng, thế chấp tài sản trên đất đi thuê, phân cấp phân quyền…) còn thiếu vắng hoặc chưa phù hợp và phức tạp.

Thái Bình là một trong những địa phương đã thực hiện thí điểm tích tụ, tập trung đất đai ngay từ khi thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp. Bà Khổng Thị Thịnh - Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thái Bình cho biết, do chưa có quy định cụ thể về việc thực hiện tích tụ đất đai để sản xuất nông nghiệp nên hầu hết làm theo ý kiến chủ quan của mỗi địa phương.

Hầu hết các mô hình tích tụ chưa đảm bảo thủ tục về đất đai, các bên chỉ thực hiện theo thỏa thuận giữa người thuê, mua hoặc mượn với những người có ruộng đất và chủ yếu là người địa phương thuê đất của nhân dân địa phương.

Theo một số chuyên gia pháp luật, thực tế cho thấy việc chính quyền đứng ra thuê đất của người dân rồi cho DN thuê lại trên 20 năm là chưa phù hợp với quy định pháp luật và có nhiều rủi ro.

Theo Bộ luật Dân sự 2015 và các bộ luật dân sự trước đó, việc ký kết hợp đồng thuê đất chỉ diễn ra giữa các bên có các tổ chức đăng ký theo luật như thể nhân, pháp nhân. UBND các cấp không phải là pháp nhân hay thể nhân trong ký kết hợp đồng thuê đất.

Mặt khác, luật pháp nghiêm cấm dùng ngân sách nhà nước để kinh doanh nên chính quyền các cấp đứng ra thuê đất của dân là sai luật chứ không phải là cách làm sáng tạo.

“Cả nước có 10 triệu hộ nông dân, với 70 triệu mảnh đất nông nghiệp, diện tích hơn 27 triệu ha. Diện tích bình quân hộ nông nghiệp đạt khoảng 0,46ha. Trong đó, hộ gia đình, cá nhân hiện đang quản lý, sử dụng 15 triệu ha; tổ chức kinh tế đang sử dụng hơn 2,7 triệu ha và các tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sử dụng hơn 45 nghìn ha, chiếm 0,14% tổng diện tích đất nông nghiệp của cả nước và chiếm 0,17% tổng diện tích đất nông nghiệp đang được sử dụng. Trong số đất nông nghiệp đã chuyển nhượng có 29% thực hiện trước năm 1994, 41% giai đoạn 1994 - 2003, 30% trong giai đoạn từ năm 2004 đến nay”.
Lam Hạnh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Hỗ trợ công nhân lao động là F0, F1, F2 từ nguồn kinh phí công đoàn

Hỗ trợ công nhân lao động là F0, F1, F2 từ nguồn kinh phí công đoàn

(PLVN) - Cả nước có hơn 32.000 công nhân lao động là F1, F2 đang bị cách ly, không có việc làm, thu nhập giảm sút nghiêm trọng, cuộc sống hết sức khó khăn, do đó, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam yêu cầu các cấp công đoàn cơ sở chủ động đánh giá nguy cơ rủi ro lây nhiễm dịch và kịp thời triển khai các chương trình hỗ trợ cho công nhân lao động là F0, F1, F2.

Đọc thêm

Người thành thị mơ được làm… nông dân

Người thành thị mơ được làm… nông dân
(PLVN) - Giờ đây, sau một cuộc bôn ba dài để được công nhận là “cư dân thành thị”, không ít người dân thành phố lớn lại mơ sở hữu mảnh vườn, ao cá ở nông thôn.

Chiếm đoạt, mua bán thông tin hàng tỉ cá nhân, tổ chức, vợ chồng giám đốc công ty công nghệ bị khởi tố

Chiếm đoạt, mua bán thông tin hàng tỉ cá nhân, tổ chức, vợ chồng giám đốc công ty công nghệ bị khởi tố
(PLVN) - Lực lượng chức năng xác định các đối tượng đã thu thập, chiếm đoạt, mua dụng trái phép gần 1.300GB dữ liệu, chứa hàng tỉ thông tin về các cá nhân, tổ chức trên toàn quốc là khách hàng điện lực; phụ huynh, học sinh; khách hàng của nhiều ngân hàng; thông tin đăng ký kinh doanh, nhân sự cơ quan nhà nước, bảo hiểm, hộ khẩu; thuê bao điện thoại…
Khẩn cấp tìm người từng đến 11 địa điểm ở Điện Biên

Khẩn cấp tìm người từng đến 11 địa điểm ở Điện Biên

(PLVN) - Tối 17/5, tỉnh Điện Biên ghi nhận thêm 3 trường hợp dương tính với virus SARS-CoV-2 tại xã Si Pa Phìn, huyện Nậm Pồ. Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Điện Biên đang khẩn cấp tìm kiếm người từng đến 11 địa điểm 3 bệnh nhân trên đã đi qua.

Tình hình dịch bệnh cơ bản được kiểm soát, Thủ tướng yêu cầu cương quyết giữ vững các mục tiêu

Tình hình dịch bệnh cơ bản được kiểm soát, Thủ tướng yêu cầu cương quyết giữ vững các mục tiêu
Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, qua 20 ngày của đợt bùng phát dịch thứ 4, đến giờ này, chúng ta vẫn cơ bản kiểm soát được tình hình trên cả nước, chưa phát hiện ổ dịch mới không rõ nguồn lây. Tuy nhiên, nguy cơ vẫn rất cao, Thủ tướng yêu cầu cần giữ vững và cương quyết thực hiện các mục tiêu, giải pháp đã đề ra.

Tập đoàn TH trao tặng Bộ Y Tế 39.000 ly sữa tươi sạch tiếp sức các y bác sĩ tuyến đầu

Tập đoàn TH trao tặng Bộ Y Tế 39.000 ly sữa tươi sạch tiếp sức các y bác sĩ tuyến đầu
(PLVN) - Cả nước đang dồn mọi nguồn lực khẩn trương xử lý các ổ dịch COVID-19 vừa bùng phát trở lại tại nhiều tỉnh thành trong đó tập trung ở khu vực miền Bắc. Tiếp tục sát cánh cùng lực lượng tuyến đầu trong hành trình chống dịch, chiều 17/5, Tập đoàn TH gửi tặng Công đoàn Y tế Việt Nam 39.000 ly sữa tươi sạch để tiếp sức các cán bộ y tế trong đợt dịch thứ 4 bùng phát này.

Nơi địa đầu tổ quốc với ngày hội của toàn dân

Nơi địa đầu tổ quốc với ngày hội của toàn dân
(PLVN) - Hướng đến ngày bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 – 2026, tỉnh Hà Giang đã thực hiện công tác chuẩn bị bầu cử với tinh thần nghiêm túc, triển khai toàn diện, kịp thời, đúng quy định của pháp luật.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó Tổng biên tập: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376