Luật "bỏ hoang" tội rửa tiền

(PLO) - Sau 5 năm Luật Phòng chống rửa tiền 2012 đi vào cuộc sống, và phải đến sau gần 7 năm Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2009 có hiệu lực với điều luật mới là tội “Tửa tiền”, đến nay mới có 1 vụ án được đưa ra xét xử về tội danh trên, đó là bị cáo Giang Văn Hiển bị truy tố, xét xử về tội rửa tiền trong đại án tham nhũng Giang Kim Đạt. 
Luật "bỏ hoang" tội rửa tiền Bị cáo Giang Văn Hiển sắp bị xét xử về tội “Rửa tiền” trong đại án tham nhũng Giang Kim Đạt.

Luật Phòng chống rửa tiền 2012 (có hiệu lực từ 1/1/2013) cùng với Bộ luật Hình sự (BLHS), Luật Phòng, chống tham nhũng đã góp phần tích cực vào việc làm minh bạch hóa nền tài chính quốc gia. Đặc biệt, trong đó phải kể đến việc BLHS sửa đổi năm 2009 đã bổ sung thêm tội “Rửa tiền” để đáp ứng yêu cầu đấu tranh, phòng chống loại tội phạm mới này và đáp ứng yêu cầu của cải cách, hội nhập. Tuy nhiên, nghịch lý là điều luật về tội rửa tiền hầu như bị bỏ hoang trong khi tình trạng vi phạm trên thực tế khá nhiều. 

Sắp xét xử vụ rửa tiền đầu tiên

Vào ngày 16/2 tới đây, TAND TP Hà Nội sẽ mở lại phiên tòa xét xử vụ án tham ô tài sản, rửa tiền xảy ra tại Cty TNHH MTV Vận tải Viễn dương (Vinashinlines). Trong vụ án này, bị cáo Giang Văn Hiển (67 tuổi, ở TP HCM) bị cáo buộc về hành vi giúp sức cho con trai là Giang Kim Đạt (SN 1977, nguyên quyền Trưởng phòng Kinh doanh Vinashinlines) tham ô số tiền hơn 259,5 tỷ đồng. Cụ thể, để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng, Đạt nhờ Giang Văn Hiển mở 22 tài khoản ngoại tệ nhận và rút tiền “hoa hồng”.

Số tiền phi pháp trên được Giang Kim Đạt đầu tư vào bất động sản trong nước và chuyển tiền ra nước ngoài. Cơ quan điều tra xác minh, làm rõ nguồn gốc tài sản, phong tỏa và kê biên 40 bất động sản trong nước gồm đất, nhà chung cư, biệt thự và một số bất động sản tại Singapore, căn hộ chung cư tại Anh…

Trên thực tế, tội phạm rửa tiền không phải là loại hình mới tại Việt Nam, nhưng việc điều tra, truy tố, xét xử gặp nhiều khó khăn vì liên quan đến chứng minh, xác định chủ thể, tội danh. Trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội, Thượng tướng Lê Quý Vương, Thứ trưởng Bộ Công an từng cho biết, vụ án Giang Kim Đạt là điển hình của tội phạm tham nhũng và rửa tiền, rất ít khi áp dụng tại Việt Nam.

Theo quy định tại BLHS năm 1999, loại tội phạm này được quy định tại Điều 251 - Tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có, nhưng đến BLHS sửa đổi (năm 2009), thuật ngữ “rửa tiền” mới chính thức được đưa vào sử dụng. Khái niệm rửa tiền được mô tả cụ thể tại khoản 1 Điều 3 Nghị định số 74/2005/NĐ-CP ngày 7/6/2005 về phòng, chống rửa tiền.

Theo đó, rửa tiền là hành vi của cá nhân, tổ chức tìm cách hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có thông qua các hoạt động cụ thể sau: tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào một giao dịch liên quan đến tiền, tài sản do phạm tội mà có; thu nhận, chiếm giữ, chuyển dịch, chuyển đổi, chuyển nhượng, vận chuyển, sử dụng, vận chuyển qua biên giới tiền, tài sản do phạm tội mà có; đầu tư vào một dự án, một công trình, góp vốn vào một doanh nghiệp hoặc tìm cách khác che đậy, ngụy trang hoặc cản trở việc xác minh nguồn gốc, bản chất thật sự hoặc vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do phạm tội mà có. 

Như vậy, khung pháp lý đã có, nhưng việc thực thi vẫn gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Nhiều chuyên gia đánh giá, việc truy tố và đưa ra xét xử tội phạm về rửa tiền rất hiếm do nhiều nguyên nhân và phải tìm giải pháp khắc phục để nâng cao hiệu quả đấu tranh với loại tội phạm này.

Vì sao “khó xử”?

Các chuyên gia pháp lý cho rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực tế tội phạm rửa tiền bị bỏ lọt, hoặc chưa bị xử lý, hoặc hành vi rửa tiền nhưng được xử lý bằng một tội danh khác nhẹ hơn, chẳng hạn như “Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có”. Trong đó, một trong những nguyên nhân là BLHS chưa quy định rõ khái niệm, yếu tố cấu thành tội rửa tiền, trong khi hiện cũng chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể.

Trong BLHS, tội rửa tiền là tội rất nghiêm trọng, được quy định có khung hình phạt cao nhất đến 15 năm tù. Tại khoản 1 Điều 251 quy định: “Người nào thực hiện một trong các hành vi sau thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm: Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác liên quan đến tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản đó; Sử dụng tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác; Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó…

Luật Phòng chống rửa tiền có hiệu lực thi hành từ 1/1/2013. Cùng với BLHS, Luật Phòng chống tham nhũng, việc ban hành Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012 là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động phòng, chống rửa tiền ở nước ta. Đồng thời, đây cũng là hành động thiết thực để thực hiện cam kết của Việt Nam trong việc đấu tranh chống lại tội phạm rửa tiền trong bối cảnh toàn cầu hóa. 

Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia thì quá trình thực hiện Luật này cũng hặp phải nhiều “rào cản” do người Việt Nam vốn dĩ chỉ quen xài tiền mặt và hạn chế việc giao dịch, thanh toán qua ngân hàng. Trong khi hiện nay chúng ta lại đang thiếu một cơ chế quản lý tiền mặt rõ ràng nên khó có thể làm minh bạch nguồn gốc các khoản tiền. Đây là việc cần phải cải thiện nếu muốn nâng cao hiệu quả của công tác phòng, chống rửa tiền.

Bên cạnh đó, để Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012 sớm đi vào cuộc sống, việc ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật và việc triển khai thực hiện Luật của các bộ, ngành liên quan, tổ chức tài chính, tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành nghề phi tài chính có vai trò rất quan trọng. Cùng với đó, cần phải có hướng dẫn cụ thể Điều 251 BLHS về tội rửa tiền để chấm dứt tình trạng điều luật “treo”, xử lý nghiêm loại tội phạm rửa tiền, góp phần minh bạch hóa nền tài chính quốc gia trong tình hình mới. 

Trần Nguyên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

“Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày”

“Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày”
(PLVN) - “Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày” của nhà văn Hoàng Anh Tú do Định Tị Books phát hành dành cho trẻ em về chủ đề môi trường. Cuốn “Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày” lấy bối cảnh học viện siêu anh hùng vì môi trường. Sách có những hình minh họa sinh động, thu hút độc giả nhí. 

Nơm nớp những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể tại trường học

Nơm nớp những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể tại trường học
(PLVN) - Thời gian đây, một số trường học trên khắp cả nước xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm khiến nhiều học sinh bị  đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, đau đầu phải nhập viện cấp cứu. Không ít phụ huynh lo ngại vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm không được kiểm soát chặt chẽ tại bữa ăn học đường.

Trợ giúp người bị xâm hại tình dục: Cần thật nhiều mảnh ghép để “vá lành”

Trợ giúp người bị xâm hại tình dục: Cần thật nhiều mảnh ghép để “vá lành”
(PLVN) - Xâm hại tình dục (XHTD) đặc biệt với phụ nữ, trẻ em gái đang có chiều hướng gia tăng một cách đáng lo ngại ở Việt Nam và thường để lại các hậu quả nghiêm trọng trước mắt và lâu dài về sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội, thậm chí là mất đi tính mạng. Do vậy, việc có nhiều mảnh ghép để “vá lành” các “lỗ thủng” do hậu quả của XHTD gây ra là rất cần thiết.

[Truyện ngắn] Nhạc cây

[Truyện ngắn] Nhạc cây
(PLVN) - Chàng trai vẫn chưa thôi bài sáo “Tiếng vọng đêm trăng”. Tối cuối tuần mùa thu mênh mang. Cả con phố như được ngơi nghỉ sau cả tuần căng mình ngột ngạt. Thân đa ta nhẹ nhõm và những tán lá cũng được vui cùng những cơn gió. 

Sắp diễn ra Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITM Hanoi 2020

Sắp diễn ra Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITM Hanoi 2020
(PLVN) - Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITA Hanoi 2020 sẽ được tổ chức từ ngày 18 – 21/11 trong bối cảnh dịch Covid-19 đã được kiểm soát và Chính phủ cho phép mở lại các hoạt động sự kiện, lễ hội. Hội chợ lần này hướng tới chủ đề ứng dụng công nghệ số trong phát triển du lịch. 

Tái khởi động Chương trình Kích cầu Du lịch lần 2 hậu Covid-19

Tái khởi động Chương trình Kích cầu Du lịch lần 2 hậu Covid-19
(PLVN) - Ngày 18/9, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức  phát động Chương trình kích cầu du lịch nội địa lần thứ 2 và sẽ được triển khai vào những tháng cuối năm 2020. Chương trình tái kích cầu du lịch lần này hướng đến chủ đề “Du lịch Việt Nam an toàn, hấp dẫn”.

Tự hào với 10 công trình chào mừng Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV

Tự hào với 10 công trình chào mừng Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV
(PLVN) - Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2020 – 2025, là đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cán bộ, đảng viên và Nhân dân toàn tỉnh. Để tạo khí thế thi đua sôi nổi chào đón sự kiện trọng đại này, tỉnh Quảng Ninh đã lựa chọn 10 công trình gắn biển chào mừng Đại hội.

Bổ nhiệm Tổng Biên tập Báo Nam Định

 Bổ nhiệm Tổng Biên tập Báo Nam Định
(PLVN) - Trước khi được Tỉnh uỷ Nam Định tiến hành bổ nhiệm, Ban Tuyên giáo TW, Bộ Thông tin & Truyền thông đã có công văn gửi Tỉnh uỷ Nam Định đồng ý bổ nhiệm chức danh Tổng Biên tập báo Nam Định đối với bà Hoàng Thị Hoài Phương.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬