Chuyện “hậu kỳ” ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ

(PLVN) -Hôm nay, ngày 13/7/2020, ngày mà cách đây đúng 20 năm Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) được ký kết tại Washington, thủ đô Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ, PLVN nhận được bài viết của ông Nguyễn Đình Lương, Trưởng đòan đàm phán BTA, về những câu chuyện hậu kỳ xung quanh việc ký BTA.
Chuyện “hậu kỳ” ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ

Trong bài viết, ông Lương chia sẻ, việc BTA được ký kết “như một gánh nặng ngàn cân được đẩy khỏi vai còm của tôi, sau 5 năm trời đánh vật…”

“Ước mơ, mong muốn có một văn bản pháp lý để nhờ sức ép thời đại đập nát thứ kinh tế bao cấp lỗi thời, trì trệ, mở đường cho đất nước phát triển cùng thời đại, đã thực hiện được. Ngày tôi được vào Nhà Trắng, được gặp và chụp ảnh với Tổng thống Bill Clinton, và sau đó được Tổng thống cảm ơn  trong buối họp báo được đài CNN truyền hình trực tiếp, cả thế giới theo dõi, trong đó có cả vợ con tôi ở nhà, với tôi, một ông thợ cày xứ Nghệ, từ mảnh đất nghèo "chó ăn đá, gà ăn sỏi", thế là được rồi, không mơ gì hơn nữa…” - ông tâm sự và cho biết viết lại những câu chuyện hậu kỳ đó “cốt để cho vui, những chuyện vui buồn ngày ấy…”

PLVN trân trọng giới thiệu!

Ai đã quyết định và tại sao quyết định lấy ngày 13/7 để ký?

Sau khi ký Biên bản thỏa thuận và nguyên tắc, tại Hà Nội ngày 25/7/1999, Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ cơ bản đã hoàn tất. Chỉ còn 11 điểm, chủ yếu về kỹ thuật, vài phần trăm mở cửa các loại dịch vụ phải bàn thêm (đáng ra là ký được tại Hội nghị Thượng đỉnh APEC, Auckland, New Zealand, tháng 9/1999 nhưng rồi tuột cơ hội).

Đoàn đàm phán Việt Nam đổ bộ xuống Washington DC ngày 3/7/2000 để chuẩn bị trước. Bộ trưởng Vũ Khoan đi chậm vài hôm. Bộ trưởng ở cùng Sứ quán. Đoàn đàm phán ở Motel - nhà trọ, theo định mức chi của Bộ Tài chính.

Sau buổi gặp nhau chào xã giao, giới thiệu thành phần, hai đoàn Việt Nam và Mỹ cũng chỉ mất khoảng hơn nửa tiếng đã thống nhất các vấn đề, trong đó để lại 3 vấn đề xử lý ở cấp Bộ trưởng (thêm vài phần trăm mở cửa dịch vụ tài chính, viễn thông).

Mọi việc cũng nhẹ nhàng và thuận lợi, tôi và ông Joe Damond, Trưởng đoàn đàm phán Hoa Kỳ, bàn và thống nhất tổ chức để hai Bộ trưởng chính thức ký kết vào ngày 11/7/2000. 

Ngày 11/7/2000 cũng là ngày 11/6 Âm lịch, ngày giỗ cha tôi. Biết trước là ngày giỗ cha còn phải ở lại Washington chưa về được, tôi đã mang theo thẻ hương thơm, định bụng, ngày đó mua thêm bó hoa để cúng cha. Nếu Hiệp định ký vào ngày 11/7 thì tôi quá hạnh phúc.

Nhưng rồi, sáng 11/7 ông Damond báo lại cho tôi là chưa ký được, vì Nhà Trắng thông báo ngày giờ ký Hiệp định là do Tổng thống quyết. 

Tối hôm đó, tôi đã thắp hương cúng cha, với lòng thành kính và thưa với cha rằng: Việc khó nhất đời con, con đã làm được, nợ với đời con đã trả, con đã xứng đáng với cha.

Cha tôi, một người thông minh, văn hay, chữ đẹp, hào hoa phong nhã, ai cũng quý, ai cũng thương. Công việc của đoàn thể cách mạng luôn sôi nổi, trách nhiệm. Cuộc đời tôi luôn rõi theo bóng cha. Chỉ tiếc rằng ông mất quá sớm, lại thời buổi khó khăn, mẹ tôi và anh em tôi quá vất vả.

Tiếp sau đó, ông Damond còn nói với tôi rằng: Tổng thống quyết định ngày giờ ký vì Tổng thống muốn dành cho mình cái quyền là người đầu tiên thông báo với thế giới về việc ký kết một Hiệp định quan trọng đầu tiên giữa hai cựu thù trên tinh thần hòa giải. 

Sau tôi hiểu thêm tại sao phải ký lúc 13h, vì 14h Tổng thống họp báo, trong diễn văn có câu: "Cách đây mấy phút, Đại sứ Barshepsky và Bộ trưởng Vũ Khoan đã ký một Hiệp định giữa Hoa Kỳ và Việt Nam…).

Tổng thống Mỹ Bill Clinton họp báo công bố việc BTA đã được ký kết hồi 16h ngày 13/7/2000. 

Ngày ký giả, ngày ký thật và bức ảnh ký giả, bức ảnh ký thật

Như đã quyết định, đúng 13h ngày 13/7, Hai đoàn gặp nhau để ký. Nhưng đến lúc đó chưa có văn bản tiếng Việt của Hiệp định. Số là, trước lúc ra đi Bộ Ngoại giao đã rất cẩn thận chuẩn bị cho Đoàn đủ: Bìa Hiệp định, mấy trăm tờ giấy cứng có viền, giấy dùng cho các Hiệp định của Việt Nam.

Từ sáng sớm, ngày 13/7, Luật sư Nguyễn Hồng Dương, người phụ trách văn bản Hiệp định, đi tìm chỗ in, thì ra ở Mỹ không có máy in ra giấy cứng. Loay hoay mãi, cuối cùng quyết định in Hiệp định từ trong đĩa ra giấy trắng Mỹ, rồi chụp lại, in chụp những gần 300 tờ cho hai bộ Việt Nam và Mỹ. Một buổi sáng không xong. Luật sư Dương thì đi in Hiệp định. Tôi ở nhà xử lý các việc phát sinh.

Lúc đó, hai Bộ trưởng, hai Đại sứ, và các thành viên trong đoàn, các nhà báo, chờ, chờ mãi…

Sắp đến giờ đi vào Nhà trắng gặp Tổng thống, Bộ trưởng Vũ Khoan và Đại sứ Barshepsky ngồi vào bàn, cầm bút, đứng sau là hai Đại sứ, chụp ảnh "lễ ký". Đó là ký giả và bức ảnh đó là bức ảnh ký giả, nhưng ngày đó 13/7 được ghi vào Hiệp định là ngày ký.

 Bộ trưởng Vũ Khoan và Đại sứ Barshepsky ngồi vào bàn, cầm bút, đứng sau là hai Đại sứ, chụp ảnh "lễ ký".

Hai Bên hẹn nhau, 10h hôm sau, ngày 14/7 gặp nhau ký, Ông Joe Damond và tôi ký nháy vào từng trang văn bản, mỗi người phải ký gần 600 chữ ký. Rồi trình hai Bộ trưởng ký chính thức, và chụp ảnh, đó là ngày ký thực và bức ảnh buổi ký thật, có mặt hai Bộ trưởng, hai Đại sứ và hai Trưởng đoàn đàm phán.

Một ngày sau đó 14/7/2000, ông Nguyễn Đình Lương đại diện cho Đoàn đàm phán Việt Nam đặt bút ký tắt Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ tại Nhà Trắng. 

Vào Nhà trắng và ra khỏi Nhà trắng

Lại nói chuyện đi đến Nhà trắng. Đến giờ phải đi vào Nhà trắng tiếp kiến Tổng thống Bill Clinton tôi còn kẹt lo văn bản Hiệp định, có người nôn nóng, cứ giục đi sợ muộn giờ, nhưng Bộ trưởng Vũ Khoan thì kiên quyết phải tìm cho được ông Lương, và chỉ khi nào có ông Lương ngồi lên xe Bộ trưởng Khoan mới cho nổ máy.

May quá tôi về kịp, và biết tin đó tôi rất cảm kích về cách xử lý tế nhị của ông Bộ trưởng. Ông đúng là một nhà ngoại giao xuất sắc, tuyệt vời.

Qua các trạm kiểm soát an ninh, chúng tôi được dẫn vào phòng khách Roosevelt. Ở đó đã có đủ các quan chức quan trọng phía Hoa Kỳ. Đại sứ Barshefsky, Thượng nghị sĩ John McCain, Thượng nghị sĩ John Kerry, Hạ nghị sĩ Reyes, Thứ trưởng ngoại giao phụ trách kinh tế Larson, Đại sứ Peterson, Trưởng đoàn Joe Damond.

Trong khi mọi người đang chờ, ngoài vườn Nhà Trắng, chiếc trực thăng chở Tổng thống Bill Clinton hạ cánh, ông vừa về từ trại David nơi ông đang tổ chức cuộc đàm phán giữa Israel và Palestin. Ông vui vẻ bắt tay từng người và chụp ảnh với Bộ trưởng Vũ Khoan và một số người.

Tổng thống Bill Clinton tiếp ông Nguyễn Đình Lương tại Nhà Trắng ngày 13/7/2000. 

Sau mấy phút chào hỏi, chuyện trò thân mật, mọi người ra Vườn Hồng để dự họp báo. Buổi họp báo có CNN truyền trực tiếp. Ở đây Tổng thống đọc một bài diễn văn, ông nói lướt qua quá trình bình thường hóa quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam; quá trình tìm kiếm để có thể có Hiệp định thương mại giữa hai nước, ý nghĩa của Hiệp định đối với kinh tế xã hội Việt Nam; và ông kết thúc bài diễn văn bằng câu: "Hiệp định này là một điều nhắc nhở nữa rằng, những kẻ thù có thể đến với nhau và tìm được điểm chung theo cách cùng có lợi cho nhân dân họ, bỏ qua quá khứ và nắm lấy tương lai, tha thứ và hòa giải". Ông không quên cảm ơn những người đã có đóng góp cho sự thành công cuộc đàm phán này.

Khi Tổng thống nhắc đến câu: "Cảm ơn Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam Nguyễn Đình Lương", ông Joe Damond đứng cạnh tôi bấm tay tôi một cái thật đau, hai chúng tôi nhìn nhau, cười và thích. 

Xong việc, ra khỏi trạm gác cổng Nhà trắng được mươi bước, Bộ trưởng Vũ Khoan đi chậm lại, khoác tay lên vai tôi, có vẻ quan trọng, nói vừa đủ hai người nghe: "Ông Lương ơi, có chuyện bây giờ mình mới dám nói: Ông Cầm điện sang bảo, ký xong thì phái ông Lương về ngay để báo cáo Bộ Chính trị, nhà đang chờ… còn mình, mình đã xin phép được đi chơi vài hôm…". Tôi không dám tin vào tai mình. Không biết nên vui hay nên buồn. Đúng tôi là người nắm hết mọi vấn đề trong Hiệp định, tôi phải về báo cáo là đúng. Nhưng có lẽ, nên cho tôi đi xả hơi vài hôm sau những năm tháng dài vất vả… 

Rồi mình cũng phải tặc lưỡi: Số mình đúng là số khổ. Nguyễn Du tiên sinh đã dạy rồi: "Đã mang lấy nghiệp vào thân, cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa…". May quá, không lấy được vé đi ngay, vé Việt Nam đi Mỹ thời đó không phải như bây giờ.                                                                                

Chén rượu Vodka ngon nhất trong đời...

Ngày 14/7, ký xong Hiệp định, Bộ trưởng về Sứ quán Việt Nam. Chưa đến giờ về nấu cơm chiều, anh em trong Đoàn về văn phòng Thương vụ chơi.

Cảm giác của mình lúc đó rất lạ, cứ lâng lâng khó tả, có thể là niềm vui do cất được gánh nặng, tự nhiên mình thấy nhạt miệng, muốn có một cái gì đó mành mạnh, mà không biết cái gì.

May quá, liếc nhìn lên giá sách, thấy một chai Vodka mắt mình sáng lên, đây rồi, đúng là cái mình muốn. Bật chai luôn, mấy anh em rót mỗi người một cốc, nốc một hơi. Trời ơi, sao ngon thế! sướng thế. Cảm giác lúc đó, là cảm giác của bác thợ cày, trời nắng chang chang, cày xong thửa ruộng, mồ hôi nhễ nhại, ngồi phệt lên bờ, rít một hơi thuốc lào, rít thật sâu rồi nhả khói lên trời: sướng!

Và hình như chỉ có chén rượu đó, cho đến bây giờ, lãnh đạo cấp cao, cấp thấp chưa ai ban cho mình chén rượu nào. Thôi, không sao, văn hóa nhiệm kỳ xứ ta là vậy.

Ngày 13/7 năm nay, năm 2020, Joe Damond và bạn thân Jinny Foote và mình đã bàn nhau, hẹn gặp nhau tại Washington  DC tổ chức một buổi Gala kỷ niệm 20 năm ngày ký Hiệp định. Mọi việc tưởng như ngon lành, đùng một cái Covid tai hại chặn mất, đành chịu thôi. Số mình là vậy mà.

Và có lẽ mình cũng khó có dịp trở lại Washington DC lần nữa để gặp lại bạn bè vì mình cảm thấy già lắm rồi, sức yếu rồi, lại đang tính về quê sống  với lũy tre làng, với đồng lúa quê hương, và với cả những trận gió Lào nóng rát.

Thanh Thanh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Quảng Trị cần tập trung truy vết F1 triệt để

Quảng Trị cần tập trung truy vết F1 triệt để
(PLVN) - Trưa ngày 11/8, Đoàn công tác Bộ Y tế do PGS.TS Nguyễn Trường Sơn - Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Trị bàn về phương án phòng chống dịch Covid-19 đang có nhiều diễn biến phức tạp tại địa bàn này.

5 cặp sao Hàn diễn xuất ăn ý trên màn ảnh

5 cặp sao Hàn diễn xuất ăn ý trên màn ảnh
(PLVN) - Ngoại hình, khí chất cùng “phản ứng hóa học” bùng nổ của Park Seo Joon - Park Min Young, Hyun Bin - Son Ye Jin, Kim Soo Hyun - Seo Ye Ji… mang đến sức hút cho tác phẩm mà họ góp mặt.

Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 6: Vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục

Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 6: Vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục
(PLVN) - Trần Hưng Ðạo xem việc đoàn kết nội bộ là một nhân tố cực kỳ quan trọng để tạo thành sức mạnh. Nhìn lại ba cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông thắng lợi. Ông xác định: "Vua tôi đồng lòng, anh em hòa mục, nước nhà chung sức" là nhân tố đã làm cho "quân địch phải chịu bị bắt" (bị tựu tự cầm). Ông rất coi trọng đoàn kết quân và dân, đoàn kết trong quân đội “như cha con một nhà”.
Quán cà phê đậm không gian đại ngàn Tây Nguyên

Quán cà phê đậm không gian đại ngàn Tây Nguyên

(PLVN) - Nằm trên con phố Phan Chu Trinh (TP Kon Tum, tỉnh Gia Lai), từ lâu quán “Eva Coffee” đã nổi tiếng không chỉ do vị cà phê ngon mà còn bởi không gian nơi đây đậm dấu ấn văn hóa của núi rừng Tây Nguyên đại ngàn. 

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh: Ngành Ngoại giao cần kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh: Ngành Ngoại giao cần kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược
(PLVN) - Đến dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội Đại biểu Đảng bộ Bộ Ngoại giao lần thứ 28, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bí thư Ban Cán sự Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh nhấn mạnh, toàn đảng bộ, các cấp ủy cần kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược trong bối cảnh thế giới, khu vực biến động rất phức tạp, khó lường.
Chiều 11/8: Bệnh nhân 37 tuổi mắc Covid-19 tử vong

Chiều 11/8: Bệnh nhân 37 tuổi mắc Covid-19 tử vong

(PLVN) - Chiều ngày 11/8/2020, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn, Trưởng Bộ phận thường trực đặc biệt chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế tại Thành phố Đà Nẵng thông tin về trường hợp tử vong của bệnh nhân Covid-19. Bệnh nhân 832 tử vong vì suy tim trên nền bệnh lý nặng và mắc Covid-19.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬