Cẩn trọng với nguồn vốn vay từ Trung Quốc

(PLO) - Theo TS Phạm Sỹ Thành, Giám đốc Chương trình Nghiên cứu kinh tế Trung Quốc – VEPR, điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay từ Trung Quốc dễ dàng hơn nhiều so với các khoản vay từ Ngân hàng Thế giới (WB) hay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), tuy nhiên, đi kèm với nó là vấn đề về môi trường, lao động. 
 
Cẩn trọng với nguồn vốn vay từ Trung Quốc TS Phạm Sỹ Thành (bên trái) tại Hội thảo

Tại Hội thảo Đánh giá về tác động của vốn vay Trung Quốc do Chương trình Nghiên cứu Kinh tế Trung Quốc thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách- VEPR (VCES) phối hợp với Viện Kinh tế chính trị thế giới (IWEP) tổ chức sáng nay, 29/11, nhiều cảnh báo đã được đưa ra từ việc vay vốn từ Trung Quốc…

Trung Quốc hướng tới xuất khẩu vốn

Theo TS. Phạm Sỹ Thành – Giám đốc VCES, Trung Quốc đã chuyển hướng phát triển kinh tế hướng mạnh theo hướng không chỉ xuất khẩu hàng hóa mà còn xuất khẩu vốn, công nghệ và lao động ra nước ngoài. Để thực hiện điều này, Trung Quốc đã đẩy mạnh thành lập hàng loạt định chế tài chính cung cấp tín dụng phát triển như Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB – vốn điều lệ 100 tỷ USD); Quỹ Con đường tơ lụa (SF, vốn ban đầu 40 tỷ USD), và Quỹ Con đường tơ lụa xanh (vốn ban đầu 4,8 tỷ USD). Các định chế mới này, cộng với các ngân hàng chính sách trước đây như Ngân hàng phát triển Trung Quốc (CDB), Ngân hàng xuất nhập khẩu Trung Quốc (CHEXIM) đã đưa Trung Quốc trở thành quốc gia cung cấp tài chính phát triển lớn nhất thế giới vào năm 2016.

Trong giai đoạn 2005 – 2014, chỉ tính riêng lĩnh vực năng lượng, các định chế tài chính cung cấp tín dụng phát triển của Trung Quốc đã cho vay hơn 127 tỷ USD (gần gấp đôi con số 78 tỷ USD do Ngân hàng Thế giới cung cấp). Tại Châu Phi, Trung Quốc là nhà tài trợ lớn nhất, cung cấp tài chính cho 80% số dự án cơ sở hạ tầng giao thông. 

Theo ước tính của VCES, tính gộp cả ODA, các khoản cho vay của các ngân hàng chính sách, các ngân hàng thương mại và các định chế tài chính mới, từ 2015 mỗi năm Trung Quốc cung cấp 80 – 100 tỷ USD tài chính phát triển ra toàn cầu.

Có một điểm đáng chú ý là các khoản tài chính phát triển của Trung Quốc chịu sự chi phối mạnh mẽ của chiến lược Một vành đai, Một con đường (OBOR) mà ông Tập Cận Bình đưa ra hồi năm 2013.

Lợi bất cập hại…

Theo TS Thành, sự xuất hiện của luồng tín dụng phát triển Trung Quốc đem lại nhiều cơ hội cho các quốc gia đang phát triển như: Thu hẹp mức chênh lệch giữa nhu cầu đầu tư với khả năng đáp ứng vốn của các định chế tài chính quốc tế khác; Tạo ra sự liên kết địa – kinh tế ngày càng mật thiết, qua đó giảm chi phí thương mại, tạo điều kiện hình thành mạng lưới sản xuất và logistíc trên quy mô rộng hơn

Tuy nhiên, tín dụng phát triển Trung Quốc cũng tạo ra nhiều thách thức với các nước vay vốn.

Về điều kiện cho vay, các điều kiện tiếp cận vốn của Trung Quốc thường đơn giản hơn so với các định chế quốc tế hiện thời nhưng điều này có thể nuôi dưỡng tham nhũng và làm đầu tư kém hiệu quả. Đặc biệt, các khoản vay của AIIB “nhất định sẽ không đi kèm với các điều kiện về chính trị” (No Political Interference). So sánh quy định về vấn đề bảo vệ môi trường, các định chế quan trọng của Trung Quốc như AIIB, CDB, CHEXIM, MOFCOM hay CBRC đều có số quy định rất thấp (chỉ 2-3 quy định, CDB có 6 quy định, so với 9 quy định của WB). Trong đó, có 3 quy định quan trọng bị thiếu là vấn đề giám sát và đánh giá tác động môi trường; giảm thiểu thiệt hại môi trường; tương tác với cộng đồng nơi dự án được triển khai v.v.

Bên cạnh đó, điều kiện đảm bảo về quyền con người mà WB, ADB hay EBRD sử dụng cũng đảm bảo rằng người dân có sinh kế bị thiệt hại bởi các dự án được đầu tư bởi các khoản vay nước ngoài có quyền lên tiếng để yêu cầu bồi thường hợp pháp. 

Về kinh tế và tài chính, vốn vay từ Trung Quốc không rẻ (tính cả về lãi suất và tỷ giá). “Ngay cả khi Trung Quốc sẵn sàng cung cấp các khoản cho vay với lãi suất gần như bằng 0 thì  các điều khoản về việc chỉ định nhà thầu Trung Quốc, sử dụng lao động Trung Quốc cho cả các hạng mục đơn giản nhất cũng đã hạn chế lợi ích tiềm tàng cho các công ty bản địa. Đặc biệt, các công ty Trung Quốc tham gia vào các dự án ODA của quốc gia này thường tính đội chi phí cho các hạng mục công việc. Và trên thực tế, lãi suất Trung Quốc đưa ra cũng không hề thấp!”- Giám đốc VCES phân tích.

Không chỉ về kinh tế và tài chính, đáng lo ngại hơn cả là vấn đề môi trường. Theo TS Thành, Trung Quốc có 3 mức độ về bảo vệ môi trường với các khoản đầu tư ra nước ngoài hoặc cho vay phát triển. 

Cụ thể, Bộ Thương mại Trung Quốc ban hành “Hướng dẫn về bảo vệ môi trường đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài và hợp tác quốc tế”. Văn bản này hướng đến tất cả các nhà đầu tư Trung Quốc bất kể là nhà nước hay tư nhân nhưng lại chỉ mang tính “định hướng về đạo đức” đối với các DNNN.

CBRC ban hành “Hướng dẫn tài chính xanh” đối với tất cả các dự án sử dụng vốn vay ngân hàng, trong đó có việc yêu cầu các nhà đầu tư Trung Quốc phải đáp ứng các quy định về luật môi trường quốc tế và luật môi trường của quốc gia nhận vốn vay.

Còn 2 định chế tài chính nhà nước là CDB và CHEXIM tự định ra các yêu cầu về môi trường đối với các dự án của mình 

“Tác động của việc môi trường bị hủy hoại không chỉ gây tổn thất trực tiếp để phục hồi môi trường nguyên trạng mà quan trọng hơn nó có thể ảnh hưởng thậm chí phá hủy sinh kế của người dân tại khu vực đó…”- TS Thành lưu ý.

Báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu An ninh khu vực (CRSS) thuộc Viện hàn lâm khoa học xã hội Trung Quốc (CASS) năm 2016 cũng thừa nhận rằng “rất nhiều dự án OBOR có thể gây ra hàng loạt vấn đề an ninh môi trường”. 

Không chỉ có vậy, các vấn đề về lao động và thay đổi trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc cũng là những mối lo ngại không hề nhẹ. 

Bởi số việc làm mà các dự án của Trung Quốc tạo ra không lớn do thường xuyên sử dụng lao động Trung Quốc với quy mô lớn; Và thay đổi chính sách nhằm bảo vệ công dân Trung Quốc có thể dẫn đến căng thẳng ngoại giao giữa Trung Quốc và quốc gia bản địa …

“Việt Nam cần thận trọng khi vay vốn từ Trung Quốc. Thực tế  chúng ta vẫn còn có nhiều nguồn vốn chất lượng cao từ Nhật Bản cũng như các định chế tài chính khác để giải quyết bài toán đầu tư…”- TS Thành đưa ra lời khuyên.

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bên trong Phòng Bầu dục của ông Joe Biden

Bên trong Phòng Bầu dục của ông Joe Biden
(PLVN) - Những bức ảnh đầu tiên về Phòng Bầu dục của Tổng thống Joe Biden đã được một số cơ quan báo đăng tải, cho thấy văn phòng đã thay đổi như thế nào.

Vững tin vào thành công của Đại hội Đảng toàn quốc XIII

Vững tin vào thành công của Đại hội Đảng toàn quốc XIII
(PLVN) -  Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã cận kề. Đây là sự kiện chính trị có ý nghĩa quan trọng, thu hút sự quan tâm của đông đảo cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân cả nước đang kỳ vọng về những định hướng, quyết sách đúng đắn, tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới.

Nga phát triển đạn tên lửa thế hệ mới

Nga phát triển đạn tên lửa thế hệ mới
(PLVN) - Các công ty TulaTech và Splav của Nga sẽ phát triển các loại đạn thế hệ mới cho nhiều hệ thống tên lửa phóng loạt (MLRS) trong khuôn khổ một dự án chung, TASS đưa tin.

Quảng Ninh huy động tối đa lực lượng, đảm bảo an ninh trật tự cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII

Quảng Ninh huy động tối đa lực lượng, đảm bảo an ninh trật tự cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII
(PLVN) - Cùng với cả nước, Công an các đơn vị, địa phương tại tỉnh Quảng Ninh đã và đang huy động tối đa lực lượng, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ đấu tranh ngăn chặn tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật, bảo đảm an ninh trật tự cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII và Tết Nguyên đán Tân Sửu.

Truy bắt 'nữ quái' trốn nã đặc biệt nguy hiểm

Truy bắt 'nữ quái' trốn nã đặc biệt nguy hiểm
(PLVN) - Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Đoàn đặc nhiệm phòng chống tội phạm ma túy số 4 thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển mới bắt giữ Nguyễn Thị Lan, đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm theo quyết định truy nã của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai.

Đổi thời, luật lấn lệ

Đổi thời, luật lấn lệ
(PLVN) - Việc nước Anh ra khỏi EU (Brexit) trên danh nghĩa đã kết thúc từ đầy năm 2020 và trên thực tế cơ bản cũng đã xong ngay trước khi năm mới 2021 bắt đầu. Nhưng như thế không có nghĩa là giữa hai bên đã hết sạch mọi chuyện lằng nhằng với nhau mà gốc rễ ở thời nước Anh còn là thành viên EU. 

Đòn nặng trong quan hệ Mỹ - Trung

Đòn nặng trong quan hệ Mỹ - Trung
(PLVN) - Giới quan sát nhận định, thời ông Trump cầm quyền, Mỹ đã có sự điều chỉnh chính sách và chiến lược rất cơ bản theo hướng cứng rắn và xung khắc với Trung Quốc đồng thời trên nhiều phương diện. Mọi dấu hiệu đều cho thấy phía Mỹ sẽ không giảm bớt mức độ xung khắc và đối đầu quyết liệt với Trung Quốc ở thời ông Biden trị vì nước Mỹ. Nhất là sau khi hai bên vừa mới nặng tay tung đòn nhằm vào nhau. 
Thay đổi triều chính ở Mỹ

Thay đổi triều chính ở Mỹ

(PLVN) - Ngày 20/1 vừa qua, cái gì phải đến sau cuộc bầu cử tổng thống ở nước Mỹ thì cũng đã, đến tân Tổng thống Joe Biden và tân Phó Tổng thống Kamala Harris (đều thuộc Đảng Dân chủ) chính thức tuyên thệ nhậm chức. Thời kỳ cầm quyền của Tổng thống Donald Trump chấm dứt và nước Mỹ lại một lần thay đổi triều chính.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬