Cải cách độc quyền nhà nước: Khó vì không có chế tài!

(PLO) - “Điểm các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, xem ra Việt Nam sẵn sàng xóa bỏ độc quyền, nhưng tại sao các chủ trương, chính sách này mãi không vào cuộc sống? Vì những người có trách nhiệm không có động lực để làm, văn bản ra rất nhiều nhưng không có chế tài, người ta không thực hiện cũng chả làm sao…”- Chuyên gia kinh  tế Phạm Chi Lan thẳng thắn nêu quan điểm.
Cải cách độc quyền nhà nước: Khó vì không có chế tài! Trong ngành điện, EVN đang có vị trí thống lĩnh thị trường. EVN chi phối trong hoạt động phát điện, độc quyền trong quản lý hạ tầng mạng truyền tải điện và phân phối điện. (Ảnh minh họa)

Trong khuôn khổ Chương trình “Australia hỗ trợ cải cách kinh tế Việt Nam” (Chương trình AusReform), hôm qua, 6/7, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TW (CIEM) tổ chức hội thảo “Cải các độc quyền Nhà nước trong các ngành công nghiệp mạng lưới”.

Hơn nửa thế kỷ, Nhà nước vẫn độc quyền

4 ngành công nghiệp mạng lưới được CIEM khảo sát là ngành điện, ngành đường sắt, ngành hàng không và ngành viễn thông. Đây là những ngành có vai trò quan trọng trong nền kinh tế và việc cải cách, nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngành này sẽ có tác động lớn đến nền kinh tế.

Theo đó, ngành viễn thông gần như đã mở cửa thị trường hoàn toàn cho sự tham gia của các thành phần kinh tế khác. Trong khi đó, ngành điện mới mở cửa một phần; ngành vận tải đường sắt mới đi những bước đầu. Về mức độ cạnh tranh, cạnh tranh hầu như mới tồn tại ở viễn thông di động, vận tải hàng không. Trên các mảng thị trường còn lại, mặc dù đã mở cửa (điện, vận tải đường sắt), các công ty hiện hữu (đã tồn tại từ trước, cụ thể là các doanh nghiệp Nhà nước - DNNN) vẫn duy trì vị trí thống lĩnh thị trường.

“So với kinh nghiệm quốc tế, ở Việt Nam, Nhà nước vẫn can thiệp vào hầu hết các ngành công nghiệp mạng thông qua DNNN nhưng vẫn còn nhiều vấn đề trong thực hiện độc quyền Nhà nước của các DNNN làm hạn chế cạnh tranh trong các ngành công nghiệp mạng.”- TS Nguyễn Thị Luyến, Trưởng ban thể chế kinh tế (CIEM) nhận định. 

“Không phải những năm 94-95 của thế kỷ trước, khi một loạt tổng công ty Nhà nước được thành lập mới xuất hiện độc quyền Nhà nước, mà độc quyền Nhà nước đã có từ thời bao cấp và việc hình thành các tập đoàn kinh tế Nhà nước là một bước lùi. Nhà nước thua lỗ cũng chủ yếu từ kinh doanh ngoài ngành của các tập đoàn Nhà nước này”, Chuyên gia Phạm Chi Lan phát biểu.

Phải xóa bỏ tư duy níu kéo độc quyền

Lý giải vì sao độc quyền Nhà nước “xóa mãi mà không được” bà Lan cho rằng Việt Nam là nền kinh tế đang chuyển đổi, Hiến pháp vẫn khẳng định kinh tế Nhà nước là chủ đạo. Không có văn bản nào nói DNNN là DN chủ đạo nhưng trên thực tế DNNN vẫn được coi là chủ đạo, do thể chế, các nguồn lực nằm trong tay Nhà nước, Nhà nước dành quyền tiếp cận tối ưu cho DNNN, DN tư nhân không có cửa trừ  một số DN có quan hệ, DN “sân sau”. Đáng chú ý, theo chuyên gia này, yếu kém và hạn chế của DNNN cứ bị kéo dài, rất khó phát hiện.

“Thực ra có rất nhiều bài học của các nước nhưng khó áp dụng vào Việt Nam, hoặc không muốn áp dụng, hoặc không có độc dược để áp dụng… Điểm các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, xem ra Việt Nam sẵn sàng xóa bỏ độc quyền, nhưng  sao các chủ trương, chính sách này  mãi không đi vào cuộc sống? Vì những người có trách nhiệm không có động lực để làm, văn bản ra rất nhiều nhưng không có chế tài, người ta không thực hiện cũng chả làm sao…”- bà Lan phân tích.

Chuyên gia Phạm Chi Lan cũng cho rằng ngay cả với những DNNN cổ phần hóa nhưng Nhà nước vẫn giữ trên 50% cổ phần thì quyền của Nhà nước vẫn rất lớn. Thậm chí với những DN cổ phần hóa, Nhà nước chỉ nắm trên 10% cổ phần nhưng thực tế tiếng nói rất quan trọng.

Đồng tình với quan điểm này, Chuyên gia kinh tế, TS Lưu Bích Hồ cho rằng độc quyền sẽ dẫn đến thoái hóa, tiêu cực và đề nghị Nhà nước phải xóa bỏ tư duy níu kéo độc quyền, phải tuyên chiến với tình trạng này. Ông nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của Thủ tướng, Bộ trưởng và chính DN được giao độc quyền nếu ai không giải quyết được được thì phải lùi ra một bên…

Viện trưởng CIEM, TS Nguyễn Đình Cung  cũng quả quyết: “Nhà nước không có lợi ích gì khác ngoài phục vụ nhân dân, nếu có lợi ích khác thì phải xem lại. Còn nói Nhà nước làm việc đó vì tư nhân không làm hay không làm được là cách nói ngụy biện”. Theo TS Cung, một khi tư duy lạc hậu thì thể chế lạc hậu còn nữa: “Sứ mệnh của chúng ta là phải làm tốt hơn nữa, lúc đó tư duy khác, động lực khác. Còn cứ nói tôi làm tốt rồi thì khó mà cải cách được!”- ông Cung thẳng thắn và bày tỏ hy vọng trong 5 năm tới sẽ không ai nói đến “độc quyền” nữa mà thay vào đó là cơ chế thị trường.

TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM:

Độc quyền triệt tiêu cạnh tranh?

Chỉ có cạnh tranh thị trường mới nâng cao năng suất lao động, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Khoa học công nghệ cũng quan trọng nhưng theo tôi vẫn đứng sau cạnh tranh thị trường. Nếu không có cạnh tranh thị trường thì sẽ dẫn đến thị trường méo mó, dẫn đến phân bố sai nguồn lực. Nếu chỉ dựa vào quen thân thì người ta sẽ “xin- cho” thay vì đầu tư công nghệ” .

Linh Linh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Đã đến lúc doanh nghiệp gỗ phải thay đổi cách vận hành

Đã đến lúc doanh nghiệp gỗ phải thay đổi cách vận hành

(PLVN) - Khi Hiệp định đối tác tự nguyện về Thực thi Luật lâm nghiệp, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT) giữa EU và Việt Nam thực thi, các doamh nghiệp tiêu thụ các sản phẩm gỗ tại thị trường nội địa hoặc xuất khẩu sang thị trường khác ngoài EU vẫn phải tuân thủ các quy định của Hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp (VNTLAS). 

Đọc thêm

17 năm tù giam cho nhóm đối tượng mua bán trái phép ma túy đá

17 năm tù giam cho nhóm đối tượng mua bán trái phép ma túy đá
(PLVN) - Sáng 2/7, TAND thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang mở phiên tòa xét xử lưu động vụ án hình sự đối với 3 bị cáo: Trần Thị Nhung (SN 1983); Trương Văn Hữu Nghĩa (SN 1999) và Phan Văn Chôm (SN 1979), cùng trú xã Vĩnh Xương, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang về tội “Mua bán trái phép chất ma túy”.  

Khởi tố vụ án tàng trữ trái phép chất ma túy ở khu vực biên giới

Khởi tố vụ án tàng trữ trái phép chất ma túy ở khu vực biên giới
(PLVN) - Ngày 02/7, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Trịnh Tường, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự đối tượng Giàng A Kỷ về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy, xẩy ra tại địa bàn thuộc thôn Sơn Hà, xã Cốc Mỳ, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.

Việt Nam đánh giá cao quyết định của Campuchia về bãi bỏ hạn chế qua lại biên giới

Việt Nam đánh giá cao quyết định của Campuchia về bãi bỏ hạn chế qua lại biên giới
(PLVN) - Tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao chiều 2/7, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng khẳng định Việt Nam đánh giá cao quyết định này của Chính phủ Campuchia về việc bãi bỏ hiệu lực công hàm số 698 MFA.IC/API ngày 18/3/2020 liên quan tới việc hạn chế qua lại biên giới của các công dân Campuchia và Việt Nam, 

Việt Nam đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trên cương vị Ủy viên Không thường trực HĐBA

Việt Nam đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trên cương vị Ủy viên Không thường trực HĐBA
(PLVN) - Ngày 2/7, Tổ công tác Liên ngành về việc Việt Nam đảm nhận cương vị Ủy viên Không thường trực HĐBA LHQ (TCTLN) đã tổ chức họp định kỳ dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung - Tổ trưởng Tổ Công tác - nhằm sơ kết công tác tham gia HĐBA của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2020 và thảo luận về phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới. 

Phấn đấu tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng dặn phải làm tốt việc bảo hộ công dân

Phấn đấu tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng dặn phải làm tốt việc bảo hộ công dân
(PLVN) - Kết luận Hội nghị trực tuyến toàn quốc Chính phủ với địa phương vào chiều 2/7, Thủ tướng quả quyết phải làm càng sớm càng tốt để tận dụng cơ hội phục hồi phát triển kinh tế-xã hội nhưng người đứng đầu Chính phủ không quên công tác bảo hộ công dân trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19.

Cao Bằng: Đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Cao Bằng: Đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông
(PLVN) - Ngày 2/7, Đoàn Giám sát Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với UBND tỉnh về việc thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020.
Điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất để đón dòng đầu tư

Điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất để đón dòng đầu tư

(PLVN) - Ngay sau khi kết thúc Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương, chiều 2/7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lại tiếp tục chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2020. Trong đó, Thủ tướng đồng ý điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất để đón dòng đầu tư.

Xác định tiêu chuẩn phù hợp để bổ nhiệm Thừa phát lại

  Xác định tiêu chuẩn phù hợp để bổ nhiệm Thừa phát lại
(PLVN) -Chiều 2/7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về việc xây dựng, chỉnh lý dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị định số 08/2020/NĐ-CP ngày 8/1/2020 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại (TPL). 

Rà soát kỹ cơ sở pháp lý liên quan đến các biện pháp giao dịch bảo đảm

Rà soát kỹ cơ sở pháp lý liên quan đến các biện pháp giao dịch bảo đảm
(PLVN) -Chiều 2/7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Khánh Ngọc đã chủ trì buổi làm việc với một số đơn vị về dự thảo Nghị định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và sửa đổi Thông tư số 08/2018/TT-BTP ngày 20/06/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn một số vấn đề về đăng ký, cung cấp thông tin và biện pháp bảo đảm, hợp đồng và trao đổi thông tin về đăng ký biện pháp tại Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản của Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm thuộc Bộ Tư pháp (Thông tư 08). 

Đã đến lúc doanh nghiệp gỗ phải thay đổi cách vận hành

Đã đến lúc doanh nghiệp gỗ phải thay đổi cách vận hành
(PLVN) - Khi Hiệp định đối tác tự nguyện về Thực thi Luật lâm nghiệp, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT) giữa EU và Việt Nam thực thi, các doamh nghiệp tiêu thụ các sản phẩm gỗ tại thị trường nội địa hoặc xuất khẩu sang thị trường khác ngoài EU vẫn phải tuân thủ các quy định của Hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp (VNTLAS). 

Công ty XSKT Cần Thơ tái cơ cấu sau dịch Covid-19

Công ty XSKT Cần Thơ tái cơ cấu sau dịch Covid-19
(PLVN) - Ngày 2/7, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Dương Tấn Hiển làm việc với Cty TNHH NN MTV Xổ số kiến thiết (XSKT) Cần Thơ về tình hình hoạt động kinh doanh những tháng đầu năm 2020 và triển khai đề án tái cơ cấu 6 tháng cuối năm.

Xuất nhập khẩu thủy sản trong tháng 6 tiếp tục giảm

Xuất nhập khẩu thủy sản trong tháng 6 tiếp tục giảm
(PLVN) - Thông tin từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Thủy sản (VASEP) cho biết, tình hình xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang các thị trường trong quý II/2020 tiếp tục giảm do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp tại các quốc gia trên thế giới.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬