Thuốc quý quanh ta - (Bài 2) Phát hiện bốn loại cây chữa thận diệu kỳ từ hàng trăm năm trước

(PLVN) - Từ xa xưa người Trung Quốc, Ấn Độ đã sử dụng4 loại cây Muối, Mực, Nổ, Quýt như một vị thuốc. Tại nước ta, Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh cũng từng nhắc đến các dược liệu này với vai trò chữa bệnh.
Thuốc quý quanh ta - (Bài 2) Phát hiện bốn loại cây chữa thận diệu kỳ từ hàng trăm năm trước Cây Muối có tác dụng trong việc chữa chứng bệnh viêm cầu thận cấp, viêm thận cấp.

4 loại dược liệu quý trong sử sách

Bốn cái tên Muối, Mực, Nổ, Quýt gai mà chúng tôi nêu trong bài viết được trích từ cuốn sổ ghi chép của tổ tiên bà Đoàn Thị Dung (thôn Hội Khánh, xã Mỹ Hòa, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định) để lại, hiện bà Dung sử dụng điều trị cho nhiều bệnh nhân bị bệnh thận và mang lại hiệu quả cao.

Theo như bà Dung chia sẻ, trong số hàng ngàn vị thuốc y học cổ truyền, hiện có vị thuốc ghi đúng theo tên khoa học, có vị thuốc được ghi theo tên địa phương. Chính vì thế, ở mỗi vùng miền những loại cây này có thểcó tên gọi khác nhau, thậm chí có sự trùng tên cây khác.

Để hiểu rõ về nguồn gốc của bốn loại cây thuốc quý nêu trên, chúng tôi nhờ đến sự giúp đỡ của lương y Nguyễn Đức Nghĩa (Hội Dược liệu TPHCM) - người đã có hơn 30 năm kinh nghiệm nghiên cứu, sưu tầm và nhân giống dược liệu, xây dựng cho riêng mình “bảo tàng” cây thuốc quý.

Từ chia sẻ của lương y Nguyễn Đức Nghĩa, chúng tôi tiếp cận với cuốn “Từ điển cây thuốc Việt Nam”(NXB Y học ấn hành năm 1997) của Giáo sư, Tiến sỹ Võ Văn Chi. Cuốn sách đề cập, mô tả hàng nghìn loài cây thuốc với chi tiết về đặc điểm nhận dạng, phân bố, sinh trưởng, công dụng chữa bệnh. Trong đó có ghi chép chi tiết về 4 loại cây thuốc chữa bệnh thận: Mực, Muối, Nổ, Quýt gai.

Cuốn sách quý giá này có lẽ sẽ thay đổi quan niệm của không ít đọc giả, bởi hàng nghìn loài thực vật, cây cỏtưởng chừng vô dụng lại hiện lên với vai trò hữu dụng. Đơn cử 4 loại cây trên, trong khi ngày nay nhiều người coi đó là cây dại thì từ xa xưa, dân tộc các nước trên thế giới cũng như các bậc danh y trong nước đãứng dụng chữa bệnh.

Cây Muối có rất nhiều công dụng

Trong “Từ điển cây thuốc Việt Nam”, cây Muối có tên gọi là Diêm phu mộc, Ngũ bội tử thụ, loài này mọc hoang trên các đồi cây bụi, có thể gặp nhiều nơi từ miền Bắc đến các tỉnh Tây Nguyên.Đây là cây gỗ nhỏ, cao từ 5 – 10m, cành non, cuống là và cuống hoa phủ lông ngắn màu nâu. Cây ra hoa tháng 6 – tháng 7, kết quả tháng 10 – tháng 11.Cây có thể dùng được rễ, lá, quả và ngũ bội tử, tức là những nốt dài trên cuống lá, cành của cây, do ấu trùng của một loại sâu gây ra.

Cây Muối có rất nhiều công dụng. 

Theo kinh nghiệm ghi chép, rễ câyđược người ta thu hái quanh năm, lá được thu hái vào mùa hè thu, quả được thu hái lúc già. Rễ, lá cây Muối có vị mặn, tính mát; có tác dụng dưỡng huyết giải độc, hoạt huyết tán ứ, tiêu viêm giải độc, chỉ huyết, lợi niệu (lợi tiểu - PV), khư phong thấp. Công dụng của rễ, lá cây Muối là trị cảm mạo phát nhiệt, thổ huyết, ăn uống không tiêu, gãy xương… và các bệnh ngoài da như mẩn ngứa, trẻ em ra mồ hôi trộm. Rễ cũng còn trị rắn cắn, mụn nhọt độc.

Phát hiện công dụng của loài này, người Trung Quốc từ lâu đã sử dụng để chữa trị nhiều chứng bệnh thường gặp. Như ở vùng Thiểm Tây (Trung Quốc), vỏ rễ cây Muối được dùng để trị gãy xương, ngoại thương xuất huyết, mụn nhọt lở ngứa, viêm khí quản mạn tính, bệnh sởi, cảm mạo, hoàng đản (chứng vàng da), phong thấp đau nhức khớp, ho ra máu, tiểu ra máu...Trong khi đó, quả cây Muối có thể ăn được và người ta dùng trị đái ra máu, ói ra máu, trĩ và dùng ngoài trị bỏng, lở ngứa.

Ngũ bội tử trên cây Muốiđược dùng trị lỵ ra máu, ỉa chảy mạn tính, ho mạn tính, trẻ em ra mồ hôi trộm, di tinh, trĩ ra máu, phân đen, sa trực tràng, vết thương chảy máu. Dùng bôi bên ngoài có thể chữa bỏng và khỏi đau nhức, lại có tác dụng diệt khuẩn. Tại nước ta, từ xa xưa ngũ bội tử cũng được dùng trị bệnh.Trong cuốn “Nam dược thần hiệu” của Đại danh y Tuệ Tĩnh có ghi chép đơn thuốc chữa ho lâu ngày, khạc ra máu bằng ngũ bội tử.

Cây Mực còn được gọi là cây Phèn đen, nhiều tác dụng trong chữa thận.  

Trong các chứng bệnh mà người Trung Quốc dùng cây muối để chữa trị, đáng chú ý có bệnh thủy thũng. Theo lương y Đinh Công Bảy (Tổng thư ký Hội Dược liệu TP HCM), thủy thũng là tình trạng cơ thể bị ứ nhiều nước ở tay, chân, đầu mặt, mi mắt, thậm chí toàn thân sưng phù.Đông y chia thủy thũng làm 2 loại là Dương thủy và Âm thủy.Nếu là Dương thủy thì thường có các triệu chứng: phù toàn thân, mệt mỏi, sốt, nhức đầu, đau lưng, đi tiểu ít, nước tiểu vàng hoặc đỏ sậm… Trường hợp này được y học hiện đại quy vào bệnh viêm cầu thận cấp hoặc viêm thận cấp.

Cây Mực giải độc, lợi tiểu, trị viêm thận

Nếu cây Muối được người Trung Quốc sử dụng chữa các chứng liên quan đến thận thì cây Mực được cho là có tác dụng tiêu viêm, thanh nhiệt giải độc, sát trùng lợi tiểu và xa xưa được người Ấn Độ sử dụng. Cây Mực, còn có tên gọi khác là cây Phèn đen. Theo nhiều lương y, dân gian đặt tên cây Mực có thể là bởi quả cây lúc chín có màu đen, nước trong quả giống màu mực.

Đây là loại cây nhỡ, cao từ 2-4m, cành nhánh màu đen nhạt, lá đơn, nguyên mọc so le, có hình dạng bầu dục. Phiến lá mỏng, mặt trên sẫm màu hơn mặt dưới, quả hình cầu, mọc hoang nhiều nơi. Rễ cây có tác dụng tiêu viêm, thu liễm, chỉ tả. Lá có tác dụng thanh nhiệt giải độc, sát trùng, lợi tiểu. Rễ cây có công dụng trị lỵ, viêm ruột, viêm gan, viêm thận. Lá thường dùng chữa sốt, tiêu chảy, phù thũng, ứ huyết, huyết nhiệt sinh đinh nhọt. Vỏ thân cây dùng chữa tiểu tiện khó khăn.

Người Ấn Độ từ xưa đã biết dùng dịch lá Mực làm viên với Long não và Màng tang… để trị lợi răng bị thương, trị tiêu chảy cho trẻ em. Có thể sử dụng lá cây Mực kết hợp các loại dược liệu tạo thành đơn thuốc, dùng để trị các chứng bệnh như kiết lỵ, bị rắn cắn, chảy máu nướu răng, nhọt độc mới phát, vết thương.

Tiếp đến cây Nổ, theo “Từ điển cây thuốc Việt Nam”, cây Nổ còn có tên gọi khác là Bỏng nổ. Đây là loài cây nhỏ, cao 2-3m. Cành già màu nâu sẫm, lá mỏng, có kích thước và hình dạng thay đổi, thường hình bầu dục, thuôn đầu, nhọn gốc… cụm hoa ở nách, quả mang hình cầu, màu trắng nhạt, có 3 mảnh vỏ. Cây ra hoa từ tháng 6 - tháng 8, ra quảtừ tháng 9- tháng 11,phân bố ở nhiều nước Đông Á.

Ở nước ta, cây mọc hoang trong rừng thưa, ở chỗ dãi nắng ven đường, có thể được thu hái quanh năm. Hầu hết các bộ phận của cây có thể sử dụng như cành, lá, rễ, vỏ. Nước sắc từ cành lá của cây có thể diệt trùng, rút mủ, trị mủ vàng, hỗ trợ điều trị vết thương do đồ sắt sét gỉ gây ra. Ở Ấn Độ, người ta dùng lá giã thành bột đắp ở vết loét. Rễ cây chữa sốt nóng, chóng mặt, chân tay run, trị bệnh lậu.

Để bạn đọc tiện tìm hiểu thêm thông tin về 4 loại dược liệu, chúng tôi cung cấp số điện thoại của bà Đoàn Thị Dung: 0976.467.461. 

Cuối cùng đến cây Quýt gai, còn được gọi là cây Gai quít, cây Duối núi. Theo “Từ điển cây thuốc Việt Nam” thì đây là loại cây nhỏ mọc thành bụi, có gai, rất nhẵn, có gai to, lá hình ngọn giáo hay thuôn, có răng dạng gai to. Hoa có hoa đực và hoa cái, quả có đường kính 8mm, vỏ quả ngoài mỏng và dễ vỡ, hạt hình cầu, màu vàng, có khía nâu.

Cây này phân bố ở nhiều nước Đông Á, ở nước ta mọc khá nhiều, xuất hiện từ miền Bắc đến tận các tỉnh phía Nam. Cây thường mọc thành những quần hệ nhỏ ở chân các thung lũng đá vôi, triền đồi núi. Cây có gai nên được trồng làm hàng rào, quả chín có thể ăn được, dân gian dùng vỏ cây làm thuốc tiêu độc mụn nhọt.

Nhìn chung,người phương Đông từ xa xưa đã sử dụng 4 loại cây chữa bệnh, trong đó cây Muối và Mực được xem là có nhiều công dụng trong chữa các bệnh liên quan đến thận. Ngoài ra, các vị thuốc còn được công nhận trong việc giúp lợi tiểu, thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm, điều hòa khí huyết. Điều này có thể lý giải vì sao 4 vị thuốc kết hợp lại có thể chữa được hầu hết chứng bệnh về thận.

Theo bà Đoàn Thị Dung, thời điểm hơn 20 năm trước bà dùng 4 loại cây chữa lành hội chứng thận hư cho con gái, lúc đó hết sức bất ngờ. Về sau nhờ lương y Đinh Công Bảy chia sẻ thông tin chuyên sâu, đồng thời quá trình vừa sử dụng vừa tìm hiểu biết được công dụng các loại cây, bà càng tâm đắc về hiệu quả các vị thuốc mang lại. Cũng nhờ đó tận dụng thế mạnh của cây thuốc, nâng cao hiệu quả trong sử dụng để giúp nhiều người khỏi bệnh.

Gia Nguyễn / Xa lộ Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Giải Nobel Văn học năm 2020 gọi tên nữ thi sĩ Louise Glück

Giải Nobel Văn học năm 2020 gọi tên nữ thi sĩ Louise Glück

(PLVN) - Ngày 8/10/2020, giải Nobel Văn học 2020 đã được trao cho nhà thơ nổi tiếng nước Mỹ - Louise Glück. Thơ của bà được ca ngợi là tự nhiên, có giọng điệu riêng, nói lên được nhiều điều về cuộc sống riêng tư của con người. Qua lần vinh danh thơ ca này, ta thấy được rằng, thơ ca đang được nhìn nhận lại, bởi dù thế nào, như nhiều người đã nói, thơ ca là tâm hồn của con người.

Đọc thêm

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Cần có mạng lưới rộng rãi những người làm công tác xã hội“

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Cần có mạng lưới rộng rãi những người làm công tác xã hội“
(PLVN) - Đánh giá 50 tấm gương tiêu biểu là rất đáng trân trọng, đáng quý, là tấm gương người tốt việc tốt đặc biệt, có ý nghĩa quan trọng hướng tới Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc sắp tới, Thủ tướng nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước và nhân dân trân trọng những tấm gương đã hy sinh quyền lợi của mình để lo cho cộng đồng, xã hội. 
Bị tống tiền vì lừa bán 3 cô gái sang Trung Quốc

Bị tống tiền vì lừa bán 3 cô gái sang Trung Quốc

(PLVN) - Phát hiện Chương và đồng bọn lừa bán 3 cô gái sang Trung Quốc, Thế tìm đến đòi tiền, dọa sẽ báo công an. Lo sợ, Chương đã 2 lần đưa tiền cho Thế. Số tiền đòi được từ bọn buôn người, Thế chỉ đưa một phần nhỏ cho gia đình các bị hại. 

Quảng Ngãi phát hiện một trường hợp mắc bệnh Whitmore

Quảng Ngãi phát hiện một trường hợp mắc bệnh Whitmore
(PLVN) - Ngày 27/11, Bệnh viện đa khoa Quảng Ngãi cho biết, Bệnh viện vừa tiếp nhập một trường hợp bệnh nhân mắc bệnh Whitmore do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei sống trong môi trường tự nhiên gây ra. Đây là loại vi khuẩn nguy hiểm, khiến người mắc có tỷ lệ tử vong cao nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.

Công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng phải tránh tình trạng “trông chờ, nghe ngóng”, “nhẹ trên, nặng dưới” (*)

Công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng phải tránh tình trạng “trông chờ, nghe ngóng”, “nhẹ trên, nặng dưới” (*)
(PLVN) -  Ngày 27/11, tại Hà Nội, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng dự và phát biểu chỉ đạo hội nghị. Xin trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng.
Tăng cường cán bộ biên phòng tham gia cấp ủy cơ sở ở Bạc Liêu

Tăng cường cán bộ biên phòng tham gia cấp ủy cơ sở ở Bạc Liêu

(PLVN) - Thực hiện chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng có Kết luận số 68-KL/TW, ngày 5/2/2020 về chủ trương tăng thêm cấp ủy viên là cán bộ Đồn biên phòng tham gia cấp ủy cấp huyện, cấp xã biên giới, hải đảo, chiều nay (27/11), Tỉnh ủy Bạc Liêu đã công bố các Quyết định của Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ định cán bộ Đồn biên phòng tham gia Ban Chấp hành các Đảng bộ cấp huyện và cấp xã ven biển.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬