Tết Trung thu và những nghệ nhân giữ hồn dân tộc

(PLVN) - Mùa Trung thu 2019, thiếu nhi Thủ đô sẽ có nhiều cơ hội được thưởng thức những hoạt động văn hóa trò chơi dân gian và nghề thủ công truyền thống đặc sắc tại Phố cổ và Hoàng thành Thăng Long.
Tết Trung thu và những nghệ nhân giữ hồn dân tộc Ảnh minh họa.

Tưng bừng “Trống hội trăng thu”

Từ ngày 6 - 13/9 (ngày 9-15/8 âm lịch), Ban quản lý Phố cổ tổ chức Tết Trung thu với các hoạt động văn hóa, giới thiệu trò chơi dân gian và nghề thủ công truyền thống. Hoạt động này nhằm góp phần tôn vinh giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể của Hà Nội, đồng thời tuyên truyền, giới thiệu và quảng bá cho du khách về phong tục, tập quán, nét văn hoá Lễ hội Trung thu trong khu phố cổ Hà Nội và trên phố Bích họa Phùng Hưng.

Tại không gian văn hóa phố bích họa Phùng Hưng sẽ diễn ra nhiều hoạt động sắp đặt các gian hàng giới thiệu về đồ chơi; các nghệ nhân và thợ thủ công hướng dẫn cách làm đồ chơi truyền thống như: đèn ông sao, ông tiến sĩ, ông đánh gậy do thợ thủ công Vân Canh, huyện Hoài Đức thực hiện; đèn kéo quân do nghệ nhân xã Cao Viên (huyện Thanh Oai) thực hiện; tàu thủy bằng sắt tây do thợ thủ công phường Khương Hạ (quận Thanh Xuân) thực hiện…; tổ chức không gian vui chơi dành cho thiếu nhi như: ô ăn quan, cướp cờ, đánh chuyền... Tại Đình Kim Ngân (số 42-44 Hàng Bạc), các nghệ nhân cũng sẽ giới thiệu, trình diễn và hướng dẫn cách làm đồ chơi dân gian.

Người dân, các em thiếu nhi còn có cơ hội chiêm ngưỡng bộ ảnh Trung thu phố cổ đầu thế kỷ XX của Trung tâm Thông tin Khoa học Xã hội - Viện Hàn Lâm khoa học Xã hội Việt Nam; được giới thiệu không gian Tết trung thu truyền thống của gia đình Hà Nội tại Ngôi nhà Di sản (87 Mã Mây).

Còn tại Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ Hà Nội (50 Đào Duy Từ) sẽ hướng dẫn cách làm đồ chơi truyền thống như: vẽ mặt nạ, vẽ đèn tre, làm bưu thiếp và vẽ trên giấy dó, làm đèn con thỏ, vẽ con cá bằng gỗ.

Nhiều đồ chơi dân gian như đèn kéo quân, tàu thủy sắt tây, mặt nạ giấy bồi, đèn ông sao… được giới thiệu tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long trong chương trình Trung Thu với chủ đề “Trống hội trăng thu”.

Ban tổ chức cho biết không gian trưng bày Trung thu truyền thống năm nay có nhiều nét mới, với những chiếc trống hội đủ kích thước, màu sắc được trưng bày, sắp đặt, gợi nhớ không gian hội hè, lễ, Tết rất quen thuộc ở làng quê Việt Nam. 

Không gian trò chơi dân gian cũng mang đến cảm giác thú vị khi đưa người xem trở về thế giới tuổi thơ cùng mặt nạ giấy bồi, đèn kéo quân truyền thống, đèn ông sao, đèn con thỏ, con giống bột… Ngoài ra, công chúng còn được chiêm ngưỡng mô hình những chiếc đèn kéo quân bằng sắt hay bằng sành độc đáo và lạ mắt.

Chương trình “Trống hội trăng thu” tại Hoàng thành Thăng Long tổ chức năm nay còn tái hiện không gian trải nghiệm các trò chơi dân gian của Trung thu truyền thống xưa như: Biểu diễn múa sư tử, trống ếch, làm bánh Trung thu, tô vẽ mặt nạ giấy bồi, làm diều, tô tranh, nặn tò he, chơi bập bênh, cầu trượt… Các em thiếu nhi sẽ được các nghệ nhân dạy cách làm trò chơi dân gian.

Đau đáu giữ hồn dân tộc

Ông Trịnh Bách là người yêu văn hóa cổ, ông luôn nhớ tới những món đồ chơi truyền thống mỗi khi trăng tròn tháng 8 tới gần và đi tìm những di sản đã mất để phục dựng lại. Ông Bách không chỉ phục dựng các hiện vật, trang phục cung đình triều Nguyễn mà còn đau đáu phục hồi những đồ chơi dân gian của trẻ em thời xưa trong dịp Trung thu. 

Theo nhà nghiên cứu văn hóa này, có ba phẩm vật của Tết Trung thu được trẻ em ngày xưa chuộng nhất là bánh trung thu, con giống bột và đèn lồng phết giấy để rước cùng các đám múa sư tử. Có lẽ, Việt Nam là đất nước độc nhất có tục lệ nặn con giống bột làm đồ chơi trẻ em cho dịp Tết Trung thu. Tục nặn con giống bột có từ hàng trăm năm trước.

Từ đầu thế kỷ 20, Viện Viễn đông Bác Cổ còn lưu giữ ảnh chụp những con giống bột, chú thích là “Đồ chơi bằng bột nhuộm màu của Tết Trung thu Hà Nội”. Ngoài hồi sinh những món đồ chơi đất nặn cổ truyền, ông Trịnh Bách còn phục hồi những chiếc đèn lồng xưa.

Những chiếc đèn lồng được ông Bách kỳ công khôi phục mang đủ hình dáng dễ thương của con thỏ, con bướm, con cá... và có thể thắp sáng bằng nến hay bóng đèn điện, khác hẳn những chiếc đèn ông sao xẹp lép đang bán hàng loạt trên thị trường.

Những món đồ chơi đất nặn xưa được “hồi sinh” tại Bảo tàng Dân tộc học, Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Phố cổ Hà Nội. Bao cặp mắt tròn xoe, thích thú của trẻ nhỏ khi được ngắm nhìn cóc ba chân trên cung trăng, rồng, cá… đầy tinh tế với đủ sắc màu. “Đây là thành quả của chúng tôi sau nhiều năm phục hồi món đồ chơi đất nặn xưa.

Hiện chúng tôi đang truyền dạy những bí kíp làm món đồ chơi đất nặn này cho các bạn trẻ yêu văn hóa truyền thống. Hy vọng, Trung thu những năm tới, những món đồ chơi bột nặn có hàng trăm tuổi này sẽ ngập tràn tại Hà Nội.

Với những món đồ chơi bột nặn và lồng đèn Trung thu truyền thống đó, hy vọng trẻ em Hà thành sẽ đón mùa Trung thu một cách cổ truyền, ý nghĩa hơn; và như thế sẽ trân trọng những tinh hoa, đượm hồn dân tộc hơn”- nhà nghiên cứu Trịnh Bách lâng lâng hạnh phúc.

Cũng là những người đau đáu giữ hồn dân tộc, hai ông Vũ Văn Sinh và Nguyễn Văn Quyền tại thôn Đàn Viên (xã Cao Viên, Thanh Oai, Hà Nội) là một trong ít nghệ nhân Hà Nội được biết đến với nghề làm đèn kéo quân (đèn cù).

Đây một loại đồ chơi truyền thống bằng giấy dán vào khung tre, nứa được trẻ em rất ưa thích mỗi dịp Tết, Trung thu. Cây đèn kéo quân có mục đích ban đầu là để trẻ em nhớ về lịch sử cũng như giáo dục lòng yêu nước nên hình ảnh trên cây đèn thường nói về việc nghĩa, về những đoàn quân lính xung trận (nguồn gốc của tên gọi "kéo quân"). 

Về sau người ta mở rộng nhiều đề tài khác như thêm ông quan trạng vinh quy bái tổ, cảnh tứ linh nhảy múa, bác nông dân làm ruộng, mục đồng chăn trâu,  bức tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống, hình chú Tễu, chú cuội, chị Hằng…

Hiện nay, tại thôn Đàn Viên có lịch sử hơn 100 năm làm đèn kéo quân, chỉ còn 2 nghệ nhân vẫn ngày ngày làm đèn kéo quân và sẵn sàng dạy nghề cho lớp trẻ, để níu giữ nghề xưa.  Vì lòng đam mê nên, dù khó khăn nhưng hai nghệ nhân vẫn quyết tâm giữ nghề, vẫn sẽ đi dạy lũ trẻ ở bất cứ nơi nào.

Hơn ai hết, các nghệ nhân mong muốn những trẻ nhỏ có mùa trăng ý nghĩa, tuổi thơ trong sáng, giữ gìn văn hóa dân gian truyền thống, tốt đẹp.  

Thùy Dương
Loading...

Cùng chuyên mục

Một nét ẩm thực thanh lịch của người Tràng An

Một nét ẩm thực thanh lịch của người Tràng An

(PLVN) - Nếu phải nêu một lý do để đến Hà Nội, điều đầu tiên hiện ra trong tâm trí du khách chính là ẩm thực. Song, từng có một thời gian, “đặc sản Hà thành” bị hiểu nhầm là những “phở mắng”, “bún quát”, “cháo chửi”…, rằng một bữa ăn ngon không thể thiếu những lời mắng chửi của người bán. Khẳng định rằng đó không phải là bản sắc ẩm thực Hà Nội. Được mệnh danh kinh đô ngàn năm văn hiến, ẩm thực Hà Nội cũng biểu hiện nét thanh lịch, tao nhã của người Tràng An.

Đọc thêm

Siêu bão Hagibis hoành hành, 19 người tử vong tại Nhật Bản

Siêu bão Hagibis hoành hành, 19 người tử vong tại Nhật Bản
(PLVN) - Là một trong những cơn bão nhiệt đới mạnh nhất trong năm 2019, cơn bão mạnh thứ 2 đổ bổ vào vùng Thủ đô Tokyo mở rộng trong vòng 1 tháng qua, siêu bão Hagibis kèm theo lượng mưa lớn chưa từng thấy trong lịch sử, đã gây thiệt hại nặng nề tại Nhật Bản.
Loading...
Những bữa cơm nhà của các doanh nhân bận rộn

Những bữa cơm nhà của các doanh nhân bận rộn

(PLVN) - Cùng với nhịp sống hối hả, bận rộn và những áp lực của công việc thời cách mạng công nghiệp 4.0, những bữa cơm thường nhật của mỗi người cũng thưa vắng dần, đối với các doanh nhân cũng vậy. Nhưng trong tiềm thức của họ, bữa cơm gia đình vẫn vẹn nguyên ý nghĩa, bởi đó là bữa cơm đoàn viên, là nơi gắn kết và sẻ chia yêu thương... Chính vì lẽ đó, dù bận “trăm công ngàn việc”, không ít doanh nhân vẫn cố gắng thu xếp để được đắm mình trong bữa cơm đoàn viên ấm áp, ngọt ngào...

[Truyện ngắn] Thời của mẹ

[Truyện ngắn] Thời của mẹ
(PLVN) - Mẹ không thể tin thời gian thấm thoắt nhanh đến thế, như bao mùa nước trôi qua suối, không thể nhớ nổi. Bấy nhiêu năm về làm dâu nhà họ Bạc, lúc rảnh rỗi trên nương, mẹ vẫn kể cho chị em Dìa nghe về thời của mình. Hai đứa con gái cứ uống lấy từng lời. 

Quế Ngọc Hải, người không thể thay thế?

Quế Ngọc Hải, người không thể thay thế?
(PLVN) -Quế Ngọc Hải, quê ở Diễn Châu, Nghệ An, cầu thủ 26 tuổi này có một sự nghiệp bóng đá thăng trầm. Từng là cầu thủ mắc nhiều sai lầm với lối chơi có phần bạo lực, cứng rắn. Nhưng sau, những vất ngã đó, Quế Ngọc Hải trở thành một thủ lĩnh vững chãi, tầm nhìn bao quát và nhân vật không thể thiếu của ĐT Việt Nam.’

Khi 'sao' làm doanh nhân

Khi 'sao' làm doanh nhân
(PLVN) - Tận dụng tên tuổi của mình đang “hot”, chục năm gần đây, hàng loạt sao Việt vào một ngày đẹp trời trở thành doanh nhân. Họ kinh doanh rất đa dạng: từ mở công ty truyền thông, đến thời trang, nhà hàng, cà phê, kinh doanh bất động sản, thủy sản, kim cương… Có người may mắn, có khiếu kinh doanh thu về tiền tỷ, nhưng lại có người thua lỗ ngậm ngùi trong cay đắng.

Thời cơ hàn của những người nổi tiếng

Thời cơ hàn của những người nổi tiếng
(PLVN) - Không có gì là bỗng nhiên dễ dàng, không có thành công nào là từ trên trời rớt xuống. Có một sự thật mà từ trước đến nay không ai có thể phủ nhận, đó là thành công nào cũng phải trả giá để có được. Ai cũng phải đánh đổi, phải vật lộn, phải chiến đấu trong một thời gian dài trước khi có một sự nghiệp đồ sộ… 

Từ khi nào “con buôn” thành doanh nhân?

Từ khi nào “con buôn” thành doanh nhân?
(PLVN) - Do điều kiện lịch sử quá độ, Việt Nam trải qua một thời kì đặc biệt khó khăn của nền kinh tế bao cấp. Do đó,  tính chuyển tiếp giữa các thế hệ doanh nhân và các vấn đề liên quan bị đứt đoạn, bị bỏ quên, thậm chí còn bị “xóa sổ”, bị coi là “con buôn, con phe” suốt một thời gian dài cho tới khi đất nước đổi mới...

Khi áo dài ‘bị xâm phạm’ và cách ứng xử của chúng ta

Khi áo dài ‘bị xâm phạm’ và cách ứng xử của chúng ta
(PLVN) - Hình ảnh nữ ca sĩ người Mỹ Kacey Musgraves mặc áo dài với nội y được lan truyền trên mạng xã hội đã gây nhiều bức xúc cho người Việt Nam, thế nhưng khi bình tĩnh nhìn lại chúng ta thấy cách ứng xử của mình “có vấn đề”.

Đà Nẵng có “Công viên chủ đề hàng đầu Việt Nam”

Đà Nẵng có “Công viên chủ đề hàng đầu Việt Nam”
(PLVN) - Tối 12/10, trong khuôn khổ lễ trao giải World Travel Awards 2019 khu vực châu Á- Châu Đại Dương, diễn ra tại Phú Quốc (Kiên Giang), khu du lịch Sun World Ba Na Hills do Tập đoàn Sun Group đầu tư xây dựng tại Đà Nẵng đã được xướng tên ở hạng mục giải thưởng “Công viên chủ đề hàng đầu Việt Nam 2019”- Vietnam’s Leading Theme Park 2019.