“Cào mặt ăn vạ” và “phép vua thua lệ làng”

(PLVN) - Khi nói đến “cào mặt ăn vạ”, ai cũng hình dung ra Chí Phèo - nhân vật văn học điển hình của nhà văn Nam Cao. Cách hành xử kiểu "Chí Phèo" như tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao phản ánh một hiện thực xã hội chua chát, khi người ta không dùng luật pháp mà sử dụng một kiểu "lệ" của những người trong vai bị hại để giải quyết mâu thuẫn.
“Cào mặt ăn vạ” và “phép vua thua lệ làng”

Dường như trong cuộc sống, ở bất kể vùng quê hay thành phố, từ tỉnh cho đến huyện và nhất là trong các làng, xã đâu đó đều có một “Chí Phèo”. Chỉ khác ở chỗ, Chí Phèo thời nay biến tướng thành muôn hình vạn trạng, từ một Chí Phèo điển hình đã chuyển hóa và biến tướng thành nhà Chí Phèo, làng Chí Phèo.

Trong đời sống hiện nay, ở thời kỳ mà đất nước ta đang dần tiệm cận đến nền công nghiệp 4.0, thì ở đâu đó trên đất nước vẫn còn những hành vi ứng xử cổ hủ, thiếu văn hóa gần như “vô pháp”. Hình như câu “phép vua thua lệ làng” vẫn ám vào đời sống, từ suy nghĩ đến hành động của đại đa số người dân Việt Nam nhất là những vùng quê còn đầy rẫy những hủ tục, mê tín dị đoan.

Vụ việc điển hình gần đây nhất thể hiện việc “cào mặt ăn vạ” là vụ tai nạn giao thông ngày 01/3/2019 tại huyện Sa Pa. Cụ thể, 12h15 ngày 01/3/2019, một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng đã xảy ra trên đường quốc lộ 4D, thuộc thôn Sa Pả, xã Sa Pả, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai làm em Hạng A Câu (SN 2003) tử vong tại chỗ.

Tuy nhiên, khi Công an huyện Sa Pa chuẩn bị di chuyển phương tiện, tử thi nạn nhân để phân luồng giao thông, gia đình của nạn nhân Hạng A Câu cùng nhiều người khác có mặt tại hiện trường cản trở. Những người này không cho lực lượng chức năng di chuyển phương tiện giao thông liên quan đến tai nạn, không cho khám nghiệm tử thi, đưa tử thi đến vị trí khác để tổ chức khám nghiệm và ngang nhiên đưa ra yêu sách bắt hai lái xe ô tô phải bồi thường 400 triệu đồng.

Sự việc làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc lưu thông phương tiện qua khu vực này. Chỉ đến khi chính quyền cùng các cơ quan chức năng huyện tổ chức cho hai lái xe ô tô liên quan đến vụ tai nạn hỗ trợ số tiền 200 triệu đồng, gia đình của nạn nhân mới nhất trí cho di chuyển tử thi và các phương tiện liên quan đến vụ tai nạn để thông tuyến Quốc lộ 4D.

Phải khẳng định, cách phản ứng và đòi phạt tiền của gia đình nạn nhân là hoàn toàn trái pháp luật. Tiếp đến, dư luận cũng đặt ra những câu hỏi về cách xử lý của lực lượng công an địa phương khi để xảy ra cảnh “cào mặt ăn vạ” này. Chỉ đến khi dàn xếp “nộp phạt” một nửa số tiền mà gia đình nạn nhân đòi hỏi thì sự việc mới được vãn hồi.

Đây là cách “dàn xếp” theo “thông lệ” bấy lâu nay của các vụ tai nạn giao thông đó là khi tai nạn xảy ra thì xe to phải đền xe bé, người còn sống phải bồi thường cho người đã chết bất luận đúng sai. Một tiền lệ vô cùng sai trái và vô pháp trong những vụ tai nạn giao thông vẫn hiện hữu hàng ngày hàng giờ, từ năm này qua năm khác ở đất nước ta.

Hình thức giải quyết “duy tình” đã ăn sâu, bén rễ vào tâm tưởng của mỗi người dân và ngay cả các cơ quan chức năng khi đối mặt và giải quyết sự việc. Có lẽ vì thế, dù biết nộp 200 triệu đồng “tiền phạt vạ” là vô lý nhưng lực lượng chức năng và cả 2 chủ xe vẫn thực hiện như một “nghĩa vụ” phải làm.

Vẫn biết, văn hóa dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay luôn đề cao và tôn trọng tình thương yêu, đùm bọc lẫn nhau ở khía cạnh “lá lành đùm lá rách” hay “bán anh em xa mua láng giềng gần”. Ở góc độ tích cực và phạm vi hẹp, “duy tình” tạo nên sự đoàn kết, thương yêu và chia sẻ khó khăn với nhau của mỗi người dân.

Tuy nhiên, muốn một xã hội phát triển theo đúng quỹ đạo, chúng ta cần sự “duy lý” và mọi xung đột, mẫu thuẫn phải hướng về cách giải quyết bằng lý lẽ và pháp luật. Mọi hành vi coi thường lý lẽ và pháp luật đều cần phải lên án và lên án mạnh mẽ đặc biệt là những hành vi sử dụng “lệ làng” trong mâu thuẫn, va chạm xã hội. Đã có rất nhiều vụ án thương tâm trong cách hành xử theo kiểu “lệ làng” xảy ra và cần được ngăn chặn, chấm dứt ngay lập tức.

Cần “duy lý” để các phương tiện to được đối xử công bằng với những phương tiện nhỏ; “duy lý” để đối xử công bằng giữa người sống chấp hành đúng luật và người chết vì vi phạm pháp luật; “duy lý” để xã hội đi theo đúng đường ray mà pháp luật đã vạch sẵn và cho phép. Và trên hết, thượng tôn luật giao thông khi tham gia giao thông nói riêng và thượng tôn pháp luật nói chung là nghĩa vụ mà mỗi công dân bắt buộc phải chấp hành.

Phan Vũ
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Đừng vì chụp ảnh mà hại thân, hại xã hội

Đừng vì chụp ảnh mà hại thân, hại xã hội

(PLVN) - Để có được những bức ảnh đẹp, thú vị đăng lên mạng xã hội, nhiều người đã bất chấp đến sự an nguy của bản thân, bất chấp vi phạm pháp luật hay gây ảnh hưởng đến môi sinh. Những hành vi nói trên cần phải lên án và xử lý nghiêm để tăng tính răn đe.

Đọc thêm

Đội tuyển Nữ Quốc gia thua cựu cầu thủ SEA Games 23: 4-5

Đội tuyển Nữ Quốc gia thua cựu cầu thủ SEA Games 23: 4-5
(PLVN) -Chiều 26/1, đội tuyển Nữ Quốc gia tiếp tục có trận đấu tập thứ ba trong đợt tập trung đầu năm 2021, chuẩn bị cho SEA Games 31. Trước đối thủ là những cựu cầu thủ, thầy trò HLV Mai Đức Chung đã chấp nhận thua 4-5.

99,7 % hồ sơ vào Hệ thống dịch vụ công được UBND tỉnh Lai Châu giải quyết và trả các hồ sơ đúng hạn

99,7 % hồ sơ vào Hệ thống dịch vụ công được UBND tỉnh Lai Châu giải quyết  và trả các hồ sơ đúng hạn
(PLVN) - Chiều 25/1, Văn phòng UBND tỉnh Lai Châu đã tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ năm 2021. Trong năm 2020 UBND tỉnh đạt được nhiều thành tích nổi bật, đã quyết liệt sáng tạo, dám nghĩ dám làm, kịp thời thay đổi phương thức làm việc trong tình hình mới.

Hà Nội sắp xuất hiện đường hoa Home Hanoi Xuan 2021

Hà Nội sắp xuất hiện đường hoa Home Hanoi Xuan 2021
(PLVN) - Với chủ đề “Tìm lại bản nguyên Tết Việt”, đường hoa Home Hanoi Xuan 2021 lần đầu tiên xuất hiện tại Khu đô thị Splendora, Hoài Đức, Hà Nội sẽ mở cửa đón khách từ 10h30 ngày 07/02 (26 tháng Chạp) đến 17/02 (mùng 6 Tết). 
Hãng tin Reuters nhắc tới chiến dịch đẩy lùi tham nhũng của Việt Nam

Hãng tin Reuters nhắc tới chiến dịch đẩy lùi tham nhũng của Việt Nam

(PLVN) - Hãng tin Reuters của Anh dẫn lời phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cho biết, nhiều vụ tham nhũng đã được phát hiện, điều tra và truy tố, làm gia tăng sự ủng hộ của nhân dân đối với chiến dịch. Tham nhũng đã từng bước được kiềm chế và ngăn chặn.

TIN BUỒN

TIN BUỒN
Bộ Tư pháp; Đảng ủy, HĐND, UBND Phường Láng Hạ, Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin:

Cơ đồ và vị thế của Việt Nam tiếp tục được khẳng định tốt hơn nữa

Cơ đồ và vị thế của Việt Nam tiếp tục được khẳng định tốt hơn nữa
(PLVN) - Sáng 26/1, bên lề phiên khai mạc Đại hội XIII của Đảng, nhiều đại biểu dự Đại hội đã bày tỏ đồng tình, ủng hộ cao đối với Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về các Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng; đồng thời nhất trí cao với phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng: Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay.
Kienlongbank trao tặng 8.450 phần quà Tết cho bà con khó khăn dịp Tết Tân Sửu 2021

Kienlongbank trao tặng 8.450 phần quà Tết cho bà con khó khăn dịp Tết Tân Sửu 2021

(PLVN) - Nhân dịp Tết cổ truyền của dân tộc, Xuân Tân Sửu năm 2021, từ ngày 19/01 - 03/02/2021, Kienlongbank phối hợp cùng chính quyền địa phương trao tặng 8.450 phần quà Tết, tổng giá trị gần 5 tỷ đồng cho bà con và hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước trong chương trình “San sẻ yêu thương - Thêm hương ngày Tết”. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬