Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: “Doanh nghiệp tư nhân vẫn tự sinh tự diệt“

(PLO) - Vị chuyên gia kinh tế nhiều năm gắn bó với khối doanh nghiệp xót xa thốt lên như vậy sau chuyến khảo sát tình hình thực tế tại các địa phương vừa qua.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: “Doanh nghiệp tư nhân vẫn tự sinh tự diệt“ Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan từng là Phó chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trước khi tham gia công tác tư vấn, phản biện chính sách đối với doanh nghiệp
Bà Phạm Chi Lan vừa có chuyến khảo sát lắng nghe ý kiến của khối doanh nghiệp tư nhân tại TP HCM, Bình Dương, Cần Thơ và An Giang cùng đoàn nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.
- Bà nhìn nhận thế nào về tình hình của các doanh nghiệp tư nhân hiện nay?
Động lực tăng trưởng của kinh tế Việt Nam hiện nay bao gồm ba khối chính: doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân. Trong khi các doanh nghiệp khối quốc doanh và FDI được những chính sách ưu ái từ phía Nhà nước, về thuế, phí, đất đai... thì cộng đồng doanh nghiệp tư nhân dường như đang bị bỏ rơi. Họ đang phải tự gồng mình chống chọi với những khó khăn.
Sau khi đi một vòng khảo sát, tôi mới giật mình và phát hiện rằng khối doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện nay chẳng có gì và gần như cần phải phát triển lại từ đầu.
Điều này có nghĩa sau 30 năm đổi mới, thời gian cứ trôi nhưng nền tảng hoạt động của khối doanh nghiệp tư nhân gần như bằng không. Họ vẫn hoạt động một cách tự phát, quản lý theo kiểu gia đình, manh mún và cứ âm thầm trôi theo xu hướng "tự sinh, tự diệt". Vấn đề này đã làm tôi lo lắng từ năm 2012, đặc biệt là sau nghiên cứu của VCCI về doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong10 năm kể từ 2002 đến 2012.
Con số đưa ra trong kết quả nghiên cứu ấy thực sự đáng giật mình. Số lượng doanh nghiệp tư nhân thì nhiều lên, nhưng quy mô doanh nghiệp nhỏ lại. Riêng quy mô vốn nếu tính theo dòng tiền thì vào năm 2012 tăng một chút, nhưng nếu tính theo lạm phát lại nhỏ đi một nửa so với 2002.
Ngoài ra, niềm tin của doanh nghiệp cũng ngày càng sụt giảm mạnh. Cụ thể, năm 2013, thông qua nhiều khảo sát cho thấy, chỉ còn chưa tới 30% doanh nghiệp nói sẽ tiếp tục đầu tư và mở rộng hoạt động. Đến nay tỷ lệ này còn sụt nhanh hơn, chứng tỏ niềm tin doanh nghiệp giảm rất mạnh.
- Vậy theo bà, khó khăn nhất của khối doanh nghiệp tư nhân hiện nay là gì?
Vẫn là luật pháp. Tôi đi tới đâu cũng thấy doanh nghiệp kêu ca tình trạng luật pháp rối rắm và đặc biệt là tình trạng các cơ quan Nhà nước không hiểu luật hoặc là hiểu khác so với tinh thần của luật, gây khó cho doanh nghiệp. Chẳng hạn, cái này có thể được luật khuyến khích, nhưng theo quy định khác lại ngăn cản... khiến doanh nghiệp rơi vào trạng thái mơ hồ về hành lang pháp lý, vừa làm vừa lo.
Thứ hai là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hiện nay rất thiếu tính thực tế, khiến không đi vào cuộc sống. Chẳng hạn như ở vùng sản xuất lúa gạo Đồng bằng Sông Cửu Long, ai cũng biết trữ gạo thì tối đa khoảng 4 tháng, trong khi trữ lúa được 6 tháng. Nhưng trên thực tế không có chính sách nào được đưa ra một cách cụ thể như hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp trữ lúa nhiều hơn trữ gạo, tránh tình trạng được mùa thì thu hoạch và đưa ra thị trường ồ ạt khiến giá cả bị sụt giảm mạnh...
Hay như công nghiệp phụ trợ, đã có nhiều chính sách được ban hành nhưng chẳng có một giải pháp triển khai nào cụ thể, khiến cho tiến trình thực hiện vẫn giậm chân tại chỗ. Doanh nghiệp muốn bắt tay vào làm thì sợ rủi ro vì để đầu tư vào lĩnh vực này phải mất vài ba năm và cần có nhiều chính sách hỗ trợ về đất đai, tín dụng, thuế, phí... nhưng thực tế thì chỉ có hô hào chung.
Thứ ba là vấn đề liên kết doanh nghiệp. Ở Việt Nam, khối doanh nghiệp Nhà nước và FDI có xu hướng hoạt động khép kín. Với doanh nghiệp Nhà nước, họ sẽ lập ra các công ty con, công ty sân sau, khi cần thì họ huy động nguồn lực từ các đơn vị này nên không cần phải liên kết với các doanh nghiệp tư nhân.
Còn với doanh nghiệp FDI khi vào Việt Nam được kỳ vọng sẽ có tác động lan toả đến các doanh nghiệp tư nhân trong nước, biến các doanh nghiệp nội thành vệ tinh xung quanh họ. Tuy nhiên, đến nay mô hình ấy gần như không có vì nguồn cung đầu vào của các doanh nghiệp FDI hiện vẫn dựa chủ yếu vào các doanh nghiệp của họ trong khu vực chứ không phải ở Việt Nam (70-80% nguyên liệu đầu vào là ở các nước khác).
Thành ra, việc doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi hoạt động này rất ít. Điển hình như Samsung vào Việt Nam, với quy mô ngành xuất khẩu đạt 23 tỷ USD, nhưng chỉ có khoảng 5 doanh nghiệp trong nước tham gia cung cấp bao bì, nhãn hàng... còn về kỹ thuật gần như không có.
Đứng giữa hai khu vực lớn (doanh nghiệp Nhà nước và FDI) được ưu đãi quá nhiều, doanh nghiệp tư nhân dù chiếm số lượng lớn vẫn bị lạc lõng, gần như phải tự thân vận động và không thể liên kết được với ai nên càng trở nên khó khăn hơn.
- Bà đánh giá thế nào về vai trò của khối doanh nghiệp tư nhân trong nhiệm vụ tăng trưởng kinh tế?
Nếu tính chung với cả nông nghiệp thì khối doanh nghiệp tư nhân đóng góp xấp xỉ 38% vào GDP. Tuy nhiên, vốn đầu tư ở khối này trong mấy năm gần đây giảm đáng kể và cho thấy doanh nghiệp tư nhân hiện nay không thiết tha với đầu tư.
- Vậy trong thời gian tới, giải pháp nào cho doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phát triển?
Tôi cho rằng một nền kinh tế muốn phát triển mạnh và bền vững phải dựa vào nội lực, không thể dựa vào bên ngoài. Còn việc Việt Nam vẫn đang dựa vào doanh nghiệp FDI để có con số tăng trưởng GDP, xuất khẩu đẹp chỉ mang tính nhất thời.
Điều quan trọng hiện giờ là cần nỗ lực khuyến khích phát triển doanh nghiệp tư nhân, tạo điều kiện cho họ gia nhập các ngành cung ứng toàn cầu, nhất là thông qua việc tăng cường cải cách chính sách, tiếp cận về tài chính và đơn giản hóa các thủ tục hành chính.
Ngoài ra, chính sách Nhà nước phải điều chỉnh được việc phân bổ nguồn lực làm sao cho đồng đều giữa các thành phần kinh tế và tạo ra sân chơi bình đẳng hơn cho các doanh nghiệp tư nhân.
Theo Lệ Chi / VnExpress
Loading...

Cùng chuyên mục

“Kỳ lân” VNG - Niềm cảm hứng cho doanh nghiệp khởi nghiệp

“Kỳ lân” VNG - Niềm cảm hứng cho doanh nghiệp khởi nghiệp

(PLVN) - Nói đến cộng đồng khởi nghiệp nội địa, sẽ không thể không nhắc đến cái tên VNG – start-up “kỳ lân” đầu tiên và duy nhất của Việt Nam tính đến thời điểm này. Hành trình nhiều thử thách nhưng cũng đầy thú vị của VNG đã minh chứng: Nếu khởi đầu bằng niềm đam mê nghiêm túc, bạn hoàn toàn có cơ hội để biến những giấc mơ thành hiện thực.

Đọc thêm

Hành trình của một người mẹ có con trai đồng tính

Hành trình của một người mẹ có con trai đồng tính
(PLVN) - Có một hành trình mang tên “hiểu về con”, từ phản đối đến chấp nhận – thấu hiểu – và đồng hành. Người phụ nữ tảo tần dành cả tuổi thanh xuân, dành cả cuộc đời bên con luôn ánh lên nụ cười hạnh phúc. 

Cách nào thoát khỏi “bóng ma” trầm cảm, tự tử

Cách nào thoát khỏi “bóng ma” trầm cảm, tự tử
(PLVN) - “Tôi luôn có cảm giác mình không xứng đáng sống trên đời này”; “Dù làm việc hay học hành, dường như luôn có một giọng nói trong đầu tôi bảo hãy chết đi”; “Tôi luôn tò mò cảm giác chết sẽ như thế nào”; “Nếu tôi chết hẳn mọi người sẽ rất vui”… Đó là một số chia sẻ của những người tôi đã từng tiếp xúc. Ắt hẳn, sẽ không ít người cảm thấy quen thuộc với những suy nghĩ về cái chết và ý định tự tử. 

Gửi lòng vào thơ sau những 'vết lăn trầm'

Gửi lòng vào thơ sau những 'vết lăn trầm'
(PLVN) - Thi đàn xuất hiện thêm cái tên với một giọng thơ khá ấn tượng, trầm buồn, ám ảnh và duyên dáng. Lạ là những con chữ này đến từ một con người mà nghề nghiệp và nơi làm việc nghe có vẻ rất ít chất thơ. 

Đón lượt khách thứ 1.000.000 đến với Ký Ức Hội An

Đón lượt khách thứ 1.000.000 đến với Ký Ức Hội An
(PLVN) - Tối 21/9, chương trình biểu diễn thực cảnh Ký ức Hội An (tại TP. Hội An, Quảng Nam) chính thức đón lượt khách thứ Một triệu, đánh dấu mốc quan trọng, khẳng định sự thành công và sức lan tỏa của Ký ức Hội An đến với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Loading...
Phí qua hầm Hải Vân từ ngày 27/9

Phí qua hầm Hải Vân từ ngày 27/9

(PLVN) - Ngày 21/9, Đại diện Công ty Cổ phần Đầu tư Đèo Cả cho biết, sẽ tiến hành thu phí qua hầm Hải Vân kể từ ngày 27/9. Tuy nhiên, mức thu phí sẽ thấp hơn mức quy định cho phép tại hợp đồng dự án.

Mua bảo hiểm ô tô thế nào để không bị 'hớ'?

Mua bảo hiểm ô tô thế nào để không bị 'hớ'?
(PLVN) - Những khách hàng mới mua ô tô thường chọn bảo hiểm theo sự tư vấn của nhân viên bán xe, người bán bảo hiểm hoặc giới thiệu của người quen thay vì tìm hiểu và đọc kỹ hợp đồng. Sai lầm này khiến nhiều chủ xe bị hớ vì nhận được mức bồi thường không thích đáng, thậm chí là không được bồi thường khi sự cố xảy ra.

Stress - nỗi ám ảnh của thời hiện đại

Stress - nỗi ám ảnh của thời hiện đại
(PLVN) - Trong xã hội hiện đại ngày nay, stress là căn bệnh khá phổ biến bắt nguồn từ những lo nghĩ, áp lực về công việc, gia đình, sức khỏe, tài chính… Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, khoảng 15% mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress. Đáng nói hơn, stress đang trở thành “kẻ giết người thầm lặng” và là vấn nạn chung của con người hiện đại.
Người lớn cô đơn

Người lớn cô đơn

(PLVN) - “Nỗi cô đơn và một mình của mỗi con người trong thế giới này cũng giống như khói. Lơ lửng, chơi vơi và bất định. Và để chạm vào nỗi cô đơn của mỗi con người, ta sẽ luôn phải cay mắt trước...”.

Xung quanh lùm xùm SGK của GS Hồ Ngọc Đại: Lo ngại độc quyền mới về SGK?

Xung quanh lùm xùm SGK của GS Hồ Ngọc Đại: Lo ngại độc quyền mới về SGK?
(PLVN) - Từ năm 1981 đến nay, Việt Nam đã trải qua hai lần đổi mới sách giáo khoa (SGK). Lần đổi mới thứ nhất vào năm 1981, lần thứ 2 vào năm 2004 và hiện đang bước vào lần đổi mới thứ 3 dự kiến sẽ áp dụng đối với học sinh lớp 1 từ năm học 2020-2021. Nhiều ý kiến băn khoăn về sự khách quan khi Bộ GD-ĐT vừa quản lý vừa ban hành và quản lý tiêu chuẩn chung, nhưng lại đồng thời tham gia soạn thảo SGK…

Đừng để cảm xúc thành 'chú ngựa' bất kham phi đến... trầm cảm

Đừng để cảm xúc thành 'chú ngựa' bất kham phi đến... trầm cảm
(PLVN) - Thống kê của các bác sĩ, tỷ lệ người trẻ bị trầm cảm thường nhiều hơn những người trung niên hoặc cao tuổi. Lý do cũng dễ hiểu, bởi ở lứa tuổi hoa niên, khi mọi va chạm với cuộc sống còn chưa nhiều, chưa đủ trui rèn con người thành “chai sạn” thì cảm xúc vẫn là yếu tố chi phối rất mạnh mẽ…

Nguyên nhân chính khiến những người vợ rơi vào 'địa ngục'

Nguyên nhân chính khiến những người vợ rơi vào 'địa ngục'
(PLVN) - Ngày càng nhiều những vụ bạo hành gia đình ở mức độ nghiêm trọng được đưa ra ánh sáng. Thế nhưng, trong bóng tối, có biết bao nhiêu vụ việc đáng lo ngại vẫn được giấu giếm bởi những người trong cuộc. Và bạo hành gia đình là nguyên nhân lớn dẫn đến trầm cảm, hủy hoại cuộc sống hôn nhân, hủy hoại cả hạnh phúc lẫn tương lai của người phụ nữ.
 Du học - đối mặt nguy cơ trầm cảm

Du học - đối mặt nguy cơ trầm cảm

(PLVN) - Từ nhiều năm nay, du học là tiêu chí của không ít phụ huynh Việt có điều kiện. Họ cho rằng, chỉ có du học mới nên người, mới thể hiện đẳng cấp gia đình… 

Bệnh trầm cảm nguy hiểm thế nào?

Bệnh trầm cảm nguy hiểm thế nào?
(PLVN) - Những năm trở lại đây, tình trạng người dân mắc bệnh trầm cảm ở nước ta liên tục tăng. Theo Viện Sức khỏe Tâm thần, có khoảng 30% dân số Việt Nam mắc các bệnh rối loạn tâm thần, trong đó tỉ lệ trầm cảm chiếm 25%.

Cô đơn trên mạng

Cô đơn trên mạng
(PLVN) - Kể từ khi Internet bùng nổ trong hai thập kỷ gần đây, nghiên cứu của các học giả trên toàn thế giới đã chỉ ra Internet là một yếu tố khiến cho con người ngày càng trở nên cô đơn. Người lạm dụng Internet ở mức độ cao càng dễ có nguy cơ mắc các vấn đề sức khoẻ tâm thần, đặc biệt là trầm cảm – căn bệnh nan y của thời hiện đại.

[Truyện ngắn] Trăng bên suối

[Truyện ngắn] Trăng bên suối
Đợi mãi chùng cả chân, mãi mới có tín hiệu sáo môi của Đặng vọng lại. Dung trở nên xốn xang, linh hoạt. Cô chạy vội đến bên người yêu. Gặp rồi, Dung thấy khuôn mặt Đặng buồn như đống mối đùn đầu dốc.

Bộ Y tế hướng dẫn cách phòng ngừa bệnh whitmore

Bộ Y tế hướng dẫn cách phòng ngừa bệnh whitmore
(PLVN) - Thời gian gần đây liên tục phát hiện các ca mắc bệnh whitmore ở Hà Nội, Hà Tĩnh, Thái Nguyên... Điều này khiến người dân vô cùng hoang mang, lo lắng. Trước tình trạng trên Bộ Y tế đã đưa ra hướng dẫn phòng, chống căn bệnh này.
Cuộc chiến đòi quyền lợi cho con và chính mình của bà mẹ đơn thân Trung Quốc

Cuộc chiến đòi quyền lợi cho con và chính mình của bà mẹ đơn thân Trung Quốc

(PLVN) - Ở Trung Quốc hiện nay, số lượng người chưa kết hôn nhưng có con đang gia tăng. Và cuộc sống của những người mẹ đơn thân chưa bao giờ là dễ dàng. Nhưng thay vì nhận được những quyền lợi chính đáng như bao người phụ nữ có chồng và có con khác, họ lại phải chiến đấu để giành giật chính những thứ mà mình đáng “phải có”.