Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: “Doanh nghiệp tư nhân vẫn tự sinh tự diệt“

(PLO) - Vị chuyên gia kinh tế nhiều năm gắn bó với khối doanh nghiệp xót xa thốt lên như vậy sau chuyến khảo sát tình hình thực tế tại các địa phương vừa qua.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: “Doanh nghiệp tư nhân vẫn tự sinh tự diệt“ Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan từng là Phó chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trước khi tham gia công tác tư vấn, phản biện chính sách đối với doanh nghiệp
Bà Phạm Chi Lan vừa có chuyến khảo sát lắng nghe ý kiến của khối doanh nghiệp tư nhân tại TP HCM, Bình Dương, Cần Thơ và An Giang cùng đoàn nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.
- Bà nhìn nhận thế nào về tình hình của các doanh nghiệp tư nhân hiện nay?
Động lực tăng trưởng của kinh tế Việt Nam hiện nay bao gồm ba khối chính: doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân. Trong khi các doanh nghiệp khối quốc doanh và FDI được những chính sách ưu ái từ phía Nhà nước, về thuế, phí, đất đai... thì cộng đồng doanh nghiệp tư nhân dường như đang bị bỏ rơi. Họ đang phải tự gồng mình chống chọi với những khó khăn.
Sau khi đi một vòng khảo sát, tôi mới giật mình và phát hiện rằng khối doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện nay chẳng có gì và gần như cần phải phát triển lại từ đầu.
Điều này có nghĩa sau 30 năm đổi mới, thời gian cứ trôi nhưng nền tảng hoạt động của khối doanh nghiệp tư nhân gần như bằng không. Họ vẫn hoạt động một cách tự phát, quản lý theo kiểu gia đình, manh mún và cứ âm thầm trôi theo xu hướng "tự sinh, tự diệt". Vấn đề này đã làm tôi lo lắng từ năm 2012, đặc biệt là sau nghiên cứu của VCCI về doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong10 năm kể từ 2002 đến 2012.
Con số đưa ra trong kết quả nghiên cứu ấy thực sự đáng giật mình. Số lượng doanh nghiệp tư nhân thì nhiều lên, nhưng quy mô doanh nghiệp nhỏ lại. Riêng quy mô vốn nếu tính theo dòng tiền thì vào năm 2012 tăng một chút, nhưng nếu tính theo lạm phát lại nhỏ đi một nửa so với 2002.
Ngoài ra, niềm tin của doanh nghiệp cũng ngày càng sụt giảm mạnh. Cụ thể, năm 2013, thông qua nhiều khảo sát cho thấy, chỉ còn chưa tới 30% doanh nghiệp nói sẽ tiếp tục đầu tư và mở rộng hoạt động. Đến nay tỷ lệ này còn sụt nhanh hơn, chứng tỏ niềm tin doanh nghiệp giảm rất mạnh.
- Vậy theo bà, khó khăn nhất của khối doanh nghiệp tư nhân hiện nay là gì?
Vẫn là luật pháp. Tôi đi tới đâu cũng thấy doanh nghiệp kêu ca tình trạng luật pháp rối rắm và đặc biệt là tình trạng các cơ quan Nhà nước không hiểu luật hoặc là hiểu khác so với tinh thần của luật, gây khó cho doanh nghiệp. Chẳng hạn, cái này có thể được luật khuyến khích, nhưng theo quy định khác lại ngăn cản... khiến doanh nghiệp rơi vào trạng thái mơ hồ về hành lang pháp lý, vừa làm vừa lo.
Thứ hai là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hiện nay rất thiếu tính thực tế, khiến không đi vào cuộc sống. Chẳng hạn như ở vùng sản xuất lúa gạo Đồng bằng Sông Cửu Long, ai cũng biết trữ gạo thì tối đa khoảng 4 tháng, trong khi trữ lúa được 6 tháng. Nhưng trên thực tế không có chính sách nào được đưa ra một cách cụ thể như hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp trữ lúa nhiều hơn trữ gạo, tránh tình trạng được mùa thì thu hoạch và đưa ra thị trường ồ ạt khiến giá cả bị sụt giảm mạnh...
Hay như công nghiệp phụ trợ, đã có nhiều chính sách được ban hành nhưng chẳng có một giải pháp triển khai nào cụ thể, khiến cho tiến trình thực hiện vẫn giậm chân tại chỗ. Doanh nghiệp muốn bắt tay vào làm thì sợ rủi ro vì để đầu tư vào lĩnh vực này phải mất vài ba năm và cần có nhiều chính sách hỗ trợ về đất đai, tín dụng, thuế, phí... nhưng thực tế thì chỉ có hô hào chung.
Thứ ba là vấn đề liên kết doanh nghiệp. Ở Việt Nam, khối doanh nghiệp Nhà nước và FDI có xu hướng hoạt động khép kín. Với doanh nghiệp Nhà nước, họ sẽ lập ra các công ty con, công ty sân sau, khi cần thì họ huy động nguồn lực từ các đơn vị này nên không cần phải liên kết với các doanh nghiệp tư nhân.
Còn với doanh nghiệp FDI khi vào Việt Nam được kỳ vọng sẽ có tác động lan toả đến các doanh nghiệp tư nhân trong nước, biến các doanh nghiệp nội thành vệ tinh xung quanh họ. Tuy nhiên, đến nay mô hình ấy gần như không có vì nguồn cung đầu vào của các doanh nghiệp FDI hiện vẫn dựa chủ yếu vào các doanh nghiệp của họ trong khu vực chứ không phải ở Việt Nam (70-80% nguyên liệu đầu vào là ở các nước khác).
Thành ra, việc doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi hoạt động này rất ít. Điển hình như Samsung vào Việt Nam, với quy mô ngành xuất khẩu đạt 23 tỷ USD, nhưng chỉ có khoảng 5 doanh nghiệp trong nước tham gia cung cấp bao bì, nhãn hàng... còn về kỹ thuật gần như không có.
Đứng giữa hai khu vực lớn (doanh nghiệp Nhà nước và FDI) được ưu đãi quá nhiều, doanh nghiệp tư nhân dù chiếm số lượng lớn vẫn bị lạc lõng, gần như phải tự thân vận động và không thể liên kết được với ai nên càng trở nên khó khăn hơn.
- Bà đánh giá thế nào về vai trò của khối doanh nghiệp tư nhân trong nhiệm vụ tăng trưởng kinh tế?
Nếu tính chung với cả nông nghiệp thì khối doanh nghiệp tư nhân đóng góp xấp xỉ 38% vào GDP. Tuy nhiên, vốn đầu tư ở khối này trong mấy năm gần đây giảm đáng kể và cho thấy doanh nghiệp tư nhân hiện nay không thiết tha với đầu tư.
- Vậy trong thời gian tới, giải pháp nào cho doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phát triển?
Tôi cho rằng một nền kinh tế muốn phát triển mạnh và bền vững phải dựa vào nội lực, không thể dựa vào bên ngoài. Còn việc Việt Nam vẫn đang dựa vào doanh nghiệp FDI để có con số tăng trưởng GDP, xuất khẩu đẹp chỉ mang tính nhất thời.
Điều quan trọng hiện giờ là cần nỗ lực khuyến khích phát triển doanh nghiệp tư nhân, tạo điều kiện cho họ gia nhập các ngành cung ứng toàn cầu, nhất là thông qua việc tăng cường cải cách chính sách, tiếp cận về tài chính và đơn giản hóa các thủ tục hành chính.
Ngoài ra, chính sách Nhà nước phải điều chỉnh được việc phân bổ nguồn lực làm sao cho đồng đều giữa các thành phần kinh tế và tạo ra sân chơi bình đẳng hơn cho các doanh nghiệp tư nhân.
Theo Lệ Chi / VnExpress
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bí ẩn những thảm họa Đại hồng thủy trong truyền thuyết

Bí ẩn những thảm họa Đại hồng thủy trong truyền thuyết
(PLVN) - Có một  sự trùng hợp kỳ lạ, đó là trong rất nhiều truyền thuyết của các nền văn hóa cổ đại, đều có nhắc đến một  trận Đại hồng thủy khủng khiếp quét sạch sự sống trên Trái Đất. Trong đó được biết đến nhiều nhất là câu chuyện về Noah và Manu…

“Thương người như thể thương thân”

“Thương người như thể thương thân”
(PLVN) - Nước lũ đã bắt đầu rút trước cơn bão số 9, 10 đang tiếp tục tiến vào bờ biển miền Trung. Người miền Trung quật cường lại đứng lên, làm lại từ đầu. Những đoàn từ thiện, những số tiền quyên góp vẫn đang đổ về miền Trung ruột thịt. Nhưng giờ đây, cứu nguy không còn là câu chuyện bức thiết nữa…

“Của cho không bằng cách cho”…

“Của cho không bằng cách cho”…
(PLVN) - Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu sửa quy định của Nghị định 64/2008 gây tranh cãi về quyên góp hỗ trợ vùng thiên tai theo hướng khuyến khích, tôn vinh tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân phát huy tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giúp đỡ đồng bào khắc phục thiên tai, ổn định cuộc sống…

Ấm lòng “Tết… đồng bào”

Ấm lòng  “Tết… đồng bào”
(PLVN) - Những ngày qua, cả nước cùng đồng lòng hướng về khúc ruột Miền Trung thương yêu, khi nơi đây phải oằn mình chống chọi với tình trạng lũ chồng lũ, nhiều người bị cô lập hoàn toàn, không còn nước sạch để uống, không còn lương thực để ăn, bị đói lả. Trước cảnh đau lòng đó, người dân cả nước đã cùng góp sức ủng hộ những thực phẩm quý giá đong đầy tình yêu thương “lá lành, đùm lá rách”, “một miếng khi đói bằng một gói khi no”.
Làm gì để “chung sống với lũ”?

Làm gì để “chung sống với lũ”?

(PLVN) - Có một người phụ nữ nhỏ bé gắn với biệt danh “bão lụt” khi mà suốt 7 năm qua, chị đã giúp 795 hộ gia đình với hơn 4.000 nhân khẩu tại các tỉnh Quảng Ninh, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Khánh Hoà, Bến Tre, Sóc Trăng và Hậu Giang được sống trong những ngôi nhà “an toàn và hạnh phúc”… Chị là Phạm Thị Hương Giang (nick name facebook “Jang kều”), Chủ tịch Quỹ Sống, người sáng lập dự án Nhà Chống Lũ, đã có những chia sẻ mới đây khi những trận cuồng phong mới đang tràn về…

Nghĩa đồng bào trên đất nước hình tia chớp

Nghĩa đồng bào trên đất nước hình tia chớp
(PLVN) - Trong trường ca “Đất nước hình tia chớp” tác giả Trần Mạnh Hảo viết: “Có phải mẹ Âu Cơ đã đi vòng trái đất/ Để làm chỗ khai sinh con Lạc cháu Hồng/ Mẹ đã tìm ra dải đất hình tia chớp/ Chọn vùng tâm bão để sinh con” để nói về một dân tộc, một đất nước nơi đầu sóng ngọn gió luôn phải đối mặt với thiên tai, địch họa. 

“Em thơ ơi, ngày mai trường học lại”…

“Em thơ ơi, ngày mai trường học lại”…
(PLVN) - “Và cuối cùng, ngày mai đi học, thầy mong các em vẫn bình tĩnh, tự tin và mỉm cười, còn người là còn của, đừng quá lo lắng, đừng quá bi quan, thua keo này ta bày keo khác, chỉ cần cố gắng từng tí một, vượt qua những trở ngại trước mắt, không ngừng học tập và thầy tin, tươi sáng sẽ sớm đến với chúng ta”…

'Thần chú' của CLB Nam Định trước trận đấu 'sinh tử'

'Thần chú' của CLB Nam Định trước trận đấu 'sinh tử'
(PLVN) - Toàn bô thành viên đội bóng DNH Nam Định đã họp kín và hộ vang những lời mạnh mẽ: "Mọi nguồn lực đều có trong Tôi. Tôi tự tin. Tôi làm được!!! Yes...". Đây là hành động lên dây cót trước trận đấu "sinh tử" với SLNA. 

Hai trạm BOT quốc lộ 1K tạm dừng thu phí

Hai trạm BOT quốc lộ 1K tạm dừng thu phí
(PLVN) - Theo yêu cầu của Tổng cục Đường bộ Việt Nam (ĐBVN), hai trạm BOT đoạn km 2+487 đến km 12+971 trên địa phận tỉnh Đồng Nai - Bình Dương - TP Hồ Chí Minh tạm dừng thu phí.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬