Tứ đại đền thiêng xứ Nghệ - Bài 3: Linh thiêng đền Bạch Mã

(PLVN) - Tọa lạc tại xã Võ Liệt (huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An), đền Bạch Mã được coi là một trong “tứ linh” của xứ Nghệ. Ngôi đền thiêng này thờ tướng Phan Đà thời Lê, ông hy sinh trong cuộc kháng chiến chống quân Minh khi mới 24 tuổi. 
Tứ đại đền thiêng xứ Nghệ - Bài 3: Linh thiêng đền Bạch Mã Cổng đền Bạch Mã (Thanh Chương, Nghệ An).

Tại sao lại gọi "Thần Bạch Mã"?

Đền Bạch Mã ở xã Võ Liệt (Thanh Chương) thờ thần Phan Đà, một vị tướng trẻ có công lớn trong kháng chiến chống quân Minh ở thế kỷ XV. Ông hy sinh khi mới 24 tuổi. Bạch Mã là gọi theo tên con ngựa trắng mà tướng Phan Đà thường cưỡi khi ra trận.

Truyền thuyết kể rằng, Phan Đà sinh vào những năm đầu thế kỷ XV, trong một gia đình ngư dân nghèo ven sông Lam, ở thôn Chí Linh, xã Võ Liệt, huyện Thổ Du, nay là thôn Khai Tiến, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương.

Sớm mồ côi cha mẹ từ nhỏ, Phan Đà lớn lên trong vòng tay yêu thương đùm bọc của bà con xứ Nghệ. Phan Đà là cậu bé thông minh, tuấn tú, giỏi võ nghệ, cung tên, nhân dân gọi là “trẻ kỳ đồng”. Khi có giặc ngoại xâm, Phan Đà đã tập hợp nghĩa quân ngày đêm luyện tập, chống giặc ngoại xâm.

Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, Thanh Hóa, sau đó về Nghệ An xây dựng căn cứ chống giặc Minh, Phan Đà đã đem lực lượng của mình gia nhập nghĩa quân Lam Sơn và cùng dân binh Võ Liệt hăng hái tham gia nhiều trận chiến đấu. Tài mưu lược, can trường của vị tướng trẻ làm cho địch nhiều phen khiếp sợ. Khi ra trận Phan Đà thường mặc áo giáp trụ trắng, cưỡi ngựa trắng nên nhân dân thường gọi ông bằng cái tên “thần Bạch Mã”.

Trong một lần bị phục kích bất ngờ ở bờ bắc Lam Giang, ông bị thương nặng, được ngựa mang về, gần đến Võ Liệt thì trút hơi thở cuối cùng tại Công Trung, Lai Thành (nay là thôn Trung Thành xã Thanh Long) khi mới 24 tuổi. Thi thể ông được mối vùi lấp, rất linh ứng, đã cứu giúp nhân dân qua khỏi thiên tai, dịch bệnh và phù trợ các triều vua, tướng lĩnh đánh thắng kẻ thù, nhân dân đã lập miếu thờ ông. 

Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi vua, xét công lao của Phan Đà đã cấp tiền của, giao cho quân dân sở tại xây ngôi đền bề thế và tổ chức các nghi lễ quốc tế hàng năm, đồng thời sắc phong “đô thiên đại đế Bạch Mã thượng đẳng phúc thần”. Về sau, các triều đại phong kiến gia phong “Thượng - thượng - thượng đẳng tối linh tôn thần”.

Ngôi mộ tướng Phan Đà tồn tại từ thế kỷ XV đến nay tại xã Võ Liệt, Thanh Chương. (ảnh Truyền hình Nghệ An). 

Từ xa xưa, Đền Bạch Mã nổi tiếng linh thiêng, người xe qua đây, bất kể dân hay quan đều dừng chân ngả mũ nón vái lạy. Không chỉ giúp người dân trong vùng vượt qua nhiều trận thiên tai, giặc giã, thần Bạch Mã còn phù trợ cho các vị vương, tướng xuất quân đi đánh giặc trăm trận trăm thắng. Sự linh nghiệm của ngôi Đền còn thể hiện ở câu chuyện vào dịp giỗ thần Đền (13/6 âm lịch) bao giờ trời cũng đổ mưa dù có thể trước và sau đó trời vẫn nắng nóng.

Đền Bạch Mã là nơi ghi lại nhiều dấu ấn, sự kiện lịch sử quan trọng trong hành trình chống giặc ngoại xâm và mở mang bờ cõi của dân tộc ta: Năm Quang Thuận thứ 6 (1465) đích thân vua Lê Thánh Tông trên đường đi chinh phục phương Nam đã đến thăm đền và làm lễ tế tại đây. Năm Cảnh Hưng thứ 3 (1770), Quận công Bùi Thế Đạt đã vào làm lễ tế đền lúc ông đang trên đường đi đánh giặc.

Trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931, đền Bạch Mã đã trở thành địa điểm gắn liền với nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân Thanh Chương. Với bề dày lịch sử như vậy, ngày 24/3/1994, Đền đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử - Văn hóa - Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Địa điểm văn hóa tâm linh đặc biệt

Đền Bạch Mã hiện nay tọa lạc trên khuôn viên rộng 4.894m2 ở thôn Tân Hà, xã Võ Liệt huyện Thanh Chương. Đây là một quần thể kiến trúc đẹp, độc đáo, bố cục hài hòa được chạm khắc nhiều họa tiết tinh xảo theo các đề tài dân gian. Trong điện còn lưu giữ nhiều tài liệu, hiện vật đồ tế khí quý hiếm, làm tăng thêm giá trị lịch sử, tâm linh của di tích.

Khu di tích đền Bạch Mã có đền chính gồm năm toà với đầy đủ tam quan, nghi môn, tả vu, hữu vu, hạ điện, trung điện và thượng điện, được bố cục hài hoà tạo nét uy nghiêm, tôn kính. Hầu hết các chi tiết gỗ đều được chạm trổ, điêu khắc công phu với đề tài trang trí: cá hoá rồng, phượng ngậm cuốn thư, lưỡng long chầu nguyệt… Trong đền còn lưu giữ nhiều hiện vật quý hiếm: nhà vàng, nhà bạc, bộ lục lạc bằng đồng (38 cái), tượng chim Phượng sơn son thiếp vàng…

Lễ hội truyền thống đền Bạch Mã được tổ chức vào ngày 9 và ngày 10 tháng 02 âm lịch, thu hút hàng vạn nhân dân và du khách thập phương đến cúng lễ, chiêm bái tưởng nhớ công đức của “Thần Bạch Mã” và tham gia các trò chơi dân gian truyền thống lành mạnh, vui tươi.

(Đón đọc kỳ cuối: Đền Chiêu Trưng thờ vị minh quan của 3 đời vua Lê) 

Thiên Minh (t/h)
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Biểu diễn ảo thuật cho giới tỷ phú, việc nhẹ nhưng thu nhập “khủng”

Biểu diễn ảo thuật cho giới tỷ phú, việc nhẹ nhưng thu nhập “khủng”
(PLVN) - Daniel Chan là một trong những ảo thuật gia hàng đầu của Mỹ, chuyên trình diễn trong các sự kiện cho các nhà lãnh đạo tư tưởng, người nổi tiếng và các doanh nghiệp. Daniel Chan mang đến cho người xem những trải nghiệm ấn tượng, thể hiện kĩ thuật khéo léo bậc thầy của đôi tay, tài “móc túi” điêu luyện cùng một trí tuệ uyên thâm. 

Đau lòng khi tội phạm là người Việt… “giúp đỡ”

Đau lòng khi tội phạm là người Việt… “giúp đỡ”
(PLVN) - Việt Nam có gần 4000km đường biên giới tiếp giáp với ba quốc gia, địa hình biên giới đa dạng, vừa là sông ngòi, vừa có núi cao vực sâu lại có cả đồng bằng... Cả ba quốc gia cũng đều đang có dịch, thậm chí là vùng dịch khổng lồ. 

Gạo nhà chùa sẻ chia nơi tuyến đầu chống dịch

Gạo nhà chùa sẻ chia nơi tuyến đầu chống dịch
(PLVN) - Những ngày vừa qua, khi tin tức về đại dịch Covid- 19 bùng phát tại Đà Nẵng làm nóng xã hội, thì cũng một lần nữa, tinh thần sẻ chia của các Phật tử Đà Nẵng lại đến với cộng đồng. 
Có thể lên đến đỉnh dịch, người dân cần cẩn trọng!

Có thể lên đến đỉnh dịch, người dân cần cẩn trọng!

(PLVN) - Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn - Trưởng Bộ phận thường trực đặc biệt phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế tại TP Đà Nẵng đã trả lời báo chí một số vấn đề xung quanh công tác phòng, chống dịch Covid-19 cũng như hoạt động của đoàn công tác của Bộ Y tế tại Đà Nẵng. Số lượng bệnh nhân sẽ còn tăng lên và đến đỉnh dịch trong vòng 10 ngày tới, do đó người dân cả nước cần hết sức cẩn thận và thực hiện nghiêm những khuyến cáo phòng bệnh Covid-19. 

Kỳ thị - sự “ngáng chân” phòng, chống dịch Covid 19

Kỳ thị - sự “ngáng chân” phòng, chống dịch Covid 19
(PLVN) - Thời điểm hiện tại, Đà Nẵng đang là tâm dịch của cả nước khi trở thành điểm bùng phát dịch Covid -19 và thực hiện giãn cách xã hội toàn thành phố từ ngày 28/7 để phòng dịch. Rất nhiều lời động viên đã được gửi đến thành phố cầu Rồng với niềm tin “Việt Nam quyết thắng đại dịch”. Thế nhưng, mới đây, một số tài khoản trên mạng xã hội có đăng tải đoạn clip có nội dung hài nhưng gây phản cảm vì chế giễu, kỳ thị người dân Đà Nẵng khiến nhiều người dân phẫn nộ.

Những ngọn lửa cháy cùng một phương

Những ngọn lửa cháy cùng một phương
(PLVN) - Đợt bùng phát thứ hai của đại dịch Covid tại Việt Nam là một thử thách mới trong công tác phòng chống dịch của Chính phủ, ngành y tế và nhân dân cả nước. Cạnh nỗi lo toan vẫn là niềm tin và hy vọng, bởi cả nước đang “tiếp lửa” cho nhau. 

Bộ đội biên phòng: Căng mình chặn Covid-19 “vượt biên”

Bộ đội biên phòng: Căng mình chặn Covid-19 “vượt biên”
(PLVN) - Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, 16h ngày 26/7, Bộ Tư lệnh (BTL) Bộ đội biên phòng (BĐBP) đã kích hoạt lại toàn bộ hoạt động phòng chống dịch Covid-19 trong BĐBP ở tất cả các đơn vị, trọng điểm là ở khu vực đường mòn, lối mở có nhiều người xuất nhập cảnh trái phép…

Lâm Đồng: Bị hủy cả 2 bản án, TAND huyện Bảo Lâm vẫn không giải quyết theo quy định

Lâm Đồng: Bị hủy cả 2 bản án, TAND huyện Bảo Lâm vẫn không giải quyết theo quy định
(PLVN) - Mua đất rẫy cà phê từ năm 2014, một người dân đã nhiều năm ngược xuôi đi tìm công lý vì người bán đất đòi lại. Mặc dù hai bản án cấp sơ và phúc thẩm của TAND huyện Bảo Lâm và TAND tỉnh Lâm Đồng, bị TAND cấp cao tại TP HCM hủy cả 2 bản án, giao toàn bộ hồ sơ vụ án về cho cấp sơ thẩm giải quyết theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, vụ án này có sự giám sát của ĐBQH nhưng đến nay đã 21 tháng việc giải quyết vẫn “dậm chân tại chỗ”.
Đà Nẵng: Thực hư Công ty Cổ phần xây dựng Quaco kê khống số liệu để đấu thầu?

Đà Nẵng: Thực hư Công ty Cổ phần xây dựng Quaco kê khống số liệu để đấu thầu?

(PLVN) - Căn cứ hồ sơ mời thầu ngày 03/6/2020 gói thầu “Xây lắp công trình Nhà truyền thống và thư viện tổng hợp quận Liên Chiểu” và theo biên bản mở thầu ngày 15/6/2020 gồm có 6 công ty tham gia đấu thầu trong đó có Công ty Cổ phần xây dựng Quaco (Công ty CP Quaco). Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng Công ty CP Quaco không đủ điều kiện để tham gia đấu thầu.

Đà Nẵng ơi - Cố lên nhé!

Đà Nẵng ơi - Cố lên nhé!
(PLVN) - Các y bác sĩ ngày đêm nỗ lực, hàng ngàn người tình nguyện phục vụ tại các bệnh viện, khu cách ly, hàng trăm tấn hàng nhu yếu phẩm từ các doanh nghiệp, các nghệ sĩ, người dân khắp cả nước gửi tặng Đà Nẵng nhằm chung sức đồng lòng,  giúp nơi được mệnh danh là “Thành phố đáng sống” vượt qua dịch bệnh Covid-19 với một quyết tâm cao nhất.

Viết lên hy vọng!

Viết lên hy vọng!
(PLVN) - “Viết lên hy vọng- cuốn nhật ký làm rung chuyển nền giáo dục Mỹ” là cuốn sách quý cần cho mọi người. Những trang nhật ký được viết bởi các học sinh “cá biệt” hồi hộp và xúc động.

Nhìn những mùa thu đi

Nhìn những mùa thu đi
(PLVN) - Chúng ta chỉ có thể hạnh phúc nếu tự thân mình mong muốn và đón nhận nó theo một cách tự nhiên nhất...

[Truyện ngắn] Thương một bờ vai

[Truyện ngắn] Thương một bờ vai
(PLVN) - Đêm ngợp mùi khê nồng chát chúa từ cánh đồng hắt lên. Chập tối, hai tía con ra mỏm mương ngồi canh nước, cái gầu còn vứt chỏng chơ ở đó, đất nẻ bong lên từng mảng lớn nhỏ. Phía chân trời xa tít âm thầm kia như đang chọc tức người dưới này, dăm ba ánh chớp lóe lên rồi tắt lịm, nhưng tuyệt không thấy gió lạnh. 

Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 5: Chuyện về “ngũ hổ tướng” của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn

Nghệ thuật quân sự của cha ông - Kỳ 5: Chuyện về “ngũ hổ tướng” của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn
(PLVN) - Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, “ngũ hổ tướng” của nhà Thục gồm Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, Hoàng Trung và Mã Siêu. Ít người biết, dưới trước quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo cũng có năm mãnh tướng là Yết Kiêu, Dã Tượng, Cao Mang, Đại Hành và Nguyễn Địa Lô.

Tây Nguyên – miền đất sử thi

Tây Nguyên – miền đất sử thi
(PLVN) - Tây Nguyên được biết đến như là miền đất huyền thoại, nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa tinh thần vô giá. Dù ngắn hay dài, sử thi Tây Nguyên là một bức tranh toàn cảnh của cả một thời đại, phản ánh một cách trung thực, sinh động đời sống sinh hoạt cộng đồng, cuộc đấu tranh vì những ý tưởng nhân văn cao cả…

90 phút điện đàm căng thẳng của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - Trung

90 phút điện đàm căng thẳng của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - Trung
(PLVN) - Bộ Quốc phòng giữa tuần qua cho hay, Bộ trưởng Quốc phòng nước này Mark Esper đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Trung Quốc. Trong cuộc điện đàm, hai bên đã đề cập tới hai điểm nóng có nguy cơ xảy ra đối đầu quân sự nhất hiện nay là Biển Đông và Đài Loan.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬