Ngôi đền thiêng thờ vị thần “hộ dân bảo quốc” suốt 4000 năm lịch sử

(PLVN) - Đó là đền Đồng Cổ thờ thần Đồng Cổ - vị thần có công lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Ngôi đền tọa lạc tại làng Đan Nê (xã Yên Thọ, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa) tương truyền có từ thời Hùng Vương, soi bóng xuống hồ bán nguyệt, bên cạnh là núi Tam Thai có quán Triều Thiên trên đỉnh nhìn xuống toàn cảnh sông Mã.
Ngôi đền thiêng thờ vị thần “hộ dân bảo quốc” suốt 4000 năm lịch sử Toàn cảnh đền Đồng Cổ.

Tục thờ thần Đồng Cổ có từ thời Hùng Vương

Theo sơ lược di tích đền Đồng Cổ, khởi thủy của đền xưa kia là miếu Đồng Cổ thờ thần Đồng Cổ. Miếu Đồng Cổ có từ thời Hùng Vương (năm 2569 trước Công nguyên). Trải qua lịch sử các triều đại Tiền Lê, Lý, Trần – Hồ, Hậu Lê vẫn ghi lại những công trạng phò vua giúp nước, dẹp giặc ngoại xâm của thần Đồng Cổ thông qua các lần linh ứng hiển linh báo mộng. Đặc biệt, vào thời nhà Lý, thần Đồng Cổ đã hai lần giúp vua, cứu nước thoát cảnh lâm nguy. 

Sử sách Việt Nam có nhiều tư liệu nói về thần Đồng Cổ. Sách "Lịch triều hiến chương loại chí" trong phần Dư địa chí Phan Huy Chú viết: "Núi Đồng Cổ ở xã Đan Nê, huyện Yên Định, thần núi rất thiêng. Thời Lý Thái Tông đi đánh Chiêm Thành, đậu thuyền ngủ bãi Trường Châu, thần núi báo mộng xin đi theo để lập công.

 Phía trước đền là hồ bán nguyệt bốn mùa nước trong xanh bát ngát. 
Trước mặt đền bên tay phải là núi Tam Thai, đỉnh núi có quán Triều Thiên có thể bao quát toàn cảnh sông Mã.   
Dấu tích quán Triều Thiên trên đỉnh núi Tam Thai.  

Đến khi đánh được nước Chiêm về, Lý Thái Tông sai lập miếu thờ ở Kinh sư, nay là đền Đồng Cổ, đường Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội. Khi Lý Thái Tông lên ngôi, lại báo mộng cho biết việc 3 vương mưu phản..."

Theo Đại Việt sử ký toàn thư Ngô Sĩ Liên chép: khi Lý Thái Tông lên ngôi (năm 1028) đã diễn ra sự kiện phong tước vương cho Thần Đồng Cổ: "Phong tước vương cho thần núi Đồng Cổ, dựng miếu để tuế thời cúng tế và làm lễ thề... lấy ngày 25 tháng ấy, đắp đàn trong miếu, cắm cờ xí, chỉnh đốn đội ngũ, treo gươm giáo trước thần vị, đọc lời thề rằng: "Làm con bất hiếu. Làm tôi bất trung. Xin thần minh giết chết."

Các quan từ cửa Đông đi vào đến trước thần vị cùng uống máu ăn thề, hàng năm lấy làm lệ thường, sau vì tháng Ba có ngày quốc kỵ, chuyển sang mồng 4 tháng 4 hàng năm."

Đền Đồng Cổ là Di tích lịch sử cấp quốc gia đã được xếp hạng năm 2001, được tu bổ khánh thành năm 2010 dịp Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội..  
Lược sử di tích đền Đồng Cổ.   

Đại Việt sử ký toàn thư cũng ghi rõ sự kiện: Giáp Đản Nãi (nơi có núi Đồng Cổ) ở Ái Châu (một danh xưng khác của Thanh Hóa) làm phản, nên mùa hạ, tháng 4, ngày mồng 1 năm 1029, vua Lý Thái Tông thân chinh đi dẹp loạn giáp Đản Nãi, dẹp yên bờ cõi.

Bức phù điêu tạc bằng đá trước sân đền.  

Nhiều ý kiến đã cho rằng sau khi dẹp loạn tại Đản Nãi, nhà vua muốn biến vùng đất hay có nhiều hưng biến như Ái Châu thành vùng đất thanh bình với mong muốn: "Cái đức của người dân hóa thành cao, trong sáng," hay là trong sạch, trong sáng, không xảy ra phản, loạn nữa cho nên quyết định đổi tên Ái Châu thành Thanh Hóa phủ. Phủ này là sự nâng cấp cho một đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương, bao gồm cả quận Cửu Chân, Ái Châu... Thời nhà Lý, việc thờ Thần Đồng Cổ trở thành quốc lễ.

Huyền thoại về vị thần “hộ dân bảo quốc” 

Trong tâm thức dân gian, thần Đồng Cổ là vị thánh luôn hiển linh để hộ dân bảo quốc. Có nhiều truyền thuyết về thần Đồng Cổ. Tương truyền, vua Hùng Vương đời thứ nhất khi đi đánh giặc qua vùng núi Đồng Cổ có nghỉ lại một đêm trên bến Trường Châu ở khúc sông Mã gần đền. Trong giấc chiêm bao, vua được một vị thần xưng là Ðồng Cổ báo mộng bày cách dẹp giặc. Khi vua tỉnh giấc còn nghe vang vọng tiếng chuông đồng vọng từ ngôi đền dưới chân ba ngọn núi.

Chính điện đền Đồng Cổ.  
Ngôi đền lợp ngói vẩy rồng cổ kính, mái vẩy chạm khắc hình rồng giống các ngôi cổ tự Bắc Bộ.  

Theo báo mộng của thần, khi ra trận vua cho dùng dùi đồng gõ vào trống đồng, giặc sợ hãi bỏ chạy dẫm đạp lên nhau mà chết. Nhà vua sau đó đã quay lại để tạ ơn thần và cho tu bổ ngôi đền khang trang hơn. Tên đền Ðồng Cổ được dân làng gọi theo từ đó.

Lại có truyền thuyết kể rằng vào thế kỷ 11 vua Lý Thái Tông đi dẹp ngoại xâm dừng chân nghỉ tại ngôi đền gần sông Mã. Trong giấc chiêm bao, vua được một vị thần xưng là Ðồng Cổ báo mộng bày cách dẹp giặc loạn. 

Vua Lý Thái Tông còn cho rước thần Ðồng Cổ từ Ðan Nê về lập đàn thề trên đất Thăng Long, lại phong cho thần chức quan "chủ trì việc thề trong cả nước". 

 
 
Ngôi đền nằm giữa vườn cây ăn quả sum suê.  

Năm 1020, thần hiển linh giúp thái tử Lý Phật Mã thắng lớn, đánh tan giặc Chiêm Thành. Lúc khải hoàn về qua bến Trường Châu, thái tử dừng chân vào đền lễ tạ thần và xin rước thần về Kinh giữ nước hộ dân.

Khi vua còn đang băn khoăn chưa biết chọn nơi nào để xây dựng đền thì được thần về báo mộng “xin lập đền ở bên hữu trong đại thành, sau chùa Thánh Thọ”. Thái tử y lời cho xây dựng đền, nay là đền Đồng Cổ thuộc phố Thụy Khê, phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội). 

Đền Đồng Cổ tại quận Tây Hồ (Hà Nội).  

Ngoài đền Đồng Cổ ở quận Tây Hồ được xây dựng từ thời Lý, hiện ở Hà Nội còn có miếu Đồng Cổ Nguyên Xá ở xã Phú Minh (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội). Tương truyền miếu này là do các nghĩa sĩ Thanh Hóa khi đến Mê Linh tụ nghĩa đã rước thần Đồng Cổ đi theo để thờ cúng, phù trợ cho nghiệp lớn.  

Diệu Minh (t/h)
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nghi vấn bé gái 5 tuổi bị xâm hại rồi bị giết chết

Nghi vấn  bé gái 5 tuổi bị xâm hại rồi bị giết chết
(PLVN) -  Cơ quan cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cho biết, đang tích cực phối hợp với Công an TP. Bà Rịa điều tra vụ một bé gái 5 tuổi bị phát hiện tử vong, có dấu hiệu bị xâm hại trên địa bàn TP Bà Rịa. 

Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng làm hạt nhân trong phát triển kinh tế-xã hội

Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng làm hạt nhân trong phát triển kinh tế-xã hội
(PLVN) - Năm 2021, trong điều kiện khó khăn do đặc thù của huyện miền núi 30A, Covid - 19 và thiên tai, dịch bệnh nhưng tình hình phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh của huyện Minh Hóa (Quảng Bình) vẫn đạt được nhiều kết quả tích cực. Có được kết quả này là nhờ địa phương luôn coi trọng xây dựng Đảng vững mạnh về mọi mặt để thực hiện tốt vai trò hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra.

Mưa lớn như trút nước gây ngập sâu

Mưa lớn như trút nước gây ngập sâu
(PLVN) - Chiều 18/4, khoảng 14h, một cơn mưa rất lớn như trút nước, làm cho nhiều tuyến đường khu vực nội đô TP Bạc Liêu (Bạc Liêu) bị ngập sâu, nhiều vị trí ngập rất sâu, giao thông hỗn loạn như: Khu vực nút giao thông Nguyễn Tất Thành - Trần Phú, Trần Phú - Võ Văn Kiệt, chợ phường 1, đường Võ Thị Sáu,...

Hoàn thiện thể chế phát triển bền vững

Hoàn thiện thể chế phát triển bền vững
(PLVN) - Lần đầu tiên, trong báo cáo chính trị Đại hội XIII của Đảng đề cập vấn đề “thể chế phát triển bền vững”, tức là thể chế đảm bảo cho sự vận hành đồng bộ, thuận lợi, thúc đẩy sự phát triển toàn diện các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc  tế, hướng tới thực hiện yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước. 

Nghi án bị hàng xóm hành hung cần được sớm xử lý dứt điểm

Nghi án bị hàng xóm hành hung cần được sớm xử lý dứt điểm
(PLVN) - Theo đơn của vợ chồng ông Phan Văn Thuấn (SN 1965) và bà Đặng Kiều Thanh (SN 1968, ngụ thôn Vĩnh Phú, xã Hòa An, huyện Phú Hòa, Phú Yên); họ  cùng hai con phải “sơ tán” đến nhà người thân ở xã khác lánh nạn, vì ba lần bị một hàng xóm tấn công, đe dọa sát hại.
Đấu giá quyền khai thác khoáng sản: Vì sao thiếu khả thi?

Đấu giá quyền khai thác khoáng sản: Vì sao thiếu khả thi?

(PLVN) - Trong khi nhiều doanh nghiệp (DN) phải “bơi” với thủ tục đấu giá thì các DN trúng đấu giá với mức cao lại “bỏ của chạy lấy người”. Đó là những tồn tại trong đấu giá quyền khai thác khoáng sản hiện nay ghi nhận tại các địa phương.

Lưu ý quy định thi tốt nghiệp THPT 2021

Lưu ý quy định thi tốt nghiệp THPT 2021
(PLVN) -Theo TS Bùi Quang Thái - Phó trưởng Phòng quản lý thi và kiểm định chất lượng - Sở GD&ĐT Hà Nội, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay về cơ bản vẫn giữ nguyên phương thức, số lượng môn thi như năm ngoái. Tuy nhiên, kỳ thi có nhiều điểm mới, các trường và thí sinh cần lưu ý để tránh sai sót không đáng có.

Đề xuất thành lập thí điểm mô hình cảnh sát du lịch

Đề xuất thành lập thí điểm mô hình cảnh sát du lịch
(PLVN) - Mới đây, tại TP Đà Nẵng, Tổng cục Du lịch (Bộ VHTT&DL) đã tổ chức Hội thảo nghiên cứu xây dựng Đề án phát triển sản phẩm du lịch đêm nhằm lấy ý kiến hoàn thiện đề án, phù hợp với đặc điểm tình hình của từng địa phương, nhu cầu, thị hiếu của từng thị trường và đảm bảo an ninh chính trị và trật tự xã hội. 

Siết chặt đường biên, giữ chặt đường biên

Siết chặt đường biên, giữ chặt đường biên
(PLVN) - Tại đất nước láng giềng Campuchia, Covid-19 lây lan quá nhanh  đến mức Thủ tướng nước này cảnh báo mở rộng phong tỏa. Trước đó, nhà chức trách đã áp lệnh phong tỏa ở thủ đô Phnom Penh và thị trấn Takmao từ ngày 15/4 cho đến ngày 28/4. Tình hình này tạo ra nguy cơ trực tiếp với Việt Nam.

Quân đội gương mẫu, đi đầu trong phong trào trồng 1 tỷ cây xanh

Quân đội gương mẫu, đi đầu trong phong trào trồng 1 tỷ cây xanh
(PLVN) -Hưởng ứng Chương trình trồng 1 tỷ cây xanh “Vì một Việt Nam xanh” theo sáng kiến của Thủ tướng Chính phủ, toàn quân đã sôi nổi tổ chức trồng cây với nhiều cách làm hiệu quả, thiết thực, phối hợp với các địa phương và cơ quan chức năng làm tốt công tác bảo vệ, phòng, chống cháy rừng...

Đưa Nghị quyết Đại hội Đảng XIII của Đảng vào cuộc sống: Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong xây dựng pháp luật:

Đưa Nghị quyết Đại hội Đảng XIII của Đảng vào cuộc sống: Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong xây dựng pháp luật:
(PLVN) - Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Nghị quyết số 45/NQ-CP về Phiên họp triển khai công việc của Chính phủ sau khi được kiện toàn tại Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIV. Trong đó có nội dung đáng chú ý  yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo công tác xây dựng pháp luật.

Cha mẹ đừng “chơi trò đất nặn” với con

Cha mẹ đừng “chơi trò đất nặn” với con
(PLVN) - Ở không ít gia đình Việt Nam đang tồn tại tư tưởng sự ra đời của con cái là do ý muốn của cha mẹ, nên đương nhiên con cái sẽ là “tài sản”, cha mẹ có quyền quyết định mọi việc không cần quan tâm đến ý kiến của con.
Khai thông những “điểm nghẽn” về tư duy, nhận thức

Khai thông những “điểm nghẽn” về tư duy, nhận thức

(PLVN) - Theo Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Hội đồng Lý luận Trung ương phải tạo được những bước đột phá về lý luận phát triển, khai thông những “điểm nghẽn” về tư duy, nhận thức phục vụ cho việc hoàn thiện thể chế, xây dựng đường lối, chủ trương, định hướng, chính sách phát triển.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376