Ngôi chùa thiêng gắn với truyền thuyết “Nam thiên Tam vị Thánh tổ”

(PLVN) - Tọa lạc tại thị trấn Cổ Lễ, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định, chùa Cổ Lễ (tên gọi khác là Thần Quang tự) được xây dựng từ thời nhà Lý, thế kỷ XII. Đây là một di tích lịch sử – văn hoá đặc biệt cấp Quốc gia, một thắng cảnh nổi tiếng của vùng Đồng bằng châu thổ sông Hồng, thu hút đông đảo Phật tử và du khách tới tham quan, chiêm bái.
Ngôi chùa thiêng gắn với truyền thuyết “Nam thiên Tam vị Thánh tổ” Toàn cảnh chùa Cổ Lễ

Ngôi chùa gắn với truyền thuyết về “Nam thiên Tam vị Thánh Tổ”

Chùa Cổ Lễ được xây dựng trên một nền đất vuông, rộng gần 10 mẫu bắc bộ, cảnh quan sơn thủy hữu tình, xung quanh có sông nhỏ và hồ bao quanh. Ngôi chùa thiêng ngoài thờ Phật, còn thờ một vị thánh đó là Thiền sư Nguyễn Minh Không, người đã từng chữa cho Vua Lý Thần Tông thoát khỏi cơn bệnh hiểm nghèo.

  Chùa Cổ Lễ với kiến trúc độc đáo, phong cảnh nên thơ, sơn thủy hữu tình

Theo văn bia chùa Cổ Lễ ghi lại, Chùa được xây dựng vào thế kỷ thứ XII thời Lý Thần Tông, ngoài thờ Phật còn thờ Đức Thánh tổ Nguyễn Minh Không - hương quán của Ngài tại làng Điền Xá, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. 

Thuở thiếu thời, ngài chuyên làm nghề chài lưới của cha ông, năm 29 tuổi xuất gia đầu Phật. Ngài đã “Văn - Tư - Tu đốn Tức Minh Tâm kiến tính quán càn khôn”, và ngài còn là nhà Y sư nổi tiếng, đã cứu chữa cho vua Lý Thần Tông khỏi bệnh nan y và được nhà vua phong làm “Lý Triều Quốc sư”.

Kiến trúc ngôi chùa mang nét dáng một thánh đường cổ châu Âu 

Ngài cùng Thiền Sư Giác Hải và Thiền Sư Từ Đạo Hạnh kết nghĩa anh em sang Tây vực (Bắc Ấn Độ), tầm học phép “Tam vô lậu” đắc “Giới - Định - Tuệ viên dung nhập Thánh siêu phàm du nhật nguyệt”. Ba vị Thiền sư sau khi đắc lục trí thần thông trở về nước, Đức Thánh tổ Từ Đạo Hạnh trụ trì chùa Sài Sơn, Đức Thánh tổ Nguyễn Minh Không trụ trì chùa Thần Quang, Đức Giác Hải Thiền sư trụ trì chùa Diên Phúc. Từ đó 3 vị Thiền sư trở thành “Nam Thiên tam vị Thánh Tổ”.

 Đại Hồng Chung nặng 9 tấn 

Truyền thuyết dân gian kể rằng, sau đó Thiền sư Minh Không vượt Tống quyên đồng đem về đúc “An Nam Tứ Khí” (4 bảo vật quý của Việt Nam) bao gồm: Tượng Phật cao hơn 4 mét ở chùa Quỳnh Lâm, Đông Triều, Quảng Ninh; Chuông Qui Điền nặng 1000kg ở Lục Đầu Giang, Phả Lại (Hải Dương); Tháp “Báo Thiên” cao 9 tầng ở Hà Nội; Đỉnh Phổ Minh nặng 1000kg ở Tức Mặc, thành phố Nam Định (tỉnh Nam Định).

Dân gian truyền lại, trên đường chuyên chở được số đồng “khủng” trên về đúc các bảo vật trên, Thiền sư Minh Không đã gặp không ít khó khăn, thử thách.

Dân gian truyền tụng rằng, có những lúc gió to, sóng cả, không gọi được thuyền chở đồng, ngài Minh Không bằng tài phép phi phàm của mình đã dùng chiếc nón lá làm thuyền để chở an toàn số đồng về đúc bảo vật. Tưởng nhớ công lao, đức độ của Ngài, hàng năm dân làng Cổ Lễ tổ chức lễ hội truyền thống, cùng truyền tụng huyền thoại về Đức Thánh tổ Minh Không. 

Ngôi chùa thiêng kiến trúc mang nét dáng một thánh đường

Chùa Cổ Lễ do Quốc sư Minh Không xây dựng từ thế kỷ XII thời Lý. Trải qua những biến cố thăng trầm của lịch sử và thời gian, dấu tích cổ xưa bị phai mờ hoang phế. 

Đến năm 1902, Hòa thượng Phạm Quang Tuyên một Thiền sư có đạo đức cao cả, một trí thức uyên bác, có biệt tài kiến trúc chùa tháp được giao về trụ trì chùa. Ông đã dốc tâm huyết kêu gọi các tín đồ, thập phương bỏ công, của để xây dựng lại ngôi chùa.

 Tháp Cửu phẩm Liên hoa ngay cổng vào chùa 

Trong khoảng thời gian sau đó, Hòa thượng Phạm Quang Tuyên đã kiến tạo lại toàn bộ công trình chùa thành những nhóm kiến trúc có giá trị nghệ thuật riêng biệt nhưng vẫn hòa nhập với tổng thể cảnh quan, mang phong cách “cửa Thiền trên nền văn hóa dân tộc, phương Đông kết hợp phương Tây”. 

Khi chủ trì công việc xây dựng chùa, tương truyền nhà sư Phạm Quang Tuyên không cần một bản vẽ thiết kế nào, không cần một chút vật liệu hiện đại là xi măng, sắt thép mà chỉ là gạch, vôi, vữa, mật, muối, giấy bản và công sức của nhân dân để xây dựng nên ngôi chùa có kiến trúc vừa hiện đại vừa cổ kính.

Đó chính là lý do giải thích vì sao ngôi chùa Cổ Lễ vừa mang vẻ uy nghiêm trầm mặc của một cổ tự hàng ngàn năm lịch sử, vừa mang dáng dấp hiện đại của một thánh đường Gia tô giáo với lối kiến trúc gô-tích (Gothic) của châu Âu. 

Nhìn từ xa chùa có dáng như một nhà thờ nhưng nhìn kỹ thì lại là một ngôi chùa bởi đôi rồng chầu rất lớn ở phía trước và các họa tiết trang trí khác. Với kiến trúc độc đáo của chùa Cổ Lễ cho thấy Hòa thượng Phạm Quang Tuyên là một kiến trúc sư bậc thầy rất tài hoa.

 Đôi lư hương khổng lồ trước sân chùa Trình

Tiếp bước Hòa thượng Phạm Quang Tuyên, Hòa thượng Phạm Thế Long và các thế hệ sư trụ trì kế cận đã hoàn thiện thêm những công trình nhỏ, tạo thêm sự nguy nga cho ngôi chùa.

Theo quan sát hiện trạng, trước chùa là tòa tháp Cửu Phẩm Liên Hoa cao 32m, có 8 mặt, được xây dựng từ năm 1927, trùng tu năm 2001. Đế tháp được đặt trên lưng một con rùa lớn, đầu quay vào phía chùa. Con rùa được nằm giữa một hồ nước hình vuông, bốn góc là bốn hòn núi giả khá lớn, có đắp bốn con voi to bằng voi thật.

Trong lòng tháp có cầu thang gồm 98 bậc xoắn ốc đến đỉnh. Tương truyền rằng tín đồ phật tử, khách hành hương lên đến bậc thứ 98 này, sờ tay vào bức tượng trên đỉnh tháp thì cuộc sống sẽ luôn gặp may mắn.

Tiếp theo ngôi tháp là một chiếc cầu Cuốn cong ba nhịp bắc qua hồ Chu Tích (còn gọi là hồ Núi). Mặt cầu lát gạch cổ dẫn vào chùa Trình, còn gọi là Phật giáo Hội quán. Chùa Trình được xây vào năm 1936 và trùng tu vào năm 2001. Trong ngôi chùa Trình linh thiêng có tượng Phật Quan Âm nghìn tay, phía trước sân chùa Trình có 2 lư đồng khổng lồ.

Vườn tượng trong khuôn viên chùa 

Bên trái chùa Trình là đền Linh Quang Từ, được xây vào năm 1937, thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và hai tiến sĩ họ Đào người làng Cổ Lễ là Bảng nhãn Đào Sư Mỗ và Tiến sĩ đệ tam giáp Đào Toàn Mỗ. Bên phải chùa Trình là Khánh Quang phủ, được xây vào năm 1937, là nơi thờ Tam Tòa Thánh Mẫu.

Sau lưng chùa Trình có một cái hồ lớn, giữa hồ có một quả chuông cực lớn nặng 9000kg gọi là Đại Hồng Chung. Quả chuông cao 4,2m, đường kính 2,2m, thành dày 8cm.

Đây là một trong những quả chuông lớn nhất ở Việt Nam. Miệng chuông có họa tiết hình cánh sen, thân có họa tiết hoa lá, sông nước và một số văn tự bằng chữ Nho. Tương truyền, khi thỉnh Đại Hồng Chung thì cả tỉnh Nam Định và một vài vùng lân cận sẽ nghe được tiếng chuông ngân.

 Cầu cuốn lợp cổ kính dẫn vào chùa 

Được biết, Đại Hồng Chung được đúc vào những năm đầu thế kỷ XIX, thời Hòa thượng Phạm Quang Tuyên trụ trì. Trong quá trình đúc chuông, vì tôn kính ngôi chùa linh thiêng nên nhiều tín đồ, phật tử đã công đức cả nhẫn, vòng, vàng hòa tan trong đó.

Khi quả chuông khổng lồ vừa đúc xong thì kháng chiến bùng nổ, nhân dân trong vùng đề phòng sự phá hoại của giặc nên đã đem ngâm quả chuông xuống hồ. Đến năm 1954, chuông mới được trục vớt và được đặt trên bệ đá cho du khách tham quan từ đó đến nay.

Trong chùa còn có tượng Phật sơn son thếp vàng bằng gỗ bạch đàn cao 4m đặt ở trên tầng cao phải đi theo những cầu thang nhiều bậc ở hai bên mới lên đến chỗ đặt các tượng Phật.

Sau lưng tượng Phật là bàn thờ với tượng Nguyễn Minh Không. Từ điện Phật, có các hành lang quanh ra phía sau nối với nhà khách và nhà tổ nơi có tượng Hòa thượng Phạm Quang Tuyên - “kiến trúc sư” của công trình chùa Cổ Lễ.

Ngôi chùa truyền thống lịch sử cách mạng hào hùng

Không chỉ là địa chỉ văn hóa tín ngưỡng tâm linh, chùa Cổ Lễ còn là một di tích lịch sử cách mạng. Trong kháng chiến chống Pháp và Mỹ, nhiều nhà sư đã tạm biệt cửa thiền ra trận. Đặc biệt, ngày 27/2/1947, tại ngôi chùa linh thiêng này, dưới sự chủ trì của Hòa thượng Phạm Thế Long, Tỉnh hội Phật giáo cứu quốc tỉnh Nam Định cùng chính quyền và tín đồ trong vùng đã tổ chức mít tinh làm lễ phát nguyện cho 27 nhà sư cởi áo cà sa lên đường ra mặt trận, bảo vệ Tổ quốc.

Bản thân Hòa thượng Phạm Thế Long là một nhà hoạt động cách mạng lão thành, sau này ông giữ chức Phó Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa VII. Sau khi Ngài viên tịch, theo di nguyện của Ngài, Nhà nước, Giáo hội Phật giáo và các tăng ni, Phật tử đã an táng Ngài tại khu mộ tháp trong khuôn viên chùa Cổ Lễ. 

 Khu mộ tháp trong khuôn viên phía sau chùa chính 

Tư tưởng “Phật pháp bất ly thế gian pháp” đã thấm nhuần vào máu thịt những thế hệ chư tăng ngôi chùa này, góp phần đưa Phật giáo sống trong lòng dân tộc, luôn đồng hành cùng dân tộc. Tuy đi tu mà những nhà sư nơi đây không xa rời thế sự, vẫn đau đáu quan tâm đến vận mệnh quốc gia.

Sau đó, trong kháng chiến chống Mỹ và chiến dịch bảo vệ biên cương Tổ quốc, trường hạ chùa Cổ Lễ còn tổ chức cho bảy nhà sư tiếp bước đồng đạo, tạm biệt cửa thiền ra mặt trận đánh giặc cứu nước. Một trong những lời phát nguyện hào hùng của các vị sư còn được ghi chép lại như sau:

“Cởi áo cà sa khoác chiến bào

Tuốt gươm cầm súng dẹp binh đao

Ra đi quyết rửa thù cứu nước

Vì nghĩa quên thân hiến máu đào”.

Kho tàng của những cổ vật văn hóa quý hiếm

Hiện trong chùa Cổ Lễ có nhiều hiện vật văn hóa, lịch sử quý hiếm. Ngoài Đại Hồng Chung lớn nhất đất nước, phía sau nhà thờ tổ có một gác chuông gồm 3 tầng 4 mặt, gọi là Kim Chung Bảo Các. Gác chuông này cao 13m40, được xây dựng vào năm 1997.

Tầng 2 của gác chuông này có treo một quả chuông đồng to, cao 4m20, rộng 2m03, nặng 9.000kg. Chuông được đúc vào năm 2003. Tầng 3 có treo một quả chuông đồng nữa đúc từ thời Lê Cảnh Thịnh, nặng 300kg. Sau gác chuông là khu lăng mộ tổ của chùa, có tòa lăng Hòa thượng Phạm Thế Long.

Chùa Cổ Lễ còn có tượng Phật Thích Ca, cao 4,20m ngự trên tòa sen trong tư thế nhập Thiền, phía sau có vầng hào quang tỏa sáng thiêng liêng; một chuông đồng thời Tây Sơn, niên hiệu Cảnh Thịnh 7 (1799); một chuông đồng nặng hơn 9 tấn đúc năm 1936; một trống đồng trơn tương truyền từ thời Lý; một lá cờ thần hai mặt ghi: “Nam thiên Thánh tổ” và “Lý triều Quốc sư”; bốn thuyền trải dùng để thi bơi trong lễ hội truyền thống.

Liên quan đến Đức Thánh Tổ Nguyễn Minh Không – vị cao tăng đắc đạo từng được Vua Lý Thần Tông phong làm Lý triều Quốc sư, vị sư trụ trì chùa Cổ Lễ (Thần Quang tự) thời Lý, trong dân gian tương truyền Ngài chính là Thiền sư Dương Không Lộ - nhân vật trong loạt bài Huyền bí xá lợi Phật của các vị chân tu nước Việt (kỳ 3) mà Xa lộ Pháp luật đã phản ánh. Nói cách khác, dân gian truyền rằng Quốc sư, Đức Thánh Tổ Nguyễn Minh Không chính là Đức Thánh tổ Dương Không Lộ (tức Không Lộ thiền sư). Vậy thực tế có phải hai Ngài là một, hay là hai vị Quốc sư, Thánh Tổ? 

Mời các bạn đón đọc: Đức Thánh Tổ Nguyễn Minh Không có phải là Thiền sư Dương Không Lộ?

Thiện Tâm / Xa lộ Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Lao động theo diện du lịch, du học… có được luật điều chỉnh?

Lao động theo diện du lịch, du học… có được luật điều chỉnh?
(PLVN) - Quan điểm của nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì lao động theo diện du lịch, tự do, du học, chuyên gia, lao động ở biên giới mà không có hợp đồng thì không thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (sửa đổi). 

Đưa hơn 340 công dân Việt Nam từ Anh về nước

Đưa hơn 340 công dân Việt Nam từ Anh về nước
(PLVN) - Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, trong 2 ngày 12 và 13/7, các cơ quan chức năng Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Anh, hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng của Anh tổ chức chuyến bay đưa hơn 340 công dân Việt Nam trở về nước. 

Australia đóng góp thêm 9,7 triệu AUD cho chương trình nghiên cứu PAPI tại Việt Nam

Australia đóng góp thêm 9,7 triệu AUD cho chương trình nghiên cứu PAPI tại Việt Nam
(PLVN) - Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) và Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) ngày 13/7 đã ký Hiệp định đồng tài trợ bên thứ 3, theo đó Australia sẽ đóng góp thêm 9,7 triệu AUD trong 4 năm (2021-2025) cho chương trình nghiên cứu “Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công ở Việt Nam” (PAPI) do UNDP thực hiện tại Việt Nam.
Báo Pháp luật Việt Nam tiếp tục hành trình tri ân các địa chỉ đỏ

Báo Pháp luật Việt Nam tiếp tục hành trình tri ân các địa chỉ đỏ

(PLVN) -Đến hẹn lại lên, hàng năm cứ vào dịp tháng 7 lịch sử, Đoàn công tác của Báo PLVN do Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập Đào Văn Hội làm Trưởng đoàn cùng Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng Biên tập Trần Đức Vinh và các cán bộ, phóng viên của Báo lại có chuyến hành trình tri ân ý nghĩa tại các địa chỉ đỏ ở miền Trung.

Chuyện “hậu kỳ” ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ

Chuyện “hậu kỳ” ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ
(PLVN) -Hôm nay, ngày 13/7/2020, ngày mà cách đây đúng 20 năm Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) được ký kết tại Washington, thủ đô Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ, PLVN nhận được bài viết của ông Nguyễn Đình Lương, Trưởng đòan đàm phán BTA, về những câu chuyện hậu kỳ xung quanh việc ký BTA.

Thiệt mạng sau khi dự “tiệc Covid”

Thiệt mạng sau khi dự “tiệc Covid”
(PLVN) - Một người đàn ông 30 tuổi ở bang Texas của Mỹ đã chết vì virus corona chủng mới sau khi tham dự một bữa tiệc “Covid-19” do một người đã bị nhiễm bệnh tổ chức.
Hòa Bình giải ngân vốn đầu tư công 1149 tỷ đồng

Hòa Bình giải ngân vốn đầu tư công 1149 tỷ đồng

(PLVN) - Tính đến ngày 30/06/2020, tỉnh Hoà Bình đã giải ngân vốn đầu tư công 1149 tỷ đồng, đạt 29,1% kế hoạch. Trong đó, vốn đầu tư trong cân đối ngân sách tỉnh giải ngân đạt 34,5%, vốn ngân sách trung ương đạt 51%, đặc biệt, vốn đầu tư nước ngoài ODA mới chỉ giải ngân đạt 5,7%, thấp nhất trong các nguồn vốn.

Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh TT- Huế thăm, tặng quà Mẹ Việt Nam anh hùng

Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh TT- Huế thăm, tặng quà Mẹ Việt Nam anh hùng
(PLVN) - Nhằm phát huy truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây” đối với những người có công với cách mạng đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,  Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) tỉnh Thừa Thiên Huế  tổ chức các hoạt động hướng đến kỷ niệm 73 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2020).

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬