Ly kỳ tượng cổ A Di Đà ngàn năm tuổi chùa Ngô Xá bị lấy cắp vẫn "tìm về chùa"

(PLVN) - Trong ngôi chùa nhỏ Ngô Xá (huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định) có một bức tượng Phật vô cùng quý hiếm mang giá trị lịch sử, văn hóa thời Lý. Đặc biệt, phải mất nhiều năm tìm kiếm, pho tượng A Di Đà bằng đá xanh này mới vô tình được các nhà khảo cổ phát hiện. Tuy nhiên, số phận pho tượng cổ cũng gặp nhiều chìm nổi, đã từng bị kẻ gian lấy cắp nhưng có lẽ do đức thiêng và cũng do không tiêu thụ được nên bảo vật lại về chùa...
Ly kỳ tượng cổ A Di Đà ngàn năm tuổi chùa Ngô Xá bị lấy cắp vẫn "tìm về chùa" Cổng chùa Ngô Xá (ảnh internet)

Từng bị kẻ gian lấy cắp

Lại nói về bức tượng cổ A Di Đà, ông Niên kể, do đầu tượng được khớp nối với thân bởi mộng và ngõng, có thể tháo rời, nên đầu tượng đã từng bị kẻ gian lấy cắp vào năm 2002. Lúc đó, các cơ quan chức năng đã truy lùng khắp nước, kiểm soát chặt các cửa khẩu. Có lẽ kẻ gian không tiêu thụ được, nên gần một năm sau người ta bất ngờ phát hiện thấy đầu tượng này lăn lóc tại nghĩa địa xã, vẫn được bọc cẩn thận trong tấm vải đỏ.

Người dân địa phương và các Phật tử thì cho rằng bức tượng linh thiêng nên kẻ cắp dẫu lấy trộm được đầu Ngài cũng không dám bán, và bằng phép nhiệm màu Ngài đã tự tìm cách về lại chùa xưa. Đó là lý do bảo vật Phật giáo - bức tượng A Di Đà vẫn an ngự tại chùa Ngô Xá cho đến hôm nay.

Theo các nhà khảo cổ học, chỉ có pho tượng của chùa Ngô Xá đủ tư cách đại diện cho điêu khắc nhân dạng Phật giáo thời Lý, vì duy nhất tượng này còn nguyên vẹn, chưa có một vết nứt vỡ nào. Các pho tượng Phật khác thời Lý đều không còn nguyên vẹn. Pho tượng tại chùa Phật Tích cũng chỉ còn phần thân và đế là nguyên gốc thời Lý, đầu tượng là sản phẩm của thế kỷ XVII.

 Cổ tự Phi Lai (chùa Ngô Xá) là nơi lưu giữ bức tượng A Di Đà thời Lý 

Với những giá trị đặc biệt quý hiếm trên, ngày 30/12/2013 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2599/QĐ-TTg công nhận Bảo vật Quốc gia cho tượng Phật chùa Ngô Xá. Cùng với việc khai quật được nhiều di vật trên núi Phương Nhi, các nhà nghiên cứu cho rằng chùa Ngô Xá chính một trong các công trình kiến trúc thời Lý được xây dựng hướng về trung tâm là Bảo tháp Chương Sơn tạo nên một quần thể kiến trúc liên hoàn, thêm một minh chứng về vùng đất “địa linh” trong lịch sử cần được tiếp tục nghiên cứu, khám phá.

Phi Lai cổ tự

Theo tư liệu lịch sử để lại và lời giới thiệu của ông Trần Đức Niên, chùa Ngô Xá có tên chữ là “Phi Lai tự” được khởi dựng từ thời Lý, dưới triều vua Lý Nhân Tông (1072-1127). Giai đoạn này, đạo Phật có ảnh hưởng lớn trong đời sống xã hội và trở thành quốc giáo nước Đại Việt thế kỷ XI-XII. Ban đầu, chùa Ngô Xá nằm trên đỉnh núi Chương Sơn. Văn bia niên đại Cảnh Trị thứ 8 (1670) tại chùa Ngô Xá cho biết “đầu triều Lý có ba bà Hoàng hậu xây chùa thờ Phật, xung quanh có 8 tòa nằm ở trên đỉnh núi. Trung tuần tháng 2 năm Đinh Hợi (1107) nhà vua ngự tới thăm chùa này”.

Sau khi quân Minh xâm lược, chúng đã phá hủy toàn bộ công trình kiến trúc chùa và tháp Chương Sơn chỉ còn có tượng Phật bằng đá ở tầng thứ hai giữa đỉnh núi mà thôi. Trải qua các thời kỳ lịch sử, di tích chùa Ngô Xá đã được trùng tu, tôn tạo nhiều lần.

Lần đầu, được tiến hành vào những năm 1667-1669, dưới thời Chúa Trịnh Tùng, do Vương Phủ Thị Nội là Lương Thị Ngọc Vinh cùng chị gái góp tiền xây dựng lại. Khi ấy, ngôi chùa gồm các hạng mục công trình: Thượng điện, Thiêu hương và Bái đường. Sau khi chùa được xây dựng, người dân nơi đây đã đưa một số bảo vật còn sót lại của phế tích Chương Sơn xuống chùa để thờ cúng.  Tương truyền khi xây dựng xong chùa, hai bà còn đặt vào mỗi họng cột một nén bạc. Vì vậy nhân dân địa phương truyền tụng câu ca rằng: “Đổ chùa thì lại làm chùa/ Một trăm nén bạc đầu chùa trên kia.”

Chùa Ngô Xá được xây dựng trên khu đất rộng 1.400m2. Bố cục tổng thể công trình từ ngoài vào trong là các hạng mục: Tam quan, nghi môn, sân, nhà tổ, phủ Mẫu cùng công trình kiến trúc trung tâm. Tòa tiền đường chùa được dựng vào triều Nguyễn, niên hiệu Duy Tân 3 (1909) mang dáng dấp kiểu chữ “Đinh” gồm: Bái đường 3 gian 2 chái, lợp ngói nam, trang trí họa tiết cánh sen; tam bảo 3 gian, xây dựng theo kiểu giao mái bắt vần. Các hạng mục đều được làm bằng gỗ lim, mái lợp ngói nam, chạm trổ rất tinh xảo.

Công trình được xây trong ba năm thì hoàn thành (1667-1669). Tiếp đó, vào năm 1757, 6 gian chùa được tu sửa nhờ công quả của vợ chồng ông Trần Thiết Cần và vợ là bà Ngô Thị Dậu. Đến thời Nguyễn, thiền sư Thiềm Quang (quê Thiêm Lộc, nay là xã Yên Chính, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định) về tu hành, đã “cho tu sửa lại Tiền đường, Hậu điện và mời thợ về tô son thếp vàng lại tượng pháp” và di chuyển ngôi chùa từ trên đỉnh núi xuống phía Nam sườn núi Ngô Xá như hiện nay.

Tại nội tự Chùa Ngô Xá hiện còn lưu giữ được 4 tấm bia đá niên hiệu: Cảnh Trị 8  (1670), Cảnh Hưng 20 (1759), Cảnh Hưng 31 (1770),  Gia Long 4 (1805). Ngoài các di vật trên, tại Đình - Chùa Ngô Xá, hiện còn lưu giữ một số hiện vật như: các phiến đá, đá vuông, những mảng gạch nung, tháp nung… để xây dựng Tháp Chương Sơn được các nghệ nhân xưa tạo hình đặc sắc, công phu.

Chùa Ngô Xá là nơi thể hiện sự dung hợp tín ngưỡng tôn giáo của người Việt thông qua việc thờ tự: Thiên thần, nhiên thần, nhân thần và thờ Phật; trong đó, Chùa Ngô Xá ngoài thờ Phật còn phối thờ vị Nữ thần, hiệu là Sơn Trương Thần Nữ, đình thờ các vị Thần núi trong truyền thuyết. Không chỉ là một địa chỉ tâm linh mà ngôi chùa Ngô Xá còn là căn cứ hoạt động cách mạng trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Những năm 1928, 1929, chùa Ngô Xá là một trong những cơ sở hoạt động của Chi hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội ở huyện Phong Doanh (nay là huyện Ý Yên). Năm 1970, chùa Ngô Xá là nơi chứa vũ khí của Huyện Đội Ý Yên, là nơi mở các lớp giáo dục tiểu học xã Yên Lợi Một di tích có bề dày lịch sử như vậy, nhưng kể từ khi sư tổ của chùa tham gia hoạt động cách mạng, và bị giặc Pháp đánh bị trọng thương rồi sau đó viên tịch tại đây vào năm 1948 thì chùa không có nhà sư nào tiếp quản trụ trì. Dân làng phải cắt cử người ra trông coi chùa.

Đến ngày 10/8/2005, Ban trị sự Phật giáo tỉnh Nam Định (nay là Ban trị sự GHPGVN tỉnh Nam Định) đã công cử đại đức Thích Giác Vũ, Phó Trụ trì chùa Vọng Cung, thành phố Nam Định về đây trụ trì và phục vụ tín ngưỡng cho nhân dân. Sau khi nhận chùa, sư trụ trì cùng với dân làng đã xây dựng Tổ đường (năm 2006), xây tháp Tổ và tượng Quan Âm Bồ tát (năm 2007), xây nhà khách (2008), xây cổng Tam quan (năm 2010), xây dựng nhà Mẫu (năm 2012), tu bổ chùa chính, nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc cổ…

Vũ Lành
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hà Nội sẽ thành lập điểm thi tốt nghiệp THPT tại khu cách ly tập trung

Hà Nội sẽ thành lập điểm thi tốt nghiệp THPT tại khu cách ly tập trung
(PLVN) - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội Chử Xuân Dũng cho biết, để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 được an toàn trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay, Sở đã thành lập điểm thi tại khu cách ly tập trung tại trường Cao đẳng Nghề Công nghệ cao Hà Nội (quận Nam Từ Liêm).

Đưa 300 công dân Việt Nam từ Canada và Hàn Quốc về nước

Đưa 300 công dân Việt Nam từ Canada và Hàn Quốc về nước
(PLVN) - Trong các ngày 2 và 3/8, các cơ quan chức năng Việt Nam, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Canada, Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn quốc và hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng Canada và Hàn Quốc đưa 300 công dân Việt Nam Canada và Hàn Quốc về nước an toàn. 
TP HCM ghi nhận 8 trường hợp mắc Covid-19

TP HCM ghi nhận 8 trường hợp mắc Covid-19

(PLVN) - Từ ngày 29/7 đến sáng 3/8, TP ghi nhận 8 trường hợp mắc Covid-19. Các trường hợp này đang được cách ly, điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Hầu hết bệnh nhân đều có sức khỏe ổn định, hết sốt.

Him Lam Land chắp cánh ước mơ cho học sinh nghèo vượt khó ở Long An

Him Lam Land chắp cánh ước mơ cho học sinh nghèo vượt khó ở Long An
(PLVN) - Với mong muốn tiếp thêm động lực cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn được đến trường và hiện thực hóa những ước mơ, vừa qua, Công ty CP Kinh doanh Địa ốc Him Lam (Him Lam land) đã đồng hành và trao 50 suất học bổng cho các em học sinh nghèo vượt khó tại tỉnh Long An.

Xác minh thông tin bệnh nhân COVID-19 đi qua Bến xe Nước Ngầm

Xác minh thông tin bệnh nhân COVID-19 đi qua Bến xe Nước Ngầm
(PLVN) - Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo công tác phòng, chống dịch COVID-19 thành phố Hà Nội chiều 3/8, Chủ tịch UBND TP. Nguyễn Đức Chung đặc biệt lưu ý cần khẩn trương xác minh thông tin lộ trình của bệnh nhân COVID-19 mới phát hiện ở Hà Nam đi xe của nhà xe Kim Chi có qua Bến xe Nước Ngầm.
Bí thư Cà Mau đề nghị cài đặt ứng dụng bluezone để chống dịch Covid-19

Bí thư Cà Mau đề nghị cài đặt ứng dụng bluezone để chống dịch Covid-19

(PLVN) - Trước tình hình dịch bệnh có nhiều khả năng lan rộng trong thời gian tới, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Tiến Hải yêu cầu mỗi người dân phải tự ý thức bảo vệ sức khỏe, nghiêm túc thực hiện khai báo y tế, đồng thời cài đặt ứng dụng bluezone để phục vụ công tác phòng, chống dịch Covid-19 được nhanh chóng và hiệu quả. 

Thêm 1 bệnh nhân Covid-19 được công bố khỏi bệnh

Thêm 1 bệnh nhân Covid-19 được công bố khỏi bệnh

(PLVN) - Thông tin từ tiểu Ban điều trị - Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 cho biết, sáng nay (3/8), có 1 bệnh nhân mắc COVID-19 tại Bệnh viện bệnh Nhiệt đới Hải Dương được công bố khỏi bệnh.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬