Tránh bỏ lọt tội phạm xâm hại trẻ em: Chỉ điều luật thôi chưa đủ

(PLVN) - Thời gian gần đây, liên tiếp xảy ra nhiều vụ án xâm hại tình dục trẻ em, thậm chí có những vụ trọng án như cưỡng hiếp, giết hại trẻ em, xâm hại nhiều lần dẫn đến mang thai, xâm hại trẻ em còn quá nhỏ... Nhưng trên thực tế, việc xét xử nhiều vụ án còn kéo dài, không thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để không bỏ lọt tội phạm xâm hại tình dục trẻ em? 

Khó khăn từ khâu tiếp nhận nguồn tin

Trong các vụ xâm hại trẻ em vì đối tượng bị xâm hại là trẻ em chưa có nhận thức đầy đủ kiến thức về xã hội, pháp luật, khi bị xâm hại thường mất cân bằng tâm sinh lý, dễ khủng hoảng về tinh thần, rất ít trường hợp trực tiếp tố giác tội phạm, thế nên “con đường” để nguồn tin đến với cơ quan chức năng thường rất khó khăn.

Mới đây, tại Hội thảo “Góp ý sổ tay cho lực lượng cảnh sát về nhận thức và ứng phó với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, Sổ tay kiểm sát viên giải quyết vụ án xâm hại tình dục trẻ em” do VKSNDTC phối hợp với Bộ Công an và Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm Liên Hợp quốc (UNODC) tổ chức, ông Khổng Ngọc Oanh - Đội trưởng Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an cho biết, nguồn tin về tội phạm xâm hại tình dục trẻ em chủ yếu chuyển đến từ cơ quan công an phường, xã, thị trấn.

Một số trường hợp tố giác qua dịch vụ bưu chính, qua điện thoại hoặc qua các phương tiện thông tin khác đến Viện Kiểm sát, Công an. Đây là những khó khăn khi tiếp nhận nguồn tin.

Minh chứng cho vấn đề này, ông Phạm Trung Trực, Phó Thủ trưởng cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình cho biết: Ninh Bình là tỉnh có số dân ít nhưng trung bình mỗi năm có khoảng 10 vụ xâm hại trẻ em, riêng 6 tháng đầu năm 2019 đã xảy ra gần 10 vụ, nhiều vụ có tính chất phức tạp như đối tượng phạm tội là người thân nạn nhân, phạm tội nhiều lần.

Hầu hết các vụ xảy ra tại tỉnh đều được tập trung điều tra và đưa ra xét xử nghiêm minh. Tuy nhiên, công tác đấu tranh với tội phạm này còn nhiều khó khăn, trước hết là do phong tục tập quán, nhận thức của nạn nhân, người nhà nạn nhân không biết thế nào là xâm hại, dâm ô; hoặc do lo ngại ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của gia đình họ hàng nên không tố giác tội phạm, khi phát hiện thì hậu quả xảy ra đã rất nặng nề. 

Theo đại diện đến từ Bộ Công an, hiện nay lực lượng công an nói chung, đặc biệt là lực lượng công an cấp cơ sở nói riêng chưa được trang bị kiến thức về pháp luật nên lúng túng trong công tác nhận diện tội phạm, đánh giá tội phạm và thu thập tài liệu thu kiến thức ban đầu.

Trong khi xâm hại tình dục trẻ em là một loại tội phạm rất nhạy cảm, gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và có những đặc trưng riêng. Họ đồng thời cũng thiếu kỹ năng làm việc với nạn nhân, người tố giác tội phạm vì điều này đòi hỏi một phương pháp điều tra thân thiện khi làm việc với trẻ em, đảm bảo những gì tốt nhất cho nạn nhân bị xâm hại.

“Có thể họ làm rất đúng luật nhưng lại áp dụng một cách nguyên tắc, máy móc. Các điều tra viên cần kỹ năng làm việc, chia sẻ thông cảm với nỗi đau của nạn nhân mới không làm tái tổn thương đối với nạn nhân”, ông Oanh cho biết. 

“Chìa khóa” để cứu trẻ em

Trước tình trạng trên, để tránh tình trạng bỏ lọt tội phạm xâm hại trẻ em, theo chỉ đạo của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Bộ Công an đã phối hợp với ngành Kiểm sát nhân dân tổ chức lấy ý kiến để hoàn thiện “Sổ tay cho lực lượng cảnh sát về nhận thức và ứng phó với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em” và “Sổ tay kiểm sát viên giải quyết vụ án xâm hại tình dục trẻ em”.

Thống kê các vụ xâm hại trẻ em

Trong các cuốn sổ tay này đã cung cấp nhiều kiến thức là tiền đề, chìa khóa để mở ra giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử được nhanh chóng và hiệu quả. Cẩm nang sổ tay điều tra quy định chặt chẽ chi tiết công tác ứng phó, quán triệt trách nhiệm của mỗi cán bộ công an; trang bị những kỹ năng và biện pháp phòng ngừa, tuyên truyền cho cán bộ công an, cộng đồng dân cư, nhà trường… hướng dẫn trẻ em ứng phó với các tình huống cụ thể; các thủ tục trình tự khi tiếp nhận tin báo, đảm bảo khởi tố nhanh chóng các vụ án xâm hại tình dục trẻ em.

Qua đó, đảm bảo việc điều tra, xét xử tội phạm xâm hại trẻ em đảm bảo thực thi Công ước của Liên Hợp quốc về quyền trẻ em và Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, bảo vệ trẻ em bị xâm hại tình dục, tránh làm tổn thương thêm các em, giữ bí mật đời tư của nạn nhân tại phiên tòa.

Tuy nhiên, theo ông Lê Việt Trung - Điều tra viên Phòng Hình sự, Công an TP Hà Nội, ngoài các nội dung hướng dẫn trong cuốn sổ tay dành cho công an và kiểm sát viên, cần bổ sung việc phối hợp giữa cơ quan điều tra và VKSND về khám nghiệm hiện trường, kiểm tra dấu vết thân thể nạn nhân và lời khai nạn nhân. Thực tế, nhiều vụ việc điều tra chậm trễ đã gây khó khăn cho việc khởi tố vụ án. "Cần có quy chế với các cơ quan giám định trong việc trả lời kết quả giám định.

Vì thực tế trong quá trình làm, trưng cầu giám định để có kết quả và quyết định giữ hay không giữ đối tượng, để ra các quyết định tố tụng là rất quan trọng. Thế nhưng có những trường hợp nhanh thì cũng 7 đến 9 ngày, thậm chí cả tháng, cơ quan giám định mới cho kết quả. Thế nên việc lưu giữ đối tượng và áp dụng các biện pháp tố tụng rất khó khăn cho Cơ quan điều tra và VKSND” - ông Lê Việt Trung cho biết. 

Tội phạm như vành nón, xét xử chỉ như chóp nón. Đó là ví von của ông Nguyễn Văn Bốn - Trưởng Phòng Thực hành công tố kiểm sát, VKSND tỉnh Hà Nam. Ông Bốn cho biết, hiện nay một số khái niệm theo quy định về hiếp dâm, cưỡng dâm, quan hệ tình dục, dâm ô với người độ tuổi 13 đến 16 tuổi chưa được giải thích rõ ràng nên trong thực tiễn có phần lúng túng.
Chẳng hạn, như thế nào là quan hệ tình dục khác, thế nào là bộ phận nhạy cảm… Những hành vi như thế cần phải có sự hướng dẫn, giải thích chính thống của cơ quan có thẩm quyền như Hội đồng Thẩm phán, TANDTC hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì người thực hiện mới có thể áp dụng.
“Gần đây, các vụ việc liên quan đến đến xâm hại tình dục của trẻ em đã được giải quyết một cách hiệu quả hơn, nhưng tội phạm phạm tình dục trẻ em vẫn như mô hình hình chóp nón, tội phạm thật thì như hình vành nón, còn tội phạm được đưa ra xét xử chỉ như chóp nón” - ông Bốn chia sẻ. 
Hồng Minh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đưa hơn 240 công dân Việt Nam từ Singapore về nước

Đưa hơn 240 công dân Việt Nam từ Singapore về nước
(PLVN) - Ngày 26/10, các cơ quan chức năng Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore và hãng Hàng không VietJet đã phối hợp với các cơ quan chức năng Singapore thực hiện chuyến bay đưa hơn 240 công dân Việt Nam từ Singapore về nước, trong đó có trẻ em dưới 18 tuổi, người cao tuổi, người có bệnh nền và các trường hợp đặc biệt khó khăn khác. 

Dân chủ phải là kỷ cương, kỷ luật của Đảng

Dân chủ phải là kỷ cương, kỷ luật của Đảng
(PLVN) - Đó là ý kiến được Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTW MTTQ) Việt Nam Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tại hội nghị lấy ý kiến các tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam vào các dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra hôm qua (26/10). 
Tối hậu thư cho Nam Sơn

Tối hậu thư cho Nam Sơn

(PLVN) - Từ nhiều năm nay, cứ vài tháng một lần, mỗi khi thấy đường phố Hà Nội ùn ứ rác, người ta lại biết rằng người dân địa phương chặn đường vào bãi rác Nam Sơn.

Việt Nam mong muốn tiếp tục phát triển quan hệ đối tác toàn diện với Mỹ

Việt Nam mong muốn tiếp tục phát triển quan hệ đối tác toàn diện với Mỹ
(PLVN) - Phát biểu tại buổi tiếp Tổng Giám đốc Cơ quan Phát triển tài chính quốc tế Mỹ (DFC) Adam Boehler vào ngày 26/10, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, Việt Nam luôn coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu và mong muốn tiếp tục phát triển quan hệ Đối tác toàn diện với Mỹ, đặc biệt là hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư. 

Dạy con làm việc thiện - không lúc nào hơn lúc này

Dạy con làm việc thiện - không lúc nào hơn lúc này
(PLVN) - Những ngày mưa bão hoành hành miền Trung, trong những thùng hàng và tiền bạc cứu trợ, người ta thấy cả những món quà được gửi bởi những đứa trẻ. Do trẻ thơ cũng có thể cảm nhận, chia sẻ với nỗi đau của đồng bào, hay cha mẹ trẻ đã giáo dục con thật tốt về lòng nhân ái?
 Vì sao Chính phủ đề xuất bãi bỏ Quỹ hỗ trợ, điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV?

Vì sao Chính phủ đề xuất bãi bỏ Quỹ hỗ trợ, điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV?

(PLVN) - Một trong những nội dung đáng chú ý tại Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống nhiễm virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) được Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long trình bày tại Quốc hội mới đây là bỏ Quỹ hỗ trợ, điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV. Vậy vì sao Chính phủ lại đề xuất quy định này? Việc bỏ Quỹ liệu sẽ ảnh hưởng đến người bệnh?

Triển khai nhiệm vụ trọng tâm bảo đảm trật tự an toàn giao thông

Triển khai nhiệm vụ trọng tâm bảo đảm trật tự an toàn giao thông
(PLVN) - Thủ tướng Chính phủ vừa có Công văn triển khai nhiệm vụ bảo đảm trật tự an toàn giao thông (ATGT) quý IV năm 2020, yêu cầu các cơ quan thành viên của Ủy ban ATGT Quốc gia, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục thực Kế hoạch Năm ATGT 2020 với chủ đề “Đã uống rượu bia, không lái xe”, các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban ATGT Quốc gia, đồng thời tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm.

Mưa lũ, Quản lý thị trường vẫn bám địa bàn

Mưa lũ, Quản lý thị trường vẫn bám địa bàn
(PLVN) - Ngoài việc chủ động ứng phó và kịp thời khắc phục hậu quả thiên tai, trong những ngày cao điểm mưa lũ ở miền Trung, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) vẫn kiểm tra, kiểm soát tốt thị trường, qua đó phát hiện xử lý hàng chục vụ việc vi phạm về hoạt động thương mại. 

Quảng Bình vững bước trở thành vùng kinh tế năng động

Quảng Bình vững bước trở thành vùng kinh tế năng động
(PLVN) - Với sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc cả về văn kiện và nhân sự, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII được kỳ vọng sẽ đưa Quảng Bình vượt qua mọi thách thức, vững bước năng động trong nhiệm kỳ 2020 – 2025 và trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực Bắc Trung Bộ.

Bao che người bị khiếu nại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Bao che người bị khiếu nại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
(PLVN) - Đây là một trong những mức kỷ luật đối với người được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại khi có hành vi cố ý báo cáo sai lệch kết quả xác minh nội dung khiếu nại dẫn đến quyết định giải quyết khiếu nại sai gây mất ổn định nghiêm trọng về an ninh, trật tự xã hội hoặc gây hậu quả chết người, được quy định tại Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại 2011.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬