Tết Nguyên đán - thời khắc thiêng liêng, cao quý nhất của người Việt

Tết Nguyên đán chứa đựng cả quan niệm sống cũng như những phong tục, tín ngưỡng mang đậm nét văn hóa dân tộc vừa sâu sắc lại vừa độc đáo, phán ánh tinh thần hòa điệu giữa con người và thiên nhiên.

Tết Nguyên đán là ngày lễ cổ truyền lớn nhất, lâu đời nhất, có phạm vi phổ biến nhất và là ngày lễ tưng bừng, nhộn nhịp nhất của cả dân tộc.

Tết Nguyên đán là điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới; giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây. Tết Nguyên đán là thời khắc thiêng liêng, cao quý và trang trọng nhất đối với người Việt chúng ta. Nó chứa đựng cả quan niệm sống cũng như những phong tục, tín ngưỡng mang đậm nét văn hóa dân tộc vừa sâu sắc lại vừa độc đáo, phán ánh tinh thần hòa điệu giữa con người và thiên nhiên đất trời. Chữ "Nguyên" có nghĩa là bắt đầu, chữ "đán" có nghĩa là buổi ban mai. "Nguyên đán" là khởi điểm của năm mới.

Về ý nghĩa nhân sinh của Tết Nguyên đán, đó là Tết của gia đình. Như một thói quen linh thiêng và bền vững, mỗi năm Tết đến, dù đang ở đâu làm gì, kể cả người xa xứ vẫn mong được về sum họp dưới mái ấm gia đình, được khấn vái dưới bàn thờ tổ tiên, nhìn lại ngôi nhà - nơi chúng ta cất tiếng khóc chào đời. Mấy tiếng "Về quê ăn Tết" không chỉ là khái niệm đi về, mà đằng sau nó là cả một quá trình hành hương về với cội nguồn, về nơi chôn rau cắt rốn.

Trước ngày Tết, thường có những ngày khác để sửa soạn như "Tết Táo Quân" (23 tháng chạp âm lịch) và "Tất Niên" (29 hoặc 30 tháng chạp âm lịch).

Vì Tết tính theo Âm lịch là lịch theo chu kỳ vận hành của Mặt Trăng nên Tết Nguyên Đán của Việt Nam muộn hơn Tết Dương lịch (còn gọi nôm na là Tết Tây). Do quy luật 3 năm nhuận một tháng của Âm lịch nên ngày đầu năm của dịp Tết Nguyên đán không bao giờ trước ngày 21 tháng 1 Dương lịch và sau ngày 19 tháng 2 Dương lịch mà thường rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 Dương lịch.

Toàn bộ dịp Tết Nguyên đán hàng năm thường kéo dài trong khoảng 7 đến 8 ngày cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới (23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng).

Trong 3 ngày Tết diễn ra 3 cuộc gặp gỡ lớn ngay tại một nhà. Thứ nhất là cuộc "gặp gỡ" của các gia thần: Tiên sư hay Nghệ sư - vị tổ đầu tiên dạy nghề gia đình mình đang làm; Thổ công - thần giữ đất nơi mình ở và Táo quân - thần coi việc nấu ăn của mọi người trong nhà. Thứ hai là cuộc "gặp gỡ" tổ tiên, ông bà... những người đã khuất. Nhân dân quan niệm hương hồn người đã khuất cũng về với con cháu vào dịp Tết. Thứ ba là cuộc gặp gỡ của những người trong nhà.

Trước và sau Tết Nguyên đán, người Việt có nhiều phong tục khác nhau, tuỳ theo từng địa phương. Dưới đây là một số phong tục chính.

Lễ ông Công ông Táo

Tet Nguyen dan - thoi khac thieng lieng, cao quy nhat cua nguoi Viet hinh anh 1
 Người dân mua những vật phẩm truyền thống đồ cúng để cúng tiễn ông Công ông Táo về chầu trời. (Nguồn: TTXVN)

Ông Công là Thổ Công là vị thần cai quản đất đai. Ông Táo là thần bếp, hay Táo Quân, gồm hai ông, một bà. Lễ ông Công ông Táo được thực hiện vào ngày 23 Tháng Chạp. Trong ngày này, ông Công được cúng ở bàn thờ chính trên nhà, còn ông Táo được cúng dưới bếp.

Sau khi tiễn ông Công ông Táo lên chầu trời, người ta bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối, và cắm hoa ở những nơi trang trọng để chuẩn bị đón Tết.

Lễ Tất niên

Tất niên có nghĩa là hoàn tất công việc một năm cũ. Vào chiều 30 Tết, các gia đình đều chuẩn bị một mâm cơm cúng tổ tiên ông bà.

Tet Nguyen dan - thoi khac thieng lieng, cao quy nhat cua nguoi Viet hinh anh 2
 Nghệ nhân Ánh Tuyết với mâm cỗ Tết truyền thống Hà Nội. (Ảnh: Đinh Thị Thuận/TTXVN)

Tết trên bàn thờ tổ tiên của mọi gia đình, ngoài các thứ bánh trái đều không thể thiếu mâm ngũ quả. Mâm ngũ quả ở miền Bắc thường gồm có nải chuối xanh, quả bưởi, quả cam (hoặc quít), hồng, quất. Còn ở miền Nam, mân ngũ quả là dừa xiêm, mãng cầu, đu đủ, xoài xanh, nhành sung hoặc một loại trái cây khác. Ngũ quả là lộc của trời, tượng trưng cho ý niệm khát khao của con người vì sự đầy đủ, sung túc.

Cùng với tranh (tranh dân gian, câu đối), hoa quả là yếu tố tinh thần cao quý thanh khiết của người Việt Nam trong những ngày đầu xuân. Miền bắc có hoa đào, miền nam có hoa mai, hoa đào, hoa mai tượng trưng cho phước lộc đầu xuân của mọi gia đình người Việt Nam.

Ngoài cành đào, cành mai, mấy ngày tết người ta còn "chơi" thêm cây quất chi chít trái vàng mọng, đặt ở phòng khách như biểu tượng cho sự sung mãn, may mắn, hạnh phúc...

Theo phong tục, trong thời điểm tất niên, mỗi người phải thu xếp thanh toán hết nợ nần, xoá bỏ những xích mích trong năm cũ để hướng tới một năm mới thuận hoà hơn.

Lễ giao thừa

Tet Nguyen dan - thoi khac thieng lieng, cao quy nhat cua nguoi Viet hinh anh 3
 Người Việt có tục cúng giao thừa ngoài trời để đón quan Hành khiển cai quản năm mới. (Ảnh: Trần Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam)

Giao thừa là thời khắc thiêng liêng của năm. Vào thời điểm giao thừa, các gia đình làm lễ Trừ Tịch. Lễ Trừ Tịch được hiểu là lễ đem vứt những điều không may mắn của năm cũ đi và đón lấy những điều tốt đẹp của năm mới đến. Đây là giây phút gặp gỡ linh diệu của từng người với các vị thần trong nhà, với các bậc tổ tiên, ông bà, người thân đã khuất và cũng là cuộc gặp gỡ giữa con người và Trời-Đất trong khoảnh khắc vũ trụ chuyển vần.

Đúng giao thừa, trên bàn thờ gia tiên thơm hương khói, đèn nến lung linh, chắp tay cung kính trước bàn thờ tổ tiên.

Văn hóa dân gian quan niệm con người sống trong Trời-Đất. Ở Thiên đình cũng có tổ chức quan quân trông coi hạ giới. Mỗi năm, đến phút giao thừa, Thiên đình lại thay toàn bộ quan quân trông nom công việc dưới hạ giới, nên thường mỗi gia đình có một mâm cỗ cúng Trời, tiễn người cũ, đón người mới, với hy vọng một năm làm ăn yên ổn, mưa thuận gió hoà./.

Theo Vietnam+
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hà Nội: Bí thư hoặc Phó Bí thư sẽ kiêm nhiệm Chủ tịch HĐND

Hà Nội: Bí thư hoặc Phó Bí thư sẽ kiêm nhiệm Chủ tịch HĐND
(PLVN) - Một trong những nội dung đáng lưu ý tại Hướng dẫn số 17-HD/BTCTU của Ban Tổ chức Thành ủy Hà Nội là tất cả HĐND các quận, huyện, thị xã và HĐND phường của Hà Nội nhiệm kỳ 2020-2025 sẽ do Bí thư hoặc Phó Bí thư Đảng ủy kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐND.

Bamboo Airways gặp mặt khóa phi công tập sự đầu tiên

Bamboo Airways gặp mặt khóa phi công tập sự đầu tiên
(PLVN) -Mới đây, các phi công tập sự đầu tiên của Bamboo Airways đã có cuộc gặp với Phó tổng giám đốc - ông Eddy Doyle và Quyền Giám đốc Khai thác bay Trần Quốc Chiến trước thềm sang nước ngoài tham gia khóa học huấn luyện an toàn hàng không của Hãng.

Thủ tướng: Phải xem tình hình dịch mới 'quyết' đi học lại hay không

Thủ tướng: Phải xem tình hình dịch mới 'quyết' đi học lại hay không
(PLVN) - Trước diễn biến phức tạp của tình hình dịch bệnh Covid-19 những ngày vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh sẽ chưa chốt việc cho học sinh đi học trở lại vào 2/3 mà phải chờ đến ngày 27-28/2, xem tình hình dịch diễn biến, bùng phát ra sao mới đưa ra quyết định.
Loading...

Tiếp tục chú trọng thúc đẩy đời sống người dân ASEAN

Tiếp tục chú trọng thúc đẩy đời sống người dân ASEAN
(PLVN) - ASEAN nói chung và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN nói riêng sẽ tiếp tục chú trọng thúc đẩy đời sống người dân và xây dựng một tương lai tốt đẹp với tất cả các đối tác. Đây là quan điểm được đưa ra tại Hội nghị các Quan chức cấp cao phụ trách Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN diễn ra sáng 24/2.
Thiếu chế tài xử lý người khiếu nại sai trong thi hành án dân sự

Thiếu chế tài xử lý người khiếu nại sai trong thi hành án dân sự

(PLVN) -Quyền khiếu nại trong thi hành án dân sự (THADS) là một quyền quan trọng, thể hiện tính dân chủ của nhân dân. Tuy nhiên, đối với các khiếu nại sai, thiếu căn cứ thì hầu như người khiếu nại không bị xử lý bằng bất cứ hình thức gì do hiện nay Luật THADS và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa có chế tài cụ thể.

VNPT cùng Phú Thọ thúc đẩy xây dựng Chính quyền điện tử

VNPT cùng Phú Thọ thúc đẩy xây dựng Chính quyền điện tử
(PLVN) - VNPT cho biết đang hỗ trợ Phú Thọ để xây dựng Trung tâm điều hành thông minh có thể đánh giá các chỉ tiêu về tình hình kinh tế - xã hội, xử lý phản ánh về bất cập đô thị, quản lý thủ tục cấp phép xây dựng, tình hình giải quyết dịch vụ hành chính công…

Dịch COVID-19: Trung Quốc bàn cách ngăn tận gốc virus gây bệnh

Dịch COVID-19: Trung Quốc bàn cách ngăn tận gốc virus gây bệnh
(PLVN) - Ủy ban thường vụ Quốc hội Trung Quốc hôm nay, 24/2, bắt đầu họp bàn về đề xuất cấm hoàn toàn việc buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã – hoạt động được cho là nguyên nhân gây ra đợt bùng phát dịch bệnh do chủng mới của virus corona gây ra ở nước này hiện nay.
Hàn Quốc tăng lên đến 833 ca nhiễm Covid-19

Hàn Quốc tăng lên đến 833 ca nhiễm Covid-19

(PLVN) - Hàn Quốc đã báo cáo một kỷ lục tăng đột biến hàng ngày về số ca mắc coronavirus mới vào thứ Hai, với hầu hết các trường hợp mới tập trung ở phía đông nam thành phố Daegu, nơi các cơ quan y tế đang chuyển trọng tâm của người chống virus chiến đấu để ngăn chặn sự lây lan của nó.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬