Quốc mẫu Tây Thiên trong văn hoá Việt

(PLVN) - Tại Tây Thiên, tín ngưỡng thờ Mẫu và Phật giáo hòa quyện vào nhau, tạo thành một bầu không khí thanh tịnh, linh thiêng ít nơi nào có được. Những người hành hương tới đây, vì vậy, luôn tin rằng những nguyện ước của mình sẽ được chứng tâm và thành hiện thực.
Quốc mẫu Tây Thiên trong văn hoá Việt Tục thờ Mẫu ở Tây Thiên là yếu tố cốt lõi tạo nên một không gian văn hóa tâm linh

Theo thống kê trong tự điển nơi thờ cúng ghi đời Lê Hiển Tông, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 24 (1763) thì ở vùng dãy núi Tam Đảo có 54 tổng xã có đền thờ Quốc Mẫu Tây Thiên.

Trong đó, di tích quan trọng nhất là trung tâm của tục thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, đó là Đền Thượng Tây Thiên trên ngọn núi Thạch Bàn, bên cạnh chùa Tây Thiên, đền Mẫu sinh ở Đông Lộ, thuộc xã Đại Đình, huyện Tam Đảo; đền Xóm Xím, thuộc Đông Lộ là đền Mẫu hóa, Đền Ngò thuộc xã Sơn Đình là nơi xưa kia Mẫu luyện quân đánh giặc....

Như vậy, không gian phân bố các đền thờ Quốc mẫu Tây Thiên đã tạo thành không gian thiêng, không gian văn hóa thờ Quốc mẫu. Đặc biệt, ngoài địa bàn này ra, ở nước ta không có nơi nào có không gian tục thờ Quốc Mẫu Tây Thiên trùng hợp với không gian thờ Phật.

Có thể nói, nơi nào có đền thờ Quốc Mẫu thì cũng chính nơi đó có chùa thờ Phật. Do vậy, mối quan hệ giữa Phật và Mẫu ở đây có mối liên hệ khăng khít khó lý giải.

Theo nhiều nhà nghiên cứu và thực tế cũng chứng tỏ Tây Thiên là nơi Phật giáo du nhập và phát triển từ rất sớm. Ngay trong khu danh thắng Tây Thiên với chiều dài 11 km, chiều ngang khoảng 1 km đã có tới 8 ngôi chùa, trong đó có Chùa Đồng cổ ở chân núi Thạch Bàn, nơi các nhà nghiên cứu tìm thấy các di tích khảo cổ thuộc thời Lý Trần.

Có thể nói ở đây chùa thờ Phật và đền thờ Quốc Mẫu luôn luôn cặp đôi với nhau, nói cách khác, nơi nào có đền Mẫu thì có chùa và ngược lại. Các nhà nghiên cứu địa phương cho rằng, các ngôi chùa ở Tây Thiên không chỉ là chùa làng, mà chắc rằng trong lịch sử, nơi đây đã từng là một trong các trung tâm Phật giáo lớn của nước ta. Ngay cái tên Tây Thiên đã gợi nên ý niệm về cõi Phật, giống như Tây Trúc ở Ấn Độ. 

Ngày nay, ngoài các ngôi chùa cổ, Phật giáo Việt Nam đã xây dựng Thiền Viện Tây Thiên, một trung tâm tu hành, nghiên cứu và giảng dạy Đạo Phật của nước ta. Chính sự du nhập, kết hợp Mẫu - Phật, Phật - Mẫu không chỉ nâng tầm của việc thờ Mẫu Tây Thiên mà còn quảng bá rộng hơn cho Phật giáo. 

Hiện tượng thờ Quốc Mẫu Tây Thiên còn thể hiện sự tích hợp văn hóa liên tộc người. Hiện tại, trên địa bàn các nơi thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, đặc biệt ở các ngôi đền Mẫu Hóa, Mẫu Sinh đều là làng của người Sán Dìu. Họ không chỉ là chủ nhân thờ phụng Mẫu ở các ngôi đền chính này, mà còn tích cực tham gia các lễ hội hàng năm vào các dịp ngày đản và ngày kỵ Quốc Mẫu.

Khi chúng tôi hỏi các cụ người Sán Dìu thì họ đều khẳng định Quốc Mẫu Tây Thiên chính là vị Mẫu thần của dân tộc họ và họ tham gia lễ hội với tư cách là chủ nhân văn hóa. Như chúng ta biết, người Sán Dìu (Sơn Nhân) là tộc người thiểu số ở nam Trung Quốc di cư vào nước ta khoảng trên dưới 300 năm nay. Có thể giải thích hiện tượng này từ cơ sở tương đồng văn hóa.

Rất có thể ngay từ quê hương xưa, họ đã từng tôn thờ vị nữ thần núi, khi đến Việt Nam, họ đã sớm hòa nhập vào việc tôn thờ Quốc Mẫu Tây Thiên và coi đó như là văn hóa tín ngưỡng của chính mình. Sự hội nhập văn hóa này khiến cho mối quan hệ giữa người Việt và người Sán Dìu trong vùng càng trở nên gắn bó và đoàn kết hơn.

Đó cũng là nét độc đáo của truyền thống văn hóa của nhân dân vùng Tây Thiên Vĩnh Phúc. Tục thờ Mẫu ở Tây Thiên đã là yếu tố cốt lõi tạo nên một không gian văn hóa tâm linh với vẻ đẹp thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, ở đó các di tích kiến trúc thờ cúng đã có tuổi lâu đời, ít nhất cũng từ thời Lý, Trần...

PV
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Các địa phương cần tiến lên, không bàn lùi, không kêu khổ

Các địa phương cần tiến lên, không bàn lùi, không kêu khổ
(PLVN) - Đây là tinh thần mà Thủ tướngNguyễn Xuân Phúc mong muốn đối với các địa phương khi dự Hội nghị sơ kết công tác tài chính - ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2020 trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh phục hồi nền kinh tế hậu COVID-19.

Ông Hoàng Quốc Thưởng tái cử Bí thư Thành ủy Chí Linh

Ông Hoàng Quốc Thưởng tái cử Bí thư Thành ủy Chí Linh
(PLVN) - Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Chí Linh đã thông qua đề án nhân sự và bầu Ban Chấp hành Đảng bộ TP Chí Linh khóa XXIII nhiệm kỳ 2020 – 2025. Ông Hoàng Quốc Thưởng, Tỉnh ủy viên, Bí thư Thành ủy Chí Linh khóa XXII tái cử chức danh Bí thư Thành ủy Chí Linh khóa XXIII.

Luật đỡ Lệ

Luật đỡ Lệ
(PLVN) - Theo giới quan sát, với phát ngôn của vua Bỉ Philippe xin lỗi chính thức về việc thực dân Bỉ đã làm thuở trước ở châu Phi, nhân vụ việc người da màu bị sát hại ở Mỹ, lệ đã làm cho việc vận dụng luật trở nên linh hoạt và sát thực tế hơn. Ở đây, lệ đỡ cho luật chứ không hề lấn lướt luật. 

Triều Tiên không có kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán với Mỹ

Triều Tiên không có kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán với Mỹ
(PLVN) - Triều Tiên nhắc lại hôm nay (7/7) rằng họ không có ý định tổ chức các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ. Tuyên bố đưa ra chỉ vài giờ trước khi phái viên hạt nhân hàng đầu của Washington chuẩn bị tới Seoul (Hàn Quốc) để thảo luận về cách phá vỡ sự bế tắc trong đàm phán hạt nhân với Bình Nhưỡng.

Số ca tử vong do Covid-19 tại Ấn Độ vượt mốc 20.000

Số ca tử vong do Covid-19 tại Ấn Độ vượt mốc 20.000
(PLVN) - Số người chết ở Ấn Độ do đại dịch Covid-19 đến ngày 7/7 đã vượt qua mốc 20.000 ca trong khi số trường hợp nhiễm bệnh mới cũng đang tăng lên khi quốc gia Nam Á này tiếp tục nới lỏng các biện pháp phong tỏa được áp dụng gần 2 tháng qua trong bối cảnh dự báo kinh tế ảm đạm.

CLB SLNA khiếu nại lên BTC về trọng tài

CLB SLNA khiếu nại lên BTC về trọng tài
(PLVN) -Ban huấn luyện đội bóng SLNA đã viết đơn khiếu nại lên BTC V.League khi cho rằng trọng tài đã thiên vị cho CLB Quảng Nam khi công nhận bàn thắng ở phút cuối cùng của trận đấu tại vòng 8, V.League.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬