Quốc mẫu Tây Thiên trong văn hoá Việt

(PLVN) - Tại Tây Thiên, tín ngưỡng thờ Mẫu và Phật giáo hòa quyện vào nhau, tạo thành một bầu không khí thanh tịnh, linh thiêng ít nơi nào có được. Những người hành hương tới đây, vì vậy, luôn tin rằng những nguyện ước của mình sẽ được chứng tâm và thành hiện thực.
Quốc mẫu Tây Thiên trong văn hoá Việt Tục thờ Mẫu ở Tây Thiên là yếu tố cốt lõi tạo nên một không gian văn hóa tâm linh

Theo thống kê trong tự điển nơi thờ cúng ghi đời Lê Hiển Tông, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 24 (1763) thì ở vùng dãy núi Tam Đảo có 54 tổng xã có đền thờ Quốc Mẫu Tây Thiên.

Trong đó, di tích quan trọng nhất là trung tâm của tục thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, đó là Đền Thượng Tây Thiên trên ngọn núi Thạch Bàn, bên cạnh chùa Tây Thiên, đền Mẫu sinh ở Đông Lộ, thuộc xã Đại Đình, huyện Tam Đảo; đền Xóm Xím, thuộc Đông Lộ là đền Mẫu hóa, Đền Ngò thuộc xã Sơn Đình là nơi xưa kia Mẫu luyện quân đánh giặc....

Như vậy, không gian phân bố các đền thờ Quốc mẫu Tây Thiên đã tạo thành không gian thiêng, không gian văn hóa thờ Quốc mẫu. Đặc biệt, ngoài địa bàn này ra, ở nước ta không có nơi nào có không gian tục thờ Quốc Mẫu Tây Thiên trùng hợp với không gian thờ Phật.

Có thể nói, nơi nào có đền thờ Quốc Mẫu thì cũng chính nơi đó có chùa thờ Phật. Do vậy, mối quan hệ giữa Phật và Mẫu ở đây có mối liên hệ khăng khít khó lý giải.

Theo nhiều nhà nghiên cứu và thực tế cũng chứng tỏ Tây Thiên là nơi Phật giáo du nhập và phát triển từ rất sớm. Ngay trong khu danh thắng Tây Thiên với chiều dài 11 km, chiều ngang khoảng 1 km đã có tới 8 ngôi chùa, trong đó có Chùa Đồng cổ ở chân núi Thạch Bàn, nơi các nhà nghiên cứu tìm thấy các di tích khảo cổ thuộc thời Lý Trần.

Có thể nói ở đây chùa thờ Phật và đền thờ Quốc Mẫu luôn luôn cặp đôi với nhau, nói cách khác, nơi nào có đền Mẫu thì có chùa và ngược lại. Các nhà nghiên cứu địa phương cho rằng, các ngôi chùa ở Tây Thiên không chỉ là chùa làng, mà chắc rằng trong lịch sử, nơi đây đã từng là một trong các trung tâm Phật giáo lớn của nước ta. Ngay cái tên Tây Thiên đã gợi nên ý niệm về cõi Phật, giống như Tây Trúc ở Ấn Độ. 

Ngày nay, ngoài các ngôi chùa cổ, Phật giáo Việt Nam đã xây dựng Thiền Viện Tây Thiên, một trung tâm tu hành, nghiên cứu và giảng dạy Đạo Phật của nước ta. Chính sự du nhập, kết hợp Mẫu - Phật, Phật - Mẫu không chỉ nâng tầm của việc thờ Mẫu Tây Thiên mà còn quảng bá rộng hơn cho Phật giáo. 

Hiện tượng thờ Quốc Mẫu Tây Thiên còn thể hiện sự tích hợp văn hóa liên tộc người. Hiện tại, trên địa bàn các nơi thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, đặc biệt ở các ngôi đền Mẫu Hóa, Mẫu Sinh đều là làng của người Sán Dìu. Họ không chỉ là chủ nhân thờ phụng Mẫu ở các ngôi đền chính này, mà còn tích cực tham gia các lễ hội hàng năm vào các dịp ngày đản và ngày kỵ Quốc Mẫu.

Khi chúng tôi hỏi các cụ người Sán Dìu thì họ đều khẳng định Quốc Mẫu Tây Thiên chính là vị Mẫu thần của dân tộc họ và họ tham gia lễ hội với tư cách là chủ nhân văn hóa. Như chúng ta biết, người Sán Dìu (Sơn Nhân) là tộc người thiểu số ở nam Trung Quốc di cư vào nước ta khoảng trên dưới 300 năm nay. Có thể giải thích hiện tượng này từ cơ sở tương đồng văn hóa.

Rất có thể ngay từ quê hương xưa, họ đã từng tôn thờ vị nữ thần núi, khi đến Việt Nam, họ đã sớm hòa nhập vào việc tôn thờ Quốc Mẫu Tây Thiên và coi đó như là văn hóa tín ngưỡng của chính mình. Sự hội nhập văn hóa này khiến cho mối quan hệ giữa người Việt và người Sán Dìu trong vùng càng trở nên gắn bó và đoàn kết hơn.

Đó cũng là nét độc đáo của truyền thống văn hóa của nhân dân vùng Tây Thiên Vĩnh Phúc. Tục thờ Mẫu ở Tây Thiên đã là yếu tố cốt lõi tạo nên một không gian văn hóa tâm linh với vẻ đẹp thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, ở đó các di tích kiến trúc thờ cúng đã có tuổi lâu đời, ít nhất cũng từ thời Lý, Trần...

PV
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hà Nội: Cần làm rõ động cơ Quyết định “tước đoạt” hàng trăm hecta đất của Cienco5 Land

Hà Nội: Cần làm rõ động cơ Quyết định “tước đoạt” hàng trăm hecta đất của Cienco5 Land
Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước và các hồ sơ pháp lý liên quan, Tổng Công ty xây dựng công trình giao thông 5 – CTCP (Cienco 5) không còn chút “quyền lợi và nghĩa vụ nào liên quan” nên Quyết định điều chỉnh tên người sử dụng đất số 5269 của ông Nguyễn Quốc Hùng càng cho thấy sự vô lý và thiếu cơ sở pháp lý. Đã đến lúc Hà Nội cần thanh kiểm tra, rà soát, đồng thời làm rõ động cơ sử dụng quyền hành chính để thay đổi chủ nhân của một khối tài sản lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng khiến dư luận bức xúc.

Người dân Myanmar lao đao vì cắt điện toàn quốc, ngoại hối bị “đóng băng”

Người dân Myanmar lao đao vì cắt điện toàn quốc, ngoại hối bị “đóng băng”
(PLVN) - Nhiều người Myanmar làm việc tại nước ngoài “đứng ngồi không yên” khi họ không thể gửi tiền về cho thân nhân ở trong nước trong tình trạng “nước sôi lửa bỏng” như thế này. Bên cạnh đó, mới đây ngày 5/3 mạng lưới điện bị cắt ở nhiều khu vực của Myanmar mà không rõ nguyên nhân khiến cuộc sống của người dân thêm khó khăn...

Sức khỏe, tiền đề cho giấc mơ trọn vẹn

Sức khỏe, tiền đề cho giấc mơ trọn vẹn
(PLVN) -“Khi có sức khỏe bạn có hàng trăm điều mơ ước, khi không có sức khỏe, mơ ước duy nhất của bạn chính là sức khỏe”, có lẽ là câu nói mà ai đã trải qua rồi thì mới càng thấm thía và càng quý trọng hơn giá trị của điều được xem là “vốn quý” trong cuộc sống của mỗi người.

Hành trình từ cậu bé nghèo miền sông nước tới “thần y” bị tố lừa đảo của Võ Hoàng Yên

Hành trình từ cậu bé nghèo miền sông nước tới “thần y” bị tố lừa đảo của Võ Hoàng Yên
(PLVN) - Gia cảnh nghèo khó, từ nhỏ Võ Hoàng Yên đã được gửi vào chùa để sống nương nhờ cửa Phật. Từ năm 2011, ông Võ Hoàng Yên nổi tiếng khắp cả nước khi được cho là có khả năng chữa bệnh câm, điếc bằng phương pháp y học cổ truyền. Tuy nhiên, những ngày đầu tháng 3/2021, vợ chồng ông Dũng “lò vôi” đã gửi đơn và công khai tố cáo ông Võ Hoàng Yên lừa đảo. 

Khởi tố 17 đối tượng chém nhầm người gây tử vong

Khởi tố 17 đối tượng chém nhầm người gây tử vong
(PLVN) - Ngày 8/3, Công an quận Hoàn Kiếm (TP Hà Nội) đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tạm giam 17 đối tượng (nhỏ tuổi nhất sinh năm 2006, lớn tuổi nhất sinh năm 1993) về tội "Giết người" và "Gây rối trật tự công cộng" liên quan đến vụ án mạng xảy ra vào rạng sáng ngày 24/2/2021.

Chương trình tài chính toàn diện dành cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ

Chương trình tài chính toàn diện dành cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ
(PLVN) - Với mục tiêu tạo điều kiện để Doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ (WSME) phục hồi và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh do tác động của Covid-19, nhân ngày Quốc tế Phụ nữ (08/03/2021), BIDV ra mắt Chương trình tài chính toàn diện giảm thiểu tác động của đại dịch Covid-19 tới Doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ từ nguồn tài trợ của ADB và BIDV với các giải pháp tài chính và phi tài chính hấp dẫn.

“Chính Nữ - Hãy là Nhân vật chính trong câu chuyện của mình”

“Chính Nữ - Hãy là Nhân vật chính trong câu chuyện của mình”
(PLVN) -“Chính nữ” đã gây tò mò và khơi gợi cho công chúng trên mạng xã hội những ngày đầu tháng 2, hình ảnh chuyên nghiệp lung linh của banner đã khiến người xem đoán là một bộ phim do L’Oréal tài trợ… Chính cái úp mở của team truyền thông L’Oreal đã giúp cho “Chính nữ” càng thu hút thêm…
Doanh nghiệp kinh doanh thiết bị điện bị “bà hỏa” ghé thăm

Doanh nghiệp kinh doanh thiết bị điện bị “bà hỏa” ghé thăm

(PLVN) - Ngày 9/3, trao đổi với PLVN, lãnh đạo Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (CA TP Hải Phòng) cho biết, vụ hỏa hoạn xảy ra đối với Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Thế kỷ An Phát (số 724 Thiên Lôi, phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân) đã gây thiệt lớn về kinh tế cho doanh nghiệp. 
 3 người  tử vong sau khi tham gia ăn uống tại Tết chuồng trâu

3 người tử vong sau khi tham gia ăn uống tại Tết chuồng trâu

(PLVN) -Trong 2 ngày vừa qua thông tin 3 người dân tại tỉnh Kon Tum tử vong với nhiều dấu hiệu bất thường đã khiến dư luận địa phương trở lên khá hoang mang…Được biết, trước khi nhập viện rồi tử vong thì tất cả các bệnh nhận đều tham gia ăn uống tại Tết chuồng trâu do dân làng tổ chức.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬