Nổ súng chấn động Thái Nguyên, tướng lĩnh Pháp đau đầu

(PLO) -Dẫu mộng phục quốc còn dở dang chưa trọn, máu đào đã thấm đất Thái Nguyên, nhưng chí khí của anh hùng họ Lương thì lan tỏa mãi mãi cho dân Việt lớp lớp xông pha mà kiên gan, bền chí đòi độc lập. 
Nổ súng chấn động Thái Nguyên, tướng lĩnh Pháp đau đầu Dinh Công sứ Pháp tại Thái Nguyên

Ở kỳ trước, chúng tôi từng đề cập đến khí phách của Lương Ngọc Quyến qua lời cụ Phan, mà hầu hết những người biết Quyến, đều thấy thế cả. Như lời cụ Đặng Đoàn Bằng, cũng tựa thế: “Thân không đầy bảy thước mà lòng mạnh bằng muôn người, tuổi không quá bốn tuần mà tinh thần suốt muôn thuở”.

Xứ Phù Tang thỏa tầm mắt

Việc Lương Ngọc Quyến sang Nhật Bản, được “Việt Nam nghĩa liệt sĩ” cho biết, là từ hiệu ứng to lớn với thắng lợi của đất nước mặt trời mọc trước quân đội da trắng của Nga hoàng trong trận chiến ở eo biển Đối Mã 1905, Quyến thấy “Người Á thua kém gì người Âu! Những bọn cứ nằm im khiếp sợ, chỉ chuốc lấy nhục mà thôi”. 

Sau cuộc hành trình vượt bể sang Đông, họ Lương theo học trường Chấn võ học hiệu Đông Kinh (tức Tokyo) khi đúng tuổi bẻ gãy sừng trâu. Vì khí khái, nên các bạn học Trung Hoa rất coi trọng chàng thanh niên đất Việt.

Theo học nơi đất người, Lương Ngọc Quyến chú tâm học tiếng Nhật, mong thông hiểu những gì thầy dạy. Lại chính Quyến viết thư cho bạn bè sang du học, nên sau đó Nhị Khanh (em Quyến), Nguyễn Thái Bạt, Nguyễn Điển, Nguyễn Hải Thần, Đặng Thúc Hứa… lần lượt xuất dương sang Nhật. 

Trong “Danh nhân đất Việt” còn ghi lại rằng, Lương Ngọc Quyến tuổi đời dẫu trẻ, nhưng được cụ Phan Bội Châu tin tưởng nên có lần, cho Lương theo hầu cuộc gặp giữa cụ với nhà yêu nước Trung Hoa Lương Khải Siêu đang tị nạn trên đất Nhật.

Quyến không ngại là kẻ ít tuổi, đã góp ý với Siêu rằng: “Cái kế hoạch độc lập hiện nay của quý quốc trước hết phải trông cậy vào thực lực của quốc dân. Thực lực một nước hệ trọng hơn cả, không gì bằng nhân tài. Vậy quý quốc cần nhất là phải gắng công huấn luyện nhân tài. Nhân tài đã đủ thì chỉ chờ cơ hội là làm được đại sự”. Nếu lời này không phải là thêu dệt của người viết sử, thì tầm nhìn của Quyến, thật đáng bậc anh hào lắm lắm. 

Lại nói, khi Lương Ngọc Quyến tốt nghiệp Chấn võ học hiệu, Bộ Tham mưu Nhật Bản vì ngại Pháp nên không cho Quyến vào liên đội, Quyến liền đề đạt lên Tham mưu trưởng Phúc Đảo nhưng không được. Tức giận lắm, chàng trai trẻ họ Lương bày tỏ: “Chí của tôi là muốn học lục quân. Nay đã không được vào liên đội thì còn luyến tiếc nước này làm gì nữa”. Và thế là, Quyến rời đảo quốc Phù Tang. 

Chân dung Đội Cấn

Đất Hương Cảng tay người xiềng xích

Điểm đến tiếp theo của người anh hùng tuổi trẻ là đất Quảng Đông của Trung Hoa. Tại đây, Quyến xin vào trường Lục quân trắc hội (chuyên về đo vẽ). Học được hai năm, thì cách mạng Trung Hoa nổi lên, trường đóng cửa. Quyến liền đi Nam Kinh, xin với Lữ trưởng Trần Dụ Thời vào quân dinh luyện tập chiến thuật kỵ binh. Thế rồi, đất Nam Kinh cách mạng lại nổi lên. Quyến đi Thượng Hải, những mong liên kết những người đồng chí hướng, lập đội quân đánh Viên Thế Khải. 

Nhưng rồi, dự định ấy phải bỏ lỡ, Quyến quay về lại Quảng Đông để về nước, tập hợp được một nhóm thiếu niên hơn 10 người sang quân dinh Quảng Đông, Quảng Tây học tập, rèn luyện, còn Quyến đi lên Bắc Kinh để vào quan quân học hiệu. Và rồi… 

Mùa đông năm Quý Sửu (1913), Lương Ngọc Quyến quyết ý bí mật về nước, thực hiện vận động những người đồng chí hướng chống Pháp. Trên đường qua đất Hong Kong (còn gọi là Hương Cảng, tức “cảng thơm”) hành tung của ông bị lộ, mật thám Pháp đánh hơi được, thế là họ Lương bị tra tay vào còng và bị chúng đưa lên tàu đem về Hà Nội. 

Tình cảnh của gia đình nhỏ Lương Ngọc Quyến khi Quyến bị bắt cũng thật ngặt nghèo, bởi theo sách “Lương Văn Can, xây dựng đạo kinh doanh cho người Việt” thì vợ Lương Ngọc Quyến là Nguyễn Thị Hồng Đính, một người phụ nữ được miêu tả là lanh lợi, hoạt bát, được học hành chu đáo, nguyện theo chồng đi làm cách mạng. Lúc này Đính “đang lúc bụng mang dạ chửa, lại có hai con nhỏ”. May chăng sau đó, nhờ sự giúp đỡ của người quen, Hồng Đính sang được Nam Vang với cha chồng và tham gia việc buôn bán. 

Những hành động anh hùng của họ Lương, đều nằm trong sổ theo dõi của Sở Mật thám Đông Dương cả. Thế nên bắt được Lương Ngọc Quyến, giặc như tháo được ngòi quả bom chờ nổ. Để khống chế, Pháp mở phiên tòa xét xử Lương Ngọc Quyến tội làm chính trị, và kết án chàng thanh niên 10 năm tù giam, đày lên đất Thái Nguyên để cách ly Lập Nham với những mầm mống “phản loạn”. Nhưng thân xác có bị giam cầm, khống chế, mà cái chí đánh giặc, phục quốc thì xà lim nào ngăn cho nổi.

Nơi Thái Nguyên súng nổ rền vang

Tại đất lưu đày Thái Nguyên, theo nghiên cứu “Việt Nam dưới thời Pháp đô hộ” cho hay, Lương Ngọc Quyến đã “mưu với viên đội khố xanh Trịnh Văn Cấn phá ngục và chiếm đồn Thái Nguyên”. Đáng ra, khởi nghĩa nổ ra vào tháng 3, nhưng do bất lợi nên dời thời gian. Cái không khí của cuộc nổi dậy ngày 13/7 năm Đinh Tỵ (1917, nhằm 30/8 dương lịch), thật kiêu hùng làm sao khi “Cận đại Việt sử diễn ca” ghi:

Ba trăm bảy chục mưu trù,

Cướp kho đoạt súng bắn vù đạn bay.

Vợ chồng giám ngục chết ngay,

Nam thần Pháp sĩ chạy quay bỏ thành. 

Thái Nguyên thâu phục rỡ danh,

Vĩnh Yên, Phú Lý đem binh chiêu hàng”. 

Ngày khởi nghĩa cũng có ý nghĩa đặc biệt, ấy là trước ngày lễ Vu lan xá tội vong nhân để tỏ ý dưới âm ty là anh linh những anh hùng tử tiết, trên dương thế là nhóm nghĩa sĩ cùng đứng lên phất cờ khởi nghĩa. Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên đã lôi kéo một lực lượng lớn các đội lính tập nổi dậy chiếm nhà tù, thả tù nhân, cướp phá kho súng và kho bạc.

Lính khố xanh ủng hộ khởi nghĩa Thái Nguyên

1 giờ đêm hôm ấy, Đội Cấn chỉ huy cuộc nổi dậy, Giám binh Noel, quản Lập bị bắt và bắn chết. Trại lính có khoảng 131 người theo hưởng ứng, nghĩa quân phá nhà lao, giải thoát tù chính trị, trước hết là Lập Nham với vai trò quân sự của nghĩa quân. 

Cuộc nổi dậy đã được sự ủng hộ của nông dân nơi đây vì họ thù ghét viên Công sứ Darles cai trị đất Thái tàn bạo. Không chỉ thế, lính khố xanh ở Yên Bái cũng hưởng ứng. Các tiểu đội lính nổi dậy được Đào Trinh Nhất, trong tác phẩm “Lương Ngọc Quyến và cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên 1917” cho biết, cánh tay đều đeo băng bằng chữ Nho đề “Thái Nguyên Quang phục quân”. Nghĩa quân làm chủ tỉnh lỵ Thái Nguyên 7 ngày (30/8 đến 5/9 dương lịch).

Khi biết tin, bọn thực dân ở Hà Nội bất ngờ và hoảng sợ, phái quân từ Hà Nội lên để trấn áp cuộc khởi nghĩa. Hai bên đối chiến rất ác liệt, Pháp ban đầu tổn hại nặng nề, nhưng sau đó, chúng tăng cường lực lượng với hơn 500 lính giúp quân số lên ngót một nghìn, cùng súng liên thanh, đại bác trong khi nghĩa quân chỉ có khoảng 300 người, lại chiến đấu liên tục nhiều ngày. Núng thế, nghĩa quân phải rút. 

Lúc này, Lương Ngọc Quyến bị giam giữ lâu ngày, đi không nổi, được nghĩa quân làm cáng hộ vệ, nhưng “ông khảng khái từ chối, không muốn đi theo quân để anh em chiến sĩ phải bận lòng vì mình, phải chậm trễ trên đường bạt thiệp bôn ba”.

Thế là, Quyến nguyện ở lại, trao gửi mong muốn với Đội Cấn “Ông bắn hộ một phát vào giữa ngực cho tôi khỏi trông thấy thực dân giày xéo lên lá cờ cách mạng”. Thế rồi, máu nhuộm đỏ thân người anh hùng 28 tuổi xuân. Lương Ngọc Quyến trúng đạn mà chết, hồn lìa xác, mộng phục quốc mãi còn vương.  

Nguyên nhân thất bại của khởi nghĩa Thái Nguyên do Lương Ngọc Quyến tiên phong lãnh đạo, theo cụ Đặng Đoàn Bằng nhận định trong “Việt Nam nghĩa liệt sử” là “Tiếc rằng ngoài không có viện trợ, trong lại thiếu tiền của, mà toàn quốc dân ta trình độ đều quá thấp, không có ngàn vạn người như ông để làm hậu thuẫn, cho nên địch đem sức mạnh đàn áp thì một mình ông chống sao được  ngàn vạn giặc”.

Tưởng nhớ đến anh hùng họ Lương, ông Cử Dương Bá Trạc có bài thơ khóc thống thiết. Xin ghi ra đây hai câu cuối như lời kết truyện:

“Thái Nguyên độc lập năm ngày trọn,

Cho biết tay đây cọp sổ lồng”...

Trần A.B
Cùng chuyên mục
“Mẹ ơi, con không muốn tới trường học nữa!”

“Mẹ ơi, con không muốn tới trường học nữa!”

(PLVN) - “Mẹ ơi, con không muốn tới trường học nữa. Con chỉ sợ đến trường, các bạn lại chửi bới, đánh đập con”; “Mỗi khi con ngủ, con lại nhớ tới cảnh các bạn xúm lại đánh vào mặt con, nện vào đầu con, đạp vào người con rất đau đớn. Con hoảng loạn và sợ hãi lắm!”. “Trường học đối với con nó là địa ngục” … Đó là tâm trạng sợ hãi, bi quan, chán chường của một số nạn nhân là học sinh bị bạo lực học đường.

Đọc thêm

Vụ một mảnh đất có 2 “sổ đỏ” tại Bắc Ninh: Cần xem xét trách nhiệm

Vụ một mảnh đất có 2 “sổ đỏ” tại Bắc Ninh: Cần xem xét trách nhiệm
(PLVN) - Tiếp tục thông tin về vụ việc một thửa đất có 2 “sổ đỏ” đứng tên 2 người khác nhau tại Bắc Ninh, nhiều cá nhân, tập thể của UBND huyện Yên Phong, UBND xã Phong Khê đã lộ rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật trong việc cấp GCNQSDĐ. Để xảy ra sự việc trên, cũng cần xem xét trách nhiệm của Chủ tịch UBND huyện Yên Phong tại thời điểm đó.

Phú Xuyên (Hà Nội): Chính quyền bất lực trước vi phạm?

Phú Xuyên (Hà Nội): Chính quyền bất lực trước vi phạm?
(PLVN) - Công trình vi phạm trật tự xây dựng của ông Đinh Mạnh Hùng tại thôn Kiều Đoài, xã Đại Xuyên, huyện Phú Xuyên đã xuất hiện từ lâu, chính quyền địa phương đã ban hành quyết định yêu cầu cưỡng chế, thế nhưng, đến nay các công trình này vẫn ngang nhiên tồn tại. Phải chăng việc ban hành quyết định cưỡng chế của chính quyền nơi đây chỉ mang tính hình thức?

Bảo đảm an toàn cho trẻ khi mùa ong sinh sản

Bảo đảm an toàn cho trẻ khi mùa ong sinh sản
(PLVN) - Thời điểm cuối hè, đầu thu là mùa sinh sản của ong nên số người bị ong đốt phải nhập viện tăng. Đặc biệt là trẻ em được nghỉ đi chơi hay do tính hiếu kỳ hay chọc phá tổ ong và bị ong đốt phải nhập viện.
Wat Umong - Chùa thiêng nằm giữa rừng già

Wat Umong - Chùa thiêng nằm giữa rừng già

(PLVN) - Nằm ở một vị trí không mấy thuận lợi, Wat Umong, một ngôi chùa giữa những cánh rừng lại có một sức hút lạ lùng không lẫn vào đâu được giữa một xứ Thái Lan “vạn chùa”.

Nhang sạch, có thực sự sạch?

Nhang sạch, có thực sự sạch?
(PLVN) - Trước nhu cầu tiêu dùng xanh, sạch trong lĩnh vực thờ cúng, nhiều năm qua, các sản phẩm nhang sạch đã xuất hiện trên thị trường. Theo những lời quảng cáo, nhang sạch có nguyên liệu từ bột là các dược thảo tự nhiên, sử dụng keo kết dính từ cây bời lời và được Sở Khoa học và Công nghệ kiểm định nên luôn đảm bảo an toàn cho sức khỏe người dùng. Nhưng thực tế, nhang sạch có sạch như quảng cáo?

Chúng ta có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không?

Chúng ta có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không?
(PLVN) - Trong 75 năm qua, đặc biệt là sau 35 năm đổi mới, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Những thành tựu này là lời khẳng định “đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay”...

“Mẹ ơi, con không muốn tới trường học nữa!”

“Mẹ ơi, con không muốn tới trường học nữa!”
(PLVN) - “Mẹ ơi, con không muốn tới trường học nữa. Con chỉ sợ đến trường, các bạn lại chửi bới, đánh đập con”; “Mỗi khi con ngủ, con lại nhớ tới cảnh các bạn xúm lại đánh vào mặt con, nện vào đầu con, đạp vào người con rất đau đớn. Con hoảng loạn và sợ hãi lắm!”. “Trường học đối với con nó là địa ngục” … Đó là tâm trạng sợ hãi, bi quan, chán chường của một số nạn nhân là học sinh bị bạo lực học đường.

Những “lỗ hổng”… nghẹn lòng

Những “lỗ hổng”… nghẹn lòng
(PLVN) - Năm học mới vừa bắt đầu, nhưng ngay trong ngày đầu tiên đi học sau khai giảng (7/9), đã xảy ra vụ tai nạn khiến 3 học sinh tử vong tại chỗ. Tiếp đó, một học sinh tử vong vì tường sập ngay sát trường, học sinh bị thương vì quạt trần rơi, học sinh bị bỏ quên trên xe đưa đón… 
Tai nạn trong trường học - trách nhiệm thuộc về ai?

Tai nạn trong trường học - trách nhiệm thuộc về ai?

(PLVN) - “Sao con tôi đi học trong trường mà cũng chết?” – câu hỏi đau đớn này người mẹ của sinh viên N.T.L đã thốt ra trong đám tang của con mình. Con trai của bà mẹ đã rời cuộc đời một cách tức tưởi bất ngờ khi em đang đứng xếp hàng vào thang máy thì một mảng vữa to bằng bàn tay rớt từ mái nhà trúng đầu và tử vong tại chỗ. 

Sĩ Nhiếp có phải là ông tổ ngành giáo dục Việt Nam?

Sĩ Nhiếp có phải là ông tổ ngành giáo dục Việt Nam?
(PLVN) - Lâu nay người Việt thường nhắc tới thầy Chu Văn An, Võ Trường Toản… là những người gieo chữ, mở đầu cho sự nghiệp giáo dục của nước ta. Tuy nhiên, ngay từ thời kỳ Bắc thuộc lần 2, Thái thú Sĩ Nhiếp đã có công phát triển Nho giáo và Hán ngữ tại đất Việt. 

Ngày hôm qua, không ở lại…

Ngày hôm qua, không ở lại…
(PLVN) - Tháng 9 luôn ngổn ngang, chộn rộn  với cha mẹ khi năm học mới bắt đầu, với đủ thông tin bất an về trường lớp! 

“Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày”

“Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày”
(PLVN) - “Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày” của nhà văn Hoàng Anh Tú do Định Tị Books phát hành dành cho trẻ em về chủ đề môi trường. Cuốn “Giải cứu Trái Đất trong 365 ngày” lấy bối cảnh học viện siêu anh hùng vì môi trường. Sách có những hình minh họa sinh động, thu hút độc giả nhí. 
Nơm nớp những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể tại trường học

Nơm nớp những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể tại trường học

(PLVN) - Thời gian đây, một số trường học trên khắp cả nước xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm khiến nhiều học sinh bị  đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, đau đầu phải nhập viện cấp cứu. Không ít phụ huynh lo ngại vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm không được kiểm soát chặt chẽ tại bữa ăn học đường.

Trợ giúp người bị xâm hại tình dục: Cần thật nhiều mảnh ghép để “vá lành”

Trợ giúp người bị xâm hại tình dục: Cần thật nhiều mảnh ghép để “vá lành”
(PLVN) - Xâm hại tình dục (XHTD) đặc biệt với phụ nữ, trẻ em gái đang có chiều hướng gia tăng một cách đáng lo ngại ở Việt Nam và thường để lại các hậu quả nghiêm trọng trước mắt và lâu dài về sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội, thậm chí là mất đi tính mạng. Do vậy, việc có nhiều mảnh ghép để “vá lành” các “lỗ thủng” do hậu quả của XHTD gây ra là rất cần thiết.

[Truyện ngắn] Nhạc cây

[Truyện ngắn] Nhạc cây
(PLVN) - Chàng trai vẫn chưa thôi bài sáo “Tiếng vọng đêm trăng”. Tối cuối tuần mùa thu mênh mang. Cả con phố như được ngơi nghỉ sau cả tuần căng mình ngột ngạt. Thân đa ta nhẹ nhõm và những tán lá cũng được vui cùng những cơn gió. 

Sắp diễn ra Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITM Hanoi 2020

Sắp diễn ra Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITM Hanoi 2020
(PLVN) - Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITA Hanoi 2020 sẽ được tổ chức từ ngày 18 – 21/11 trong bối cảnh dịch Covid-19 đã được kiểm soát và Chính phủ cho phép mở lại các hoạt động sự kiện, lễ hội. Hội chợ lần này hướng tới chủ đề ứng dụng công nghệ số trong phát triển du lịch. 
Tái khởi động Chương trình Kích cầu Du lịch lần 2 hậu Covid-19

Tái khởi động Chương trình Kích cầu Du lịch lần 2 hậu Covid-19

(PLVN) - Ngày 18/9, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức  phát động Chương trình kích cầu du lịch nội địa lần thứ 2 và sẽ được triển khai vào những tháng cuối năm 2020. Chương trình tái kích cầu du lịch lần này hướng đến chủ đề “Du lịch Việt Nam an toàn, hấp dẫn”.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬