Những làng “Mỹ tục khả phong” giữa lòng Thủ đô

“Mĩ tục khả phong” là danh hiệu mà triều đình cho các làng xã có nhiều đóng góp với triều đình thời phong kiến. Hiện nay ở rất nhiều làng ở Hà thành vẫn nâng niu tấm biển “Mỹ tục khả phong” với sự trân trọng, tự hào, góp phần khuyến khích nhân dân địa phương mình làm việc tốt, tạo nên nét đẹp thuần hậu trong mỗi làng xã Việt Nam.

“Mĩ tục khả phong” là danh hiệu mà triều đình cho các làng xã có nhiều đóng góp với triều đình thời phong kiến. Hiện nay ở rất nhiều làng ở Hà thành vẫn nâng niu tấm biển “Mỹ tục khả phong” với sự trân trọng, tự hào, góp phần khuyến khích nhân dân địa phương mình làm việc tốt, tạo nên nét đẹp thuần hậu trong mỗi làng xã Việt Nam.

Làng Hương Ngải quyên góp tiền cứu tế

Nhà Nguyễn ngay từ buổi đầu cai trị đất nước đã rất chú trọng đến việc chăm sóc sức dân. Các tài liệu chính sử như Đại Nam Thư lục, Đại Nam nhất thống chí đã ghi chép khá đầy đủ và cụ thể về quy định khen thưởng đối với các làng xã nông thôn Việt Nam.

Sử còn ghi nhận, năm Tự Đức thứ 29 triều đình định lại lệ khan thưởng chung cho các làng xã và cá nhân quyên góp được nhiều của cải. Tùy theo số tiền của các làng quyên góp được mà khen thưởng. Chẳng hạn nếu quyên được từ 700-900 quan tiền thì thưởng cho 20 quan. Trong trường hợp quyên góp được từ 1000 quan trở lên thì ban thưởng cho một tấm biển đề chữ “Mỹ tục khả phong”.

Ngoài việc quyên góp giúp Nhà nước chi dùng trong những lúc cần thiết, các xã dùng số tiền của lập thành kho dự trữ. Kho dự trữ thóc lúa của cải đó dùng để giúp đỡ dân nghèo trong địa phương, đặc biệt dùng để cứu tế trong những lúc gặp thiên tai địch họa, mùa màng thất bát. Kho dự trữ phải thường xuyên bổ sung để sử dụng kịp thời. Những xã, làng làm tốt được việc đó cũng được triều đình ban cho biển ngạch “Mỹ tục khả phong” hay “Thiện tục khả phong”.

Làng Hương Ngải
Làng Hương Ngải

Làng Hương Ngải huyện Thạch Thất là một trong số làng được nhận tấm biển này. Làng có tên Nôm là làng Ngái có quy mô rộng lớn với nhiều nghề thủ công truyền thống như nghề mộc, nghề dệt…Đầu làng có quán Nghinh Hương, tương truyền xung quanh quán có 7 cây cổ thụ được trồng theo hình sao Bắc Đẩu, tượng trưng cho một làng xã có tiếng văn học.

Quán Nghi Hương là nơi tổ chức lễ Nghinh Hương đón sĩ tử đỗ đạt cao, ghi danh bẳng vàng, hồi hương vinh quy bái tổ. Giữa làng có miếu thờ Tam vị Thần hoàng làng đón những người đó là một cái đích để các sĩ tử Hương Ngải phấn đấu học hành và các cụ trong làng gắng luyện sức khỏe để sống lâu. Tại đây có treo bức đại tự lớn do vua Tự Đức ban tặng năm 1874 với 4 chữ Hán “Mĩ tục khả phong”.

Làng Hương Ngải ngày nay còn khá nhiều những ngôi nhà xây toàn bằng đá ong truyền thống. Những ngõ xóm nhỏ lát gạch, thấp thoáng những cây cau, giàn trầu không phủ lên tường đá ong luôn mang lại một vẻ đẹp của làng quê Bắc Bộ. Bên cạnh những xóm mới khang trang, trong làng còn có những ngôi nhà gỗ vài trăm tuổi vẫn giữ được lối kiến trúc cổ kính với đá ong, gạch đất.

Làng Tiến sĩ Đôn Thư

Làng Đôn Thư xưa thuộc xã Đôn Thư, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng, nay thuộc xã Kim Thư, Thanh Oai, Hà Nội. Là một làng quê văn vật, từ xa xưa, Đôn Thư đã có nhiều người đỗ đạt, làm quan trong các triều đại.

Thời Nguyễn, làng đã được tặng bức đại tự sơn son thếp vàng với 4 chữ Mỹ tục khả phong. Theo truyền tụng, Đôn Thư có từ 2000 năm trước, thuở Hai Bà Trưng dấy binh chống xâm lược nhà Hán. Dấu ấn đất cổ còn khá đậm, làng có 9 xóm, một bên là thổ cư, một bên là đầm hồ, địa hình vừa đẹp vừa dễ dựng luỹ chống giặc. Đình và miếu làng Đôn Thư đã được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1992. Miếu làng uy nghi bên một gốc đa cổ kính, thờ Đức Thánh Mẫu, tương truyền là một nữ tướng của Hai Bà Trưng, từng đến Đôn Thư chiêu tập dân binh và cũng có công chiêu dân lập ấp.

Theo truyền thuyết, trong miếu có mộ Bà ở dưới ban thờ. Đình làng Đôn Thư thờ Quang ý Đại Vương, tương truyền là võ tướng triều Lý, có công dạy dân nghề làm nón ngang, tức nón thúng quai thao, và truyền cho dân cả nghề tằm tang.

Vậy là từ xa xưa người dân Đôn Thư đã có nghề trồng dâu, chăn tằm, ươm tơ, và cả nghề làm nón, nên đời Đôn Thư, có nghĩa là cái giá để sách. Có lẽ vì cái tên có nghĩa chứa đựng thi thư như vậy mà làng quê này phát về văn nghiệp chăng?. Xưa kia Đôn Thư có hơn 30 người đỗ từ Tú tài, Cử nhân, tới Tiến sỹ, Thám hoa; làm quan trong triều, làm tri huyện, tri phủ ở nhiều địa phương sống sung túc…

Từ thời Trần, dòng họ Nguyễn Hầu đã đăng khoa và có tới 17 người được phong tước hầu, tước bá. Qua các thời Lê, Nguyễn, hơn 30 dòng họ ở Đôn Thư không chỉ có họ Vũ đỗ cao, danh lớn, mà hầu hết các họ đều có người đỗ đạt. Truyền thống như vậy, nên thời Nguyễn, làng đã được tặng bức đại tự sơn son thếp vàng với 4 chữ “Mỹ tục khả phong”.

Làng văn hóa ẩm thực Ước lễ 

Nổi tiếng từ lâu với nghề làm giò lụa, giò bò, giò gà, giò tai, giò thủ, chả quế, nem chua, bánh chưng… làng Ước Lễ (Thanh Oai, Hà Tây cũ) từng được vua Minh Mạng ban "Mỹ tục khả phong". Không ai biết chính xác nghề giò chả có ở làng này từ thời nào.

Trên cổng làng, một chiếc cổng làng cổ, có lẽ nó là loại cổng làng cổ đẹp nhất, còn nguyên những hoa văn, chạm trổ tinh tế, lưu giữ từ thời nhà Mạc, đắp bốn chữ do vua Minh Mạng ban “Mỹ tục khả phong” (Phong tục tốt đẹp). Hẳn vua Minh Mạng từng ngự giò chả Ước Lễ cung tiến nên quý mến những tập tục đẹp, quý cái văn hoá ẩm thực của làng mà thốt viết như vậy.

Theo nghệ nhân Nguyễn Đức Bình, cả nước hiện có khoảng 600 gia đình Ước Lễ làm nghề giò chả. Các tỉnh phía Nam như: TP HCM, Vũng Tàu, Cần Thơ, Đà Lạt, khu vực Tây Nguyên… có khoảng 200 gia đình. Đông nhất là Hà Nội. Nếu Hà Nội hiện có 700 gia đình Ước Lễ sinh sống thì có đến 400 nhà làm giò chả, bánh chưng…

Người ta nói rằng, ông tổ nem chua xứ Thanh, nơi những quả nem nhỏ xíu đã trở thành thương hiệu đặc sản, cũng chính là người của dòng họ Nguyễn Như, gốc gác Ước Lễ. Khi vui bạn bè hoặc ngày Tết ngán thịt, cá thì những quả nem chua xứ Thanh lại là món ẩm thực tuyệt vời.

….Chính những tấm biển “Mỹ tục khả phong” đã làm tăng thêm lòng tự hào về quê hương yêu dấu,trở thành động lực để người dân trong làng có đủ sức mạnh vượt qua mọi gian khó để cống hiến sức lực xây dựng làng quê ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Bảo Châu

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đã tìm thấy bác sĩ Nga sau 3 ngày mất tích

Đã tìm thấy bác sĩ Nga sau 3 ngày mất tích
(PLVN) - Cựu bác sĩ trưởng của bệnh viện nơi blogger đối lập người  Nga Alexei Navalny được điều trị ban đầu đã được tìm thấy còn sống sau khi mất tích trong một khu rừng ở Siberia (Nga).

Thủ tướng Phạm Minh Chính kêu gọi toàn dân vào cuộc để chiến thắng Covid - 19

Thủ tướng Phạm Minh Chính kêu gọi toàn dân vào cuộc để chiến thắng Covid - 19
(PLVN) - “Nguyễn Trãi nói 'đẩy thuyền cũng là dân mà lật thuyền cũng là dân', Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định 'dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong'. Nhân dân không vào cuộc thì chúng ta không thể làm được, không thể chiến thắng trong cuộc chiến này”, Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh.

Bắc Giang: Huyện Việt Yên kiểm soát tốt tình hình, không để dịch Covid -19 lây lan

Bắc Giang: Huyện Việt Yên kiểm soát tốt tình hình, không để dịch Covid -19 lây lan
(PLVN) - Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Phòng, chống dịch COVID-19 tỉnh Bắc Giang, hiện nay tình hình dịch bệnh diễn biến rất phức tạp trên địa bàn tỉnh. Trước tình hình trên, UBND huyện Việt Yên đã chủ động triển khai nhiều biện pháp quyết liệt, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan tiến hành điều tra, giám sát các trường hợp F1 và các trường hợp có liên quan.

Kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm yêu cầu phòng chống dịch Covid-19

Kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm yêu cầu phòng chống dịch Covid-19
(PLVN) - Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, đồng thời tạo tính răng đe, lãnh đạo thành phố Huế chỉ đạo Công an thành phố Huế cùng các đơn vị chức năng trên địa bàn thường xuyên đẩy mạnh, tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp không đeo khẩu trang nơi công cộng, xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm quy định phòng chống dịch của tỉnh, thành phố.

Hải Phòng: Quán karaoke đón khách nước ngoài bất chấp lệnh cấm

Hải Phòng: Quán karaoke đón khách nước ngoài bất chấp lệnh cấm
(PLVN) - Ngày 10/5, Công an TP Hải Phòng cho biết: Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TP vừa kiểm tra, phát hiện quán karaoke Hera (ở số 225 đường Văn Cao, phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền) đón khách tới để phục vụ, bất chấp lệnh cấm của chính quyền TP Hải Phòng.
Không phát sinh ca nhiễm mới, Quảng Ngãi ngừng áp dụng Chỉ thị 15

Không phát sinh ca nhiễm mới, Quảng Ngãi ngừng áp dụng Chỉ thị 15

(PLVN) - Chiều 10/5, UBND tỉnh Quảng Ngãi ban hành quyết định hỏa tốc, thay đổi các biện pháp đặc thù trong thời gian có dịch Covid-19, trog đó, kể từ 0 giờ ngày 11/5/2021, ngừng áp dụng Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 27/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn toàn tỉnh.

Hà Nội xem xét tạm dừng kinh doanh không thiết yếu

Hà Nội xem xét tạm dừng kinh doanh không thiết yếu
(PLVN) - Chủ tịch UBND TP Hà Nội Chu Ngọc Anh chỉ ra thực trạng vẫn còn chỗ này chỗ kia thực hiện chưa quyết liệt như ở công viên, vườn hoa vẫn tụ tập và kiến nghị xem xét tạm dừng thêm loại hình kinh doanh không thiết yếu như bia hơi…

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó Tổng biên tập: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376