Người phụ nữ Hà Nội nặng lòng với đồ chơi trung thu truyền thống

(PLO) - Đó là cô Nguyễn Thị Tuyến (ở làng Hậu Ái, xã Vân Canh (Hoài Đức, Hà Nội) với nghề làm đồ chơi trung thu truyền thống. Những ông tiến sĩ, ông đánh gậy, đèn ông sao, các con vật... mà cô Tuyến và gia đình làm ra là những món quà vô giá mang ý nghĩa văn hóa dân gian sâu sắc dành cho trẻ nhỏ mỗi độ thu về.
Người phụ nữ Hà Nội nặng lòng với đồ chơi trung thu truyền thống Gia đình cô Tuyến cắt dán miệt mài bên những món đồ chơi truyền thống.

Tiếp nối “lửa nghề” của gia đình

Có mặt ở nhà cô Tuyến vào những ngày này, phóng viên thấy ngổn ngang những nan tre vót dở, những khung tre đã được dựng thành hình hay những tấm giấy màu bắt mắt, ai ai cũng cảm nhận được không khí hối hả, nhộn nhịp của công việc làm đồ chơi Trung thu truyền thống. Những công đoạn cuối cùng đang được hoàn tất để đưa những sản phẩm đẹp mắt đến với tất cả mọi người, đặc biệt là các em thiếu nhi vào đêm Rằm tháng Tám sắp tới. 

Cô Tuyến chia sẻ: “Gia đình tôi đã ba đời làm đồ chơi Trung thu, lên 8 tuổi, tôi đã biết nghề. Nhưng tôi làm nghề này chủ yếu vì tình yêu trẻ nhỏ, vì mỗi độ Trung thu về, bà con trong xóm, ngoài làng, đâu đâu ai cũng hỏi “đã làm chưa?”, “bao giờ bán?”, từ đó giúp mình yêu nghề hơn chứ thu nhập chẳng đáng là bao”. Vừa nói, cô vừa cắt dán, nhìn cô tỉ mỉ, khéo léo dán từng chi tiết của ông Tiến sĩ giấy có thể nhận thấy được phần nào sự tâm huyết của cô với mong muốn lưu giữ lại nghề truyền thống bao đời của gia đình cũng như “hồn vía” của món đồ chơi dân gian mang nét văn hóa Việt. 

Được biết, để làm được những đồ chơi trung thu dân gian, cô Tuyến khá chật vật trong quá trình tìm nguyên vật liệu. Cô phải đi hàng chục cây số để tìm mua tre, nứa rồi lại kỳ công tự đan vót, tự nấu hồ. “Để làm đồ chơi Trung thu đòi hỏi người làm phải rất tỉ mỉ, cẩn thận, vì các nan tre rất bé buộc không chặt, không cân đối là tuột ra ngay”, cô Tuyến bộc bạch.

Đồ chơi Trung thu nhà cô rất đa dạng, mỗi món đồ chơi lại mang một ý nghĩa và gắn với một câu chuyện riêng. Kể như, đèn ông sao năm cánh tượng trưng cho đất nước Việt Nam hòa bình, đèn con thỏ gắn với sự tích Thỏ Ngọc cứu bạn trên cung trăng. Đặc biệt hơn cả, ông Tiến sĩ giấy là món đồ chơi dân gian không thể nào thiếu được vào dịp Trung thu.

Vào đúng hôm trăng tròn, ông Tiến sĩ ngồi ghế cao được đặt trước mâm ngũ quả, hai bên là 2 ông “vệ sĩ” được gọi là “ông đánh gậy”. Sau màn rước đèn quanh làng đầy vui nhộn, các em nhỏ sẽ về nhà phá cỗ Trung thu. Lúc ấy ông tiến sĩ sẽ được phụ huynh đưa vào bàn học của con mình với tâm nguyện các cháu sẽ học hành giỏi giang, đỗ đạt.

Phía trên đầu mỗi “ông đánh gậy” còn treo một “mặt trăng vàng” bằng giấy, khi có gió thổi qua, mặt trăng đung đưa khiến cho 2 cánh tay vốn nhiều màu sắc của hai ông lúc lắc theo, trông rất ngộ nghĩnh. “Trong lúc học, nhìn thấy những hình ảnh vui mắt như thế, các cháu sẽ thấy thư giãn hơn”, cô Tuyến nói.

Kéo “thời xa xưa” trở về với hiện tại

Khoảng vài chục năm về trước, ở thôn Hậu Ái người người làm nghề, nhà nhà làm nghề. Vào dịp Tết Trung thu, khắp làng trên, xóm dưới nhộn nhịp người xe ra vào để lấy hàng. Người dân trong thôn nhộn nhịp với những món đồ chơi truyền thống phục vụ dịp Trung thu về, tiến sĩ giấy thôn Hậu Ái đã vang xa đến khắp các tỉnh trong Nam ngoài Bắc.

Nghề làm đồ chơi Trung thu truyền thống đã giúp nhiều người dân trong làng thoát nghèo. Theo dòng thời gian, cùng với sự phát triển của thị trường, thị hiếu người tiêu dùng cũng đã thay đổi khi đồ chơi Trung Quốc xuất hiện ngày càng nhiều, làng nghề bị biến động, số người nặng lòng với nghề đã vơi đi nhiều. Hơn 40 năm qua, để trụ lại với nghề, gia đình cô Tuyến đã tích cực tìm kiếm thị trường, nắm bắt tâm lý người tiêu dùng để tìm hướng sản xuất mới.

Cô Tuyến cho biết để làm hoàn thành một bộ ông Tiến sĩ giấy phải mất khoảng hai ngày, tính từ khi tìm nguyên liệu đến lúc hoàn thành ông Tiến sĩ phải qua 25 công đoạn còn để làm hai ông đánh gậy trông trăng đi kèm phải qua 36 công đoạn. Trong đó, công đoạn làm khung và mặt nạ là hai công đoạn mà người làm phải hết sức tỉ mỉ từ việc chọn nguyên liệu và kỹ thuật làm. Tùy vào kích cỡ khách hàng đặt mà ông Tiến sĩ có thể cao từ 80cm đến 150cm, người thợ phải biết cách tạo bố cục hài hòa mới có được những sản phẩm đẹp mắt, đủ sức cạnh tranh với những sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc. 

Không đành lòng để nghề truyền thống bị thất truyền, cô Tuyến cố gắng kéo “thời xa xưa” trở về với hiện tại. Vợ chồng cô đang tìm cách đa dạng thêm mẫu mã các mặt hàng đồ chơi. Không chỉ có đèn con thỏ, đèn ông sao mà còn có thêm đèn con tôm, con cá, con công được trang trí màu sắc đẹp hơn tuy nhiên vẫn đòi hỏi phải giữ được cái cốt nguyên bản, mang bản sắc theo lối cũ xưa. 

Quy luật cạnh tranh khắc nghiệt là thế song khi được hỏi về tương lai làng nghề, nghệ nhân như cô vẫn giữ một niềm tin tưởng mãnh liệt bởi lẽ rằng: “Chừng nào còn Trung thu, chừng đó cô vẫn còn làm nghề”. Những năm gần đây, nhà nước đã quan tâm đến trò chơi dân gian Việt Nam với mong muốn cho các cháu nhỏ biết đến ký ức tuổi thơ ngày xưa từ thời ông bà tổ tiên, cô đã được Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, nhà cổ ở phố Mã Mây và Hàng Đào mời đến để truyền đạt ý nghĩa và cách làm ông Tiến sĩ giấy, đèn ông sao cho các du khách và trẻ nhỏ trong mỗi dịp Trung thu.

Dịp Tết Trung thu 2016 này, ngoài một số cơ quan quen thuộc, có gần 10 trường học đã mời cô đến dạy cách làm đèn ông sao, ông Tiến sĩ, hay đến kể chuyện về ý nghĩa của những trò chơi này trong buổi phá cỗ. Những việc làm như thế chính là cách khơi thêm giá trị về những món đồ chơi truyền thống và văn hóa dân tộc mà các nghệ nhân vẫn đang miệt mài cố gắng thực hiện. Hiện nay, rất nhiều người đã tìm đến tận nhà để đặt hàng nhưng với cô Tuyến đây không phải là nghề làm kinh tế mà là niềm vui mỗi ngày để gìn giữ nét văn hóa truyền thống gia đình, vừa là cách làm gương, dạy dỗ con trẻ nên người.

H. Nguyễn - D. Hoàng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thêm 1 ca mắc COVID-19 mới

Thêm 1 ca mắc COVID-19 mới
(PLVN) - Bản tin 18h của Ban chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 cho biết, chiều 28/10 ghi nhận thêm 1 ca mắc COVID-19 được cách ly ngay khi nhập cảnh tại Bắc Ninh.

Máy biến thế HBT Việt Nam: Nâng tầm thương hiệu Việt

Máy biến thế HBT Việt Nam: Nâng tầm thương hiệu Việt
(PLVN) - Với sứ mệnh mang tới cho khách hàng sản phẩm có chất lượng và dịch vụ tốt nhất, đóng góp cho sự phát triển bền vững của ngành điện xã hội, Công ty CP sản xuất máy biến thế HBT Việt Nam (HBT) đã từng bước trở thành nhà sản xuất và phân phối máy biến áp, thiết bị điện đứng đầu Việt Nam, “chắp cánh” đưa thương hiệu thiết bị điện Việt Nam vươn ra thế giới.
Thần thoại Hy Lạp - (Phần 7): Nữ thần săn bắn Artemis

Thần thoại Hy Lạp - (Phần 7): Nữ thần săn bắn Artemis

(PLVN) - Trong thần thoại Hy Lạp , nữ thần Artemis là một trong 12 vị thần giữ vai trò quan trọng trên đỉnh Olympus. Artemis là con của thần Zues tối cao với nữ thần Leto thuộc dòng dõi Titan, đồng thời Artemis là người em sinh đôi với thần Apollo. Nàng cũng là trinh nữ của Olympus. Hầu hết những câu chuyện về Artemis đều xoay quanh những chiến công và sự trừng phạt mà nàng dành cho những người phàm tội lỗi.

Thủ tướng: "Bộ Giao thông vận tải phải thấy nóng ruột để thúc đẩy cuộc cách mạng về đường sắt"

Thủ tướng: "Bộ Giao thông vận tải phải thấy nóng ruột để thúc đẩy cuộc cách mạng về đường sắt"
(PLVN) - Chiều nay, 28/10, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về dự thảo báo cáo trình Bộ Chính trị về tổng kết 10 năm thực hiện Kết luận số 27-KL/TW về Chiến lược phát triển GTVT đường sắt Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh hệ thống đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Xã Yên Viên, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Xây dựng nông thôn mới đi ngược lại với chủ trương của Thành ủy

Xã Yên Viên, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Xây dựng nông thôn mới đi ngược lại với chủ trương của Thành ủy
(PLVN) - UBND xã Yên Viên (huyện Gia Lâm, TP Hà Nội) trong quá trình cải tạo, nâng cấp đường giao thông vấp phải nhiều phản đối của người dân tại xóm Mới. Bởi con đường có hình dáng ngoằn nghèo, một người đi lại còn khó khăn, không phát huy được hiệu quả phục vụ đời sống nhân dân. Điều này đã đi ngược lại với chủ trương mà Thành ủy TP Hà Nội đã đề ra trước đó.

Ninh Thuận phấn đấu đến 2025 là tỉnh phát triển khá của khu vực và cả nước

Ninh Thuận phấn đấu đến 2025 là tỉnh phát triển khá của khu vực và cả nước
(PLVN) - Với mục tiêu đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, ứng dụng khoa học - công nghệ, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển kinh tế nhanh và bền vững, kinh tế biển là động lực. Đặc biệt, ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, du lịch. Ninh thuận phấn đấu đến năm 2025 là tỉnh phát triển khá của khu vực và cả nước.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu trúng cử Ban Chấp hành Đảng bộ Khối

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu trúng cử Ban Chấp hành Đảng bộ Khối
(PLVN) - Chiều 28/10, Đại hội đại biểu Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã công bố kết quả bầu Ban Chấp hành Đảng bộ Khối và lấy phiếu giới thiệu Bí thư Đảng ủy Khối khóa XIII. Theo đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đã trúng cử Ban Chấp hành Đảng bộ Khối khóa mới.

Nga bắt toàn dân đeo khẩu trang từ ngày 28/10

Nga bắt toàn dân đeo khẩu trang từ ngày 28/10
(PLVN) -  Cơ quan Bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng Liên bang Nga (Rospotrebnadzor) bắt buộc người dân trên cả nước phải đeo khẩu trang nơi công cộng từ ngày 28/10.

Cà Mau quyết tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế biển

Cà Mau quyết tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế biển
(PLVN) - Chiều nay (28/10), sau 3 ngày làm việc với tinh thần nghiêm túc với tinh thần "Đoàn kết – Dân chủ - Kỷ cương - Sáng tạo - Phát triển", Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2020 – 2025, đã bế mạc.

Du lịch Vĩnh Phúc lấy lại “sức bật” sau dịch Covid-19

Du lịch Vĩnh Phúc lấy lại “sức bật” sau dịch Covid-19
(PLVN) - Với những cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, cùng sự nỗ lực của chính mình, các doanh nghiệp lữ hành tại tỉnh Vĩnh Phúc đang từng bước khôi phục hoạt động kinh doanh để lấy lại sức bật trong điều kiện “bình thường mới” hậu Covid-19.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬