Nghịch lý trong cơ cấu dân số Việt Nam hiện nay: Dân số “vàng” nhưng mới chỉ “vàng” về số lượng

(PLVN) - Tại buổi tọa đàm “Nâng cao chất lượng dân số trong tình hình mới” được tổ chức mới đây, ông Nguyễn Ngọc Phương, Phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Bình cho biết, nhiều thách thức đặt ra cho công tác dân số ở nước ta không hề mới mà đã tồn tại từ nhiều năm nay nhưng chưa giải quyết được. 
Nghịch lý trong cơ cấu dân số Việt Nam hiện nay: Dân số “vàng” nhưng mới chỉ “vàng” về số lượng Nhiều ý kiến đã được đóng góp trong tọa đàm “Nâng cao chất lượng dân số trong tình hình mới”

Tốc độ già hoá nhanh bậc nhất thế giới

Thách thức lớn nhất và khó giải quyết nhất là mất cân bằng giới tính khi sinh. Càng ở vùng đô thị phát triển thì sự mất cân bằng này càng khó khắc phục. Tâm lý mong muốn có con trai “nối dõi tông đường” hay làm “trụ cột” trong gia đình vẫn luôn tồn tại, khiến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh luôn trở nên nặng nề. Có tỉnh, thành cứ 100 bé gái khi sinh thì có tới 120 nam.

Thứ hai, là mất cân bằng dân số ở các vùng. Những nơi càng phát triển thì dân di cư càng đông, vùng dân tộc thiểu số, khó khăn thì rất thưa người. 

Thứ ba, thời kỳ dân số vàng và thời kỳ già hóa dân số đang diễn ra gần như cùng lúc. Do đó, giai đoạn dân số vàng của Việt Nam ngắn hơn nhiều so với các nước khác, chỉ vào khoảng 17 năm (tới khoảng năm 2025). Việt Nam là một trong những nước có tốc độ già hoá nhanh nhất thế giới.

Cơ cấu dân số vàng Việt Nam mới chỉ có nghĩa là dân số trong độ tuổi từ 15 - 64, mới chỉ mang lại khả năng và cơ hội, chứ chưa phải là đem lại kết quả cho tăng trưởng và phát triển kinh tế. Dân số vàng mới chỉ là “vàng” về số lượng chứ chưa xét đến chất lượng.

Thứ tư, đó là nghịch lý về tỷ suất sinh con. Gia đình có điều kiện nuôi dạy con tốt thì lại không sinh đẻ nhiều, thậm chí không sinh đẻ, ở vùng nghèo khó thì lại sinh nhiều con. Điều này khiến chất lượng dân số chưa đạt như kỳ vọng.

Thứ năm, mô hình tổ chức, bộ máy làm công tác dân số, kinh phí cho công tác dân số lại giảm mạnh. Bên cạnh đó, một số cấp ủy, chính quyền còn xem nhẹ công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình, chưa nhận thức đúng, đầy đủ về tính chất lâu dài, khó khăn, phức tạp, tầm quan trọng, ý nghĩa của công tác dân số và phát triển; lãnh đạo, chỉ đạo chưa quyết liệt, chưa hiệu quả. 

Theo ông Phương, để giải quyết những thức thách trên, một trong những giải pháp then chốt là đẩy mạnh sự truyền thông vận động về dân số và phát triển, thực hiện tốt Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới.

Phải thay đổi cả tập quán và hành vi 

Đồng tình quan điểm trên, GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội, Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ, nếu thực hiện được tốt Nghị quyết 21-NQ/TW, thì đến năm 2030, chúng ta sẽ thực hiện được một cuộc “cách mạng” thành công trong lĩnh vực dân số ở Việt Nam. 

Theo giải thích của ông Cử, trước đây khi kết hôn, không ai khám sức khỏe hay tư vấn, chỉ cần đến tuổi là xây dựng gia đình. Nhưng theo mục tiêu Nghị quyết 21 thì đến năm 2030, có 90% nam nữ kết hôn đi khám sức khỏe tiền hôn nhân và được tư vấn. Đó là một sự thay đổi rất mạnh mẽ.

Cũng theo Nghị quyết, phấn đấu đến năm 2030, hiện tượng tảo hôn phải giảm từ 50-60%. Trước đây, tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai rất thấp, thì đến năm 2030, chúng ta phải duy trì 75% các cặp hôn nhân sử dụng biện pháp tránh thai. Trước đây, sinh con không thực hiện tầm soát trước sinh và sơ sinh để phát hiện bệnh tật, tới năm 2030 phải đạt chỉ tiêu tầm soát trước sinh là 70%, sơ sinh là 90%.

“Tất cả sự thay đổi đó là chuyển từ sinh sản về mặt số lượng sang chất lượng. Điều này đòi hỏi chúng ta phải thay đổi cả tập quán và hành vi. Và đó là một cuộc cách mạng, mà cuộc cách mạng nào cũng khó khăn và gian khổ cả.

Nhưng tất cả các giải pháp đã nêu trong Nghị quyết 21 rất rõ ràng, chúng ta phải đẩy mạnh truyền thông, tăng cường sự lãnh đạo của các cấp chính quyền, bộ máy tổ chức... và điều mấu chốt nhất là sự thay đổi nhận thức”, ông Cử nhấn mạnh.

Về mặt chính sách, cần bổ sung chính sách khuyến khích khám sức khỏe tiền hôn nhân như khuyến khích bằng tiền, vật chất cho những người đi khám sức khỏe tiền hôn nhân, hoặc có thể đưa vào quy ước thôn xóm, bản làng rằng thanh niên trước khi kết hôn phải đi khám sức khỏe tiền hôn nhân…

Văn Sơn
Cùng chuyên mục
Tết Tân Sửu: Lo nhiều doanh nghiệp... không có gì để thưởng Tết

Tết Tân Sửu: Lo nhiều doanh nghiệp... không có gì để thưởng Tết

(PLVN) - Dù các doanh nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long như An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp chưa chốt thưởng Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, nhưng theo đánh giá của Ban Chính sách - Pháp luật (Liên đoàn Lao động các tỉnh), không ít doanh nghiệp sẽ có khả năng trả thưởng bằng hiện vật.

Đọc thêm

Tết Tân Sửu: Lo nhiều doanh nghiệp... không có gì để thưởng Tết

Tết Tân Sửu: Lo nhiều doanh nghiệp... không có gì để thưởng Tết
(PLVN) - Dù các doanh nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long như An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp chưa chốt thưởng Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, nhưng theo đánh giá của Ban Chính sách - Pháp luật (Liên đoàn Lao động các tỉnh), không ít doanh nghiệp sẽ có khả năng trả thưởng bằng hiện vật.

Khách hàng xếp hàng giữa đêm mua iPhone 12

Khách hàng xếp hàng giữa đêm mua iPhone 12
(PLVN) - Các hệ thống bán lẻ iPhone 12 chính hãng tại Việt Nam đã chính thức mở bán sản phẩm từ đêm 26/11, không ngại đêm khuya, hàng trăm khách hàng vẫn xếp hàng mua "táo".

Vụ chủ quán bánh xèo bạo hành nhân viên: Hội Bảo vệ quyền trẻ em đề nghị giám định tổn thương tinh thần của trẻ

Vụ chủ quán bánh xèo bạo hành nhân viên: Hội Bảo vệ quyền trẻ em đề nghị giám định tổn thương tinh thần của trẻ
(PLVN) - Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam vừa cho biết, đã nhận được thông tin phản ánh báo chí về sự việc cháu Trương Quang D., 15 tuổi, quê quán Thuận Hòa, Thành Phước, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi bị chủ cửa hàng bánh xèo nơi cháu đang làm thuê là bà Nguyễn Thị Ánh T., 34 tuổi bạo hành.

Phiên toà xử vụ CDC Hà Nội dự kiến kéo dài 3 ngày từ 10/12

Phiên toà xử vụ CDC Hà Nội dự kiến kéo dài 3 ngày từ 10/12
(PLVN) - Sáng 27/11, TAND TP Hà Nội đã ra quyết định vào ngày 10/12 sẽ mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hà Nội (CDC Hà Nội). Phiên tòa dự kiến diễn ra trong 3 ngày.

Thừa Thiên Huế: Dự án đường hơn 170 tỷ đồng tan nát sau mưa bão

Thừa Thiên Huế: Dự án đường hơn 170 tỷ đồng tan nát sau mưa bão
(PLVN) - Dự án đường phía Đông đầm Lập An dài 3,4 km (ở thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế) có tổng mức đầu tư 172 tỷ đồng, được kỳ vọng sẽ tô điểm và đưa khu đầm trở thành điểm thu hút khách tham quan. Thế nhưng, sau bão số 13, công trình này bị hư hỏng nặng, nhiều người dân cho rằng để xảy ra tình trạng này có phần do chất lượng thiết kế, thi công.

Hà Giang quyết liệt chống buôn lậu, hàng giả dịp cận tết

Hà Giang quyết liệt chống buôn lậu, hàng giả dịp cận tết
(PLVN) - Thời điểm cuối năm, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Hà Giang có xu hướng tăng, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả có nhiều diễn biến phức tạp. Theo đó, Cục Hải quan tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm ngăn chặn tình trạng này.

Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao: Khẳng định thương hiệu bằng chất lượng sản phẩm

Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao: Khẳng định thương hiệu bằng chất lượng sản phẩm
(PLVN) - Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, trước những tác động của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp toàn cầu; Công ty cổ phần Supe PP&HC Lâm Thao đã và đang không ngừng đổi mới và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp; tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu – ứng dụng khoa học, công nghệ để tăng sản lượng, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng mọi nhu cầu của thị trường. 
Sẽ đào tạo kỹ năng công nghệ số căn bản trong kinh doanh cho khoảng 65.000 người

Sẽ đào tạo kỹ năng công nghệ số căn bản trong kinh doanh cho khoảng 65.000 người

(PLVN) - Đại dịch COVID-19 đã để lại tác động nặng nề đối với các doanh nghiệp vi mô Việt Nam, đặc biệt các doanh nghiệp vi mô, hộ kinh doanh do nữ làm chủ. Họ phải đối mặt với nhiều rào cản và thách thức, một trong số đó là không đủ khả năng và kỹ năng sử dụng các công cụ tiếp thị trực tuyến và chuyển hướng sang kinh doanh trực tuyến để vượt qua khủng hoảng.

Dòng người bất tận tới viếng Maradona

Dòng người bất tận tới viếng Maradona
(PLVN) - Quan tài của Maradona được đặt tại Dinh Tổng thống để cho mọi người viếng trong 3 ngày quốc tang. Đã có đụng độ xảy ra giữa người hâm mộ và cảnh sát khi họ phải chờ đợi quá lâu để viếng thần tượng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬