Lễ hội cung đình đèn Quảng Chiếu: Không gian văn hóa tâm linh cầu quốc thái dân an

(PLVN) - Lễ hội đèn Quảng Chiếu là một lễ hội cung đình có từ thời Lý và tiếp tục kéo dài tới thời Trần. Lễ có ý nghĩa đặc biệt lớn là cầu trường thọ, cầu quốc thái dân an, thường được tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long vào những ngày đầu Xuân.
Lễ hội cung đình đèn Quảng Chiếu: Không gian văn hóa tâm linh cầu quốc thái dân an Dâng hương khai xuân tại Hoàng thành Thăng Long

Lễ hội đích thân Vua làm chủ tế

Triều đại nhà Lý, Trần rất sùng đạo Phật nên mục đích mở Hội đèn Quảng Chiếu của nhà vua tại Hoàng thành Thăng Long là để “quảng chiếu” ánh sáng từ bi, bác ái của đạo Phật cho muôn người.

Theo Thượng tọa Thích Phước Đạt, Đại Việt sử lược ghi vào năm Canh Dần (1110): “Mùa Xuân tháng Giêng, tổ chức hội đèn Quảng Chiếu ở ngoài cửa Đại Hưng” và vào năm Bính Thân (1116) lại ghi “Mùa Xuân tháng Giêng tổ chức hội đèn Quảng Chiếu ở ngoài cửa Đại Hưng, chế tạo nhà sư bằng gỗ cột vào đánh chuông”.

Còn Đại Việt sử ký toàn thư ghi vào năm Canh Tý (1120) “Mùa Xuân, tháng Hai, mở hội đèn Quảng Chiếu” và vào năm Bính Ngọ (1126) “Mùa Xuân tháng Giêng, mở hội đèn Quảng Chiếu bảy ngày đêm”.

Văn bia Sùng Thiện Diên Linh tả như sau: “Dựng đài cao Quảng Chiếu, nhắm sân trước cửa Đoan Môn, trong nêu một cột, ngoài đặt bảy tầng, uốn mình rồng hình cung hiện ra mà đỡ lấy sen vàng, may lồng nhiễu mà che cho lửa nến, giấu máy nhỏ dưới đất, xoay tròn như bánh xe, tỏa ánh sáng giữa trời như mặt trời rực rỡ, lại có thánh báo nghiêm trang rõ ràng. Đền vàng điện báu nhờ thành ý mà dựng nên, đặt ngôi tượng Đức Phật cao vót, dáng vẻ văn thiên, hình thô vẻ lạ.

Lại có hai tòa lầu hoa trong treo chuông vàng, khắc hình nhà sư, mình đắp y phước điền, vặn máy ngầm giơ vồ chuông lên đánh… Lại có tháp thất bảo rực rỡ bày xếp một hàng, chính giữa đặt một ngọn núi vàng, đặt tượng lành Đa Bảo Như Lai, bảy chân hình xe pháp mấy tầng, mái hiên lấp lánh ánh mặt trời buổi sáng, mái ngói lung linh vẻ mây biếc ban chiều. 

Thứ đến là hai tòa Bạch Ngân. Bên trái đặt chân dung A Di Đà, bên phải dựng tượng Đức Diệu Sắc Thân, chiều cao mở ra thế khỏe, vẻ đẹp phô rõ mái cong, long lanh ngỡ tuyết đang tan. 

Thứ nữa là hai tòa Điểu Văn. Bên trái đặt từ nhang tướng của Như Lai Quảng Bác Thân, bên phải thờ diệu tướng của Như Lai Ly Bố Úy, gác lớn đã hoàn thành, độ cao lại xây dựng, nóc che ngói quý, vách chạm hình rồng. 

Lại thứ nữa có hai tòa Tượng Xỉ. Bên tả đặt hình Đức Cam Lồ Vương, bên hữu thờ tượng đẹp Đức Bảo Thắng Phật, chất quý gọt mài, cột hiên cao dựng, các cạnh khám ngọc đẹp… Lại tả chín tầng trời bằng năm sắc, khắc bốn cột bằng cặp đối treo, hai bên nghìn đèn nhấp nháy, bốn mặt rực rỡ vàng son. Dốc lòng vui của thiên hạ, đêm trở thành ngày, thỏa lòng mắt của thế gian, già đổi nên trẻ…”.

Chính sử ghi có 4 lần vua Lý Nhân Tông tổ chức lễ hội, trong đó có một lần xuống chiếu mời sứ thần Chiêm Thành tham dự. Văn bia Sùng Thiện Diên Linh diễn tả lễ hội Quảng Chiếu cực kỳ công phu để lại dấu ấn lớn trong lòng dân Đại Việt. Nó như biểu dương sức mạnh cả dân tộc đang vươn hình hài lớn dậy để bước sang thời kỳ hoàng kim, thắp sáng hàng nghìn ngọn đèn như tỏ ý kinh Thăng Long từ đây chấm dứt đêm dài thời trung cổ.

Sự thật lễ hội kỳ an - đèn Quảng Chiếu đã minh chứng tinh thần sức sống Đại Việt “Khuynh thiên hạ chi ung hòa, dạ vi trú thưởng” nghĩa là “Dốc lòng hòa vui thiên hạ thì đêm mới trở thành ngày” như tinh thần văn bia đề cập.

Lễ hội đèn được làm thành nhiều tầng, trên các tầng có pháo bông. Trên sông Tô Lịch cho diễn múa rối nước để dân xem.

“Quảng Chiếu” do Phật giáo tổ chức dưới sự bảo trợ của triều đình

“Lễ kỳ an - hội đèn Quảng Chiếu được tổ chức hoành tráng, thực thi theo mô hình thiết kế được rút ra từ trong các kinh điển nhà Phật mang một giá trị tâm linh, với mục đích nguyện cầu âm siêu dương thái. Hay nói cách khác đó là sự kết nối yêu thương của bao thế hệ cha ông và con cháu Đại Việt xưa nay mà nhà sư thường khấn nguyện trong các buổi lễ kỳ an với tâm thành mong muốn “Quốc thái - Dân an” - Thượng tọa Thích Phước Đạt nhấn mạnh.

Qua sự biến động của lịch sử, lễ hội đèn Quảng Chiếu đã bị mai một và tới nay tư liệu lưu truyền lại rất hiếm hoi. Sau khi Hoàng thành Thăng Long được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, việc phục dựng lễ hội đèn Quảng Chiếu tại Hoàng thành Thăng Long là vấn đề cần thiết để đề cao giá trị văn hóa di sản. Nhưng việc phục dựng như thế nào để mang đậm nét truyền thống, hài hòa với tính thời đại đang được các nhà quản lý, nhà nghiên cứu văn hóa dày công sưu tầm.

Tại Hội thảo khoa học Lễ hội đèn Quảng Chiếu được Trung tâm bảo tồn khu di tích Cổ Loa - Thành cổ Hà Nội tổ chức cách đây 7 năm, các nhà nghiên cứu văn hóa rằng, lễ hội đèn Quảng Chiếu nên tổ chức vào mùa Xuân. Nơi diễn ra lễ hội được thống nhất tại Đoan Môn.

Giáo sư Phan Khanh cho rằng: “Việc chuẩn bị đèn là quan trọng nhất, cần đầu tư một cách công phu. Đèn cần dựng lại một cách quy mô, bài trí theo kiểu dáng sử sách đã ghi lại”. Vì vậy, tại Hội thảo, các nhà nghiên cứu cũng đề cập đến nhiều cách phục dựng đèn Quảng Chiếu từ quy mô tới cách bài trí đảm bảo gần với giá trị gốc.

Theo đó, lễ hội đèn Quảng Chiếu chia làm hai phần, phần lễ và phần hội, trong đó quan trọng nhất là phần lễ. Khai lễ là phần dâng hương, thắp đèn Quảng Chiếu, thỉnh Phật, cúng triệu thỉnh Bác bộ Kim cương, dâng lục cúng. Tại lễ hội sẽ tụng kinh Dược Sư và mọi người đều có thể thắp nến xung quanh cây đèn chủ cầu mong trí tuệ.

Các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử khẳng định, một trong những việc làm có ý nghĩa và giá trị thiết thực đối với dân chúng là tổ chức các lễ hội cầu an mang tính quốc gia vào các dịp đầu năm do Phật giáo tổ chức dưới sự bảo trợ của triều đình. Một mặt Nhà nước kết hợp với Phật giáo tổng kết các thành tựu của quốc gia trên mọi lĩnh vực, tuyên dương công đức của cá nhân và tập thể đã đóng góp cho nước nhà, cho dân tộc. 

Giáo sư Phan Khanh cũng như các nhà văn hóa, lịch sử đều mong muốn  Lễ hội Quảng Chiếu không chỉ là lễ hội của Thủ đô Hà Nội mà được nâng lên tầm quốc gia để xứng đáng với vị trí của nó. Hình ảnh quốc gia, dân tộc gắn liền với lễ hội Quảng Chiếu.

Tháng 1/2019, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung - Chủ tịch Hội đồng tư vấn khoa học nghiên cứu, bảo tồn Khu di tích Cổ Loa - Thành cổ Hà Nội đồng ý với đề xuất tạo một lễ hội mang tính chất đặc trưng của Hà Nội, tổ chức lễ hội treo đèn Quảng Chiếu tại Hoàng thành Thăng Long.

Lễ hội cung đình đèn Quảng Chiếu niên đại ngàn năm tuổi sẽ sớm được khôi phục trong thời gian sớm nhất để người dân có thể đắm mình trong một không gian văn hóa tâm linh rực rỡ ánh đèn./.

Thùy Dương
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hậu họa tin giả thời “sốt đất”

Hậu họa tin giả thời “sốt đất”

(PLVN) - Cuộc sốt đất “điên cuồng” tại khu vực quanh sân bay Técníc đã nhanh chóng xẹp xuống như bong bóng xì hơi chỉ ít ngày sau khi nó xảy ra, nhưng để lại cho giới truyền thông cũng như chính quyền địa phương nhiều bài học phải suy ngẫm.

Trấn Thành tặng tiền cho 'người hùng' Nguyễn Ngọc Mạnh; Cao Thái Sơn sang Mỹ chích ngừa Covid-19

Trấn Thành tặng tiền cho 'người hùng' Nguyễn Ngọc Mạnh; Cao Thái Sơn sang Mỹ chích ngừa Covid-19
(PLVN) - NS Thương Tín xuất viện sau 3 ngày đột quỵ, về lại căn phòng trọ 20m2; Trấn Thành tặng tiền cho "người hùng" Nguyễn Ngọc Mạnh; Vợ Vân Quang Long lên tiếng làm rõ chuyện tiền phúng điếu và từ chối nhận cấp dưỡng nuôi con từ Dương Ngọc Thái; Cao Thái Sơn sang Mỹ chích ngừa Covid-19...

Tăng mức tiền phạt vi phạm hành chính tối đa của 10 lĩnh vực

Tăng mức tiền phạt vi phạm hành chính tối đa của 10 lĩnh vực
(PLVN) -Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi được Quốc hội khóa XIV kỳ họp thứ 10 thông qua và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2022. Trong đó, Luật có nhiều điểm mới quan trọng, tác động trực tiếp đến người dân như: mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực, bổ sung chức danh có thẩm quyền xử phạt, thủ tục xử phạt…

Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu xác định lại “nhà tạm” có giá tới 15 tỷ trên cao tốc Bắc - Nam

Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu xác định lại “nhà tạm” có giá tới 15 tỷ trên cao tốc Bắc - Nam
(PLVN) - Như PLVN đã thông tin, theo kết quả Kiểm toán Nhà nước (KTNN) công bố, tại dự án cao tốc Bắc - Nam đoạn Phan Thiết - Dầu Giây, việc tính toán chi phí nhà tạm tại hiện trường để ở và điều hành thi công công trình của Ban quản lý dự án Thăng Long (BQL) được Bộ Xây dựng cho phép 1-2% chi phí xây dựng các công trình đi theo tuyến mà không phải lập dự toán chi tiết với từng gói thầu để so sánh là chưa đảm bảo sự phù hợp và tính kinh tế.  

Chính phủ nghe báo cáo tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước

Chính phủ nghe báo cáo tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước
(PLVN) - Tại phiên họp thường kỳ tháng 2/2021 của Chính phủ diễn ra sáng nay (2/3), các thành viên Chính phủ sẽ thảo luận về các giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu quan trọng nhất hiện nay là phòng chống hiệu quả dịch, bảo đảm sức khỏe, tính mạng người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội.
Những người hùng không mặc áo choàng

Những người hùng không mặc áo choàng

(PLVN) - “Anh hùng không mặc áo choàng” là cụm từ mà cộng đồng mạng dành cho nghĩa cử cao đẹp, đức hy sinh của những người Việt bình dị. Điều đáng mừng là những “người hùng” như thế vẫn còn nhiều lắm giữa đời này. 

“Trào lưu” đề xuất xây sân bay địa phương

“Trào lưu” đề xuất xây sân bay địa phương
(PLVN) - Thời gian qua, Bộ Giao thông Vận tải nhận được hàng loạt đề xuất của các địa phương khi tham gia ý kiến về dự thảo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Trong đó nhiều địa phương đề xuất muốn xây dựng sân bay.

Mọi ứng cử viên vào Quốc hội có cơ hội ngang nhau

Mọi ứng cử viên vào Quốc hội có cơ hội ngang nhau
(PLVN) - “Những công dân tự ứng cử cũng như những người được cơ quan, đơn vị, tổ chức nhà nước, Đảng giới thiệu đều có những điều kiện như nhau, không bên nào “rộng cửa” hơn bên nào”- Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hầu A Lềnh nhấn mạnh khi nói về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. 

Kịch bản y tế nào cho học sinh đến trường “mùa Covid”?

Kịch bản y tế nào cho học sinh đến trường “mùa Covid”?
(PLVN) - Dịch Covid-19 dần được kiểm soát tốt hơn, hiện nay 61/63 tỉnh thành đã quyết định cho học sinh trở lại trường (từ ngày 1/3 và 2/3) sau kỳ nghỉ Tết dài. Để học sinh đến trường an toàn, nhà trường và phụ huynh đã chuẩn bị nhiều phương án phòng, chống dịch cho con em mình.

Hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng biển giữ nhịp tăng trưởng

Hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng biển giữ nhịp tăng trưởng
(PLVN) - Theo Cục Hàng hải Việt Nam, hai tháng đầu năm 2021, tàu ngoại thông qua cảng biển Việt Nam chỉ đạt trung bình hơn 4.900 lượt, giảm 6% so với cùng kỳ năm 2020. Trong khi đó, lượt tàu biển nội địa thông qua đạt hơn 5.300 lượt, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬