Lạ lùng điều luật bảo vệ tiết hạnh phụ nữ dưới triều vua Gia Long

(PLO) -Dưới thời vua Gia Long, triều đình đề cao việc bảo vệ danh dự, tiết hạnh của phụ nữ. Nổi bật là quy định cấm bắt con dâu bán dâm, nếu vi phạm sẽ bị xử nghiêm. Lạ rằng, điều luật này chỉ áp dụng với mẹ chồng.
Lạ lùng điều luật bảo vệ tiết hạnh phụ nữ dưới triều vua Gia Long Chân dung vua Gia Long

“Cha đẻ” Hoàng việt luật lệ

Ngay sau khi lên ngôi năm 1802, Vua Gia Long (1762-1820) tiếp tục sử dụng bộ luật Hồng Đức của nhà Hậu Lê để quản lý xã hội. Nhà vua đã cho điều chỉnh một số quy định để bảo vệ quyền lực vương triều và ổn định xã hội sau thời gian dài biến động. Chẳng hạn vào tháng 8/1802 vua lệnh cho các quan hình án tham khảo luật Hồng Đức, đặt ra điều lệ kiện tùng gồm 15 điều.

Bên cạnh đó nhà vua ra lệnh soạn bộ luật mới cho vương triều mình. Năm Ất Hợi (1815), vua ban chiếu công bố chính thức bộ luật với tên gọi “Hoàng việt luật lệ”, dân gian thường gọi Luật Gia Long. Luật Gia Long gồm 398 điều chia thành 22 quyển. Bộ luật phân thành 6 loại tương ứng với chức năng do 6 bộ phụ trách để tiện thi hành gồm: Danh lệ, Lại luật, Hộ luật, Lễ luật, Binh luật, Công luật và Tỷ dẫn luật điều quy định về việc áp dụng luật pháp.

Ngay trong phần đầu của bộ luật, vua Gia Long đích thân viết lời tựa, trong đó có đoạn: “Trẫm tự thân sửa chữa ban hành cho thiên hạ, khiến người ta biết được phép lớn cần ngừa, rõ như mặt trăng không thể ẩn giấu. Điều cấm răn dạy, nghiêm như sấm sét không thể xâm phạm”.

Cấm mẹ chồng bắt con dâu bán dâm

Ngoài việc kế thừa các thành quả trong xây dựng pháp luật của các vương triều trước, bộ luật Gia Long còn có các điều khoản nhằm xử lý các quan hệ xã hội mới phát sinh trong cuộc sống, phân chia rõ ràng, cụ thể hơn.

Đáng chú ý là những chế tài điều chỉnh các quan hệ gia đình. Cụ thể ở mục “nhân mạng” có quy định về tội “uy bức người khác dẫn đến họ tự vẫn”. Tại đây đề cập tới quan hệ mẹ chồng- nàng dâu như sau:

“Đàn bà người nào bắt con dâu bán dâm nhưng con dâu không nghe, đã đánh đập cưỡng bức khiến con dâu tự vẫn thì xử giảo giam hậu (bị thắt cổ nhưng tạm giam một thời gian sẽ thi hành). Nếu gian phụ ép con dâu cùng đi vào con đường tà dâm khiến con dâu phải tự vẫn thì bị đày ra vùng biên giới xa xôi”.

Phân tích những quy định trên: Việc một phụ nữ cưỡng ép, đánh đập con dâu bắt họ bán dâm để thu tiền lợi, bất kể người con dâu đang sống cùng chồng hay ở góa, dồn họ vào cảnh phẫn uất bị tổn thương danh tiết mà đường cùng phải tự vẫn sẽ bị xử phạt giảo giam hậu.

Ở phạm vi rộng hơn, nếu mẹ chồng nào ép con dâu đi vào đường tà dâm. Chẳng hạn ép con dâu cùng bán dâm với mình, dùng nhan sắc quyến rũ đàn ông để lấy tiền bạc. Hoặc gian dâm với người đàn ông khác bất kể mục đích gì sẽ bị xử phạt đi lưu đày.

Để cụ thể hóa điều luật, trong phần tập chú còn nhấn mạnh các dấu hiệu cấu thành hành vi phạm tội như: uy thế của người có hành vi uy bức phải đáng sợ, việc uy bức quả là không chịu nổi. Hoặc dấu hiệu nạn nhân lâm vào tình trạng phẫn uất, không biết làm cách nào mà tự vẫn. Bộ luật cũng nói rõ nếu vì chuyện vặt vãnh mà dẫn đến quyên sinh thì không phải bị uy bức như luật định.

Bộ luật “lo xa” cho phụ nữ

Hoàng việt luật lệ được đánh giá là bộ luật “lo xa” cho đời sống nữ trong xã hội phong kiến. Ngoài lệnh cấm con dâu bán dâm, luật có thêm những quy định nhằm tiếp tục đề cao quyền lợi phụ nữ. Chẳng hạn bộ luật đã lo xa hơn cho phụ nữ nếu phải ly dị chồng.

Do đó mới có quy định ba trường hợp chồng không thể bỏ vợ được trừ khi người vợ ngoại tình đó là: vợ đã để tang cha mẹ chồng; vợ đã làm nên giàu có; ngoài nhà chồng ra vợ không còn chỗ nào nương tựa nữa. Nếu vi phạm một trong ba trường hợp ấy sẽ bị trừng trị đích đáng.

Ngoài ra luật Gia Long cũng xử nghiêm tội “quấy rối tình dục”: “người nào dùng lời thô tục dâm đãng làm cho người đàn bà xấu hổ mà tự tử thì phải xử đến hình giảo giam hậu”. Bộ luật còn cấm quan lại lấy đàn bà, con gái ở địa phương nơi mình đương chức nhằm tránh sự lạm dụng quyền thế của các quan để cưỡng bức con gái nhà lành hoặc gia đình nhà gái lợi dụng hôn nhân chi phối quan quyền. Tương tự luật cấm nhà quyền thế cưỡng đoạt, ức hiếp con gái nhà dân làm vợ. Nếu phạm vào tội này sẽ bị xử thắt cổ.

Luật Gia Long còn nghiêm cấm những hành vi lừa gạt kết hôn. Nếu vi phạm, hình phạt đối với nhà trai nặng hơn nhà gái bởi nếu bị lừa gạt, con trai vẫn có thể cưới vợ khác dễ dàng. Còn con gái khó lấy chồng mới. Vì vậy Luật Gia Long được đánh giá có vai trò nhất định trong việc đề cao nữ quyền.

(Còn nữa)

Vân Sơn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hà Nội: Hơn một thập kỉ làm làm lãnh đạo, Bí thư Lê Cường vẫn chưa giải quyết giao đất dịch vụ cho người dân

Hà Nội: Hơn một thập kỉ làm làm lãnh đạo, Bí thư Lê Cường vẫn chưa giải quyết giao đất dịch vụ cho người dân
(PLVN) - Bí thư Lê Cường liên tục thăng tiến và giữ vai trò lãnh đạo chủ chốt của quận Hà Đông trong nhiều năm qua, vừa bị kỷ luật do thời gian làm phó Chủ tịch UBND quận này, để xảy ra một số sai phạm về trật tự xây dựng. Không những thế, với tư cách là người đứng đầu Cấp ủy, UBND quận qua các giai đoạn ông này chưa giải quyết ổn thỏa vấn đề giao đất dịch vụ cho người dân, dẫn đến khiếu nại vượt cấp, kéo dài.

Phát Đạt đứng thứ 6 trong Bảng xếp hạng “50 Công ty Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2019”

Phát Đạt đứng thứ 6 trong Bảng xếp hạng “50 Công ty Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2019”
(PLVN) - Ngày 10/7/2020 tại GEM Center (TP HCM), Công ty Cổ phần Bất động sản Phát Đạt (Hose: PDR) được vinh danh xếp thứ 6 trong Bảng xếp hạng “50 Công ty Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2019”, do Tạp chí Nhịp cầu đầu tư và Công ty Chứng khoán Thiên Việt thực hiện thường niên. Đây là lần thứ 3 liên tiếp PDR nhận giải thưởng này. 

Thủ tướng: Bảo đảm bộ đội ta sẵn sàng tác chiến trong mọi tình huống

Thủ tướng: Bảo đảm bộ đội ta sẵn sàng tác chiến trong mọi tình huống
Giao nhiệm vụ cho ngành Hậu cần quân đội, Thủ tướng nêu rõ, xây dựng các giải pháp bảo vệ hậu cần và cách thức tổ chức hậu cần liên tục, kịp thời để đảm bảo bộ đội ta sẵn sàng tác chiến trong điều kiện chiến tranh đối phương sử dụng vũ khí công nghệ cao, không để bị động, bất ngờ.

Thủ tướng yêu cầu đưa ngay lao động tại Guinea Xích Đạo về nước

Thủ tướng yêu cầu đưa ngay lao động tại Guinea Xích Đạo về nước
(PLVN) - Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ chiều 10/7, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Ngoại giao, đại sứ quán, cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài làm việc với Chính phủ nước sở tại thực hiện chuyến bay cứu hộ công dân ở Guinea Xích Đạo ngay tức thời trên tinh thần làm hết sức mình để bảo hộ công dân.

Những hành trang đi cùng năm tháng…

Những hành trang đi cùng năm tháng…
(PLVN) -Với một chiếc smartphone giờ đây các bạn có thể làm báo, ấn entre bài viết đã được chuyển đến Ban thư ký và cũng chỉ vài giây sau, bài viết đã đến độc giả…Thế nhưng “ngày xưa” thế hệ phóng viên chúng tôi làm báo khác lắm…

Lạng Sơn tứ trấn – Trấn Tây thờ vọng đức Thánh Trần

Lạng Sơn tứ trấn – Trấn Tây thờ vọng đức Thánh Trần
(PLVN) - Tọa lạc ở phía tây Thành cổ Lạng Sơn, nay là đường Trần Hưng Đạo (quốc lộ 1A cũ Lạng Sơn - Hà Nội) của thành phố Lạng Sơn, đền Cửa Tây là một trong 4 ngôi đền trấn giữ Đoàn Thành và là nơi thờ vọng Đức Thánh Trần ở xứ Lạng. Di tích lịch sử này đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013.

Thiếu tướng Tô Ân Xô thông tin vụ khởi tố cựu Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng

Thiếu tướng Tô Ân Xô thông tin vụ khởi tố cựu Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng
(PLVN) - Sáng nay, 11/7, Thiếu tướng Tô Ân Xô, Chánh văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an cho biết: Cơ quan Cảnh sát điều tra (C01) Bộ Công an đang thực hiện trình tự tố tụng, tiến hành tống đạt quyết định khởi tố bị can đối với một số cựu quan chức của Bộ Công Thương, trong đó có ông Vũ Huy Hoàng, cựu Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Bí ẩn tính cách con người qua tháng sinh - Kỳ cuối: Những người sinh vào cuối năm tính cách ra sao?

Bí ẩn tính cách con người qua tháng sinh - Kỳ cuối: Những người sinh vào cuối năm tính cách ra sao?

(PLVN) - Mùa đông giá buốt thường gợi về nỗi cô đơn, có phải chăng vì thế mà trong cái nhìn của cổ nhân, những người sinh ra vào 3 tháng cuối năm âm lịch (nhằm mùa đông) tính cách, đường đời cũng gặp ít nhiều khó khăn, trắc trở; cho dù ở họ có nhiều phẩm chất tốt nhưng số phận vẫn long đong? Tuy vậy, cổ nhân cũng dạy "nhân định thắng thiên" nên điều cốt yếu là nếu con người ta biết hành thiện, tích phúc thì vẫn có thể chuyển nghiệp...

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬