Kỳ 2: Hành trình gian nan để xóa bỏ hủ tục thách cưới “trên trời”

(PLO) - Bị thách cưới quá cao, nhiều cặp đôi chẳng thể đến được với nhau trong khi nhiều người chấp nhận cưới nợ, cưới chịu; thậm chí nhiều người cưới một lần nhưng phải trả nợ cả đời...
Kỳ 2: Hành trình gian nan để xóa bỏ hủ tục thách cưới “trên trời”
Khốn khổ vì cưới
Với những trường hợp người phụ nữ có con nhưng không thể bắt chồng vì bị thách cưới quá cao, họ phải đối mặt với bi kịch một mình nuôi con cũng như gặp nhiều khó khăn trong việc tìm hạnh phúc mới. Trong khi đó, những đôi nam nữ may mắn nên vợ nên chồng sau khi cưới nợ thì cuộc sống cũng gặp rất nhiều khổ sở. Sau khi về chung sống, họ chẳng những không có vốn liếng để lo cuộc sống mà ngược lại còn gánh các món nợ trên đầu. Lúc này, trách nhiệm không chỉ riêng người phụ nữ mà đè nặng lên chính người chồng. Người đàn ông phải cùng vợ làm lụng để trả nợ cho chính cha mẹ ruột của mình, điều bi hài chính là đây...
Trở lại với câu chuyện của anh Y Nhé, sau khi buộc phải chia tay với người thương dù đã có với nhau đứa con gái, anh đã tìm đến chị Hờ Nhe (SN 1987, buôn Thu). Khi tính chuyện cưới xin, gia đình Y Nhé thách cưới con bò, 10 ché rượu, váy áo truyền thống và số tiền 5 triệu đồng. Tuy nhiên, khi đó gia đình chị Hờ Nhe cũng không thể nộp đủ lễ vật mà phải xin được cưới nợ. Con bò và rượu dùng mở tiệc thì chị nộp đủ, còn số tiền thì chị chỉ nộp vài trăm ngàn. Đến nay đã lấy nhau được 8 năm và có với nhau 3 đứa con nhưng vợ chồng họ vẫn chưa trả đủ số tiền cho nhà chồng.
Căn chòi vách gỗ mái tôn của vợ chồng Y Nhé nằm ở khoảnh sân trước nhà cha mẹ ruột. Chòi thấp bé và ọp ẹp, nền đất lồi lõm và trống trơn đến nỗi khách vào nhà chẳng biết ngồi vào đâu. Lẽ ra anh Y Nhé phải đi ở rể nhưng vì gia đình nhà vợ quá nghèo chẳng có nỗi mảnh đất cắm dùi, hai vợ chồng phải dắt về nhà cha mẹ ruột. Vợ chồng được chia 2 sào đất, làm lúa nhờ nước trời, không đủ gạo cho 5 miệng ăn trong nhà. Chị Hờ Nhe ở nhà trông 3 đứa con nhỏ, gánh nặng gia đình dồn lên vai anh Y Nhé. Anh làm thuê làm mướn khắp nơi nhưng kiếm được đồng nào thì lo cái ăn hết đồng nấy, đâu dành dụm được gì mà tính chuyện trả tiền thách cưới cho cha mẹ.
“Nhà mình nghèo, nhưng mình phải làm đám cưới có bò có rượu để bằng người ta. Vì làm đám cưới to nên tốn kém nhiều. Nhà vợ mình nghèo, để lo đám cưới thì phải chạy vạy vay mượn tiền, thành ra nợ nần. Vợ nợ tiền, sau này mình cũng phải cùng vợ trả nợ. Mình đã không có ruộng đất trâu bò, hàng năm phải trả nợ nên vẫn cứ thiếu đói. Lúc trước mà đám cưới nhỏ thôi, để con bò đó nuôi thì giờ cũng đỡ hơn rồi. Đằng này vợ chồng vừa nợ tiền bên ngoài, vừa nợ tiền thách cưới. Mình nghèo nhưng không thể không trả, nay mai em trai mình lấy chồng, bố mẹ mình cũng bị người ta thách nữa mà...”, anh Y Nhé tâm sự.
Phía bên kia con đường, vợ chồng chị Mí Nam (SN 1993) cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Cách đây 4 năm, khi bắt chồng người ở xã Suối Trai, Mí Nam bị thách cưới 10 triệu đồng cùng 1 con bò và nhiều lễ vật khác. Nhà nghèo, chỉ đủ tiền sắm lễ vật và một con bò, Mí Nam phải xin nhà trai cho cưới nợ. Đến nay dù đã có với nhau 2 đứa con nhưng chị vẫn chưa thể nộp đủ tiền thách cưới cho nhà chồng. “Khi bắt chồng mình xin nộp một ít tiền trước nhưng nhà chồng không chịu. Nhà mình phải thuyết phục đến lần thứ 3 thì nhà chồng mới chịu. Lần đó mình nộp trước 3 triệu đồng thôi, số còn lại sau này mình có đâu thì nộp đó. Tưởng là với 7 triệu đồng thì 1-2 năm là mình trả hết. Vậy mà đến nay 4 năm mình vẫn chưa trả được đồng nào...”, chị Mí Nam buồn rầu.
Có những đôi vợ chồng lấy nhau hơn chục năm vẫn chưa thể trả hết lễ vật cho nhà chồng, trường hợp chị Hờ Ri (SN 1981, ở buôn Ly) là một trong số đó. Cách đây 16 năm, chị Hờ Ri bắt chồng và bị thách cưới số tiền 50 triệu đồng, 3 con bò, 30 ché rượu, mền áo... Vì quá nghèo, chị phải xin giảm bớt nhưng nhà trai vẫn thách số tiền 30 triệu. Để bắt được chồng, Hờ Ri xin cưới nợ đến nay đã có với nhau 4 đứa con nhưng chị vẫn chưa trả hết nợ cho nhà chồng. Nhà đông con, ruộng nương chỉ cho đủ cái ăn, bao năm qua Hờ Ri vẫn chưa thoát khỏi nỗi lo trả nợ.
Chị Hờ Ri lấy chồng đã 16 năm nhưng vẫn nợ tiền thách cưới  
“Lúc cưới mình mới nộp 5 triệu chứ mấy. Từ đó đến giờ năm nào cũng phải nộp tiền cho nhà chồng, nhưng mà đã nộp đủ đâu, mình vẫn còn nợ hơn 10 triệu nữa đấy. Nợ tiền nhà chồng lâu quá mình ngại lắm, nhưng mà làm thế nào cũng không có tiền. Mình không biết đến khi nào mới trả xong nữa. Mình có 3 đứa con gái, giờ đứa con gái lớn cũng 15 tuổi, vài năm nữa là bắt chồng rồi. Nếu mà bị thách cưới cao như mình thì chắc nhà mình cũng phải cưới nợ nữa à. Mình thì khổ lắm rồi, sau này các con cũng như mình thì tội lắm, nhưng mà biết làm sao được...”, chẳng những buồn vì bản thân, chị Hờ Ri còn lo lắng cho 3 đứa con gái sau này sẽ khổ vì chuyện bị thách cưới khi bắt chồng.
Gian nan chuyện xóa bỏ hủ tục
Hủ tục thách cưới trở thành rào cản, gánh nặng trong đời sống đồng bào Ê Đê bao đời nay, tuy nhiên việc xóa bỏ nó là vấn đề vô cùng khó khăn. Chị Hà Thị Thìn (Chủ tịch Hội phụ nữ xã Ea Trol) cho biết, nhận thức của người dân còn thấp nên công tác xóa bỏ hủ tục gặp nhiều khó khăn. Ngay trường hợp gia đình chị trước đây cũng vậy, chị làm ở xã, chồng chị là thầy giáo tiểu học, hai anh chị trước đây muốn bỏ qua việc thách cưới để bớt gánh nặng cho hai vợ chồng, tuy nhiên khi biết điều này cha mẹ hai bên gia đình đều phản đối. Hai anh chị phải thuyết phục nhiều lần thì hai bên mới chấp nhận tổ chức đám cưới mà không có “thách đố” nhau như tục lệ.
Sau đám cưới, hai anh chị được gia đình giúp đỡ một số vốn làm ăn sinh sống. Không sống trong gánh nặng nợ nần, anh chị dần dần tích lũy và cuộc sống ổn định. Chị Thìn cho biết, số tiền thách cưới rất nhiều đồng nghĩa việc tổ chức đám cưới của đồng bào Ê Đê cũng rất tốn kém, lãng phí. Như vậy, thay vì thách cưới, các gia đình để số tài sản này để vun đắp cho các cặp đôi thì cuộc sống sẽ khấm khá hơn. Đằng này, các đôi vợ chồng sau khi lấy nhau về rồi thì nai lưng ra làm để trả nợ. Sau này khi con lớn lên và cưới vợ gả chồng thì họ cũng thách cưới, tiếp tục làm khổ con trẻ.
Chị Thìn cho biết, bây giờ trình độ dân trí mỗi ngày được cải thiện nhưng việc bài trừ hủ tục vẫn là chuyện nan giải. Với trách nhiệm của một Chủ tịch Hội Phụ nữ xã, đầu năm 2014, chị Thìn đã đề xuất “Mô hình không thách cưới” để trình lên huyện và đã được cho phép thực hiện mô hình thí điểm tại xã EaTrol, sau đó nhân rộng ra 11 xã trong năm 2015. Theo đó, hội phụ nữ xã phối hợp cùng chính vận động các ông bố bà mẹ có con trai cam kết sẽ không thách cưới. Sau thời gian thực hiện, đã có 22 gia đình cam kết thực hiện. Tuy nhiên, trong số này lại có nhiều trường hợp phá vỡ cam kết vì không thể bỏ được hủ tục.
“Nhiều ông bố bà mẹ có con trai khi được hội phụ nữ và cán bộ xã đến nhà thuyết phục vận động thì họ đồng ý sẽ không thách cưới. Tuy nhiên, khi cưới hỏi cho con trai thì họ vẫn thách cưới, thậm cưới thách cưới nhiều lễ vật. Họ giải thích rằng mọi người xung quanh đều thách cưới, nếu họ không thách cưới thì sau này con gái bắt chồng thì sẽ không có tiền, lễ vật để nộp cho nhà trai. Nhiều người thì lý giải rằng họ nuôi con khôn lớn, tốn kém nhiều nhưng con trai đi ở rể cho nhà gái nên nhà gái phải bù đắp cho họ. Hủ tục đã ăn sâu vào đời sống và họ tự nguyện thỏa thuận thực hiện nên mình rất khó can thiệp...”, chị Thìn cho biết.
Chẳng những đồng bào Ê Đê tại miền núi Phú Yên, phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên vẫn còn giữ phong tục thách cưới. Bà Linh Nga Niê Kđăm (Nhà nghiên cứu Văn hóa Tây Nguyên) cho biết, đối với người Ê đê, chàng trai phải về ở rể nhưng một số trường hợp nhà gái không có tiền thách cưới, vợ chồng phải về nhà chồng ở rồi làm kiếm tiền trả nợ. Nhiều trường hợp vợ chồng có với nhau 2 đứa con rồi mới trả hết nợ, sau đó được tổ chức đám cưới và về nhà gái ở. “Mới đây, ở Gia Lai có trường hợp vợ chồng đều là công chức nhà nước. Khi chồng già và chết đi, gia đình nhà chồng sang đòi gia đình nhà vợ 16 con bò thách cưới từ mấy chục năm trước”, bà Linh Nga kể.
Đại Chơn - Gia Nguyễn - Đình Khánh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chồng mắc bệnh hiểm nghèo. vợ ung thư phải bán lúa non chữa bệnh

Chồng mắc bệnh hiểm nghèo. vợ ung thư phải bán lúa non chữa bệnh
(PLVN) - Chồng mắc bệnh hiểm nghèo nhiều năm nay phải uống thuốc nên một mình chị Hóa vừa làm ruộng đồng, vừa chăm 3 đứa con. Khi mọi khó khăn đang bủa vây thì chị Hóa nghi ngờ bị ung thư. Không có tiền để đi khám lại và điều trị, người phụ nữ này đành chở bao lúa đi bán, lấy tiền vào bệnh viện. Nhưng, bất hạnh vẫn chưa dừng lại với gia đình này... 

Hera – Nữ hoàng của các vị thần Hy Lạp

Hera – Nữ hoàng của các vị thần Hy Lạp
(PLVN) - Hera là nữ thần của hôn nhân, thần bảo trợ cho cuộc sống gia đình, cho sự thánh thiện và bền vững của nó. Nữ thần bảo vệ hạnh phúc lứa đôi và trông nom săn sóc quá trình sinh nở con cái, duy trì nòi giống. 

Nhà đầu tư tin tưởng khả năng sinh lời của shophouse Wonderland

Nhà đầu tư tin tưởng khả năng sinh lời của shophouse Wonderland
(PLVN) - Cam kết thuê lại và vận hành ngay khi bàn giao, quy hoạch ngành nghề bài bản, nằm trong tổ hợp ngàn tiện ích, sở hữu vị trí thuận lợi giữa “trái tim” Hồ Tràm và được phát triển bởi đơn vị phát triển uy tín là những lý do tạo nên sức hút cho shophouse biển tại Wonderland – NovaWorld Ho Tram.  

Ngày 28/9: Thủ tướng Chính phủ sẽ đối thoại với nông dân

Ngày 28/9: Thủ tướng Chính phủ sẽ đối thoại với nông dân
(PLVN) - Với chủ đề: “Cùng nỗ lực, vượt thách thức, giữ vững tăng trưởng giá trị nông sản Việt giúp nông nghiệp thịnh vượng, nông dân giàu có, nông thôn văn minh, hiện đại”, Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân lần thứ 3 năm 2020 sẽ diễn ra vào, ngày 28/9 tới đây tại TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk).
Từ khoán 100 đến khoán 10 - Kinh tế nông nghiệp được “cởi trói” như thế nào?

Từ khoán 100 đến khoán 10 - Kinh tế nông nghiệp được “cởi trói” như thế nào?

(PLVN) - Cho đến bây giờ, ông Vũ Oanh - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư TW Đảng, nguyên Trưởng Ban Kinh tế TW -  vẫn còn nhớ như in hoàn cảnh ra đời của Chỉ thị 100-CT/TW (khoán 100) năm 1981, tiền đề quan trọng để dẫn đến Nghị quyết số 10-NQ/TW (khoán 10) được Bộ Chính trị ban hành năm 1988 sau Đại hội Đảng VI - Đại hội đổi mới của đất nước. Đây được xem là chiếc chìa khóa vàng "cởi trói" cho nông nghiệp.

Golden Hills & hành trình hình thành đại đô thị tại Tây Bắc Đà Nẵng

Golden Hills & hành trình hình thành đại đô thị tại Tây Bắc Đà Nẵng
(PLVN) - Trên bước đà đã góp phần làm thay đổi diện mạo và nâng tầm giá trị khu vực, khu đô thị sinh thái Golden Hills  liên tục được chủ đầu tư Trungnam Land phát triển thêm những hệ thống tiện ích hoàn hảo, giúp cư dân tiếp cận đến những tiêu chuẩn sống mới như ở các quốc gia phát triển trên thế giới.

Khai mạc Đại hội Đảng bộ tỉnh Nam Định và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Khai mạc Đại hội Đảng bộ tỉnh Nam Định và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
(PLVN) - Sáng nay (24/9), tỉnh Nam Định và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cùng long trọng khai mạc Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh với sự tham dự của đại diện lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các bộ, ban, ngành Trung ương; lãnh đạo một số tỉnh, thành phố; đại biểu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân, lão thành cách mạng; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh qua các thời kỳ và các đại biểu Đảng viên của Đảng bộ.
Cô gái 16 tuổi “nhắm mắt sang xứ người” vì bị gia đình chồng hắt hủi

Cô gái 16 tuổi “nhắm mắt sang xứ người” vì bị gia đình chồng hắt hủi

(PLVN) - Lấy chồng từ khi 13 tuổi, nhưng do không sinh được con nên Bích bị chồng và gia đình chồng hắt hủi. Do chán nản cuộc sống hiện tại, lại được một bạn của chị gái rủ sang Trung Quốc lấy chồng nên cô gái 16 tuổi bằng lòng. Sau 6 năm ê chề làm vợ xứ người, Bích may mắn trốn được về quê mẹ... 

Ông Lê Tiến Châu nhận quyết định làm Bí thư Hậu Giang

Ông Lê Tiến Châu nhận quyết định làm Bí thư Hậu Giang
 Sáng ngày 24/9, đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương dẫn đầu Đoàn công tác đã đến Hậu Giang chỉ đạo Hội nghị công bố và trao quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ cho đồng chí Lê Tiến Châu, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang.

Vụ cháy khiến 4 người trong gia đình bị bỏng nặng ở Phú Yên: Khởi tố và bắt tạm giam nghi phạm phóng hỏa

Vụ cháy khiến 4 người trong gia đình bị bỏng nặng ở Phú Yên: Khởi tố và bắt tạm giam nghi phạm phóng hỏa
(PLVN) - Sáng 24/9, Thượng tá Võ Duy Tuấn - Phó Giám đốc Công an tỉnh Phú Yên cho biết, sau hơn 36 giờ từ khi tiếp nhận vụ việc phóng hỏa đốt nhà khiến 4 người trong cùng một gia đình bị bỏng nặng, lực lượng công an đã xác định được nghi can gây án là Trần Văn Phúc (SN 1976, ngụ thôn Hòa Lợi, xã Xuân Cảnh).

Tham gia BigBuy24h, giàu chưa tới những mất tiền tỷ, mất nhà

Tham gia BigBuy24h, giàu chưa tới những mất tiền tỷ, mất nhà
(PLVN) - Hàng chục lá đơn của những người tham gia sàn thương mại điện tử BigBuy24h gửi đến cơ quan chức năng và báo chí, tố cáo công ty này lừa đảo, chiếm đoạt tiền của họ, khiến bây giờ họ đứng trước cảnh nợ nần, mất tiền, mất nhà.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬