Kiến trúc đá độc đáo trong di sản văn hóa thế giới thành nhà Hồ

(PLO) - Mặc dù có thời gian tồn tại không dài nhưng Thành Nhà Hồ tọa lạc trên vùng đất Vĩnh Lộc, Thanh Hóa là một kinh thành có nhiều đặc điểm và giá trị văn hóa độc đáo không chỉ của Việt Nam mà của cả khu vực Đông Á và Đông Nam Á. Đây là công trình đồ sộ và có nhiều nét độc đáo trong kiến trúc đá.

Thành bắt đầu xây dựng vào mùa xuân tháng giêng năm Đinh Sửu 1397 niên hiệu Quang Thái thứ 10 đời vua Thuận Tông của vương triều Trần. Người quyết định chủ trương xây dựng là Hồ Quý Ly, lúc bấy giờ giữ chức Nhập nội phụ chính Thái sư Bình chương quân quốc trọng sự, tước Tuyên Trung Vệ quốc Đại vương, cương vị Tể tướng, nắm giữ mọi quyền lực của triều đình. Người trực tiếp tổ chức và điều hành công việc kiến tạo là Thượng thư bộ lại Thái sử lệnh Đỗ Tỉnh (có sách chép Mẫn).

Hồ Quý Ly xây thành mới ở động An Tôn (nay thuộc địa phận các xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa), làm kinh đô mới với tên Tây Đô, nhằm buộc triều Trần dời đô vào đấy trong mục tiêu chuẩn bị phế bỏ vương triều Trần.

Đàn tế Nam Giao

Tháng 3 năm Canh Thân (26-3 đến 24-4-1400) vương triều Hồ thành lập (1400-1407) và Tây Đô là kinh thành của vương triều mới, thành Thăng Long đổi tên là Đông Đô vẫn giữ vai trò quan trọng của đất nước.

Xét về mặt kiến trúc, thành Nhà Hồ được coi là tòa thành đá duy nhất còn lại ở Đông Nam Á và là một trong những công trình còn lại rất ít trên thế giới. 

Thành được xây dựng bao gồm Thành nội, La thành, Đàn tế  là công trình kiến trúc bằng đá cổ độc nhất vô nhị ở Việt Nam. Nét độc đáo trong nghệ thuật lắp ghép những khối đá khổng lồ, trong khoảng thời gian thi công ngắn nhất, có độ bền vững nhất, được xếp vào bậc nhất không chỉ trong nước mà trong khu vực Đông Nam Á.

Các chuyên gia của UNESCO thừa nhận rằng, chưa có một tòa hoàng thành bằng đá nào tương tự ở Việt Nam cũng như khu vực Đông Nam Á.

Toàn bộ tường thành và bốn cổng chính được xây dựng bằng những phiến đá vôi màu xanh, được đục đẽo tinh xảo, vuông vức, xếp chồng khít lên nhau. Các phiến đá dài trung bình 1,5 m, có tấm dài tới 6 m, trọng lượng ước nặng 24 tấn. Tổng khối lượng đá được sử dụng xây thành khoảng 20.000 m3 và gần 100.000 m3 đất được đào đắp công phu.

Những phiến đá nặng hàng tấn chỉ xếp lên mà không cần chất kết dính vẫn đảm bảo độ bền vững. Qua hơn 600 năm cùng những biến cố thăng trầm của lịch sử và tác động của thời tiết, hệ thống tường thành còn khá nguyên vẹn, dù thời gian xây dựng rất gấp gáp, chỉ trong khoảng 3 tháng.

Thành Nhà Hồ là một kiến trúc kinh thành quy mô lớn, đặc biệt Hoàng thành và đàn Nam Giao. Giá trị độc đáo bậc nhất của Thành Nhà Hồ là tòa kinh thành xây bằng đá rất bền vững và kiên cố. 

Biết bao vấn đề đặt ra cần lời giải đáp như nguồn đá, cách thức đẽo gọt theo kích thước được tính toán phù hợp với cấu trúc và thiết kế tòa thành, phương tiện vận chuyển, phương pháp lắp ghép và xây dựng... Tất cả nói lên một kỳ tích của con người, tài năng tổ chức, điều hành của công trình sư và lao động sáng tạo của các lớp dân phu, thợ thủ công các nghề làm đá, nung gạch ngói, xây dựng và trang trí...

Trên lãnh thổ Việt Nam và phương Đông có nhiều kiến trúc bằng đá, nhất là các pháo đài, đến miếu, tượng đài, lăng mộ..., nhưng Thành Nhà Hồ là kinh đô duy nhất xây dựng chủ yếu bằng đá lớn rất hiếm trên thế giới.

Qua nhiều công trình nghiên cứu, cho đến bây giờ, chưa có lời giải thuyết phục, làm thế nào, triều đại Hồ có một thiết kế tổng thể và chi tiết về cấu trúc, tạo hình, dáng thế, với những phiến đá có kích thước to nhỏ khác nhau với có lượng nhiều tấn để lắp ghép các cổng thành mà đạt đến độ chính xác tinh xảo tạo ra lòng vòm phía trong cuộn nhẵn như mài dũa vậy?

Với độ cao hàng chục mét, nặng hằng trăm tấn đặt trên mặt đất, đã qua hơn 6 thế kỷ và đã kinh qua nhiều biến động của địa tầng, địa chất mà vẫn không bị lún, nghiêng, di dịch, tách vỡ ở các cổng thành và tường thành. 

Bao quanh Hoàng thành có 6 vòm cửa đá, riêng cổng phía nam có 3 vòm tức là 3 cửa được xây dựng có chiều dài 38m, cao 10m, dày 15,6m gồm 9 lớp đá cỡ lớn xây chồng lên nhau.

Bằng cách làm thủ công, không có máy móc. thiết bị hiện đại như ngày nay, làm sao mà nhân dân ta vừa thiết kế, vừa khai thác đá, vừa chế tác, vừa vận chuyển, vừa lắp ghép, đặc biệt là lắp ghép các cổng thành, đòi hỏi việc thi công rất kỹ thuật có độ chính xác cao, chỉ trong ba tháng đã làm xong công trình thành đá kỳ vĩ hoàn hảo như vậy. 

Câu trả lời được hé lộ phần nào khi người ta tìm thấy hàng trăm viên bi đá lớn (bằng quả bóng đá), nhỏ (bằng quả cầu mây) trong nhiều lần khai quật khảo cổ. Việc tìm thấy những viên bi đá này giúp củng cố giả thiết người thợ khi xưa đã dùng chúng như con lăn để tời đá từ vùng khai thác (cách vị trí xây thành hàng chục km). Kết hợp với tời và đắp đất, người ta đã đưa những phiến đá lên cao để xây thành.

Nhiều nhà nghiên cứu xã hội học đã có cùng một ý nghĩ, ví thành Nhà Hồ như một tác phẩm điêu khắc mà trong đó tính kiến trúc, tạo dáng đã bộc lộ những thuộc tính của nghệ thuật từ khâu thiết kế lắp ghép các chi tiết cho đến cấu trúc tạo hình mang đậm nét hội họa phương Đông.

Khác với các nước nói trên, ở Thành Nhà Hồ có những độc đáo riêng và chứa đựng những bí ẩn về mặt nghệ thuật cấu trúc xây dựng cần được khám phá bảo tồn, tôn vinh và phát huy tác dụng mang ý nghĩa xã hội sâu sắc.

Thành nhà Hồ nằm trên hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa. Trải qua hơn 600 năm tồn tại, công trình kiến trúc bên trong Hoàng thành đã bị phá hủy. Dấu tích nền móng của cung điện xưa kia giờ vẫn đang ẩn mình đâu đó dưới những ruộng lúa bãi ngô xanh ngắt của dân làng. 

Ngày 27/6/2011, tại phiên họp lần thứ 35 của Ủy ban di sản thế giới thuộc Tổ chức Văn hóa, Khoa  học và Giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO) diễn ra tại thủ đô Paris (Pháp), đã ký quyết định công nhận Thành Nhà Hồ là di sản văn hóa Thế giới, thành cũng đã được CNN đánh giá là "một trong 21 di sản nổi bật và vĩ đại nhất thế giới".

Đức Thọ
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ninh Bình tăng cường xử lý xe vi phạm quá khổ, quá tải

Ninh Bình tăng cường xử lý xe vi phạm quá khổ, quá tải
(PLVN) - Để ngăn chặn tình trạng xe quá khổ, quá tải lưu thông trên các tuyến đường, lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT ), Công an tỉnh Ninh Bình đã tăng cường tuần tra, xử lý các trường hợp vi phạm, góp phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông và kết cấu hạ tầng.
Xốn xang phượng tím Đà Lạt chào hè

Xốn xang phượng tím Đà Lạt chào hè

(PLVN) - Mỗi độ tháng tư, những con phố của cao nguyên Lâm Viên được khoác lên mình màu tím thẳm của loài hoa đặc biệt - hoa phượng tím. Cũng vì vậy mà những người yêu Đà Lạt gọi tháng tư của xứ sở ngàn hoa là mùa phượng tím về.

Một Ngũ Cung rất khác khi “Yêu”

Một Ngũ Cung rất khác khi “Yêu”
(PLVN) - Ca khúc “Yêu” được nhạc sĩ Nguyễn Đức Cường chắp bút cùng với Trần Thắng – guitarist kiêm sáng tác chính của ban nhạc Ngũ Cung có ca từ ngọt ngào trên nền giai điệu mạnh mẽ, nói về những hoài niệm đã qua. 

Trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho ngôi chùa có kiến trúc gỗ cổ nhất Việt Nam

Trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho ngôi chùa có kiến trúc gỗ cổ nhất Việt Nam
(PLVN) - Ngày 17/4, tại xã Lạc Hồng (huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên), Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trần Đình Thành đã trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Thái Lạc cho đại diện huyện Văn Lâm (Hưng Yên).

Việt Nam lên tiếng về việc ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ

Việt Nam lên tiếng về việc ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ
(PLVN) - Ngày 17/4, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã trả lời câu hỏi phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam về Báo cáo công bố ngày 16/4 của Bộ Tài chính Hoa Kỳ về “Chính sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại chính của Hoa Kỳ.” 
Lâm Đồng đình chỉ hàng loạt cán bộ quản lý rừng phòng hộ

Lâm Đồng đình chỉ hàng loạt cán bộ quản lý rừng phòng hộ

(PLVN) - Tạm đình chỉ 4 trưởng ban quản lý (BQL) bảo vệ rừng phòng hộ, yêu cầu xử lý kỷ luật đối với hạt trưởng các hạt kiểm lâm cùng các cá nhân liên quan theo qui định… - đó là những chỉ đạo mới nhất, quyết liệt nhất của UBND tỉnh Lâm Đồng liên quan tới vi phạm trong công tác quản lý bảo vệ rừng.

Regal Pavillon – giá trị bền vững của dự án mang tầm quốc tế

Regal Pavillon – giá trị bền vững của dự án mang tầm quốc tế
(PLVN) - Thấu hiểu nhu cầu của nhóm khách hàng có thu nhập cao cũng như cộng đồng cư dân thịnh vượng, Đất Xanh Miền Trung tiên phong áp dụng những tiêu chuẩn thiết kế, công nghệ xây dựng và bảng vật liệu nhập khẩu cho dự án shophouse 5 sao Regal Pavillon, mang đến cho cư dân tương lai những trải nghiệm sống đẳng cấp, trường tồn theo năm tháng.

“Ngôi nhà chung” Hải Hưng khởi sắc sau một năm tái hợp

“Ngôi nhà chung” Hải Hưng khởi sắc sau một năm tái hợp
(PLVN) - Sau một năm kể từ ngày hai xã Hải Xuân và Hải Vĩnh (huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị) về cùng ngôi nhà mang tên xã Hải Hưng, tình cảm của bà con trở nên thân mật, khăng khít, văn hóa, giáo dục và kinh tế phát triển vượt trội. Bộ máy hành chính ổn định và phát huy hiệu quả, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Tiếp tục ghi nhận 2 trường hợp ngộ độc sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi

Tiếp tục ghi nhận 2 trường hợp ngộ độc sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi
(PLVN) - TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai - cho biết ngày 12/4, Trung tâm có tiếp nhận 2 bệnh nhân là vợ chồng trong gia đình (33 tuổi và 36 tuổi, ở Hòa Bình), nhập viện với biểu hiện đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, giảm khứu giác sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi dạng xông hơi trong gia đình.

Thủ tướng Chính phủ gửi công điện chỉ đạo ứng phó mưa lũ

Thủ tướng Chính phủ gửi công điện chỉ đạo ứng phó mưa lũ
(PLVN) - Trước tình hình mưa lớn xảy ra tại khu vực miền núi phía Bắc, gây lũ quét trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, làm 03 người chết, hư hại nhiều nhà dân trong khu vực, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện về việc khắc phục hậu quả và ứng phó với mưa lũ.

Năm 2020: BIC tăng trưởng lợi nhuận gần 40% so với 2019

Năm 2020: BIC tăng trưởng lợi nhuận gần 40% so với 2019
(PLVN) - Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2021 của Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) tổ chức cuối tuần qua đã thông  qua Báo cáo kết quả kinh doanh năm 2020 và kế hoạch năm 2021, trong đó lợi nhuận trước thuế hợp nhất năm 2020 của BIC và của Công ty mẹ BIC đều tăng trưởng gần 40% so với năm ngoái…

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376