Hiểu quy luật nhân quả để đời người không uổng phí

(PLVN) - Ông cha ta có câu “gieo nhân nào gặt quả ấy” hay “thiện có thiện báo, ác có ác báo”. Kì thực đây là những quan niệm bắt nguồn từ cơ sở lí luận hạt nhân của triết lí phật giáo. Có thể nói, không hiểu quy luật “nhân quả” tức chưa thực sự hiểu về Phật giáo. 
Hiểu quy luật nhân quả để đời người không uổng phí Hình minh họa

Trong giáo lí nhà Phật, “quy luật nhân quả” là quy luật tồn tại một cách khách quan không phải do phật đà quy định hay tự tạo nên. Đức Phật chỉ đem quy luật ấy nói cho mọi người biết, tức ngay đến phật tử hay đức phật cũng không thoát khỏi quy luật này.

Trong thực tế cuộc sống cũng có vô vàn những điều xảy ra xung quanh chịu sự chi phối của luật nhân quả nhưng đôi khi chúng ta không để ý. Vì vậy, trước hết muốn hiểu về Phật giáo thì cần làm rõ vấn đề nhân quả.

Quy luật nhân quả trong giáo lý 

Theo giáo lí nhà Phật, “Nhân quả” hay còn gọi là “nghiệp, nhân, duyên, quả, báo”. Trong đó từ ý nghĩa của từ “nghiệp” có thể hiểu là hoạt động, tạo tác của cơ thể và tâm ý con người, tức tất cả hành vi, lời nói tư tưởng. Theo cơ quan tạo tác, nghiệp được chia thành “thân nghiệp’, “khẩu nghiệp” và “ý nghiệp”, tức hành vi thân thể, lời nói và ý nghĩ. 

Về tính chất, nghiệp lại được chia thành ba loại đó là “thiện nghiệp”, “ác nghiệp” và “không thiện không ác”. Tuy “nghiệp” là cái không thể nhìn thấy, không sờ mó thấy nhưng nó lại có sức ảnh hưởng rất lớn, nó chi phối cuộc sống của con người. Nói một cách đơn giản, “nghiệp” chính là nguyên nhân hay còn gọi “nhân nghiệp”. “Quả” là kết quả, “báo” có nghĩa là báo ứng, ứng vào. 

“Duyên” là điều kiện, ví dụ, khi gieo hạt tức “nhân” gặp điều kiện không khí, nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm tức là “duyên” thì tạo ra “quả”. Nói cách khác, khi nhân và duyên kết hợp với nhau thì mới tạo ra quả báo, hay nguyên nhân trong một điều kiện chín muồi thì sẽ cho ra kết quả tương ứng. Nếu gặp điều kiện tốt thì nhanh ra quả, nếu gặp điều kiện không tốt thì chậm cho ra quả. 

Trong cuộc sống thường nhật, khi chúng ta làm một việc gì đó, nói một câu hay thậm chí một ý nghĩa trong đầu thì đó là đang gieo cái nhân tức đang tạo ra nghiệp. Căn cứ vào cái “nhân” đó thiện hay ác thì sẽ tạo thành nghiệp thiện hoặc nghiệp ác không giống nhau.

Khi báo ứng tạo ra kết quả vui buồn sướng khổ cũng khác nhau, đúng như câu khái quát của triết lí này là “thiện có thiện báo, ác có ác báo”. Cụ thể, có cái thiện như thế nào thì sẽ tạo ra cái phúc thế ấy. Có cái ác như thế nào thì sẽ nhận được cái khổ tương ứng. 

“Thiện” là làm lợi cho người khác, khi làm điều có lợi cho người khác cũng chính là làm lợi cho mình. “Ác” là làm hại người khác, cũng chính là tự hại mình, khi bắt đầu hại người thì kết thúc sẽ là làm hại mình. Đó là một quy luật khách quan, hay còn gọi là “luật nhân quả” trong cuộc sống con người.

Quy luật này có mối liên hệ mật thiết với sự sống chết luân hồi. Con người có sinh ra thì có chết đi, chết rồi lại được đầu thai để sinh ra, sự sinh tử luân hồi ấy là từ nhân đến quả, từ quả đến nhân, liên tục không ngừng. 

Con người khi sinh ra ở chỗ nào, khi chết đi sẽ đi về đâu đều do cái nghiệp tự tạo ra trước đó chi phối. Nghiệp giống như một hạt giống, một tin tức được cất giữ trong kho, nhà phật gọi là thức thứ tám hoặc tàng thức, kho ấy có tác dụng vận chuyển những điều thiện ác từ kiếp trước (quá khứ) của một con người đến kiếp sống hiện tại của người đó. 

Sau đó, nó lại vận chuyển những việc thiện ác của cuộc sống hiện tại đến kiếp sống tiếp theo, tức tương lai. Muốn biết kiếp trước của người đó như thế nào, nhìn những điều họ đang phải nhận là có thể biết được. Muốn biết kiếp sau của người đó thế nào thì nhìn vào những việc họ đang làm là có thể biết được. 

Vì vậy mới có thể nói, từ nghiệp nhân đến quả báo, từ quả báo đến nghiệp nhân cứ lưu chuyển luân hồi liên tục không không bao giờ ngừng nghỉ. Những điều vui sướng buồn khổ, thế vận hưng thịnh suy thoái trong cuộc sống mỗi con người hiện tại cũng đều do cái nghiệp của người đó tạo ra từ trước. 

Và họ phải tự chịu trách nhiệm với những điều mình đã làm. Vì vậy, phật mới nói “tự làm tự chịu, cùng làm cùng chịu”. Những điều đã làm (nhân) khi chưa nhận được “quả” thì không thể tự mất đi mà nó được ghi lại, được lưu giữ lại, đợi đến khi duyên đến thì mới sinh ra quả.

Ngược lại nếu không tạo tác ra nghiệp nhân thì cũng không nhận được kết quả tương ứng. Nghiệp ấy chính là nghiệp thiện và nghiệp ác.

Thập thiện và thập ác

Trong kinh phật có mười kiểu thiện và mười kiểu ác, mỗi loại lại chia thành ba cấp độ khác nhau là thượng phẩm, trung phẩm và hạ phẩm tức cấp cao, trung bình và thấp. Những người làm mười điều thiện ở cấp độ cao thì sau này sẽ được sinh vào cõi trời. Những người làm mười điều thiện ở cấp trung bình thì sau này được sinh vào cõi người.

Những người làm mười điều thiện ở mức độ thấp thì sau này sẽ được sinh vào cõi a-tu-la (cõi này có phúc báo, có thần thông nhưng hung ác và thích tranh đấu). Những người phạm phải mười điều ác mức độ cao thì bị đày xuống địa ngục.

Người phạm mười điều ác mức độ trung bình thì bị làm quỷ đói. Người phạm phải mười điều ác ở mức độ thấp thì sau này phải chịu làm súc sinh. 

Nói rõ hơn những hành vi thuộc ác chủ yếu là “thập ác và ngũ nghịch”. Mỗi hành vi xấu ác đều phải chịu ác báo tương xứng với hành vi đó. Vả lại, căn cứ vào những hành vi xấu ác nặng hay nhẹ mà có quả báo khác nhau.

Làm mười điều ác, sau khi chết chắc chắn phải thọ khổ trong địa ngục, còn tạo ác nhẹ hơn, sau khi chết chuyển sinh thọ khổ trong loài ngạ quỉ, nếu tạo ác nhẹ hơn nữa, thọ khổ trong loài súc sinh. Sau khi thọ hết tất cả thống khổ trong các đường này rồi, sẽ được chuyển sinh trở lại làm người, và tiếp tục bị thọ các quả báo như dưới đây:

Sát sinh sẽ bị quả báo như: nhiều bệnh, tàn tật, chết yểu, nhiều tai họa, cốt nhục chia lìa…Trực tiếp hoặc gián tiếp sát hại, đánh đập, ngược đãi, tổn hại người, động vật, đều thuộc hành vi sát sinh, đều bị những quả báo như trên.

Trộm cắp sẽ bị quả báo nghèo khổ, tài sản bị người khác chiếm đoạt… Hễ tài vật hoặc đồ dùng của người khác,chưa được sự đồng ý của họ mà ta tự lấy dùng hoặc chiếm đoạt, đều thuộc trộm cắp.

Tà dâm bị quả báo gặp những người vợ/chồng hung dữ, không chung thủy, vợ con bị người khác cưỡng hiếp, bà con không vừa lòng. Làm bậy, quan hệ với nam nữ, cho đến làm những việc có liên quan đến sắc tình, đều thuộc tà dâm.

Nói dối sẽ gặp quả báo bị người phỉ báng, khinh khi. Nói không đúng sự thật, làm chứng bậy, không giữ chữ tín, đều phạm vào tội nói dối.

Nói lời trau chuốt bị quả báo nói ra lời nào mọi người đều không tin, không tiếp thu, lời nói không rõ ràng, diễn đạt người ta không hiểu. Nói những lời tà dâm, những lời khiến cho mọi người nghĩ chuyện ái ân, đều gọi là nói lời trau chuốt.

Nói lưỡi đôi chiều bị quả báo quyến thuộc chia lìa, thân tộc xấu ác. Đâm bị thóc, thọc bị gạo, gây chia rẽ, đều phạm tội nói lưỡi đôi chiều.

Nói lời hung ác bị quả báo thường bị người mắng chửi, gặp nhiều chuyện kiện cáo tranh chấp. Dùng lời tàn bạo, độc ác mắng người, đều thuộc nói lời ác.

Tham dục bị quả báo tâm không biết đủ, tham dục không chán. Tham cầu hưởng thụ các loại như tiền tài, sắc đẹp, danh lợi…say mê không có ý niệm xa rời, tất cả những thứ này đều thuộc tham.

Sân nhuế bị quả báo thường bị người dị nghị, nhiễu loạn khiến cho phiền não, hoặc bị hãm hại. Gặp chuyện không vừa lòng liền sinh tức tối oán hận, đây tức là sân.

Nghi bị quả báo sinh vào gia đình tà kiến, sinh ra nơi xa xôi hẻo lánh thiếu Phật pháp và văn minh, tâm nịnh nọt, không ngay thẳng, nhiều mưu mô quỉ kế, thích những người có tâm nịnh hót. (Nghi chỉ cho những người có cái  nhìn tà, không tin nhân quả).

(còn nữa)

Bùi Cường
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hoa khôi bóng chuyền được khen đẹp như hoa hậu

Hoa khôi bóng chuyền được khen đẹp như hoa hậu
(PLVN) - Hoa khôi bóng chuyền Đặng Thu Huyền, vận động viên có những pha bóng đẳng cấp tại chung kết U23 Bóng chuyền Quốc Gia 2020, được công đồng khen ngợi nhan sắc có thể đi thi Hoa hậu Việt Nam.

Thế giới tiếc thương Maradona

Thế giới tiếc thương Maradona
(PLVN) - Trang Facebook chính thức của FIFA đã đổi avatar sang màu đen để tưởng nhớ huyền thoại bóng đá thế giới, còn Argentina quyết định để quốc tang cho sự thật đau buồn này: Maradona đã ra đi. 

Xem 5 bàn thắng đẹp nhất của Maradona

Xem 5 bàn thắng đẹp nhất của Maradona
(PLVN) - Huyền thoại bóng đá thế giới Diego Maradona đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 60 vào ngày 24/11 sau một cơn đau tim đột ngột. Tổng thống Argentina đã quyết định để Quốc tang Maradona trong 3 ngày.

Huyền thoại bóng đá Diego Maradona qua đời

Huyền thoại bóng đá Diego Maradona qua đời
(PLVN) - Truyền thông Argentina và nhiều cơ quan báo chí lớn trên thế giới cho biết, huyền thoại bóng đá Argentina Diego Maradona đã đột ngột qua đời vào đêm 25/11 (giờ Việt Nam).

150 phút nội soi lấy hạt hồng xiêm trong phế quản 27 năm

150 phút nội soi lấy hạt hồng xiêm trong phế quản 27 năm
(PLVN) - Sáng 26/11, thông tin từ Bs.CK2 Phạm Thanh Phong, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (BV ĐKTW CT), cho biết, các bác sĩ khoa Nội Hô hấp vừa thực hiện thành công nội soi phế quản lấy dị vật hạt sabôchê (còn gọi là hồng xiêm) nằm vắt ngang trong phế quản suốt 27 năm.
Đầu tư Dự án BOT giao thông: Xử lý bình tĩnh, đúng quy định những bất cập

Đầu tư Dự án BOT giao thông: Xử lý bình tĩnh, đúng quy định những bất cập

(PLVN) - Sáng 25/11, chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về các biện pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, xử lý bất cập ở các dự án BOT giao thông, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, phải xử lý bình tĩnh, đúng quy định của pháp luật, thực hiện đúng, đầy đủ chức trách, thẩm quyền, nghiên cứu xem xét bảo đảm quyền lợi của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. 

Gia tăng rối loạn tâm thần học đường: Thiết lập mạng lưới y tế - giáo dục để cứu trẻ

Gia tăng rối loạn tâm thần học đường: Thiết lập mạng lưới y tế - giáo dục để cứu trẻ
(PLVN) - Theo nghiên cứu gần đây nhất, tại Việt Nam, tỷ lệ mắc rối loạn tâm thần dao động từ 8-29% ở trẻ em và vị thành niên. Trong đó, rối loạn tăng động giảm chú ý chiếm 14,1%; rối loạn cảm xúc 11,5%; rối loạn ứng xử là 9,2%. 5% trong 10 nghìn người nghiện có hồ sơ quản lý là trẻ dưới 18 tuổi (50% là trẻ dưới 16 tuổi).

Tuyên án phúc thẩm phần trách nhiệm dân sự đại án ALCII: Tòa buộc người khác “bồi thường” thay người tham ô?

Tuyên án phúc thẩm phần trách nhiệm dân sự đại án ALCII: Tòa buộc người khác “bồi thường” thay người tham ô?
(PLVN) - Sáng 25/11, TAND Cấp cao tại TP HCM tuyên án phiên phúc thẩm vụ bị cáo Vũ Quốc Hảo (SN 1955, TGĐ Cty cho thuê tài chính 2 thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – ALCII) và Đặng Văn Hai (SN 1957, Chủ tịch HĐTV Cty TNHH Xây dựng & Thương mại Quang Vinh) “Tham ô tài sản” tại ALCII. 

Hiệu quả nhà tránh lũ ở Hà Tĩnh

Hiệu quả nhà tránh lũ ở Hà Tĩnh
(PLVN) - Cứ mưa lũ nước dâng ngập nhà, người dân lo lắng, thậm chí thức trắng đêm sơ tán đi nơi khác để được an toàn. Nhưng từ ngày xây nhà tránh lũ, mùa mưa đồ đạc, tài sản được chuyển lên nhà tránh lũ người dân yên tâm sống chung với lũ. Đó là niềm vui của gần 900 hộ dân nghèo ở Hà Tĩnh khi được sở hữu ngôi nhà tránh lũ an toàn.
Tìm kiếm nạn nhân ở Rào Trăng 3 bước sang giai đoạn 4

Tìm kiếm nạn nhân ở Rào Trăng 3 bước sang giai đoạn 4

(PLVN) - Đến thời điểm này đã tìm thấy 6 nạn nhân, hiện còn 11 nạn nhân vẫn đang mất tích sau vụ sạt lở ở Thủy điện Rào Trăng 3 (huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế) . Do điều kiện thời tiết, các lực lượng cứu nạn tạm dừng để chuyển qua công tác tìm kiếm “giai đoạn 4”.

Du lịch làng nghề “chững lại” vì ô nhiễm

Du lịch làng nghề “chững lại” vì ô nhiễm
(PLVN) - Du lịch làng nghề là mô hình tham quan, trải nghiệm những nơi lưu truyền nghề truyền thống, lưu giữ những nét văn hoá vùng miền, như sản phẩm thủ công mỹ nghệ, cảnh quan thiên nhiên, di sản...  Tuy nhiên, hiện trạng ô nhiễm trầm trọng tại các làng nghề đang khiến du khách “ngán ngẩm” với loại hình du lịch này. 

Nhiều rào cản trong phát triển thị trường khí

Nhiều rào cản trong phát triển thị trường khí
(PLVN) - Thị trường kinh doanh khí hóa lỏng của Việt Nam đang đứng trước giai đoạn phát triển mạnh khi thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài thông qua nhiều hình thức… Nhưng thực tế cũng xuất hiện một số bất lợi, rào cản.

Quyết liệt thu hồi tài sản tham nhũng

Quyết liệt thu hồi tài sản tham nhũng
(PLVN) - Tiếp xúc cử tri huyện Cờ Đỏ và huyện Vĩnh Thạnh sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội (QH) Khóa XIV ngày 25/11, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTW MTTQ) Việt Nam Trần Thanh Mẫn khẳng định, thời gian qua, vấn đề thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng được thực hiện rất quyết liệt.

Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang đề nghị BHXH thanh toán sai hàng chục tỷ đồng

Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang đề nghị BHXH thanh toán sai hàng chục tỷ đồng
(PLVN) - UBND tỉnh Bắc Giang vừa ban hành Kết luận số 2294/KL-UBND chỉ ra nhiều vi phạm của Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Bắc Giang trong việc quản lý, sử dụng quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) mua sắm trang thiết bị y tế và vật tư tiêu hao, đấu thầu thuốc chữa bệnh, giai đoạn từ 01/01/2014 đến 30/09/2019.
“Cẩn tắc vô áy náy”

“Cẩn tắc vô áy náy”

(PLVN) - Không rõ tình cờ hay hữu ý, trước ngày dự kiến TAND TP HCM mở phiên xử sơ thẩm với một loạt người từng là lãnh đạo Bộ GTVT và Đinh Ngọc Hệ (tức Út “trọc”) bị cáo buộc “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” tại dự án cao tốc TP HCM – Trung Lương; đại diện Bộ GTVT lại trả lời báo chí khẳng định “không có gian dối” trong thu phí đường bộ.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬