Đời riêng nghiệt ngã của 'tứ kiệt' đào hoa đất Hà Thành

(PLO) -Nổi danh với nghiệp báo chí, là thần tượng trong lòng nhiều kẻ đầu xanh nhưng sau ánh hào quang ấy, đời riêng của ký giả Nguyễn Văn Vĩnh cũng nhiều xáo động, lúc bằng phẳng trải hoa hồng, lúc bi tráng nghiệt ngã...
Đời riêng nghiệt ngã của 'tứ kiệt' đào hoa đất Hà Thành Ông bà Vĩnh chụp tại ngôi nhà số 13 Thụy Khê, ảnh chụp năm 1927.

Tài hoa, giỏi giang thì vị ký giả gốc Phượng Dực hội đủ. Thế nên, sức hút từ ông với người khác giới cũng mãnh liệt lắm. Và bởi thế mà Nguyễn Văn Vĩnh trở thành một tay đào hoa. 

Đào hoa có số

Năm 18 tuổi, Nguyễn Văn Vĩnh thành “trâu buộc” khi được gia đình sắp xếp se duyên với cô gái hơn mình một tuổi, Đào Thị Tính. Năm 1901, đứa con trai đầu lòng tên Hải ra đời. Năm 1904, Nguyễn Giang được nối tiếp hạ sinh. Rồi cứ thế những người con của ông Vĩnh lần lượt chào đời, nào Loan, Nội, Vân, rồi Dương, Phổ, Kỳ… 

Trong những người con của ông Vĩnh, không thể không kể đến “hổ tử” Nguyễn Nhược Pháp, chúng tôi sẽ đề cập trong một bài viết riêng. Nguyễn Nhược Pháp chính là kết quả tình duyên của ông Vĩnh với người vợ thứ hai xinh đẹp, trẻ trung Phan Thị Lựu.

Ấy là năm 1913, ông Vĩnh qua sự giới thiệu của người bạn Phạm Huy Lợi, đã biết tới cô Lựu, người gốc dân tộc Tày, Lạng Sơn và lấy nhau. Hiềm nỗi, tình duyên của ông Vĩnh với cô Lựu chỉ mặn nồng hương lửa hai năm sau khi ông Vĩnh lấy thêm người vợ thứ ba. 

Vợ ba ông Vĩnh, là một cô đầm lai, mẹ Việt, cha Pháp, cô tên Suzanne Giáp Thị Thục. Tuổi tác hai người cách xa nhau lắm, cô Thục sinh năm 1902, tức là kém cả người con trưởng của ông Vĩnh một tuổi. Ngưỡng mộ ông Vĩnh, tình yêu cứ thế đơm hoa, kết trái bất chấp rào cản thế hệ.

Rõ là ông Vĩnh đào hoa!. Khi hai người cảm mến nhau, ông Vĩnh tuổi 35, còn cô Thục mới trăng rằm 15. Muốn tỏ thêm về mối tình ấy, bạn đọc xem qua truyện “Khẩu súng trong tay người đàn bà” của sách Hà Nội, những câu chuyện kể từ cuối thế kỷ XIX – XX, hẳn sẽ tường minh hơn. 

Riêng với mối tình thứ ba này, được ông Vĩnh xem là mối tình đầu lãng mạn, sâu đậm của mình. Còn cô gái lai Tây kia sau đó về nâng khăn sửa túi cho ông Vĩnh, sẵn sàng khoác lên mình áo dài, quần lĩnh, vấn khăn, nhuộm răng đen cho hợp với văn hóa nước Việt bấy giờ. Hai người sau này có với nhau hai mặt con. 

Ký giả đào vàng

Ông Vĩnh có một sự nghiệp báo chí lẫy lừng khắp trời Nam, từng làm chủ bút nhiều tờ báo Pháp ngữ, Việt ngữ có tiếng; từng làm chủ nhà in mua lại từ chính người Pháp; có “Xưởng in phố Hàng Bông được mở rộng khoảng 3000m2, công nhân tới trăm người” (Trích Hà Nội, những câu chuyện kể từ cuối thế kỷ XIX - XX).

Mà nào chỉ dừng ở lĩnh vực báo chí thôi đâu, như trong Học giả Nguyễn Văn Vĩnh, chuyện đời, chuyện nghề còn cho hay, ông Vĩnh còn mở xưởng sản xuất nước chanh giải khát, gọi là nước chanh T.B. (Trung Bắc); lập đồn điền ở Cổ Bi, khai khẩn rừng ở Kép, Phố Vị làm củi, than; lại mua cả nhà hàng cơm Tây và khách sạn lớn ở phố Hàng Trống (Hotel des Colonies), lập Trung Bắc khách sạn. 

Ấy nhưng, mặt trời mọc rồi có lúc cũng phải về Tây. Gặp thời gian 1929 – 1933, đúng lúc kinh tế cả thế giới bước vào cơn bĩ cực, đường kinh tế của ông Vĩnh cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Tiền vay của Ngân hàng Đông Dương không trả được, thêm sự o ép, gây khó dễ của chính quyền thuộc địa, tài sản cứ thế theo con sóng triều khủng hoảng mà ra khỏi cửa nhà ông Vĩnh. Nhưng nào ông Vĩnh đã chịu bó tay, thua keo này thì bày keo khác. 

Đám tang học giả Nguyễn Văn Vĩnh ngày 8/5/1936

Tháng 3/1936, bước chân nhà ký giả Nguyễn Văn Vĩnh rời nơi bàn giấy nước Nam sang chốn rừng rậm nước Lào, đi cùng là ông bạn Pháp Clémenti. Họ sang Lào để… đào vàng. Lâu nay vẫn hằng quen tay sách, tay bút mà “cày chữ”, lao động trí óc đã là việc thường xuyên vậy mà ông Vĩnh chẳng quản sự vất vả, lao khổ với cái nghề dùng sức, và phải đối mặt với những rủi ro, bệnh tật mà dấn thân. 

Cái cảnh của dân đào vàng xưa cũng như nay, ai cũng cảm được sự nguy hiểm, vất vả thường trực, cứ xem thư của ông gửi cho vợ, hẳn rõ. Trong thư đề ngày 24/4/1936, ông viết khi đang ở Vang Salouang:

“Tôi vừa trở về đây, sau một tuần vất vả trong rừng rậm không có nước uống, không có rau ăn và cũng không có thú rừng, ở bên bờ một con suối bị ô nhiễm với những vũng nước váng đọng lâu ngày. Ở đây trời nóng nực quá mức như một lò nung, hôm qua nóng tới 400C”… “Ở đây chung quanh tôi đủ muỗi ruồi, nhặng ong, sâu bọ đủ màu sắc”…

Ngặt nỗi, nơi đất Lào đầy khắc nghiệt, đoàn phu vàng dưới tay ông Vĩnh và Clémenti, thành quả thu được chẳng là bao. Ít vảy vàng tìm được, không đủ trả tiền công cho phu. 

Cái chết bi tráng

Sang Lào làm nghề tìm thứ kim loại nơi rừng thiêng, nước độc mà ai ai cũng thèm muốn, ông Vĩnh cũng mang theo trong mình bệnh lý; thêm vào đó, bệnh sốt rét rừng cũng đến với ông. Cơn sốt rét ấy đã gieo sầu không chỉ cho thân quyến của ông Vĩnh, mà cả cho ức vạn người mến mộ tiếng tăm của ông. Sự đe dọa của chính quyền bảo hộ không quật ngã được ông, kinh tế khủng hoảng không làm thối chí nản lòng được ông, nhưng bệnh tật đã quật ngã ông, quật ngã hoàn toàn. 

Theo lời miêu tả của Nhất Tâm trong Nguyễn Văn Vĩnh (1882 - 1936), công việc đào vàng vất vả, ăn uống thiếu chất, bệnh tật càng có cơ hội tấn công thể chất ông Vĩnh, mà thuốc men nơi gần thú xa người thì đâu có để mà chữa. Cơ thể ông Vĩnh suy kiệt dần, sức khỏe ngày một yếu, thế rồi…

Ngày 1/5/1936, Clémenti định đưa ông Vĩnh về Hà Nội chữa bệnh. Chiếc thuyền đưa hai người bạn xuôi dòng, đem theo người đầu bếp và tài xế tên Ngọc. Đoàn người định ghé Tchépone để ông Vĩnh nghỉ ngơi và chữa bệnh.

Khi thuyền tới Vang Salouang thì dừng, lúc ấy, ông Vĩnh đã yếu lắm rồi. Khoảng 6 giờ chiều hôm ấy, khi con thuyền vẫn đang xuôi dòng về Tchépone giữa cảnh núi rừng hoang vu, ký giả họ Nguyễn trút hơi thở cuối cùng nơi đất khách quê người tại địa phận làng Ban san khup. Đoạn cuối cuộc đời ông, được Tràng An báo ngày 19/5/1936 thuật lại trong bài viết Cuộc phấn đấu cuối cùng.  

Thi hài ông Vĩnh được đưa về đất Hà thành ngày 6/5/1936. Và đám tang của ông, trở thành một sự kiện lớn của xứ kinh kỳ vào dịp tháng 5 năm ấy. Quan tài ông Vĩnh, được quàn tại Hội quán Hội Tam điểm, số 107 phố Hàng Cỏ, bởi ông vốn là hội viên của hội này.

Giới ký giả Bắc Kỳ, hội viên Hội Tam điểm túc trực suốt ngày 6 đến ngày 8/5; sáng ngày 8, đám tang được cử hành trọng thể. Một đám tang được người trong cuộc là nhà văn Vũ Bằng tâm sự là:

“Còn nhớ ngày đó cái cảm tình của làng văn làng báo ba kỳ đối với Nguyễn Văn Vĩnh thật là xôn xao, sự thương tiếc của quốc dân thật là chan chứa: già có, trẻ có, không quản đường xa trời nắng đều thành tâm đưa Nguyễn Văn Vĩnh về nơi yên nghỉ cuối cùng. Thật là một cái tang lớn giản dị mà trọng thể ít thấy trên đất Đông Dương vậy. Năm tháng sau, người ta vẫn còn nói đến đám tang này”.

Về thế bên kia ở tuổi 54 đấy, nhưng danh của ông Vĩnh không tắt ở thời điểm ấy, mà vẫn vang dậy mãi cho đến nay, như đôi liễn đối của Dương Bá Trạc ghi:

Mạng vậy biết làm sao, tài trí thông minh trời vẫn ghét;

Danh kia còn thọ chán, văn chương sự nghiệp đất chôn vùi. 

Trong lòng những người mến mộ ông Vĩnh, cảm tình dành cho ông hẳn chẳng hề thay đổi qua thời gian. Đến nhà báo Phan Khôi đầy chính kiến là thế, vẫn phục ông Vĩnh ở điểm có chí tự lập, không mộ hư vinh, và trong bài viết “Ông Nguyễn Văn Vĩnh trong con mắt tôi” đăng trên báo Sông Hương số 1, tháng 8/1936, lời nhận xét dành cho ông Vĩnh thật xác đáng:

“Giữa chúng ta, ông Vĩnh đáng gọi là một kẻ sĩ hào kiệt. Sự lập thân xử thế của ông đã đảm bảo cho ông đáng được cái tên ấy một cách vững chãi”… “Trong con mắt tôi, ông Nguyễn Văn Vĩnh là một trang hào kiệt”.

Minh Trí – Đông Sơn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Vợ nghỉ việc chăm chồng sống thực vật sau khi kẻ gây tai nạn bỏ chạy

Vợ nghỉ việc chăm chồng sống thực vật sau khi kẻ gây tai nạn bỏ chạy
(PLVN) - Cuộc sống của gia đình anh Hợi đang bình yên bỗng bị đảo lộn sau vụ tai nạn giao thông mà kẻ gây tai nạn bỏ chạy. Để níu giữ mạng sống cho chồng, người vợ tảo tần đành phải xin công ty tạm nghỉ, vay mượn tiền bạc khắp nơi để chang chải cuộc sống. Bố nằm bất tỉnh trên giường bệnh, mẹ phải vào bệnh viện, 3 đứa con thơ nheo nhóc như ong vỡ tổ.

Tiền lệ mới

Tiền lệ mới
(PLVN) - Ở nước Pháp, tòa án đã tạo tiền lệ pháp lý mới với việc tuyên phạt cựu Tổng thống Nicolas Sarkozy án tù 3 năm. Tiền lệ ở đây không phải là có cựu Tổng thống bị tòa đưa ra xét xử mà ở bản án đã được tuyên. Ông Sarkozy bị tòa tuyên phạt vì tội xảy ra năm 2014, tức là vào thời điểm không còn cầm quyền nữa, đã hối lộ một viên chánh án để biết thông tin về tiến trình một vụ án nhằm vào mình. 

Phú Yên: Dân kêu trời vì doanh nghiệp chế biến hạt điều gây ô nhiễm nghiêm trọng

Phú Yên: Dân kêu trời vì doanh nghiệp chế biến hạt điều gây ô nhiễm nghiêm trọng
(PLVN) - Nhiều năm qua, hàng chục hộ dân ở thôn Mậu Lâm Bắc (xã Hòa Quang Bắc, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên) luôn sống trong không khí đầy bụi bẩn và nguồn nước ô nhiễm vì Công ty TNHH chế biến hạt điều Quang Sơn (gọi tắt là Công ty Quang Sơn) gây ra. Mặc dù người dân đã nhiều lần kiến nghị lên các cấp chính quyền, ngành chức năng nhưng cho đến nay sự việc vẫn chưa được giải quyết. 
Độc đáo thuyền Kagor dành cho người đã khuất của đồng bào Raglai

Độc đáo thuyền Kagor dành cho người đã khuất của đồng bào Raglai

(PLVN) - Đồng bào Raglai ở tỉnh Khánh Hòa quan niệm, người đã khuất sẽ được con thuyền Kagor đưa về cõi trời biển vĩnh hằng, đó là nơi đoàn tụ cuối cùng cũng là nơi xuất phát của tổ tiên. Và, con thuyền này là một công trình nghệ thuật, kiến trúc độc đáo của người Raglai.

Án để ngỏ

Án để ngỏ
(PLVN) - Tổ chức Nhà báo không biên giới đã gửi tới Viện Công tố nhà nước Đức yêu cầu truy tố trước tòa án Đức một số quan chức cao cấp của chính quyền Ả-rập Xê-út, trong đó có cả thái tử Mohammed bin Salman, người được coi là uy quyền nhất hiện tại và sẽ trở thành vua của vương triều trong tương lai ở Ả-rập Xê-út. 

Hà Nội dự kiến giới thiệu 59 người tham gia ứng cử

Hà Nội dự kiến giới thiệu 59 người tham gia ứng cử
(PLVN) - Thông tin đưa ra tại Hội nghị hướng dẫn các cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026 do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức chiều 8/3.

Đừng “hồn nhiên” với di tích

Đừng “hồn nhiên” với di tích
(PLVN) - Câu chuyện “kim cổ giao duyên”, “đông tây y kết hợp… cúng” liên quan chiếc cổng ở đình Tây Đằng, càng cho thấy dù ở bất kỳ công việc gì, lĩnh vực gì, dù là kinh tế hay văn hóa, cũng cần phải biết luật trước khi “động thủ”.
Mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng thí điểm thế nào?

Mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng thí điểm thế nào?

(PLVN) - Đầu tháng 3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về dự thảo các nghị định quy định chi tiết thi hành các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đà Nẵng. Việc thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng tổ chức ra sao đang được dư luận quan tâm.

Vụ án táo tợn phá xe trộm tiền giữa ban ngày

Vụ án táo tợn phá xe trộm tiền giữa ban ngày
(PLVN) - Công an quận Kiến An (Hải Phòng) vừa ra quyết định khởi tố bị can lệnh tạm giam 4 tháng với Phạm Hùng Quân (SN 1970, ngụ phường Vị Xuyên, TP Nam Định, tỉnh Nam Định) để điều tra hành vi trộm cắp tài sản.

Tăng cường kiểm tra, xử lý việc buôn bán lợn bệnh, chết

Tăng cường kiểm tra, xử lý việc buôn bán lợn bệnh, chết
(PLVN) - Theo Bộ NN&PTNT, vừa qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã liên tục phản ánh việc vận chuyển, buôn bán, giết mổ lợn nghi mắc bệnh, lợn bệnh, lợn chết tại một số địa phương như: Hải Dương, Đồng Nai, Hà Nội… Đây là những hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam về thương mại, an toàn thực phẩm, thú y và môi trường.

​Phá vụ án sản xuất phân bón giả: Hiệu quả hợp tác liên ngành

​Phá vụ án sản xuất phân bón giả: Hiệu quả hợp tác liên ngành
(PLVN) - Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố vụ án "Sản xuất, buôn bán hàng giả" là phân bón. Đây là vụ án điểm trong công tác đấu tranh với nạn sản xuất phân bón giả trên cả nước được Tổng cục Quản lý thị trường phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu triệt phá mới đây.
Biến dòng kênh đen trở thành “sông Seine của Sài Gòn”

Biến dòng kênh đen trở thành “sông Seine của Sài Gòn”

(PLVN) - Một thập kỉ trôi qua, người dân TP HCM dường như vẫn còn “ngỡ ngàng” bởi sự thay đổi diện mạo một cách thần kì của con kênh Nhiêu Lộc. Còn có những dự án đang được triển khai trong thời gian sắp tới nhằm đưa dòng kênh đen ngày nào trở thành “sông Seine của Sài Gòn”.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬