Chuyện giữ nghề ở làng nón trăm tuổi

(PLO) - Hơn nửa thế kỷ tồn tại, nón lá làng Chuông cùng lụa làng Vạn Phúc là hai trong số rất ít nơi còn lưu lại nét đẹp văn hóa Việt, góp phần làm nên nét đẹp của người phụ nữ Việt. Nhưng giờ đây, đằng sau chiếc nón truyền thống là câu chuyện giữ nghề của những “nghệ nhân quá tuổi” và làng nghề chuyển mình sang nghề mới để tồn tại. 
Ông Tế cầm trên tay hai chiếc nón vừa hoàn thiện 
Chỉ còn các cụ già làm nón

Làng Chuông trước kia được gọi là Trang Thời Trung thuộc xã Phượng Trung, Thanh Oai, Hà Nội. Làng Chuông hiện tại gồm 8 thôn Tân Tiến, Tân Dân, Tân Duệ, Quang Trung, Mã Triều, Trung Chính, Liên Tân và Sơn Tây, dân số khoảng 15 nghìn dân. Nón làng Chuông vào thời những năm 90 nổi tiếng không chỉ khắp kinh thành Thăng Long mà còn nức tiếng cả nước. 
Tuy nhiên, vì nhiều lý do nên chiếc nón không còn được thịnh hành như trước đây, người trẻ trong làng ít ai muốn giữ lại nghề làm nón truyền thống đã hơn nửa thế kỷ. Chính vì vậy mà du khách không khỏi ngạc nhiên khi đến làng Chuông giờ đây xuất hiện thêm nghề làm lồng chim.
Dọc các trục đường chính trong thôn Tân Dân, Tân Duệ, Tân Tiến giờ đây là các gia đình trẻ làm lồng chim. Những chiếc lồng chim được để từ trong nhà ra cửa. Một đặc điểm dễ dàng nhận thấy khi du khách qua các thôn ở đây là có sự phân hóa rõ rệt về lực lượng lao động. Tại đây, những người làm lồng chim là thanh niên và trẻ nhỏ; các cụ già ngồi một góc để cặm cụi với những chiếc nón lá mong góp sức giữ lại chút nghề, để con cháu mai sau biết về nghề nón lá đã từng tồn tại ở làng.
Ông Nguyễn Văn Kim (79 tuổi, ở thôn Tân Duệ) cho biết, từ hơn hai năm nay, do xuất hiện thêm nghề làm lồng chim nên lao động trẻ, thanh niên chuyển sang nghề làm lồng chim để mưu sinh. Từ ngày chuyển sang nghề làm lồng chim người dân trong làng có mức thu nhập khá ổn, trên 100.000 đồng/ngày, trong khi đó người làm nón lá chỉ thu nhập được trên 50.000 – 70.000 đồng người/ngày. 
Thế nên, tuy nghề làm nón vẫn còn nhưng chủ yếu dựa vào lực lượng người cao tuổi. Bên cạnh đó cũng có lác đác vài ba cơ sở làm nón thủ công phục vụ mục đích du lịch, xuất khẩu của người trẻ về làng lập nghiệp, muốn vươn lên bằng nghề truyền thống. Các cơ sở này chủ yếu tìm mối làm ăn để xuất sang châu Âu, một phần xuất lên trung tâm phố cổ để phục vụ cho nhu cầu du lịch, bán cho bà con Việt kiều.
Anh Lê Văn Đạt - nghệ nhân làm nón hơn 15 năm đã biết tận dụng thời thế vươn lên, vừa giữ nghề cha ông truyền lại đồng thời vẫn phát triển nghề mới, tạo thêm việc làm cho anh em trong gia đình. Nắm bắt được thời thế, chàng trai đã quyết định mở xưởng làm ăn nhỏ thu hút một số lao động thanh niên về làm lồng chim, tìm mối đưa lên phố bán cho dân chơi chim. 
Bên cạnh đó, anh Đạt cũng nhận thêm nghệ nhân làm nón có tay nghề về làm nón lá truyền thống, tìm mối xuất lên phố cổ phục vụ nhu cầu du lịch. Tuy chỉ là một xưởng nhỏ, mỗi ngày xuất ra trên chục cái nón lá, gần trăm chiếc lồng chim nhưng đó cũng là một cách góp phần bảo tồn nghề truyền thống ở đây.
Hương (8 tuổi) và Linh (6 tuổi) là hai trong số ít trẻ
muốn học làm nón truyền thống ở làng 
Ước mơ về một tương lai
Nón lá làng Chuông dù trải qua nhiều biến cố nhưng vẫn nổi tiếng vì bền đẹp. Bao đời nay, người làng Chuông luôn dựa vào nghề nón để sống và cũng chính chiếc nón đã từng đưa làng trải qua nhiều khó khăn, thăng trầm lịch sử. Vì vậy, lồng chim hay bất kỳ sản phẩm gì xét cho cùng cũng chỉ là công cụ để người dân trong làng mưu sinh tạm thời. 
Đến một lúc nào đó, chiếc nón lá sẽ quay lại với người làng Chuông, giúp người dân duy trì, phát triển cuộc sống như trước đây là mong muốn mà ông Phạm Văn Tế cũng như các nghệ nhân cao tuổi trong làng đặt niềm tin, quyết tâm làm nón, truyền nghề cho con cháu mai sau.
Sinh ra ở và lớn lên ở làng nón trăm tuổi nên ông Phạm Trần Vinh đã biết cầm kim khâu nón từ khi lên 7 tuổi. Đến tuổi nhập ngũ, ông Vinh vào chiến trường nhưng ngày ngày vẫn nhớ về cách làm nón. Trở về từ chiến trường, ông Vinh không cam chịu với cảnh nhìn người trẻ trong làng “đứa thì làm lồng chim, đứa thì đi làm công nhân, đứa lên thành phố làm thuê”. Ông Vinh cùng ông Tế bắt tay vào việc lên kế hoạch làm chiếc nón đúng chuẩn, vận động người có tay nghề trong làng tiếp tục theo đuổi nghề truyền thống, truyền nghề cho lũ trẻ mỗi khi rảnh rỗi. 
Dù mắt không còn tinh, đôi tay không còn khéo léo như trước nhưng những người con làng Chuông như ông Tế, ông Vinh ngày ngày vẫn miệt mài ngồi trước cửa cặm cụi làm nón.  Say sưa kể về nghề cổ của làng, ông Vinh cho biết, để tạo nên chiếc nón đẹp, đúng chuẩn, đúng kỹ thuật cần cẩn thận đến từng chi tiết. Người làm phải có con mắt tinh tường để chọn ra những lá đẹp, không bị rách hoặc quá nhàu nát. Trước khi đưa lá vào khuôn cần là phẳng lá bằng cách miết trên lưỡi cày đã hâm nóng với độ nóng phù hợp để lá mềm dẻo hơn, tránh nhàu nát… 
Nghe ông Vinh nói, mới thấu hiểu những giọt mồ hôi đã đổ cho mơ ước giữ nghề. Bên cạnh đó, cánh cửa phần lớn thời gian là đóng im ỉm của không gian trưng bày nón Việt ở trong làng mà thấy buồn… 
Quang Tiến
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Người người, nhà nhà ở Boston chung tay xây dựng thành phố không năng lượng

Người người, nhà nhà ở Boston chung tay xây dựng thành phố không năng lượng
(PLVN) - Năm 2013, thành phố Boston (bang Massachusetts, Mỹ) đã được Hội đồng Hoa Kỳ về Nền kinh tế Tiết kiệm Năng lượng (ACEEE) vinh danh là thành phố tiết kiệm năng lượng nhất trong phạm vi toàn quốc. Kết quả này đến từ các chính sách, giải pháp của chính quyền địa phương, cũng như các sáng kiến thành phố xanh từ chính cộng đồng dân cư, doanh nghiệp trong thành phố. 
Gần 800 VĐV tham dự Giải vô địch trẻ Vovinam toàn quốc 2020

Gần 800 VĐV tham dự Giải vô địch trẻ Vovinam toàn quốc 2020

(PLVN) - Giải vô địch trẻ Vovinam toàn quốc lần thứ 18 năm 2020 bắt đầu khởi tranh tại Nhà thi đấu tỉnh Hậu Giang. Mặc dù các đơn vị gặp nhiều khó khăn do thời tiết và dịch Covid-19, nhưng giải đã thu hút đến gần 800 VĐV đến từ 36 đoàn tranh tài. Đây là số lượng VĐV đông nhất đến nay tại các giải Vovinam.

Học sinh lớp 3 bị đánh tím đùi xin gia đình tha lỗi cho cô giáo

Học sinh lớp 3 bị đánh tím đùi xin gia đình tha lỗi cho cô giáo
(PLVN) - Vì không có đồ dùng học tập và hay quên vở khi đến lớp, một học sinh lớp 3 bị cô giáo chủ nhiệm dùng thước gỗ đánh bầm tím vùng đùi, khiến dư luận bức xúc. Trong khi đó, dù bị đánh nhưng học sinh này vẫn xin gia đình tha lỗi cho cô giáo.

Xưởng tranh lụa của chàng trai khuyết tật

Xưởng tranh lụa của chàng trai khuyết tật
(PLVN) - Là người khuyết tật và tự coi mình là những “mảnh vụn” của xã hội, anh Lê Việt Cường (sống ở làng lụa Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội) cùng 20 “mảnh vụn” cuộc đời khác đã tận dụng những miếng vải vụn để làm tranh lụa và gây dựng lên thương hiệu tranh Vụn.
“Xóa sổ” một xưởng sản xuất phân bón giả

“Xóa sổ” một xưởng sản xuất phân bón giả

(PLVN) - Dưới sự chỉ đạo quyết liệt từ Tổng cục QLTT, Đội QLTT số 1 (Cục QLTT Đồng Nai) phối hợp với Cục Nghiệp vụ QLTT và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) vừa "xóa sổ" thành công xưởng sản xuất phân bón giả trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Lo dân bị "làm khó", đại biểu Quốc hội đề nghị chưa bỏ sổ hộ khẩu trước ngày 31/12/2022

Lo dân bị "làm khó", đại biểu Quốc hội đề nghị chưa bỏ sổ hộ khẩu trước ngày 31/12/2022
(PLVN) - Đa số ý kiến đề nghị cho phép người dân được tiếp tục sử dụng sổ hộ khẩu/sổ tạm trú đã được cấp cho đến hết ngày 31/12/2022 để chứng minh thông tin về nơi cư trú. Sổ hộ khẩu/sổ tạm trú trong trường hợp này không được coi là công cụ quản lý cư trú như hiện nay mà chỉ đơn thuần là giấy tờ xác nhận nơi cư trú công dân.

Trường Cao đẳng Y Dược Phú Thọ: Đón nhận Huân chương Lao động Hạng Nhất, kỷ niệm 30 năm ngày thành lập trường

Trường Cao đẳng Y Dược Phú Thọ: Đón nhận Huân chương Lao động Hạng Nhất, kỷ niệm 30 năm ngày thành lập trường
(PLVN) - Với những thành tích xuất sắc trong công tác giáo dục, đào tạo từ năm học 2014 – 2015, đến năm học 2018 – 2019, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết định trao tặng Huân chương Lao động Hạng Nhất cho Trường Cao đẳng Y Dược Phú Thọ theo Quyết định số 1790/QĐ-CTN (ngày 09 tháng 10 năm 2020).
Everton đang trên con đường trở thành đội bóng huyền thoại như Leicester?

Everton đang trên con đường trở thành đội bóng huyền thoại như Leicester?

(PLVN) - Không phải Liverpool, chẳng phải Chelsea, mà cũng không phải Man City, chính Everton mới là đội bóng đang dẫn đầu bảng xếp hạng Premier League. Lối chơi hợp lý cùng sự bổ sung tân binh chất lượng đã giúp đội bóng thành phố cảng bay cao ở giai đoạn đầu mùa giải. Nếu duy trì được phong độ, họ hoàn toàn có thể mơ về điều thần kỳ như Leicester City đã làm được vào năm 2016. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬