Chuyên gia tội phạm học 'giải mã' thực trạng '2-3 ngày 1 người chết vì bạo lực gia đình'

(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, một cuộc tọa đàm tổ chức mới đây tại Hà Nội đã công bố một số liệu đáng báo động: Cứ 2-3 ngày có 1 người chết vì bạo lực gia đình. Trong cuộc tọa đàm, phân tích thực tế này dưới góc độ tâm lý, ông Đào Trung Hiếu, Chuyên gia tội phạm học, Bộ Công an, đã có những nhận xét sâu sắc.

Nguyên nhân nhỏ nhặt, hậu quả nặng nề

“Theo thống kê của Bộ Công an, một năm ở Việt Nam xảy ra khoảng 1.200 vụ giết người, trong đó 90% là do nguyên nhân xã hội. Số lượng các vụ án mạng xảy ra trong gia đình chiếm từ 18-20%.

Bạo lực gia đình diễn ra ở nhiều khía cạnh: Bạo lực thể chất, tinh thần, kinh tế, tình dục… Nạn nhân chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Bạo lực gia đình đang diễn biến phức tạp và phản ánh vấn đề bất thường của xã hội, phản ánh xu hướng bạo lực trong cách hành xử trong cộng đồng đang gia tăng. Có thể đánh giá thông qua các vụ bạo hành gia đình, một số vụ thảm án vừa diễn ra gần đây đã báo động sự xuống cấp đạo đức xã hội. 

Người ta thường trăn trở “Sao lại có thể như vậy được?” trong vụ án đối tượng Nguyễn Văn Đông (huyện Đan Phượng, Hà Nội) vung dao sát hại gần như cả gia đình người em trai”.

Ông có thể phân tích kỹ hơn về tâm lý của những người có hành vi bạo lực, bạo hành vi phạm pháp luật qua những vụ việc đã xảy ra?

- Bạo lực gia đình thường xuất phát từ những nguyên nhân rất nhỏ nhặt trong đời sống chung như va chạm, xích mích, ghen tuông, tranh chấp thừa kế, đất đai…

Tôi cho rằng khi bị mắc vào xung đột gia đình dẫn đến bạo lực thì phản ứng tâm lý chung của các đối tượng phạm tội trước hết là trong trạng thái nóng giận, hành vi phạm tội đôi khi mang tính nhất thời, manh động, bột phát, chứ ít người dự mưu từ trước để gây hại cho người thân. Nhưng trong quá trình xung đột, do thiếu kỹ năng làm chủ cảm xúc bản thân, thiếu khả năng kiềm chế, bản thân những người trong cuộc có tác động vào làm cho đối tượng bùng phát cơn nóng giận và gây tội ác. Sau đó, thường là các đối tượng ân hận.

Ông Đào Trung Hiếu, Chuyên gia tội phạm học, Bộ Công an

Dưới góc độ nghiên cứu về tội phạm, ông nhận định thế nào về tính chất, phương thức một số vụ việc xảy ra thời gian qua?

- Khi thực hiện hành vi phạm tội, trong sâu thẳm nội tâm đối tượng là sự ích kỷ cao độ, cái tôi cao độ; coi trọng giá trị vật chất, tuyệt đối hóa giá trị cá nhân và coi nhẹ giá trị đạo đức, giá trị truyền thống gia đình Việt Nam. 

Ở một người có văn hóa, giáo dục tốt thì không thể vì nửa mét đất mà chém cả nhà người em. Đây phải là sự ích kỷ cao độ của đối tượng có khí chất nóng nảy, hung hãn.

Có vụ như đối tượng Bùi Xuân Hồng (Thái Nguyên) đã lớn tuổi nhưng vẫn sát hại hai người trong gia đình em gái vì mâu thuẫn nợ nần. Tôi cho rằng những người đã có độ tuổi nhất định nhưng sự tác động tiêu cực trong môi trường sống vẫn có thể làm cho họ thay đổi nhận thức, thay đổi định hướng giá trị. Có thể ban đầu con người coi trọng các giá trị gia đình nhưng dần dần cuộc sống va đập khiến người ta thấy rằng đồng tiền mới có giá trị, người ta đi theo tiếng gọi vật chất. 

Khi con người cảm thấy không được tôn trọng, cái tôi vị kỷ quá lớn thì con người sẵn sàng dùng sức mạnh thể chất, dùng bạo lực để bảo vệ cái tôi của mình bằng cách thực hiện hành vi nguy hiểm.

Cần hòa giải ngay từ khi mâu thuẫn có dấu hiệu “lâm sàng”

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến những vụ việc bạo lực, bạo hành, gây ra những vụ việc đáng tiếc thời gian qua là gì?

- Để đi đến quyết định vung dao vào người thân của mình thì đó là kết quả của suy thoái nhân cách. Sự suy thoái tồn tại lặng lẽ qua ngày, tháng. Sự tác động từ môi trường sống có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách lệch lạc. Từ nhân cách lệch lạc, khi tương tác trong điều kiện, hoàn cảnh cụ thể thì hình thành tội phạm. 

Hành vi tội ác là kết quả của sự suy thoái chứ không phải do tranh chấp đất đai, do ghen tuông tình ái hay do những bực tức trong đời sống. Sự suy thoái văn hóa, suy thoái đạo đức là nguồn cơn của tội ác.  

Vì sao trong một số vụ việc, yếu tố bạo lực luôn được dùng để giải quyết mâu thuẫn, thưa ông? 

- Tôi cảm giác hiện ngay người Việt ngày càng trở nên khó kiềm chế. Khi va chạm giao thông là có thể xảy ra xô xát, khi cãi cọ cũng vậy. Trong những năm vừa qua, bên cạnh thành tựu kinh tế thị trường đem lại cho đời sống xã hội, còn tồn tại những những tiêu cực. 

Theo ông, đâu là vấn đề cốt lõi cần được quan tâm trong thời gian tới để ngăn ngừa, hạn chế các sự việc như vậy, đồng thời nâng cao đạo đức và hoàn thiện nhân cách mỗi người? 

- Chúng ta có những khung pháp lý để điều chỉnh, xây dựng một gia đình văn hóa, chính sách đã có, việc tổ chức thực hiện sao cho nghiêm túc. Tăng cường việc xây dựng văn hóa, tăng cường sự yêu thương đoàn kết gắn bó. Người lớn thì nêu gương, nêu cao gia phong gia đạo, duy trì nền nếp gia đình Việt Nam, xây dựng các tổ chức tự quản dòng họ. Nhiều vùng quê đã tổ chức rất hiệu quả tự quản dòng họ, có tác dụng tốt trong việc điều tiết xung đột mâu thuẫn trong từng gia đình thông qua cơ chế dòng họ. 

Xây dựng các cộng đồng dân cư an toàn. Câu chuyện về hương ước, lệ làng, phục dựng những quy định tiến bộ, phù hợp đời sống mới, rất có tác dụng trong việc xây dựng những cộng đồng dân cư an toàn. Bên cạnh đó, tăng cường tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, với các hình thức phù hợp với từng đối tượng tuyên truyền.  

Kiện toàn các tổ chức hòa giải ở cơ sở là một việc hết sức quan trọng trong việc tháo ngòi nổ các xung đột. Các vụ bạo lực đều có các dấu hiệu “lâm sàng” trước đó, biểu hiện ra ngoài bằng các vụ cãi vã, đánh chửi nhau nho nhỏ. Nếu những người xung quanh, tổ chức hòa giải phát hiện sớm, sẽ kịp thời khuyên can, tư vấn, tìm giải pháp, dàn xếp giúp các thành viên trong gia đình bình tĩnh trở lại, tìm ra các giải pháp hòa giải đúng pháp luật. 

Tiếp theo là công tác giáo dục ở nhà trường, chúng ta phải tăng cường vấn đề dạy người. Một thời gian dài, chúng ta quan tâm nhồi nhét kiến thức, dạy chữ, bỏ bẵng câu chuyện dạy người. Đây là bồi dưỡng kỹ năng sống trên ghế nhà trường, từng cấp học, tăng cường dạy cách ứng xử và kỹ năng xử lý tình huống trong cuộc sống, cách điều tiết, kiểm soát cảm xúc, tìm đến các công cụ để giải quyết câu chuyện của mình. Đây là điều mà các em học sinh rất cần để khi vào cuộc sống, các em cần có sẵn kỹ năng đó. 

Cũng cần tăng cường công tác của các ngành chức năng, đặc biệt là ngành công an, trong việc răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung những đối tượng gây rối, bạo lực. 

Xin cảm ơn ông!

“Nếu trong một xã hội mà đạo đức xã hội được tôn trọng, một nền văn hóa duy trì được giá trị nhân văn thì bản thân nền đạo đức xã hội đó sẽ có khả năng, có sức mạnh điều chỉnh hành vi của các thành viên trong cộng đồng tuân theo chuẩn mực chung của đời sống. Bất cứ ai có hành xử ngược lại với chuẩn mực này đều bị cộng đồng lên án, tẩy chay, buộc thành viên đó tự điều chỉnh hành vi của mình” - ông Đào Trung Hiếu

Hoàng Ngọc (thực hiện)
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chia buồn với thân nhân 22 chiến sĩ Đoàn 337, toàn quân nguyện tiếp tục sát cánh cùng miền Trung

Chia buồn với thân nhân 22 chiến sĩ Đoàn 337, toàn quân nguyện tiếp tục sát cánh cùng miền Trung
(PLVN) - Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng ghi nhận công lao, sự hy sinh to lớn của 22 cán bộ, chiến sĩ quả cảm. Cán bộ, chiến sĩ toàn quân nguyện ra sức học tập, noi gương hy sinh anh dũng của các anh, nêu cao ý chí, quyết tâm, tiếp tục sát cánh, chung sức cùng đồng bào miền Trung và nhân dân cả nước vượt qua giai đoạn đặc biệt khó khăn này...

Trend đồ uống Healthy "gây bão" ngày 20/10

Trend đồ uống Healthy "gây bão" ngày 20/10
(PLVN) - Trong bối cảnh dịch Covid-19 đang có diễn biến phức tạp như hiện nay, trào lưu ăn uống healthy và tập tành giảm cân đang ngày một thu hút sự chú ý của giới trẻ. Những món thức uống kết hợp từ trái cây tươi luôn là sự lựa chọn hiệu quả để tăng cường sức đề kháng, đồng thời giúp thanh lọc cơ thể, làm đẹp da, giữ dáng.

Tổng thống Nga Putin sắp có bài phát biểu thú vị

Tổng thống Nga Putin sắp có bài phát biểu thú vị
(PLVN) - Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ phát biểu tại cuộc họp của Câu lạc bộ Thảo luận Valdai vào ngày 22/10 bằng hình thức trực tuyến, hãng tin TASS dẫn lời Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 19/10 cho biết.
ADB gợi ý đầu tư nước ngoài vào cơ quan xếp hạng tín dụng trong nước tại Việt Nam

ADB gợi ý đầu tư nước ngoài vào cơ quan xếp hạng tín dụng trong nước tại Việt Nam

(PLVN) - Báo cáo  với tựa đề ‘Tiềm năng đầu tư nước ngoài vào cơ quan xếp hạng tín dụng trong nước tại Việt Nam” do Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) vừa công bố đã nhận định thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) của Việt Nam đã gia tăng nhanh chóng, do đó một cơ quan xếp hạng đáng tin cậy và có uy tín là một trong những mảnh ghép còn thiếu trong thị trường TPDN tại Việt Nam…

Cử tri lo ngại "lợi ích nhóm", hành vi trục lợi trong hoạt động y tế, giáo dục

Cử tri lo ngại "lợi ích nhóm", hành vi trục lợi trong hoạt động y tế, giáo dục
(PLVN) - Báo cáo Tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân được trình bày tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV hôm nay (20/10) cho thấy, còn nhiều vấn đề xã hội cần giải quyết để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp và sự ổn định, phát triển của xã hội trong điều kiện "bình thường mới" sau dịch COVID-19.

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI: Cơ bản đạt mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá của vùng

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI: Cơ bản đạt mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá của vùng
(PLVN) -  Sau Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XV, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã cụ thể hoá Nghị quyết của Đại hội bằng các chương trình hành động, đề án, nghị quyết chuyên đề phụ hợp với địa phương. Nhờ đó, nhiệm kỳ qua Cà Mau đã đạt được những kết quả khá toàn diện trong phát triển kinh tế - xã hội.

Bất động sản nghỉ dưỡng Phan Thiết và những cơ hội mới từ hạ tầng giao thông

Bất động sản nghỉ dưỡng Phan Thiết và những cơ hội mới từ hạ tầng giao thông
(PLVN) - Những thay đổi trong thị hiếu du lịch và nhu cầu mới của nhà đầu tư, kết hợp với việc cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết đã khởi công, sân bay quốc tế Phan Thiết, sân bay quốc tế Long Thành đang khởi động trong tháng 10, thị trường bất động sản (BĐS) du lịch Bình Thuận được dự đoán sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Những tấm lòng thơm thảo trong vùng lũ dữ Hà Tĩnh

Những tấm lòng thơm thảo trong vùng lũ dữ Hà Tĩnh

(PLVN) - Dù đang chịu ảnh hưởng của mưa lũ lớn nhưng người dân vẫn gọi nhau quyên góp gạo, tiền nấu bánh chưng cho bà con vùng lũ cầm cự khi đói. Một doanh nghiệp ở TP Hà Tĩnh dành toàn bộ phòng của 2 khách sạn hạng sang cho người dân đến ở miễn phí.

Sẽ lấy ý kiến xã hội trước khi ban hành các bản mẫu SGK môn Tiếng Việt lớp 1

Sẽ lấy ý kiến xã hội trước khi ban hành các bản mẫu SGK môn Tiếng Việt lớp 1
(PLVN) - Trước phản ánh về việc sách giáo khoa môn Tiếng Việt lớp 1 của bộ sách Cánh Diều, Bộ Giáo dục & Đào tạo đã yêu cầu nhà xuất bản và tác giả xây dựng phương án chỉnh sửa, hiệu đính, gửi thẩm định, báo cáo Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo xem xét, phê duyệt nội dung chỉnh sửa trước ngày 15/11/2020.
Những chiếc bánh chưng ấm tình ngày lũ

Những chiếc bánh chưng ấm tình ngày lũ

(PLVN) - Mấy ngày nay, nhiều "bếp dã chiến" ở Nghệ An rực lửa để nấu bánh chưng. Những chiếc bánh này sẽ nhanh chóng được gửi vào hỗ trợ đồng bào đang gồng mình trong lũ dữ.
Tranh cãi chưa có lời giải về bức tượng giống người thật ở chùa Quán Sứ

Tranh cãi chưa có lời giải về bức tượng giống người thật ở chùa Quán Sứ

(PLVN) - Cách đây hơn 8 năm, bước tượng được cho là của Hòa thượng Thích Bình Lương, người đã có công cưu mang, bảo bọc Bác Hồ trong những người lưu lạc bên đất Thái Lan. Tuy nhiên, nhiều người đặt nghi vấn bức tượng không phải sự cụ Thích Bình Lương mà giống vị Thiền sư Phra Mongkhonthepmuni nổi tiếng tại Thái Lan. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬