Bi thảm số phận các bà hoàng cuối thời Lê Sơ

(PLO) -Dân gian có câu “Hồng nhan đa chuyên” hay “Hồng nhan bạc phận”, điều đó ứng vào những mỹ nhân, không kể người đó sống ở chốn thôn quê hay tại hoàng cung, lầu son gác tía. Dưới đây là đôi nét về những bà hoàng bạc mệnh trong giai đoạn triều Lê sơ đang trên đà suy vong, khủng hoảng.
Bi thảm số phận các bà hoàng cuối thời Lê Sơ Các Hậu phi, cung nữ bị bắt giữ trong cơn biến loạn (Tranh minh họa)

Nhà Lê sơ tồn tại trong khoảng 100 năm (1428-1527) với hai giai đoạn khác nhau: Giai đoạn thịnh trị tính từ đời vị vua sáng lập vương triều là Lê Thái Tổ đến năm Giáp Tý (1504) đời Lê Túc Tông. Giai đoạn suy vong tính từ khi Lê Uy Mục chấp chính (1505- 1509) cho đến đời vua cuối cùng là Lê Cung Hoàng (1522-1527).

Kết cục bi thương của hai Hoàng hậu

Theo sử sách, nhà Lê sơ có lệ “bất thành văn” là không lập Hoàng hậu, nên từ lúc khai lập vương triều đến khi mất ngôi về tay họ Mạc, trong hậu cung chỉ có hai mỹ nhân được phong làm Hoàng hậu.

Sách Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn viết: “Triều Lê ta gia pháp rất đúng, giáo dục luân thường rất rõ ràng, kén chọn phi tần, tất lấy trong con em các dòng họ công thần lớn và con nhà tử tế; mà lễ trật phân biệt, tôn ti rạch ròi, không có cái tệ bất chính trong chốn buồng the của đời trước.

Nhưng từ vua Thái Tổ (tức Lê Lợi) không lập vương hậu, lại trải 5 đời vua, quen lấy đó làm phép thường. Các bà Cung Từ, Tuyên Từ, Quang Thục, Huy Gia đều do các vị tự quân lên nối ngôi rồi mới dâng tôn hiệu (hoàng thái hậu), chứ chưa có ngôi vị (hoàng hậu) trong cung từ trước”.

Thời Lê sơ có tất cả 11 vị vua, nhưng có 7 vị không lập hoàng hậu; phải đến khi anh trai của Lê Túc Tông là Lê Tuấn lên ngôi, thành hoàng đế thứ 8 của vương triều (tức Lê Uy Mục) thì lúc đó mới lập Hoàng hậu. Sách Đại Việt sử ký toàn thư cho hay lễ sắc phong hoàng hậu được thực hiện vào đầu năm Bính Dần (1506):

“Mùa xuân, trước đây, viên quản lĩnh họ Trần người làng Nhân Mục vốn là cháu ngoại của triều Trần sinh được 2 người con gái, con trưởng tên là Tùng, con thứ tên là Trúc. Vua nghe nói Tùng có sắc đẹp, chọn vào hậu cung, sinh được hoàng tử nhưng mất sớm. Sau Trúc cũng được vào hầu”.

Lê Uy Mục là người hung bạo, tàn ác, lạm sát người vô tội vạ, nhẫn tâm bức hại ngay chính tổ mẫu (tức bà nội), giết nhiều hoàng thân tôn thất, các đại thần quan lại nên có biệt danh là “Qủy vương”. Tháng 10 năm Kỷ Tị (1509) hoàng thân Lê Oánh được một số đại thần phò giúp đem quân từ Thanh Hóa đánh ra Thăng Long, bắt được Lê Uy Mục ép phải uống thuốc độc mà chết.

Trong cảnh hỗn loạn, Hoàng hậu Trần Thị Tùng lánh đến xã Hồng Mai (tên Nôm là Kẻ Mơ), huyện Thanh Trì (nay thuộc phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai, Hà Nội) ẩn náu ở nhà một người dân nhưng rồi biết khó thể thoát được bèn thắt cổ tự tử khi đó hoàng hậu chưa tròn 20 tuổi. 

Hoàng thân Lê Oánh lên ngôi (sử gọi là Lê Tương Dực) là vị vua thông minh, tài giỏi, có khí phách nhưng có điểm xấu ưa thích phô trương bằng những công trình xa hoa, lại rất háo sắc. Để thỏa mãn sắc dục, Lê Tương Dực ngoài việc tuyển chọn mỹ nữ còn bắt cung nhân triều vua trước vào cung để thông dâm nên có biệt danh là “Trư vương” (vua Lợn).

Trong số những người đẹp, Lê Tương Dực rất sủng ái Nguyễn Thị Đạo, quê ở huyện Văn Giang, phủ Thượng Hồng, xứ Hải Dương (nay là huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên), lập làm Khâm Đức hoàng hậu.

Đêm mồng 6 tháng 4 năm Bính Tý (1516), các đại thần đứng đầu là Trịnh Duy Sản, Trình Chí Sâm, Lê Quảng Độ làm binh biến, đánh vào hoàng cung. Vua Lê Tương Dực bỏ chạy đến trước cửa nhà Thái Học (tức Quốc Tử Giám) thì bị quân nổi loạn đâm chết, đem xác thiêu ở trước quán Bắc Sứ (nay thuộc khu vực phố Quán Sứ, Hà Nội). Khâm Đức hoàng hậu nghe tin dữ liền sai thị nữ trang điểm thật đẹp rồi tự nhảy vào lửa ở điện Mục Thanh mà chết.

Sử chép: “Quan quân đem hai quan tài vua và hậu về táng ở Nguyên Lãng, thuộc xã Mỹ Xá, huyện Ngự Thiên. Về sau truy tôn tên thụy là Khâm Đức Thuận Liệt Đôn Tiết hoàng hậu”, triều đình cho lập điện Quang Hiếu ở xã Mỹ Xá, huyện Ngự Thiên (nay thuộc xã Phú Sơn, huyện Hưng Hà, Thái Bình) làm nơi thờ cúng.

Nước mắt mỹ nhân chốn hậu cung (Tranh minh họa)

Những bà Hoàng trong cơn biến vương triều

Hoàng hậu cao quý còn có số phận bi thương như vậy thì những bậc phi tần, cung nữ khác không có mấy người thoát được cảnh đau thương. Chuyện về một số phi tần ở dưới đây cũng đã cho thấy rõ điều đó.

Bà Trịnh Thị Tuyên, vợ của Kiến vương Lê Tân và là mẹ của vua Lê Tương Dực. Khi Lê Uy Mục ở ngôi bạo phát, bạo tàn, thân quyến hoàng tộc cũng bức hại, bà Trịnh Thị Tuyên cùng các con bị bắt giam, không lâu sau con trai thứ của bà là Lê Oánh thoát khỏi ngục trốn về Thanh Hóa khởi binh, Lê Uy Mục tức giận giết hết các con của bà, lại tra tấn bà rất tàn nhẫn, bắt phải viết thư đòi Lê Oánh bãi binh về quy hàng.

Bà mắng chửi Uy Mục là hôn quân bạo chúa nên bị giết khi vừa tròn 38 tuổi. Về sau, Lê Oánh đau xót đã cho mai táng rất trọng thể, truy tôn mẹ là Trịnh Thị Huy Từ Trang Huệ Kiến hoàng thái hậu và xây lăng, an táng tại làng Mỹ Xá, xã Mỹ Đại, huyện Ngự Thiên, trấn Sơn Nam (nay thuộc thị trấn Hưng Nhân, huyện Hưng Hà, Thái Bình). 

Lê Uy Mục bị giết, những người vợ ông cũng không thoát khỏi được kiếp nạn chung, trong đó có bà phi Lê Thị Thanh, người ở xã Sa Lung, châu Minh Linh (nay là xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Linh, Quảng Trị).

Nhân lúc hỗn loạn, Lê phi thoát ra khỏi cung nhưng vì nghe tiếng về sắc đẹp của bà, Lê Tương Dực sai người đi lùng bắt, ép trở lại hoàng cung để thỏa mãn sắc dục. Không rõ số phận bà phi họ Lê kết cục ra sao, chỉ biết rằng sau khi bà mất, thi hài được đưa về chôn tại quê hương, người dân Sa Lung nhớ ơn đã lập miếu thờ gọi là miếu bà chúa Râm. 

Tháng 4 năm Bính Tý (1516), sau cuộc chính biến cung đình, Lê Tương Dực bị giết, con của hoàng thân Cẩm Giang vương Lê Sùng là Lê Y (gọi Lê Tương Dực là chú ruột) được lập làm Hoàng đế (tức Lê Chiêu Tông). Thân mẫu vua là Trịnh Thị Loan được tôn làm Hoàng Thái hậu.

Bấy giờ, phe cánh của quyền thần Mạc Đăng Dung ngày càng lớn, lấn át cả vua khiến Lê Chiêu Tông sợ hãi chạy khỏi Thăng Long tháng 7 năm Nhâm Ngọ (1522) kêu gọi quân các trấn về đánh quyền thần. Mạc Đăng Dung liền đưa em của vua là Lê Xuân lên ngôi (tức Lê Cung Hoàng).

Đến tháng 8 năm Qúy Mùi (1523) Mạc Đăng Dung lấy danh nghĩa vua mới ban chiếu truất Lê Chiêu Tông xuống tước vương, sau đó cho quân tấn công; ngày 28 tháng 10 năm Ất Dậu (1525) bắt được Lê Chiêu Tông đưa về Thăng Long, giam ở phường Đông Hà.

Đến ngày 18 tháng 12 năm Bính Tuất (1526), Mạc Đăng Dung bí mật sai người giết Lê Chiêu Tông và đến ngày 11 tháng 6 năm Đinh Hợi (1527) thì dẫn quân về kinh, ép Lê Cung Hoàng phải nhường ngôi, phế xuống làm Cung vương đem giam ở cung Tây Nội cùng với Thái hậu, có khi mấy ngày không cho ăn, Thái hậu Trịnh Thị Loan đói quá phải xé áo mà nhai.

Sử chép: “Giáng phong vua làm Cung Vương rồi giam cùng với Hoàng thái hậu ở cung Tây Nội. Vài tháng sau, bắt phải tự tử. Thái hậu khấn trời rằng: “Đăng Dung là kẻ bề tôi, manh tâm cướp ngôi, lại giết mẹ con ta, ngày sau con cháu nó cũng lại bị như thế" rồi cùng với Cung Đế đều bị chết.

Đăng Dung sai đem xác hai người để phơi ngoài quán Bắc Sứ, rồi đưa về chôn ở lăng Hoa Dương, huyện Ngự Thiên theo nghi lễ của thiên tử và hoàng hậu” (Đại Việt sử ký toàn thư).

Bà Phạm Ngọc Quỳnh, vợ Lê Chiêu Tông, lúc biến loạn ở cung đình, đang cùng con trai là Lê Duy Ninh (sau là vua Lê Trang Tông, còn gọi là chúa Chổm) đang ở ấp Mỹ Xá (nay thuộc xã Phú Sơn, huyện Hưng Hà, Thái Bình). Mạc Đăng Dung sai quân về bắt; bà bế con nấp trong bụi cây lớn ven dinh thự. Quân lính thấy bụi cây bị lướt cành gãy lá nghi là có người liền dùng giáo đâm vào, bà cắn răng chịu đau, lấy thân mình che chở cho con.

Lính thấy giáo có máu định phóng hỏa đốt, may thay có con chồn từ bụi cây chạy ra, quân lính liền bỏ đi. Bị thương, mất nhiều máu nhưng bà Ngọc Quỳnh vẫn gắng gượng bế con trốn đi trong đêm, lần hồi về Lam Kinh (Thanh Hóa) ở ẩn rồi suy kiệt mà mất khi hoàng tử lên 14-15 tuổi. Sau này, Lê Duy Ninh lên ngôi đã truy phong mẹ là Hoàng Thái hậu.

Hai người phụ nữ và cũng là những mỹ nhân cuối cùng của thời Lê sơ được sử sách nhắc đến là Qúy phi Nguyễn thị - con gái Thông quốc công Nguyễn Thời Trung và Qúy phi Đào thị - con gái Lỵ quốc công Đào Đại La.

Khi Lê Cung Hoàng bị Mạc Đăng Dung bắt giam, cha của hai bà tìm cách đón con về nhà, tương truyền Đào thị đã tự vẫn để giữ lòng trung với vua, còn Nguyễn thị, theo sách Đại Việt thông sử, khi người nhà đến đón “bà không chịu, nói:

“Cha ta trăm tuổi đã có anh em; ta hầu vua thì sống chết với vua, không có lý do gì mà bỏ về”; đến đón lần nữa bà cũng không về. Thời Trung sai người hầu gái theo bà, cứ bế bà lên võng, bà khóc to, trời đất tối sầm lại, những người trông thấy đều thương cảm. Bà về đến nhà, không chịu ăn uống gì rồi chết”. 

Có thể thấy, cuộc đời và số phận của các bà hoàng cuối thời Lê sơ phần lớn đều có một kết cục buồn. Dù chỉ được nhắc thoáng qua trong sử sách nhưng phẩm cách và đức hạnh của họ vẫn tỏa sáng, được hậu thế ghi nhớ, ca tụng, lưu truyền.../.

Lê Thái Dũng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nhân dân Bạc Liêu kỳ vọng Đại hội XIII của Đảng tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới

Nhân dân Bạc Liêu kỳ vọng Đại hội XIII của Đảng tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới
(PLVN) - Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã cận kề. Đây là sự kiện chính trị có ý nghĩa quan trọng, thu hút sự quan tâm của đông đảo cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân cả nước đang kỳ vọng về những định hướng, quyết sách đúng đắn, tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới.

Hải Dương: Vận động người dân tự giác bàn giao 02 cá thể khỉ cho trung tâm bảo tồn động vật hoang dã

Hải Dương: Vận động người dân tự giác bàn giao 02 cá thể khỉ cho trung tâm bảo tồn động vật hoang dã
(PLVN) - Mới đây,Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Hải Dương đã phối hợp với Hạt kiểm lâm TP Hải Dương, Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội và các cơ quan chức năng tiến hành nhận bàn giao 02 cá thể khỉ do người dân nuôi nhốt để đưa về Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã.

Báo chí đóng góp vào thắng lợi của công tác đối ngoại

Báo chí đóng góp vào thắng lợi của công tác đối ngoại
(PLVN) - Ngày 19/1, Bộ Ngoại giao đã tổ chức gặp gỡ thường niên với báo chí trong nước tại Nhà khách Chính phủ, với sự tham gia của đông đảo lãnh đạo các cơ quan báo chí, phóng viên công tác trong lĩnh vực thông tin đối ngoại cùng nhiều lãnh đạo các bộ, ban, ngành có liên quan.
Hàng không dịp Tết Tân Sửu: Giai đoạn cao điểm sẽ có 150 chuyến bay đêm/ngày

Hàng không dịp Tết Tân Sửu: Giai đoạn cao điểm sẽ có 150 chuyến bay đêm/ngày

(PLVN) - Theo Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Đinh Việt Thắng, do tác động của dịch Covid-19, dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, các hãng hàng không Việt Nam sẽ không khai thác các đường bay quốc tế như thường lệ mà thay vào tập trung khai thác các đường bay nội địa nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân.

Xây dựng ngành Hải quan hiện đại, số hóa trước năm 2025

Xây dựng ngành Hải quan hiện đại, số hóa trước năm 2025
(PLVN) - Chúng tôi đang phấn đấu xây dựng Hải quan Việt Nam hiện đại, thông minh, tiến tới “Hải quan số”, kết nối với mọi quốc gia trước năm 2025, là chia sẻ của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn tại buổi gặp mặt báo chí hôm qua (19/1).

Bộ GTVT yêu cầu xem xét lại quy hoạch sân bay Quảng Trị

Bộ GTVT yêu cầu xem xét lại quy hoạch sân bay Quảng Trị
(PLVN) - Bộ GTVT cho biết đã nhận được Tờ trình số 2946 của Cục Hàng không về việc phê duyệt quy hoạch cảng hàng không Quảng Trị giai đoạn đến 2030 và văn bản tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch.

Bí thư Hà Nội Vương Đình Huệ: Sự phục hồi du lịch là yếu tố quan trọng bậc nhất

Bí thư Hà Nội Vương Đình Huệ: Sự phục hồi du lịch là yếu tố quan trọng bậc nhất
(PLVN) - Sáng qua (19/1), Thường trực Thành ủy Hà Nội làm việc với Sở Du lịch và ngành du lịch về kết quả thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về phát triển du lịch Hà Nội giai đoạn 2016-2020; kết quả ngành du lịch TP năm 2020; định hướng nhiệm vụ, giải pháp năm 2021 và giai đoạn 2021-2025.

Nhận hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội từ 22/2

Nhận hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội từ 22/2
(PLVN) - Ngày 19/1, ông Trần Văn Túy, Trưởng ban Công tác đại biểu thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho biết Hội đồng bầu cử quốc gia vừa thông qua Nghị quyết hướng dẫn về mẫu hồ sơ ứng cử, phiếu bầu cử... sử dụng trong công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026. 

Bộ Công an tiếp tục quyết liệt dẹp nạn “tín dụng đen”

Bộ Công an tiếp tục quyết liệt dẹp nạn “tín dụng đen”
(PLVN) - Mới đây, cử tri tỉnh Lâm Đồng có kiến nghị đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ TT&TT phối hợp kiểm tra, xử lý các dịch vụ cho vay nặng lãi của các DN nước ngoài thuê người Việt Nam đứng tên hoạt động biến tướng "vay qua app" trên các thiết bị điện tử.

Thu hút trí thức trẻ tham gia phát triển vùng đặc biệt khó khăn: Tránh bề nổi, hình thức

Thu hút trí thức trẻ tham gia phát triển vùng đặc biệt khó khăn: Tránh bề nổi, hình thức
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình khi chủ trì Hội nghị tổng kết Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020; Đề án 500 Tri thức trẻ và Đề án bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý nhà nước cho cán bộ, công chức trẻ ở xã giai đoạn 2014 - 2020 (Đề án 567), diễn ra ngày 19/1.

Lĩnh vực phân bón ngành Dầu khí: Vượt thử thách đạt kết quả ấn tượng

Lĩnh vực phân bón ngành Dầu khí: Vượt thử thách đạt kết quả ấn tượng
(PLVN) - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) có hai đơn vị chuyên sản xuất phân bón là Tổng công ty Phân bón và Hoá chất Dầu khí (PVFCCo) với thương hiệu Đạm Phú Mỹ và Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) với thương hiệu Đạm Cà Mau. Năm qua, lĩnh vực sản xuất phân bón của PVN đã nỗ lực vượt khó, đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Thị trường chứng khoán Việt Nam 2021: Nhiều cơ hội bứt phá

Thị trường chứng khoán Việt Nam 2021: Nhiều cơ hội bứt phá

(PLVN) - Mặc dù dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp, khó dự báo hết tác động lên nền kinh tế song Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN) Trần Văn Dũng cho rằng 2021 là năm được kỳ vọng thị trường chứng khoán (TTCK) sẽ có sự bứt phá, nhất là khi Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư mới cùng có hiệu lực thi hành.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬