Bãi cọc hơn 900 tuổi có giá trị thế nào với lịch sử Việt Nam?

(PLVN) - Bãi cọc được ông Nguyễn Tuân Triệu (trú thôn 3, làng Mai Động, xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng) phát hiện hôm 1/10, trong lúc đào đất trồng cau tại cánh đồng Cao Quỳ. 
Bãi cọc hơn 900 tuổi có giá trị thế nào với lịch sử Việt Nam? Bãi cọc được cho là liên quan chiến dịch Bạch Đằng Giang chống quân xâm lược Nguyên Mông của nhà Trần năm 1288

Ông cùng gia đình đã đào hai chiếc cọc chuyển về lưu giữ tại đình làng Mai Động. Hay tin, Bảo tàng Hải Phòng, Phòng Văn hóa Thông tin huyện và UBND xã đã về đình làng lấy mẫu hai cọc gỗ đưa đi giám định, bảo quản hiện vật. Viện Khảo cổ sau đó đã về khai quật hiện trường.

Bằng chứng chiến dịch Bạch Đằng Giang

Nhiều người dân Liên Khê cho hay, dân làng ở đây biết về bãi cọc này từ nhiều năm trước, nhưng không ai nghĩ có từ thời nhà Trần nên quá trình làm ruộng va phải đều nhổ bỏ.

Theo tài liệu lịch sử, Liên Khê xưa thuộc tổng Trúc Động, huyện Thuỷ Đường, phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương. Nơi đây còn lưu truyền huyền tích lịch sử về những trận chiến chống quân xâm lược phương Bắc, trong đó có chiến thắng của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Trúc Động được lấy làm căn cứ để tiến ra cửa sông Bạch Đằng, sông Chanh tiêu diệt và bắt sống thủy binh của đế quốc Nguyên Mông.

Sau thời gian khai quật, ngày 18/12, một phần bãi cọc nhọn bằng gỗ lim phát lộ dưới lớp bùn tại 3 hố khai quật trên cánh đồng Cao Quỳ. Cọc được đóng sâu đến 2,5m, đầu cọc có ngoàm dùng để luồn dây kéo hoặc mộng ở giữa thân. Mỗi cọc có đường kính 10-40cm, chôn cách nhau 5-7m, chủ yếu làm bằng gỗ sến và lim. Một số cọc nằm ngang, còn lại dựng đứng hoặc nghiêng về phía tây, nam. Có 27 cọc đã phát lộ. Đoàn khảo cổ đã đánh số và che đậy các hiện vật.

Đồng thời hai mẫu cọc được giám định bằng phương pháp đồng vị phóng xạ Cacbon 14 cho kết quả niên đại từ năm 1270 đến 1430. Từ đây, các nhà khảo cổ học, nghiên cứu lịch sử nhận định cánh đồng Cao Quỳ chính là di tích bãi cọc liên quan trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng năm 1288 chống quân xâm lược Mông Nguyên. Vị trí bãi cọc là sông Đá Bạc xưa.

Chiều 20/12, đoàn chuyên gia của Viện Khảo cổ học, Hội Sử học và Viện Địa chất Việt Nam cùng đại diện lãnh đạo Hải Phòng thực địa tại bãi cọc cũng có nhận xét các cọc cùng có chất lượng còn lại tốt hơn nhiều so với cọc tại bãi cọc Quảng Yên (Quảng Ninh). Bãi cọc được Trần Quốc Tuấn đóng dưới lòng sông Đá Bạc, tại ngã ba dẫn vào con lạch thông ra sông Giá, để ra cửa sông Bạch Đằng. Qua gần 1000 năm, phù sa bồi đắp, dòng chảy thay đổi, đặc biệt tác động của con người nên lòng sông bị thu hẹp và bãi cọc xưa giờ thành một phần cánh đồng. Tuy nhiên, còn chưa lý giải được cọc đóng xuống thế nào vì kết quả khai quật cho thấy nhiều chân cọc bằng.

Giáo sư sử học Lê Văn Lan cho rằng bãi cọc được phát lộ cho thấy chiến thắng của quân dân nhà Trần năm 1288 là “Chiến dịch Bạch Đằng Giang” chứ không phải là “Trận Bạch Đằng Giang” như nhận thức lâu nay. 

Chiến dịch được chia làm ba giai đoạn. Giai đoạn 1 là chặn đánh nhằm tiêu hao sinh lực địch. Giai đoạn 2 là ngăn không cho giặc đi vào đường tắt từ ngã ba sông Đá Bạc, rẽ vào con lạch dẫn ra sông Giá, thông với cửa sông Bạch Đằng. Giai đoạn 3 là trận quyết chiến giành chiến thắng trên sông Bạch Đằng.

Bãi cọc Cao Quỳ nằm trong giai đoạn 2 của chiến dịch Bạch Đằng Giang năm 1288. Để chặn giặc đi vào sông Giá, giữ bí mật trận địa cọc đã được bố phòng trên sông Bạch Đằng, Trần Hưng Đạo đã cho lập bãi cọc Cao Quỳ.  “Để có cái nhìn tổng quan và khách quan hơn về chiến dịch Bạch Đằng Giang, chúng ta phải nghiên cứu giai đoạn 1 và 2”, ông Lan nói.

Cùng quan điểm với GS Lan về tầm quan trọng của bãi cọc Cao Quỳ, GS Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng, việc phát hiện bãi cọc mở ra hướng nghiên cứu mới về chiến dịch Bạch Đằng Giang; khiến các nhà nghiên cứu chưa thể đưa ra kết luận trận chiến trên đất Quảng Yên (Quảng Ninh) hay trên đất Thủy Nguyên (Hải Phòng) mới là quan trọng.

Một cọc bằng gỗ lim được phát hiện ở tư thế nghiêng 

Ý nghĩa quốc tế to lớn

Sáng 21/12, tại Hội nghị báo cáo kết quả khai quật bãi cọc Cao Quỳ,  GS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định bãi cọc Cao Quỳ và vùng Thủy Nguyên là vùng trung tâm chuẩn bị chiến trường và trung tâm của các trận giao chiến trong chiến dịch Bạch Đằng. Ông Ngọc đề xuất địa phương và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) sớm xây dựng hồ sơ đề xuất Thủ tướng công nhận bãi cọc Cao Quỳ là di tích quốc gia đặc biệt.  

Ông Trần Đình Thành, Cục phó Cục Di sản văn hóa, Bộ VH,TT&DL cho rằng sử sách đã có nhiều công trình nghiên cứu về chiến thắng Bạch Đằng của nhà Trần, nhưng còn ít dấu ấn vật chất được phát hiện qua khảo cổ học. Vì vậy, bãi cọc mở ra hướng nghiên cứu mới một cách tổng thể về chiến thắng này.  

Ủng hộ đề xuất của các nhà nghiên cứu, ông Thành đề nghị Hải Phòng sớm đưa khu vực bãi cọc Cao Quỳ vào danh mục kiểm kê, để xếp hạng di tích cấp thành phố và đề xuất xếp hạng di tích quốc gia. 

“Sau khi có kết quả nghiên cứu tổng thể về di tích chiến thắng Bạch Đằng, Việt Nam có thể đề xuất UNESCO công nhận đây là di sản thế giới”, ông Thành nói và đề nghị Hải Phòng sớm chuyển đổi khu vực đã được khai quật thành đất di sản để có biện pháp bảo tồn. 

GS Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam ủng hộ đề xuất di tích chiến thắng Bạch Đằng là di sản thế giới, bởi “chiến thắng của quân dân nhà Trần trên sông Bạch Đằng năm 1288 có ý nghĩa quốc tế to lớn, buộc nhà Nguyên phải huỷ bỏ kế hoạch xâm lược Nhật Bản và các nước Đông Nam Á, mở ra giai đoạn suy yếu và tan rã của đế chế này”. 

Việc khai quật bãi cọc Cao Quỳ sẽ mở ra hướng nghiên cứu mới, thay đổi nhận thức của các nhà khoa học rằng chiến thắng Bạch Đằng không chỉ là một trận đánh mà là chiến dịch quy mô lớn mà quân và dân nhà Trần phải huy động nhiều lực lượng tham gia, chịu nhiều hy sinh. 

Các cọc bằng gỗ lim, sến... xuất lộ ở độ sâu 75- 110cm 

Ông Giang đề xuất Hải Phòng tiếp tục mở rộng phạm vi khai quật quanh bãi cọc để tìm kiếm những di vật liên quan đến những trận chiến năm xưa. “Những bãi cọc gỗ được đóng xuống không phải để đâm thủng thuyền mà dồn thuyền quân Nguyên vào trận địa thuận lợi để quân nhà Trần khai hỏa. Vì vậy, tôi dự đoán phía trước bãi cọc sẽ có nhiều thuyền đắm. Nên dùng biện pháp kỹ thuật để xác định phạm vi phân bố các bãi cọc và quy mô tổng thể của di tích Bạch Đằng”, ông Giang nói. 

Ông hy vọng thời gian tới, các nhà khoa học liên ngành khảo cổ học, lịch sử, địa chất sẽ cùng phối hợp để “lập lại bản đồ chiến trường Bạch Đằng năm xưa”.

Đáp lại ý kiến trên, ông Lê Văn Thành, Bí thư Hải Phòng cho biết đã chỉ đạo Sở VH,TT&DL khẩn trương hoàn thiện thủ tục công nhận bãi cọc Cao Quỳ là di tích cấp TP; đề nghị Thủ tướng công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Đồng thời, TP sẽ mời các nhà nghiên cứu tiếp tục khảo sát các bãi cọc khác quanh xã Liên Khê, dọc theo sông Đá Bạc.

Minh Thành (tổng hợp)
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng vào các “điểm nóng” kiểm tra công tác phòng chống dịch

Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng vào các “điểm nóng” kiểm tra công tác phòng chống dịch
(PLVN) - Ngày 3/8, Chủ tịch UBND thành phố Huỳnh Đức Thơ đã đi kiểm tra tình hình thực hiện các biện pháp phòng chống dịch tại một số điểm "nóng" như khu phong tỏa thôn Lệ Sơn Nam xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, Khu cách ly tại  trường tiểu học số I Hòa Nhơn, Khu Ký túc xá phía Tây, Bệnh viện dã chiến Hòa Vang và Bệnh viện Đà Nẵng.

“Cú hích” cho giảm nghèo bền vững ở Phú Yên

“Cú hích” cho giảm nghèo bền vững ở Phú Yên
(PLVN) - Trong những năm qua, tỉnh Phú Yên đã thực hiện nhiều giải pháp cho các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, chính sách tín dụng ưu đãi về cho vay hộ nghèo, cận nghèo, giải quyết việc làm, nhà ở xã hội… Đây đã và đang là “cú hích” quan trọng cho việc giảm nghèo bền vững của địa phương. 

Viết tiếp vụ sai phạm tại nhà máy xe điện triệu đô: UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo gì?

Viết tiếp vụ sai phạm tại nhà máy xe điện triệu đô: UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo gì?
(PLVN) - Mặc dù trụ sở làm việc và hai nhà máy lắp ráp xe điện triệu đô của Công ty TNHH MTV Xe điện DK Việt Nhật (Cty Việt Nhật) đã được các cơ quan chức năng địa phương khẳng định là “không phù hợp quy hoạch, trái quy định của pháp luật”. Thế nhưng, thay vì xử lý triệt để thì UBND tỉnh Lạng Sơn bị cho là lại có động thái “bật đèn xanh” cho DN được hợp pháp hóa.
Phòng, chống Covid-19: Phát huy tinh thần “tương thân tương ái”

Phòng, chống Covid-19: Phát huy tinh thần “tương thân tương ái”

(PLVN) - Phát biểu tại phiên họp trực tuyến của Chính phủ với các các tỉnh, thành phố trên toàn quốc về phòng chống dịch Covid-19 diễn ra ngày 2/8, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam Trần Thanh Mẫn khẳng định, có được những thành công như hiện nay phải kể đến sự đồng thuận của nhân dân trong công tác phòng, chống dịch. 

Mua máy lọc không khí hàng bãi tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe

Mua máy lọc không khí hàng bãi tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe
(PLVN) - Trước tình hình dịch bệnh và chỉ số ô nhiễm không khí ngày một tăng cao gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người. Máy lọc không khí được xem là “cứu cánh” được nhiều người lựa chọn để cải thiện bầu không khí trong khu vực sống, sinh hoạt và làm việc.

Nỗi lo từ việc tái chế khẩu trang

Nỗi lo từ việc tái chế khẩu trang
(PLVN) - Trong lúc cả nước gồng mình chống dịch Covid-19 thì những gian thương lại lợi dụng bệnh dịch để tuồn bán ra thị trường khẩu trang, dụng cụ bảo hộ y tế đã qua sử dụng. Đây là hành vi phải được xử lý nghiêm, bởi khẩu trang đã qua sử dụng tiềm ẩn nhiều mầm bệnh.

“Công tác” thời Covid

“Công tác” thời Covid
(PLVN) - Chiều 2/8, phát biểu tại buổi họp trực tuyến Chính phủ với các tỉnh thành về phòng chống Covid-19, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho biết từ ngày 24/7 các đội phản ứng nhanh thuộc bộ phận thường trực đặc biệt chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế đã có mặt tại Đà Nẵng. 

Xây dựng Quân chủng Phòng không - Không quân “tinh, gọn, mạnh”

Xây dựng Quân chủng Phòng không - Không quân “tinh, gọn, mạnh”
(PLVN) - Ngày 3/8, phát biểu tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân chủng Phòng không - Không quân (PK-KQ) lần thứ X, nhiệm kỳ 2020-2025, Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng yêu cầu Đảng bộ Quân chủng cần tập trung lãnh đạo xây dựng quân chủng vững mạnh toàn diện, lấy xây dựng vững mạnh về chính trị làm cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu của toàn quân chủng;

Hơn 80 nghìn lao động tự do tại Hà Nội hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng

 Hơn 80 nghìn lao động tự do tại Hà Nội hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng
(PLVN) - Theo thông tin từ Sở LĐ-TB&XH, thực hiện Nghị quyết 42/NQ-CP của Chính phủ và Quyết định 15/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, thành phố Hà Nội đã phê duyệt hỗ trợ đợt 2 cho các đối tượng 85.981 triệu đồng. Trong đó, có 81.579 người được phê duyệt hỗ trợ 82.556 triệu đồng; 3.425 hộ được phê duyệt hỗ trợ 3.425 triệu đồng và 38 doanh nghiệp (DN) có người lao động được hỗ trợ.
Đường dây 500 kV mạch 3: Dịch Covid “uy hiếp” tiến độ thi công

Đường dây 500 kV mạch 3: Dịch Covid “uy hiếp” tiến độ thi công

(PLVN) - Ban quản lý dự án các công trình điện miền Trung cho hay, hiện việc bồi thường giải phóng mặt bằng đến thi công các hạng mục móng cọc, kéo dây thuộc Dự án đường dây 500 kV mạch 3 đang bị chậm tiến độ khoảng 6 tháng. Nhưng với diễn biến mới của dịch bệnh, công trình này được dự báo sẽ tiếp tục đình trệ thêm… 6 tháng nữa. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬