Một thuở vàng son làng nghề ươm tơ Cổ Chất

(PLVN) - Thời hoàng kim của làng nghề ươm tơ Cổ Chất (xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định) đã qua đi nhưng vẻ đẹp của tơ Cổ Chất vẫn nức danh khắp trong và ngoài nước bởi sự thanh mảnh, sắc màu tươi sáng mà không loại tơ nào có được.
Một thuở vàng son làng nghề ươm tơ Cổ Chất Ươm tơ Cổ Chất

Dấu ấn thời hoàng kim 

Lịch sử làng Cổ Chất ghi lại, từ thời Hậu Lê, vào đời vua Lê Tương Dực, có các cụ Phạm Tài Dũng, Đoàn Sùng Hưng, Nguyễn Chân Phúc, Nguyễn Tri Vinh đến gò Ma Sá bên dòng sông Đại Hà trú ngụ để làm nghề chài lưới.

Sau khi được một vị quan tên Phương Đình Công giúp đỡ, các cụ cùng gia đình con cháu nhập cư, giao đất rồi tạo dựng thành trang Cổ Hiền thuộc tổng Phương Để. Và cũng từ đó, các cụ còn phát triển thêm nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, kéo kén. Như vậy, nghề ươm tơ ở làng Cổ Chất đã có từ lâu đời.

 Người dân làng Cổ Chất với công việc phơi tơ hàng ngày

Thời thuộc Pháp, tơ Cổ Chất đã nức danh khắp nơi. Các cụ cao niên trong làng Cổ Chất kể lại, vào khoảng đầu năm 1936, giới tư bản Pháp đã cho đầu tư xây dựng một nhà máy ươm tơ ở thôn Hòa Lạc vì thấy được tiềm năng phát triển vùng dâu tằm dọc bờ sông Ninh Cơ hiền hòa. Từ đây, nghề làm tơ ở Cổ Chất bắt đầu phát triển mạnh.

Tơ Cổ Chất được coi là tơ lụa quý  

Thương nhân khắp các miền đổ về Cổ Chất để thu mua sản phẩm quý này. Thời kì trước năm 1945, tơ được đem bán ở khu cảng sầm uất của Nam Định là bến Đò Chè và được cấp cho hầu hết các làng dệt lụa trong nước như làng lụa Vạn Phúc (Hà Đông). Không chỉ vậy, những lái buôn người Thái Lan, Campuchia cũng tìm về Cổ Chất để thu mua loại tơ quý. Từ đó, làng nghề tồn tại và phát triển như một phần không thể tách rời khỏi lịch sử truyền thống của làng quê Bắc Bộ.

 Nghề ươm tơ ở Cổ Chất tuy đã có máy móc hỗ trợ nhưng vẫn giữ lối sản xuất thủ công truyền thống 

Ông Vũ Phi Bằng, Phó Chủ tịch UBND xã Phương Định cho hay, trước đây toàn vùng lúc nào cũng xanh ngút ngàn vì cánh đồng dâu rộng tới 70 hecta. Người người trồng dâu, nhà nhà nuôi tằm, ươm tơ.

Nghề truyền thống này đã tạo công ăn việc làm cho không chỉ xã Phương Định mà còn tất cả các khu vực xung quanh. Khoảng đầu những năm 1990, số lượng nhân công ước tính làm nghề ươm tơ lên đến 1200-1500 lao động và số lượng bếp ươm tơ lên tới 700-800 bếp. Người dân làng Cổ Chất khéo léo có thể ươm được những sợi tơ các loại, có những sợi nhỏ như sợi chỉ mảnh nhưng vẫn đảm bảo đồng nhất về kích cỡ, bền dai…

 Tơ Cổ Chất tươi sắc được phơi tự nhiên trên những con sào

Tơ thành phẩm thường chia làm 3 loại: tơ tốt nhất là sợi mốt, tiếp đến là sợi mành và cuối cùng là sợi đũi. Làng nghề ươm tơ Cổ Chất được người dân khắp vùng biết đến bởi sợi tơ thanh mảnh, màu sắc tươi sáng, bền đẹp và đưa Nam Định vào câu ca nổi tiếng: “Nam Định có bến Đò Chè. Có tàu Ngô Khách, có nghề ươm tơ”.

Thời hoàng kim ấy, Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn ở tỉnh Nam Định mỗi năm dành hơn 120 tỷ, quỹ tín dụng địa phương dành tới gần 100 tỷ đồng để cho các hộ kinh doanh vay lấy vốn sản xuất. Ước tính, mỗi tháng, hơn 200 tỷ đồng tiền cho vay được “rót” về các hộ kinh doanh. 

"Níu giữ" nghề truyền thống

Thời gian đi qua, chiến tranh tàn phá nương dâu, lò ươm sụp đổ. Thiên tai làm hư hại đất trồng dâu bên sông Ninh Cơ. Diện tích đất trồng dâu thu hẹp lại còn vài hecta. Khoảng 5 năm trở về đây, làng nghề Cổ Chất đứng trước nguy cơ bị mai một. Hiện tại, trong thôn chỉ còn khoảng 20 hộ vẫn cố gắng duy trì nghề nhưng lao động chủ yếu là người già, số lượng bếp ươm chỉ còn khoảng 30 chiếc. 

Làng nghề Cổ Chất đang đứng trước nguy cơ thất truyền do nguồn cung cấp kén chính cho làng ươm tơ không còn. Để có kén ươm tơ, hiện nay, các hộ kinh doanh trong làng phải mua từ các tỉnh khác như Thái Bình, Lâm Đồng, Lào Cai, Yên Bái...

 Ông Vũ Phi Bằng, Phó Chủ tịch UBND xã Phương Định mong muốn các hộ kinh doanh được hỗ trợ vốn

Ông Vũ Phi Bằng chia sẻ, con tằm rất mẫn cảm với thời tiết do đó việc chăm sóc và nuôi dưỡng vô cùng khó khăn. Hiện tại, 1 kg tơ tằm người dân có thể bán với giá 1,5 triệu đồng tuy nhiên, các loại chi phí như nhân công, điện, vận chuyển... đều tăng do đó khoản lãi không cao.

Kèm với đó, quá trình vận chuyển kén bị dập nát cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng tơ khiến người dân càng khó giữ nghề. Trước kia, người trong làng hoàn toàn ươm tơ bằng tay, phải mất gần 2 tiếng mới được một guồng tơ nhưng nay có máy móc hỗ trợ, một guồng tơ chỉ mất 1 tiếng ươm, do đó, nguồn nhân lực cần thiết cũng không cần dồi dào như trước. 

Nuôi tằm, ươm tơ tại Cổ Chất

Những năm gần đây, nhiều đoàn công tác trong và ngoài nước đã về Cổ Chất nghiên cứu hướng đi cho làng nghề và giải pháp phát triển nghề nuôi tằm, ươm tơ ở thị trường ngày nay. Tuy nhiên, để "cứu vãn" được làng nghề truyền thống này cần sự chung tay, góp sức của cả cộng đồng.

Chị Nguyễn Thanh Loan, một hộ kinh doanh tại làng Cổ Chất cho biết: "Khó khăn nhất đối với những người cố gắng gìn giữ làng nghề như chúng tôi là tìm đầu ra bởi không có đơn vị thu mua ổn định. Gia đình tôi phải tự tìm đường đi nước bước xuất khẩu sản phẩm sang Thái Lan, Lào. Trong khi đó, xuất khẩu tơ ra ngoài thị trường, tơ Cổ Chất chưa có một thương hiệu riêng được bảo hộ".

 

Bí thư chi bộ thôn Cổ Chất - ông Phạm Xuân Hướng cho hay, theo ước tính của người dân làng nghề, để có thể duy trì được hoạt động của một hộ kinh doanh cần khoản vốn từ 3-4 tỷ/năm. Vậy nhưng, hiện nay Nhà nước hỗ trợ vay vốn chỉ được 400 triệu đồng/năm đối với 1 hộ kinh doanh, do đó, nguồn vốn cũng là một bài toán nan giải mà những người "níu giữ" nghề truyền thống phải đối mặt. 

Dưới nắng xuân, tơ Cổ Chất vẫn tươi sắc, bóng mịn. Làng nghề tấp nập lái buôn trong và người nước xưa kia chỉ còn là hoài niệm. Nhưng sức sống của làng nghề chưa tắt khi vẫn còn đó những con người tâm huyết và dành cả cuộc đời bên bãi dâu, lứa tằm, sợi tơ, khung dệt.

Phương Thanh
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Nộp phạt, đóng lệ phí trước bạ trực tuyến chưa bao giờ nhanh và dễ dàng đến thế!

Nộp phạt, đóng lệ phí trước bạ trực tuyến chưa bao giờ nhanh và dễ dàng đến thế!

(PLVN) - Từ giữa tháng 3 vừa qua, người dân có thể ngồi nhà hay bất cứ đâu để nộp phạt vi phạm giao thông, đăng ký xe, đóng lệ phí trước bạ qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Dịch vụ này không những phù hợp trong bối cảnh cả nước đang căng sức chống dịch bệnh Covid-19 mà còn góp phần giảm thiểu tiêu cực, tham nhũng.

Đọc thêm

Bộ Công Thương vẫn đề xuất tiếp tục xuất khẩu gạo

Bộ Công Thương vẫn đề xuất tiếp tục xuất khẩu gạo
(PLVN) - Sau một lần báo cáo đề xuất tiếp tục xuất khẩu (XK) gạo vào ngày 28/3, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Công Thương và các Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cùng Bộ Tài chính xem xét lại kỹ lưỡng đề xuất này. Trong báo cáo vừa gửi đi hôm 6/4/2020,  Bộ Công Thương vẫn giữ nguyên đề xuất như ngày 28/3/2020. 
Loading...
Tình người sẻ chia để cùng nhau vượt qua đại dịch

Tình người sẻ chia để cùng nhau vượt qua đại dịch

(PLVN) - Hàng trăm xuất quà từ chính quyền, các tổ chức cá nhân, đã tổ chức các điểm tặng thực phẩm hàng ngày "Ai cần cứ đến lấy" dành cho những người có hoàn cảnh khó khăn và những hộ kinh doanh bị ảnh hưởng bởi "đại dịch" COVID-19. 

Chém trọng thương người khác vì không đòi được tiền

Chém trọng thương người khác vì không đòi được tiền
(PLVN) - Sáng nay 6/4, Công an Thị xã Gò Công (Tiền Giang) đã tạm giữ hình sự đối với các đối tượng Trương Hoàng Duy (sinh năm 1992) và Nguyễn Văn Tú (sinh năm 1979) cùng ngụ tại Thị xã Gò Công để điều tra làm rõ hành vi cố ý gây thương tích. 

24 bác sỹ của Indonesia qua đời vì dịch bệnh Covid-19

24 bác sỹ của Indonesia qua đời vì dịch bệnh Covid-19
(PLVN) - Indonesia ngày 6/4 thông báo mức tăng hàng ngày số ca nhiễm bệnh Covid-19 lớn nhất kể từ khi dịch bệnh bùng phát cho đến nay. Cùng ngày, hiệp hội y tế của nước này cho biết đã có 24 bác sĩ qua đời sau khi nhiễm virus.
Dấu hiệu tùy tiện ở một số địa phương: Luật nào cho phép phạt người ra đường, thu tiền cách ly?

Dấu hiệu tùy tiện ở một số địa phương: Luật nào cho phép phạt người ra đường, thu tiền cách ly?

Tại một số địa phương gần đây, ngoài lấy lý do phòng chống dịch để “ngăn sông, cấm chợ”, “sáng tạo” nhiều biện pháp vô căn cứ như PLVN đã đề cập trong số báo trước, thì còn có tình trạng áp dụng sai luật, áp dụng tùy tiện, thể hiện ở việc phạt người ra đường sau 22h, phạt người khi ra đường không có lý do chính đáng, hay thu tiền với người  thực hiện cách ly tập trung.

Không thể xóa bỏ được hoàn toàn bệnh Covid-19 trong năm nay?

Không thể xóa bỏ được hoàn toàn bệnh Covid-19 trong năm nay?
(PLVN) - Tổng y sĩ Mỹ vừa cảnh báo người Mỹ nên chuẩn bị cho mức độ bi kịch gợi nhớ đến các cuộc tấn công ngày 11/9 và trận Trân Châu Cảng, trong khi lãnh đạo cơ quan về bệnh truyền nhiễm của nước này cảnh báo rằng virus corona chủng mới có thể không bao giờ bị loại bỏ hoàn toàn khỏi thế giới.

Australia sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam nhằm giảm thiểu tác động do dịch Covid-19

Australia sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam nhằm giảm thiểu tác động do dịch Covid-19
(PLVN) - Thứ trưởng Nguyễn Quốc Dũng cảm ơn Chính phủ Australia sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam nhằm giảm thiểu tác động về kinh tế và xã hội do dịch Covid-19 gây ra, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng Australia tiếp tục quan tâm, hỗ trợ cho công dân và du học sinh Việt Nam tại Australia trong giai đoạn khó khăn này.
Quảng Nam thu phí sinh hoạt khi cách ly tập trung người về từ TP HCM và Hà Nội

Quảng Nam thu phí sinh hoạt khi cách ly tập trung người về từ TP HCM và Hà Nội

(PLVN) - Từ ngày 1/4 đến ngày 15/4, những người từ Hà Nội và TP Hồ Chí Minh về Quảng Nam phải chấp hành việc cách ly tập trung 14 ngày có thu phí tiền ăn, xét nghiệm… Những khu cách ly có kinh phí xã hội hóa sẽ được miễn giảm một phần. Riêng tiền ở, điện nước sẽ được miễn phí với tất cả các khu cách ly tập trung trên địa bàn tỉnh. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬