Độc đáo những ngôi nhà trình tường cổ xưa của người Dao

(PLVN) - Dường như đồng bào Dao tiền ở xã Thành Công, huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) đã có một bí quyết trong kỹ thuật làm nhà khi dựng lên những ngôi nhà trình tường cổ chỉ bằng đất sét nhưng vẫn cao ráo, thoáng mát và vững vàng, trường tồn hàng nửa thế kỷ mà vẫn chưa có dấu hiệu xuống cấp…
Độc đáo những ngôi nhà trình tường cổ xưa của người Dao Những dãy nhà trình tường tồn tại qua 2 thế kỷ ở xóm Bản Chang, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình (Cao Bằng)

Kỳ thú những dãy nhà xây bằng đất nện 

Nhà trình tường của người Dao tiền ở xóm Bản Chang, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) là ngôi nhà được làm hoàn toàn bằng đất nện dày mà không có bất cứ cột hay cọc nào làm trụ. 

Xóm Bản Chang có gần 50 hộ dân, 100% đều là dân tộc Dao tiền, sinh sống chủ yếu ở men sườn đồi núi cao với nghề trồng trúc sào, dong riềng, ngô, chăn nuôi gia cầm và gia súc nhỏ lẻ. Hầu hết, bà con nơi đây vẫn giữ gìn, bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc nhà trình từ xa xưa truyền lại.

 Những phụ nữ Bản Chang trong trang phục truyền thống, phong tục của người Dao tiền bên những ngôi nhà trình tường

Theo ông Bàn Hữu Ngọc, Trưởng xóm Bản Chang, xã Thành Công cho biết: “Ở đây do khí hậu mát mẻ, mùa đông nhiệt độ thấp hơn các nơi khác rất nhiều, vậy nên các cụ ngày xưa đã nghĩ đến việc làm một ngôi nhà vừa là nhà ở vừa như hang để chống được sương mù, cái lạnh cắt da của mùa đông trên núi, vào mùa hè mát mẻ, lại có thể chống được kẻ gian, thú dữ. Vì lẽ đó, ngôi nhà trình tường đã xuất hiện và tồn tại cho đến bây giờ. 

Để làm được một ngôi nhà trình tường vững chắc, thì phải tỉ mẩn từ khâu làm móng nhà. Thông thường, móng nhà được đào sâu khoảng 1 mét rồi kè bằng đá kết hợp với chất kết dính là đất trộn nhuyễn lên cao hơn mặt sân khoảng 40 - 60 cm. Còn vật liệu chính để làm tường nhà là đất sét, đất cao lanh hay đất thịt dưới chân núi đá vôi, có nhiều ở huyện Nguyên Bình. 

Những ngôi nhà trình tường lợp ngói nam cổ kính cũng là một địa chỉ tham quan hút khách du lịch   

Làm móng xong đến công đoạn đắp đất thành tường, trước tiên phải làm chiếc khuôn bằng gỗ rồi cào đất núi đã chọn vào thúng, sàng đổ vào khuôn gỗ ván, cầm chày gỗ thay nhau giã đến khi đất kết dính với nhau, tháo khuôn ra không rơi mới được.

Khi xong tầng lượt thứ nhất, lại tiếp tục tháo khuôn gỗ đặt tiếp lượt tầng thứ hai, mỗi lượt tầng ván khuôn cao 50 - 70 cm. Đất giã và nện càng nhuyễn và chặt thì sau này tường sẽ không bị nứt và giữ được lâu bền. Tường đất của ngôi nhà thường cao 5 - 6 lượt tầng ván khuôn, thậm chí có gia đình làm cao 7 - 8 tầng khuôn. Trình xong tường xung quanh, lấy gỗ làm khung nhà bên trong tường. Bên trong nhà sẽ là hệ thống cột gỗ để phân chia các phòng.

Bên ngoài tường mài nhẵn, giã đất mịn, trơn và quét lớp vôi tạo nên màu trắng trang nhã cho ngôi nhà. Mái nhà được lợp ngói âm dương. Cạnh nhà là tường rào đá cao nửa người, chủ yếu để phân tách đất nhà với vùng đất đồi nương phía bên ngoài. Nhà trình tường được xây bao bọc kín đáo không giống nhà sàn hay nhà dựng bằng gỗ, vào mùa hè ở bên trong rất mát mẻ vì có hệ thống thông gió, cách nhiệt còn mùa đông lại rất ấm áp”.

 Móng nhà kè bằng đá kết hợp với chất kết dính là đất trộn nhuyễn, cao hơn mặt sân khoảng 40 – 60 cm

Với sự khéo léo, điêu luyện của đôi tay cùng sức mạnh của người Dao Tiền, những bức tường bằng đất chắc chắn, vững chãi, phẳng phiu, dù trải qua nhiều biến cố, thời gian nhưng chất lượng tường rất bảo đảm an toàn.

Nét độc đáo trong kiến trúc ngôi nhà trình tường của người Dao Tiền ở Bản Chang là được xây theo một khuôn mẫu thống nhất, dù to hay nhỏ đều phải có ba gian, hai cửa gồm: Một cửa chính giữa nhà và một cửa phụ ở đầu hồi nhà bên trái, hoặc bên phải để ra chuồng trâu, chuồng lợn phía sau. 

Ngoài ra, còn làm thêm 2 cửa sổ ở bên trái, bên phải lối ra vào và 1 cửa sổ ở gian bếp. Ba gian nhà được sắp xếp: Gian bên trái dùng để đặt buồng ngủ của gia chủ; gian bên phải là buồng ngủ của con cái; gian giữa thường rộng hơn hai gian bên và là gian để bàn thờ tổ tiên, bày bàn ghế tiếp khách, một số gia đình đặt thêm 1 - 2 giường dành cho khách.

Bên trong nhà còn làm thêm một bức tường phụ cũng bằng đất nện chạy song song với tường chính. Do đó, dù đã trải qua hơn 50 - 70 năm nhưng những ngôi nhà trình tường nơi đây vẫn giữ được khá nguyên bản.

Nỗi lo biến mất những ngôi nhà cổ

“Nhìn bề ngoài, kiến trúc ngôi nhà trình tường rất đơn gian nhưng khi làm thì lại hết sức công phu, tốn nhiều thời gian. Vào khoảng những năm 50, 60 của thế kỷ trước, việc làm nhà trình tường gần như hoàn toàn thủ công bằng sức người do giao thông, phương tiện, kỹ thuật còn khó khăn, lạc hậu. Người dân ở đây rất đoàn kết, mỗi dịp ai đó làm nhà thì cả dòng họ, các anh em, làng xóm lại cùng nhau bàn bạc, chuẩn bị vật liệu, giúp sức xây dựng những ngôi nhà liền kề, chung tường nhà với nhau”, ông Bàn Hữu Sen ở xóm Bản Chang chia sẻ.

Theo quan sát, nhiều ngôi nhà trình tường được xây dựng từ thế kỷ trước hiện vẫn đang được các gia đình sinh sống. Đáng nói là nhiều ngôi nhà còn khá tốt, vững chãi, tường đất có nơi đã bong sơn, lên màu nâu đen bóng, sờ mát lạnh và rắn như xi măng. Người dân cho biết ở nhà trình tường ấm đông, mát hè, rất tốt cho sức khỏe. 

Tuy nhiên, những năm gần đây, người dân có xu hướng xây dựng những ngôi nhà cấp bốn bằng gạch đá. Ưu điểm của những ngôi nhà làm từ gạch đá là quá trình thi công nhanh hơn, hiện đại hơn. Vì vậy, những ngôi nhà trình tường cổ đang dần bị mai một. 

Thiết nghĩ, để bảo tồn, giữ gìn và phát huy những ngôi nhà trình tường này, các cơ quan chức năng cần tuyên truyền cho người dân ý thức bảo tồn vốn quý của cha ông để lại; hạn chế nâng cấp, tu sửa làm thay đổi kết cấu nguyên bản của ngôi nhà; tích cực giới thiệu, quảng bá du lịch về cuộc sống của đồng bào dân tộc Dao tiền để tuyến du lịch Phia Đén – Phia Oắc, xã Thành Công trở thành một điểm dừng chân lý tưởng cho khách thăm quan.

Lưu Vĩnh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Thâm nhập điểm kinh doanh Đại tràng Ông Lạc của Công ty CP Usan Việt Nam: Hé lộ “giáo án” thổi phồng công dụng, giả danh bác sĩ (Kỳ 2)

Thâm nhập điểm kinh doanh Đại tràng Ông Lạc của Công ty CP Usan Việt Nam: Hé lộ “giáo án” thổi phồng công dụng, giả danh bác sĩ (Kỳ 2)

(PLVN) -Như đã phản ánh ở bài trước, hai sản phẩm Đại tràng Nhiệt Ông Lạc và Đại tràng Hàn Ông Lạc (gọi tắt là Đại tràng Ông Lạc) là thực phẩm chức năng nhưng lại được quảng cáo, tư vấn như thuốc điều trị các bệnh lý về dạ dày. Trong vai người xin việc, PV đã thâm nhập vào cơ sở kinh doanh của đơn vị này để lột tả chân thực bức tranh buôn bán sản phẩm này của Công ty CPTM Dược phẩm USAN Việt Nam (gọi tắt là Cty USAN). 

Đọc thêm

Thái Bình: Nghi phạm gây ra vụ nổ súng “hoa cải” đã đầu thú

Thái Bình: Nghi phạm gây ra vụ nổ súng “hoa cải” đã đầu thú
(PLVN) - Chiều nay (25/11), Công an tỉnh Thái Bình xác nhận thông tin Bùi Xuân Đại (tên gọi khác là Đạt) được xác định là nghi phạm gây ra vụ nổ súng "hoa cải" tại trạm thu phí BOT Thanh Nê (xã Bình Minh, huyện Kiến Xương) tối 23/11 làm một người bị trọng thương đã đến cơ quan công an đầu thú.

Lào Cai: Chuyển đổi số để phát triển du lịch bền vững

Lào Cai: Chuyển đổi số để phát triển du lịch bền vững
(PLVN) - Hội nghị “Đánh giá tác động chính sách và giải pháp chuyển đổi số trong du lịch ứng phó với tình hình dịch bệnh COVID-19” tổ chức sáng 25/11 tại Lào Cai đã thực sự giúp các cơ quan quản lý, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch hiểu rõ hơn những cơ hội mà chuyển đổi số mang lại với ngành du lịch. 

Bảo đảm tiến độ chuẩn bị phục vụ Đại hội XIII của Đảng

Bảo đảm tiến độ chuẩn bị phục vụ Đại hội XIII của Đảng
(PLVN) - Chiều 25/11, tại Trụ sở Trung ương Đảng diễn ra Phiên họp thứ 5 của Tiểu ban Tổ chức phục vụ Đại hội XIII của Đảng. Ông Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Trưởng Tiểu ban Tổ chức phục vụ Đại hội XIII của Đảng chủ trì phiên họp.
Hải Phòng: Cải tạo, chỉnh trang sông Tam Bạc giai đoạn 2

Hải Phòng: Cải tạo, chỉnh trang sông Tam Bạc giai đoạn 2

(PLVN) - Để hiện đại hóa đô thị Hải Phòng theo hướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại, trong 5 năm tới, TP Hải Phòng chủ trương cơ bản hoàn thành đầu tư các công trình, dự án trong quy hoạch phát triển không gian đô thị theo 3 hướng đột phá. Trong đó chú trọng chỉnh trang, nâng cấp đô thị trung tâm, nhất là các khu đô thị dọc theo 2 bờ các dòng sông chảy qua nội đô, trong đó có sông Tam Bạc.
Chiều 25/11, ghi nhận thêm 5 ca mắc Covid-19

Chiều 25/11, ghi nhận thêm 5 ca mắc Covid-19

(PLVN) - Chiều ngày 25/11, theo Bản tin của  Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19, Việt Nam ghi nhận 5 ca mắc mới Covid-19, trong đó có chuyên gia Ấn Độ, Hàn Quốc và 3 người Việt Nam nhập cảnh được cách ly ngay. 

Danh ca Băng Châu: Từ giọng hát ngọt ngào đến minh tinh màn bạc

Danh ca Băng Châu: Từ giọng hát ngọt ngào đến minh tinh màn bạc
(PLVN) - “Người đẹp Tây Đô” Băng Châu không chỉ có giọng hát mềm mại ngọt ngào mà còn là một minh tinh màn bạc nổi tiếng ngay từ vai diễn đầu tiên. Nữ danh ca này từng trải qua một mối tình với ca nhạc sĩ Duy Khánh nhưng không kéo dài vì nam danh ca… quá đẹp trai. 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: "Không tâm huyết thì khó có đổi mới sáng tạo"

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: "Không tâm huyết thì khó có đổi mới sáng tạo"
(PLVN) - Kể tên lãnh đạo các doanh nghiệp “rất tâm huyết” có mặt tại buổi gặp mặt 124 doanh nghiệp có sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia Việt Nam 2020, như THACO, BRG, TH Truemilk, Tân Cảng…, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, không tâm huyết thì khó có đổi mới sáng tạo, “ý chí, niềm tin, đổi mới sáng tạo của các bạn quyết định sự thành bại”.

Lâm Đồng: Phát hiện hàng chục cây cổ thụ trăm tuổi bị đốn hạ trái phép

Lâm Đồng: Phát hiện hàng chục cây cổ thụ trăm tuổi bị đốn hạ trái phép
(PLVN) - Hạt kiểm lâm huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng cho biết, đơn vị đang phối hợp với cơ quan chức năng khẩn trương điều tra, làm rõ vụ khai thác trái phép hàng chục cây cổ thụ hơn trăm tuổi tại tiểu khu 249, xã Đạ Đờn, huyện Lâm Hà. Đây là đối tượng rừng sản xuất, rừng tự nhiên không được phép khai thác.
Pháp thông qua dự luật hạn chế công bố hình ảnh cảnh sát

Pháp thông qua dự luật hạn chế công bố hình ảnh cảnh sát

(PLVN) - Các nhà lập pháp Pháp hôm 24/11 đã thông qua một dự luật hạn chế công bố hình ảnh cảnh sát – được nhận định rằng có thể làm khó các nhà báo và những người ủng hộ quyền con người trong việc góp phần đảm bảo cảnh sát giữ trách nhiệm trong hoạt động.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬