LTS: Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt trong hoạt động tư pháp, nơi đòi hỏi cao nhất về tính minh bạch, chính xác và công bằng. Với thi hành án dân sự (THADS), khâu cuối cùng đưa bản án, quyết định của tòa án vào cuộc sống - Chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là động lực cải cách sâu sắc. 

Tuyến bài "Chuyển đổi số thi hành án dân sự trong kỷ nguyên số" ghi nhận từ thực tiễn công việc của chấp hành viên ở cơ sở - đến góc nhìn quản lý của hệ thống THADS, qua đó cho thấy hành trình chuyển đổi từ phương thức thủ công sang quản trị dữ liệu số, từ áp lực nghiệp vụ đến kỳ vọng xây dựng niềm tin của người dân đối với công lý.

Áp lực hồ sơ và bước chuyển từ "làm bằng tay" sang "làm bằng dữ liệu"

Đầu năm 2026, khi nền tảng số trong thi hành án dân sự được triển khai đồng bộ, phóng viên Báo PLVN có dịp tiếp cận thông tin, viết bài về anh Đào Tuấn Linh, chấp hành viên tại Thanh Hóa. Người gần như phải "làm lại" quy trình làm việc quen thuộc trên nền tảng mới, hệ thống mới.

Nếu như trước đây, hồ sơ giấy là trung tâm thì nay, mỗi vụ việc đều phải tồn tại song song trên môi trường số. Từ khâu tiếp nhận bản án, ban hành quyết định thi hành án, xác minh điều kiện thi hành, đến cưỡng chế thi hành án đến thu hồi tài sản cho người được thi hành án, tất cả đều phải được cập nhật, lưu vết trên hệ thống. "Làm xong việc chưa phải là xong. Phải cập nhật đầy đủ lên hệ thống, đúng quy trình thì mới được coi là hoàn thành," chấp hành viên Linh chia sẻ.

Theo ghi nhận của phóng viên, 7 giờ sáng, tại trụ sở Thi hành án dân sự tỉnh Thanh Hóa, chấp hành viên bắt đầu ngày làm việc bằng việc đăng nhập Nền tảng số trong lĩnh vực thi hành án dân sự. Khác với trước đây, mọi dữ liệu đều được cập nhật theo thời gian thực, từ quyết định thi hành án, thông báo thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án… đến biên lai thu tiền.

Việc chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang dữ liệu số giúp giảm đáng kể thời gian xử lý và hạn chế sai sót trong quá trình tác nghiệp. Song song với đó, áp lực cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với mỗi chấp hành viên.

Đặc thù của nghề thi hành án dân sự vốn đã phức tạp. Chấp hành viên không chỉ làm việc với hồ sơ mà còn trực tiếp đi cơ sở, xác minh tài sản, làm việc với đương sự, tổ chức cưỡng chế trong nhiều tình huống nhạy cảm, thậm chí tiềm ẩn xung đột. Chấp hành viên Đào Tuấn Linh không chỉ làm việc tại cơ quan, mà còn phải thường xuyên đi cơ sở để xác minh, nắm bắt điều kiện thi hành án của đương sự, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp với thực tế theo quy định của pháp luật.

Tại THADS tỉnh Thanh Hóa, ngoài nhiệm vụ tổ chức thi hành án như các chấp hành viên khác, Chấp hành viên Đào Tuấn Linh còn được lãnh đạo THADS tỉnh phân công nhiệm vụ là đầu mối giúp lãnh đạo quản trị, hướng dẫn, triển khai nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số đến toàn thể công chức THADS trong tỉnh. Đặc biệt quan trọng đó là việc rà soát, cập nhật dữ liệu lên Nền tảng số trong lĩnh vực THADS theo văn bản chỉ đạo số 258/CQLTHADS-BCĐ&TKDL ngày 17/01/2026 của Cục Quản lý THADS.

Với vai trò là đầu mối tham mưu cho lãnh đạo THADS tỉnh về chỉ đạo các đơn vị trực thuộc và toàn bộ Chấp hành viên trong tỉnh cập nhật dữ liệu THADS lên Nền tảng số, chấp hành viên Đào Tuấn Linh luôn chủ động rà soát việc cập nhật dữ liệu của các đơn vị trong tỉnh, từ đó giúp lãnh đạo THADS tỉnh có dữ liệu cụ thể, chỉ đạo đến từng Chấp hành viên tiến hành cập nhật và hoàn thành cập nhật dữ liệu theo các văn bản chỉ đạo của Cục Quản lý THADS

Trong bối cảnh chuyển đổi số là nhiệm vụ tất yếu để mọi hoạt động nghiệp vụ phải được số hóa, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu theo đúng định hướng của Trung ương, Bộ Tư pháp và chỉ đạo của Cục Quản lý THADS thì nhiệm vụ của chấp hành viên Đào Tuấn Linh càng thêm trách nhiệm, áp lực nhưng cũng đầy thách thức và tự hào.

Thời gian đầu triển khai cập nhật dữ liệu lên Nền tảng số, có chấp hành viên có thể do áp lực số hóa hồ sơ, đã nhập nhầm dữ liệu vụ việc có số tiền phải thi hành là 1 tỷ 500 triệu, nhưng bị nhập sai thành 1.500 tỷ. Cuối ngày làm việc, qua đối chiếu với báo cáo giấy, tôi nhận thấy số tiền phải thi hành của toàn tỉnh tăng bất thường, mặc dù trong thời gian cập nhật dữ liệu không phát sinh vụ việc nào mới có số tiền lớn như vậy. Qua rà soát từng đơn vị và từng chấp hành viên trong tỉnh, tôi phát hiện ra vụ việc và liên hệ với chấp hành viên có số liệu sai để tiến hành chỉnh sửa đúng với thực tế. Anh Linh chia sẻ thêm.

Khác với trước đây, khi hồ sơ giấy có thể tồn tại ở từng đơn vị, từng cá nhân, thì nay dữ liệu được liên thông, tập trung. Mỗi thao tác đều có dấu vết điện tử, có thể kiểm tra, đối chiếu bất cứ lúc nào. Điều đó đồng nghĩa với việc trách nhiệm của chấp hành viên không chỉ dừng lại ở việc làm đúng, mà còn phải kịp thời cập nhật hệ thống.

Thực tế ghi nhận của phóng viên tại Thanh Hóa cho thấy, nhiều chấp hành viên phải tranh thủ buổi tối để hoàn thiện việc nhập liệu, rà soát hồ sơ trên hệ thống. Ban ngày làm việc ngoài thực địa, ban đêm xử lý dữ liệu, áp lực "kép" trở thành trạng thái phổ biến trong giai đoạn đầu chuyển đổi.

Chấp hành viên trong vai trò "công chức số": Thích ứng hay bị tụt lại

Chuyển đổi số trong thi hành án dân sự không phải là câu chuyện riêng của một địa phương, mà nằm trong tổng thể chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển Chính phủ số, cải cách tư pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Chương trình chuyển đổi số quốc gia theo Quyết định 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rõ: dữ liệu là nền tảng quan trọng cho quản trị hiện đại.

Trong lĩnh vực thi hành án dân sự, nơi trực tiếp liên quan đến quyền tài sản của người dân, doanh nghiệp, của cả người được và người phải thi hành bản án thì việc số hóa dữ liệu càng có ý nghĩa đặc biệt. Khi toàn bộ quy trình được cập nhật trên hệ thống, tính minh bạch được nâng cao, khả năng giám sát được tăng cường, đi kèm với đó là hiệu quả nâng cao và Nhân dân tin tưởng.

Tại Thanh Hóa, không chỉ chủ động thực hiện sớm chỉ đạo của Trung ương, của Cục Quản lý THADS khi ban hành Quyết định số 369/QĐ-THADS ngày 05/12/2025 về việc thành lập Ban Chỉ đạo triển khai Nền tảng số tại THADS tỉnh Thanh Hóa mà việc triển khai nền tảng số bước đầu đã tạo ra sự thay đổi rõ nét. Quy trình nghiệp vụ được chuẩn hóa; dữ liệu được tập trung; lãnh đạo có thể theo dõi tiến độ, tình trạng từng hồ sơ theo thời gian thực.

Đó là kết quả của việc thực hiện tốt Kế hoạch số 1987/KH-THADS ngày 17/12/2025 triển khai Phần mềm tổ chức thi hành án, triển khai Công văn số 258/CQLTHADS-BCĐ&TKDL ngày 17/01/2026 của Cục Quản lý THADS. Hay việc tăng cường sử dụng Phần mềm Tổ chức thi hành án; thực hiện công việc trên môi trường điện tử và chỉnh đốn lề lối làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động…

Ông Trần Văn Dũng - Trưởng THADS tỉnh Thanh Hóa cho rằng, khi dữ liệu trở thành trung tâm, trách nhiệm cá nhân cũng được "lượng hóa" rõ ràng hơn. Mỗi chấp hành viên không chỉ chịu trách nhiệm về kết quả thi hành án, mà còn về tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu mình cập nhật.

Ở góc độ xã hội, người dân và doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi từ một hệ thống minh bạch hơn. Các thông tin về tiến độ thi hành án, kết quả xử lý, nghĩa vụ tài chính…, được quản lý chặt chẽ, hạn chế tình trạng chậm trễ, thiếu thống nhất.

Từ thực tiễn triển khai công tác chuyển đổi số cũng cho thấy những khó khăn ban đầu. Hệ thống kỹ thuật còn cần tiếp tục hoàn thiện; một số chức năng thống kê, báo cáo chưa thực sự chính xác; áp lực công việc đối với chấp hành viên tăng lên trong giai đoạn chuyển đổi.

Từ câu chuyện của một cá nhân, có thể thấy rõ hơn bức tranh chung của toàn hệ thống THADS: chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là quá trình thay đổi toàn diện từ nhận thức, phương thức làm việc đến cơ chế quản lý. Và trong quá trình đó, con người, cụ thể là những chấp hành viên ở cơ sở chính là yếu tố quyết định thành công.

— Hết bài 1 —

Thứ Ba 23/06/2026 22:35 (GMT+7)