Lời tòa soạn: Sau những câu chuyện nghề từ cơ sở và góc nhìn quản lý, điều hành, tuyến bài khép lại bằng một lát cắt quan trọng: niềm tin của người dân đối với công tác thi hành án dân sự (THADS). Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được triển khai mạnh mẽ, dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý mà còn là nền tảng để minh bạch hóa hoạt động công quyền, củng cố niềm tin xã hội và xây dựng một nền thi hành án hiện đại, công bằng.
Dữ liệu số, “trục xương sống” của minh bạch và hiệu quả
Câu chuyện chuyển đổi số không còn là khái niệm mà đã trở thành thực tiễn vận hành hàng ngày. Những con số từ hệ thống nền tảng số cho thấy rõ sự thay đổi: hàng trăm nghìn hồ sơ được cập nhật, hàng trăm nghìn tỷ đồng được theo dõi, quản lý qua hệ thống điện tử, thay vì sổ sách thủ công như trước đây.
“Khối lượng việc rất lớn, tài sản rất phức tạp, nhưng tiến độ xử lý và tỷ lệ thu hồi đều có chuyển biến tích cực. Thực tiễn cho thấy, công nghệ không chỉ rút ngắn thời gian xử lý mà còn “mở khóa” những bài toán quy mô lớn trước đây rất khó triển khai”. Cục trưởng Cục Quản lý THADS Nguyễn Thắng Lợi chia sẻ với báo chí.
Nhưng đằng sau những con số ấy là một thay đổi mang tính bản chất: Dữ liệu đã trở thành “ngôn ngữ chung” của toàn hệ thống. Một chấp hành viên chia sẻ: “Trước đây, khi cần rà soát một hồ sơ, có khi phải kiểm tra từng trang tài liệu. Nay chỉ cần vài thao tác trên hệ thống là có thể truy xuất toàn bộ quá trình thi hành án. Điều đó không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, mà còn hạn chế sai sót, nhầm lẫn”.
Không chỉ phục vụ nội bộ, dữ liệu số còn góp phần nâng cao tính minh bạch. Mỗi quyết định, mỗi bước tác nghiệp đều được ghi nhận trên hệ thống, có thể kiểm tra, đối chiếu. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ tiêu cực, đồng thời tạo cơ sở để người dân giám sát hoạt động thi hành án.
Nhiều ý kiến cho rằng để chuyển đổi số trong thi hành án dân sự phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ cả về thể chế, hạ tầng và con người. Cần sớm cụ thể hóa các quy định của Luật THADS năm 2025 theo hướng tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho việc thực hiện toàn bộ quy trình nghiệp vụ trên môi trường số, bảo đảm giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử, hồ sơ điện tử trong thi hành án.
Cùng với đó, việc đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin cần được quan tâm đúng mức, đặc biệt tại các địa phương có khối lượng việc lớn. Bên cạnh đó là đẩy nhanh việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan như tòa án, công an, ngân hàng, THADS và cơ quan đăng ký tài sản để hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, phục vụ hiệu quả công tác xác minh, xử lý tài sản thi hành án.
Về con người, cần tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ chấp hành viên theo hướng thực chất, gắn với nhu cầu công việc, đồng thời có cơ chế hỗ trợ, khuyến khích cán bộ chủ động thích ứng với môi trường làm việc mới. Việc mở rộng các tiện ích công khai, tra cứu thông tin, phản hồi trực tuyến cũng cần được đẩy mạnh, qua đó nâng cao tính minh bạch và tăng cường sự tham gia giám sát của xã hội.
Quá trình này không phải không có khó khăn. Khối lượng dữ liệu lớn, yêu cầu cập nhật liên tục, trong khi nhân lực còn hạn chế khiến nhiều chấp hành viên phải làm việc ngoài giờ để bảo đảm tiến độ. Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa dữ liệu bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” cũng là thách thức không nhỏ trong hoàn cảnh hiện nay.
Nhưng chính trong áp lực ấy, tinh thần trách nhiệm và sự thích ứng của đội ngũ cán bộ thi hành án đã được thể hiện rõ nét. Từ những người từng quen với sổ sách giấy, họ đang dần trở thành những “công chức số”, làm chủ công nghệ để phục vụ công việc.
Từ phục vụ hành chính đến phục vụ công lý và niềm tin của nhân dân
Nếu dữ liệu là nền tảng, thì niềm tin của người dân chính là đích đến của chuyển đổi số trong THADS. Trong thực tế, không ít người dân từng có tâm lý e ngại khi làm việc với cơ quan thi hành án: thủ tục phức tạp, thông tin khó tiếp cận, thời gian xử lý kéo dài. Nhưng với sự hỗ trợ của nền tảng số, khoảng cách giữa cơ quan thi hành án và người dân đang dần được thu hẹp.
Một người dân chia sẻ về kết quả thi hành án từ chuyển đổi số: Trước đây, khi nộp tiền tạm ứng án phí, tôi phải đến trực tiếp cơ quan THADS để nộp tiền và nhận biên lai giấy. Nhưng hiện nay, sau khi có thông báo của Tòa án, tôi có thể ngồi tại nhà và nộp tiền trực tuyến. Ngay sau khi hoàn tất việc nộp tiền, tôi được nhận biên lai điện tử qua email. Điều này hết sức thuận tiện, giúp tôi không mất công di chuyển.
Sự thay đổi này không chỉ đến từ công nghệ, mà còn từ cách làm việc. Khi mọi dữ liệu đều được số hóa, mỗi chấp hành viên phải có ý thức cao hơn về trách nhiệm cá nhân, bởi mọi thao tác đều được ghi nhận và có thể kiểm tra.
Chuyển đổi số không chỉ là thay đổi công cụ, phương pháp, cách làm mà là thay đổi tư duy. Khi dữ liệu minh bạch, người dân sẽ có cơ sở để tin tưởng. Và niềm tin đó chính là nền tảng cho sự ổn định và phát triển.
Ở tầm vĩ mô, chủ trương chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp, trong đó có THADS, đã được Đảng và Nhà nước xác định rõ trong nhiều văn bản quan trọng. Việc xây dựng Chính phủ số, xã hội số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn hướng tới phục vụ người dân tốt hơn.
Đối với THADS, điều này càng có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là khâu cuối cùng trong quá trình thực thi pháp luật, nơi các bản án, quyết định của tòa án được đưa vào cuộc sống. Nếu thi hành án không hiệu quả, niềm tin vào công lý sẽ bị ảnh hưởng.
“Trước đây, mỗi lần làm việc với cơ quan thi hành án, tôi luôn có cảm giác lo lắng vì không nắm rõ tiến độ xử lý đến đâu. Nhưng hiện nay, khi mọi thông tin được cập nhật trên hệ thống, được theo dõi từng bước khiến tôi yên tâm hơn. Điều quan trọng không chỉ là sự thuận tiện trong thủ tục, mà chính là cảm giác được biết, được kiểm tra đối với quá trình thi hành án. Khi mình nhìn thấy rõ mọi thứ, thì mình sẽ tin. Niềm tin vào công lý, đôi khi bắt đầu từ những điều rất cụ thể như vậy,” một người dân cho biết
Từ câu chuyện của những chấp hành viên triển khai hiệu quả Nền tảng số trong lĩnh vực Thi hành án dân sự, những người trực tiếp “chạm” vào từng hồ sơ, từng vụ việc có thể thấy rõ một điều: Chuyển đổi số không phải là điều gì xa vời, mà bắt đầu từ những thay đổi rất cụ thể trong công việc hàng ngày. Đó là sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm từ thụ động sang chủ động, từ thủ công sang hiện đại, từ “quản lý” sang “phục vụ”.
Tuyến bài khép lại, nhưng hành trình chuyển đổi số trong THADS vẫn đang tiếp tục. Với nền tảng dữ liệu ngày càng hoàn thiện, với đội ngũ cán bộ ngày càng thích ứng, và với sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, Bộ Tư pháp có thể kỳ vọng vào một hệ thống thi hành án dân sự hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Và ở đó, niềm tin của người dân, thứ vốn vô hình nhưng vô cùng quý giá sẽ được bồi đắp từng ngày, từ chính những dòng dữ liệu tưởng chừng khô khan nhưng lại mang theo giá trị công lý của một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Xuyên suốt 4 kỳ là hành trình chuyển đổi số từ “chuyện nghề” của một chấp hành viên với áp lực hồ sơ, sai sót, thủ công đến “chuyện nghề” của cả hệ thống THADS trong kỷ nguyên số: Nơi dữ liệu trở thành nền tảng quản lý, công nghệ là công cụ vận hành và con người là trung tâm thay đổi. Đích đến cuối cùng không chỉ là hiệu quả công việc, mà là xây dựng niềm tin của người dân vào công lý - điều cốt lõi của cải cách tư pháp.