Trải nghiệm không gian văn hóa Lễ hội Nàng Han

(PLVN) - Lễ hội Nàng Han được xã Mường So (huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) tổ chức ngày 15/2 âm lịch hàng năm vừa tri ân Nàng Han - nữ tướng tài ba đã anh dũng đứng lên đánh đuổi giặc ngoại xâm phương Bắc, vừa mong cầu sự no ấm, cuộc sống an lành cho khắp bản làng. 
Trải nghiệm không gian văn hóa Lễ hội Nàng Han Tưng bừng các hoạt động nghệ thuật trong Lễ hội Nàng Han.

Theo truyền thuyết của người Thái ở ở Chiềng Sa nay là xã Mường So, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu thì Nàng Han là con nhà trời, được cử xuống trần gian đầu thai thành một người con gái trong một gia đình nghèo. 

Thuở ấy,  giặc phương Bắc hung hãn mang quân sang cướp phá, bắt giết các bản mường, 3 tướng giỏi nhất của các xứ mường mang quân lên cũng không thể đánh thắng kẻ thù. Chúa đất liền đốt lửa tuyển người tài mang quân đi giết giặc. Trong khi trai bản thi triển tài năng đều không có ai thực sự giỏi giang thì nàng đã cải trang thành nam giới, đứng lên kêu gọi thanh niên trai tráng các bản đoàn kết đánh giặc. 

Nàng Han động viên toàn thể tướng sỹ tập luyện võ thuật, tích trữ lương thảo, bày binh bố trận rồi cùng nhau kéo quân lên hợp sức với ba vị tướng. Với tài chỉ huy cùng sức mạnh phi thường của mình, nàng Han tuốt kiếm thúc ngựa tả xung hữu đột, cùng với nhân dân đánh tan kẻ thù xâm lược. Vì tất cả dồn cho luyện tập và đánh giặc, nên quân của nàng Han không kịp may cờ. Khi lâm trận, tướng sỹ đã lấy chiếc chăn thêu mà nàng Han đắp làm cờ, thân tre làm cán.

Đúng ngày 30 Tết, quân xâm lược đã bị đánh bại, nàng Han được tướng sỹ khiêng kiệu trở về. Sau khi đánh tan giặc, Nàng tắm gội ở mó nước Tây An (xã Mường So) rồi bay lên trời. Năm ngày sau khi nàng Han bay lên trời, ba vị tướng chỉ đạo ba cánh quân dưới quyền của nàng Han cũng biến mất. 

 

Từ đó, nhớ công ơn của nàng, bà con lập miếu thờ và hàng năm tổ chức Lễ hội ngay ở mó nước nàng tắm. Mó nước nơi nàng Han tắm lạ kỳ thay, quanh năm ngày tháng nước trong văn vắt, không bao giờ cạn.

Nàng Han đã được cộng đồng người Thái suy tôn là Nữ thần. Nàng Han đã trở thành một trong 6 vị thần có sức mạnh siêu nhiên trong tín ngưỡng dân gian của người Thái. Trong các Lễ Xên Bản, Xên Mường, Kin Pang Then... các thầy mo, thầy cúng đều cầu xin các vị thần trong đó có Nàng Han phù hộ cho con người, cho bản mường an lành, no ấm.

Nàng Han trong tâm linh 16 xứ Thái, xứ Mường ở vùng Tây Bắc giống như Bà Trưng, Bà Triệu đối với người Kinh. Nàng Han không chỉ có ở xã Mường So nói riêng hay địa bàn tỉnh Lai Châu nói chung, mà còn là nhân vật được tất cả cộng đồng dân tộc Thái trắng vùng Tây Bắc tôn thờ

Hơn 70 năm, kể từ lần cuối cùng được tổ chức vào năm 1948, do điều kiện chiến tranh lưu lạc và nhiều yếu tố khác, Lễ hội Nàng Han đã không còn được tổ chức. 

Lễ hội Nàng Han được UBND tỉnh Lai Châu quan tâm khôi phục từ năm 2008 và duy trì đến  nay, ngành văn hóa tỉnh Lai Châu và huyện  Phong Thổ nhận thấy cần khơi dựng lại vốn cổ văn hóa hàm chứa rất nhiều trong lễ hội này của dân tộc Thái. 

Các thiếu nữ Thái bên mó nước Nàng Han.  

Lễ hội Nàng Han không thể phục dựng chính xác 100% các nghi thức cổ, vì khá phức tạp và thời gain gián đoạn đã lâu. Những bài cúng bằng chữ Thái cổ mà các bị thầy mo uy tín thời kỳ đó sử dụng hiện tại không còn nữa. Tuy nhiên, bằng sự cố gắng của các nhà nghiên cứu và bà con địa phương, các nghi lễ được tái hiện như rước nàng Han, ôn lại công lao của nàng Han, cầu xin nàng phù hộ cho thôn xóm an khang, thịnh vượng,... các nghi lễ được thỉnh lên nàng bằng tiếng Thái hiện đại.

Vào ngày lễ hội, những cô gái Thái sẽ diện cho mình từng trang phục rực rỡ sắc màu rồi uyển chuyển trong từng điệu múa. Các chàng trai khỏe mạnh thì tràn đầy sức sống trong các trò chơi dân gian truyền thống. Già, trẻ lớn bé vui mừng cùng hàng trục nghìn du khách từ xa đến ghé thăm.

Lễ hội gồm 2 phần: lễ và hội. Trong phần lễ, thầy tế thực hiện cúng và dâng hương tại Đền thờ Nàng Han. Vật phẩm dâng lên nàng Han gồm hương, hoa, nông sản và thực phẩm do chính dân bản làm ra. Trong lễ Nàng Han có phần lễ tế trâu trắng gồm 6 bài tế lễ: Tùng song tơ, Phái lệ tơ, Thá ớc, Thá hu nơ, Then hầu phét, Quát bó héo và 32 bài múa dân gian như múa xòe, múa nón, múa đi cày... tượng trưng cho các sinh hoạt của người Thái trong đời sống lao động sản xuất hằng ngày.

Phần hội, Nhân dân biểu diễn, giao lưu văn nghệ cùng với thi ẩm thực, thể thao, các trò chơi truyền thống của dân tộc Thái như: Kéo co, đánh Tó Má Lẹ, thi ném còn, thi đánh cầu lông gà, thi đẩy gậy, thi bắt cá.... Ðặc biệt trò chơi thi bắt cá dưới con suối thu hút đông đảo trai làng biểu diễn dưới sự hò reo cổ vũ thán phục của khách phương xa. Bên cạnh đó, còn chương trình văn nghệ đặc sắc như những điệu múa quạt, múa nón đậm bản sắc dân tộc Thái hòa cùng tiếng đàn tính tẩu.

Lễ hội nàng Han là sự hòa quyện giữa truyền thuyết và lễ hội. Lễ hội cũng là dịp cố kết bền chặt giữa các dân tộc trong một vùng, một miền. Các cụ già có điều kiện gần gũi hỏi thăm sức khoẻ nhau, cuộc sống, con cháu; còn các nam thanh nữ tú có dịp gần gũi, tìm hiểu nhau, hẹn ước lên duyên chồng vợ.

Ngọc Dung - Khánh Linh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Cặp đôi Lê Uyên - Phương và câu chuyện tình đẹp trong làng nhạc Việt

Cặp đôi Lê Uyên - Phương và câu chuyện tình đẹp trong làng nhạc Việt

(PLVN) - Được xem là cặp hát đôi gây ấn tượng nhất trong làng nhạc Việt trước 1975, Lê Uyên và Phương đã để lại cho khán giả yêu nhạc nhiều tình khúc tuyệt vời cũng như những tiết mục trình diễn nồng nàn, đầy lãng mạn. Và, họ hòa vào nhau làm một, yêu nồng nàn, cuồng say đến từng phút, từng giây…

Đọc thêm

Lời chúc 8/3 khiến người phụ nữ nào cũng thích

Lời chúc 8/3 khiến người phụ nữ nào cũng thích
Cũng với những lời chúc đầy yêu thương, lãng mạn, chân thành, những người cha, người chồng, người bạn trai có thể tự tay chuẩn bị bữa tối lãng mạn để cả gia đình đón ngày ý nghĩa này...

Đảm bảo an toàn tiêm chủng vaccine Covid-19 cao nhất

Đảm bảo an toàn tiêm chủng vaccine Covid-19 cao nhất
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của GS.TS Nguyễn Thanh Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế tại hội nghị tập huấn trực tuyến công tác tiêm chủng vaccine Covid-19 toàn quốc diễn ra cuối tuần qua. Hội nghị kết nối đến tận các tuyến huyện với tổng số hơn 700 điểm cầu trên cả nước. 

Bình đẳng giới trong chính sách, pháp luật hiện nay

Bình đẳng giới trong chính sách, pháp luật hiện nay
(PLVN) - Bình đẳng giới (BĐG) trong chính sách, pháp luật ở nước ta hiện nay là xóa bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực, tiến tới bình đẳng giới thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.

Sắc màu nông thôn mới ở huyện nghèo miền núi

Sắc màu nông thôn mới ở huyện nghèo miền núi
(PLVN) - Sau nhiều năm nỗ lực phấn đấu của cả hệ thống chính trị, đến nay huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La đã gặt hái được nhiều thành công trong triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. 

Sàn thương mại điện tử 'vào cuộc' giải cứu nông sản Hải Dương

Sàn thương mại điện tử 'vào cuộc' giải cứu nông sản Hải Dương
(PLVN) - Hai sàn thương mại điện tử của 2 tổng công ty bưu chính lớn nhất cả nước đã cùng vào cuộc giải cứu nông sản cho Hải Dương. Dù chỉ là giải pháp tức thời nhưng đây sẽ được coi là một kênh tiêu thụ để có thể sớm chấm dứt hiện tượng “được mùa mất giá” và phụ thuộc vào thương lái như hiện nay…
Giải pháp nào gỡ 'nghẽn' lệnh trên HoSE?

Giải pháp nào gỡ 'nghẽn' lệnh trên HoSE?

(PLVN) - Trong bối cảnh nhiều thị trường chứng khoán (TTCK) trên thế giới “đóng băng” do ảnh hưởng của dịch Covid-19 thì TTCK Việt Nam lại đang nghẽn lệnh do giao dịch tăng đột biến. Nhiều giải pháp tình thế được đưa ra nhưng thị trường vẫn mong chờ giải pháp căn cơ, mà giải pháp này lại phụ thuộc vào Covid-19...

Thông điệp của lòng tin

Thông điệp của lòng tin
(PLVN) - “Đối thoại 2045” vừa diễn ra tại TP HCM tiếp tục thể hiện quyết tâm chung sức, đồng lòng hướng tới mục tiêu đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đưa ra.

Truy tố cựu Tổng giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn Lê Tấn Hùng

Truy tố cựu Tổng giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn Lê Tấn Hùng
(PLVN) - Cơ quan CSĐT Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra đề nghị truy tố Tổng Giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn - Sagri Lê Tấn Hùng (58 tuổi) và các đồng phạm, trong vụ tham ô 13 tỷ đồng và sai phạm trong chuyển nhượng dự án Phước Long B, gây thiệt hại 348 tỷ đồng. 
Tiếp tục hỗ trợ giáo viên mầm non mới ra trường

Tiếp tục hỗ trợ giáo viên mầm non mới ra trường

(PLVN) - Là đề xuất của Sở GD-ĐT TP HCM trong báo cáo gửi UBND TP đánh giá tác động về chính sách hỗ trợ giáo dục mầm non TP giai đoạn 2014-2020. Mục tiêu của đề xuất này là giúp đội ngũ giáo viên mới ra trường yên tâm công tác; giáo viên tự trao đổi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp, có sáng tạo, tích cực trong tổ chức hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.

Người phụ nữ ghi lại sử Việt trên áo dài

Người phụ nữ ghi lại sử Việt trên áo dài
(PLVN) - Sinh năm 1971, học xong phổ thông, nhà thiết kế Thủy Lê (Lê Thị Thủy) bước chân vào nghề may. Ba mươi năm làm nghề, chị đã đủ tự tin thể hiện kỹ năng của mình trên nhiều sản phẩm thời trang. Tuy nhiên, chị vẫn luôn cảm thấy như mình đang thiêu thiếu một điều gì đó…

Bệnh viện Trung ương Huế hưởng ứng phong trào “Mai vàng trước ngõ”

Bệnh viện Trung ương Huế hưởng ứng phong trào “Mai vàng trước ngõ”
(PLVN) - Sáng 7/3, Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức Lễ phát động phong trào “Mai vàng trước ngõ” nhằm hưởng ứng cuộc vận động của Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế về việc các cơ quan, người dân trồng cây mai vàng xứ Huế trước ngõ công sở; xây dựng Bệnh viện ngày càng Xanh - Sạch - Đẹp.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬