Rực rỡ nét văn hóa trên từng sợi vải thổ cẩm của đồng bào Lự

(PLVN) - Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Lự của tỉnh Lai Châu ngày nay không chỉ để phục vụ nhu cầu may mặc của gia đình và nhân dân trong vùng mà đang được nâng tầm văn hóa và phát triển kinh tế du lịch…
Rực rỡ nét văn hóa trên từng sợi vải thổ cẩm của đồng bào Lự Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Lự ở Lai Châu.

Mỗi dân tộc có kỹ năng, kinh nghiệm riêng trong nghề dệt truyền thống đã tạo nên nét độc đáo riêng cũng như làm phong phú thêm nét văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc tỉnh Lai Châu. 

Nếu như xưa kia đồng bào trồng bông, dệt vải để đáp ứng nhu cầu của gia đình thì ngày nay, nghề này đã vươn ra khỏi phạm vi nhỏ hẹp này, trở thành sản phẩm hàng hóa, từng bước mở ra hướng thoát nghèo cho bà con.

Người Lự là một dân tộc ít người trong cộng đồng 54 dân tộc anh em của Việt Nam. Người Lự còn có tên gọi khác là Lào Lự, Lữ, Nhuôn, Duôn và được xếp vào nhóm ngôn ngữ Tày – Thái. 

Từ xa xưa, nghề dệt rất được người Lự coi trọng và xem đó như là thước đo sự khéo léo, là tiêu chuẩn đánh giá vai trò của một người phụ nữ trong gia đình, trong bản. Vì thế các sản phẩm dệt thủ công của người Lự nổi tiếng phong phú và tinh xảo.

 

Nếu có dịp đặt chân tới bản Hon, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu, du khách dễ dàng bắt gặp hình ảnh người Lự tự dệt vải và mặc các trang phục truyền thống hàng ngày. Gia đình nào trong bản cũng có thể bắt gặp chiếc khung cửi bên mỗi góc nhà. Âm thanh của chiếc khung cửi đã trở thành âm thanh đặc trưng nơi đây.

Trang phục dân tộc Lự nổi bật bởi hoa văn thổ cẩm sặc sỡ trang trí trên nền vải nhuộm chàm, cùng nhiều trang sức cầu kỳ. Không chỉ đẹp mắt, chúng còn rất bền chắc, không phai màu.

Phụ nữ Lự tự dệt trang phục cho mình bao giờ cũng gồm có: khăn đội đầu, áo, váy, thắt lưng. Áo dệt bằng sợi bông, nhuộm chàm màu đen hoặc xanh đen, khuy cài vắt sang sườn phải, đính cúc bạc hoặc nhôm, hai ống tay áo phần giáp vai và ống cổ tay đều thêu hoa văn hình sóng bằng các loại chỉ màu. Đường viền cổ áo được thêu nhiều màu sắc với hoa văn quả trám và chân chim.

 

Đặc biệt, có một dải hoa văn mà đồng bào Lự gọi là "con suối uốn lượn" vòng quanh eo áo từ phía trước ra phía sau, được điểm tô thêm các đồng tiền theo hình rẻ quạt, tạo cho áo có độ xòe so với eo. Váy Lự dệt và trang trí thành hai phần, nhìn qua có cảm giác như gồm hai tầng ghép lại. Người phụ nữ Lự trong trang phục truyền thống dường như càng trở nên duyên dáng tự nhiên hơn bao giờ hết..

Trang phục nam giới Lự đơn giản hơn với chiếc quần đen, trông khá giống quần của người Thái, người Lào, nhưng từ phần đầu gối trở xuống bó hơn và có thêu nhiều hoa văn. Áo mặc thường ngày dệt bằng vải thô, áo mặc ngày lễ, ngày hội thì dệt bằng tơ lụa. Đây là loại áo cánh kiểu xẻ ngực, chỉ ngắn ngang thắt lưng. Với những kiểu chắp nối, áo cắt may khi trải ra tạo thành hình bán nguyệt.

Ngoài quần áo ra thì người Lự còn dệt túi, khăn, địu….Các loại túi này được làm với nhiều kích cỡ khác nhau và trang trí bằng các hoạ tiết hoa văn, các nhúm bông với đủ các màu sắc rực rỡ. Bên cạnh đó, họ còn dệt thêm vỏ chăn, ga, gối, những chiếc túi, khăn nhiều màu sắc, những chiếc địu độc đáo, ... với nhiều kích cỡ khác nhau, được trang trí bằng các hoạ tiết hoa văn hình quả trám, hình chân chim và các tua rua bông mầu xanh đỏ, đen vàng rực rỡ.

 

Ngoài ra, người Lự được đánh giá là một trong những dân tộc thiểu số có cách phối màu, hoa văn độc đáo trên trang phục truyền thống và những giá trị đó được bảo tồn khá nguyên vẹn từ đời này qua đời khác không bị thay đổi theo không gian và thời gian.

Để tạo ra các sản phẩm thổ cẩm, hay những bộ trang phục độc đáo phải qua rất nhiều công đoạn, đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo như: trồng bông, bật bông, xe sợi, dệt vải, nhuộm chàm, thêu hoa văn… Tất cả các công đoạn đều tự làm bằng tay, mất rất nhiều thời gian, khoảng 6 – 7 tháng mới làm xong một bộ quần áo hoàn chỉnh.

Đồng bào dân tộc Lự ở Lai Châu bắt đầu trồng cây bông vào khoảng tháng 3, tháng 4 hằng năm, sau 5 đến 6 tháng cây bông mới được thu hoạch. Sau công đoạn tuốt bông, họ nhặt từng hạt bông rồi bật bông, xe sợi, rồi vào khung cửi dệt vải.

Sau khi dệt vải, người phụ nữ Lự sẽ đem đi nhuộm chàm thành màu xanh than, đen và nâu, màu đặc trưng trang phục của đồng bào nơi đây. Gặp thời gian nắng ráo, mỗi mảnh vải chỉ cần 3 - 4 ngày là có thể lên màu, nhưng nếu trời mưa, phơi vải lâu khô, có khi kéo dài tới cả tháng. 

Để vải lên màu thật đều và đẹp, cần phải bóp mạnh, đều tay khoảng 30 phút cho ăn màu thì vớt ra vắt khô, đập và giặt sạch nước vôi rồi mới phơi. Công đoạn phơi vải là khâu đặc biệt quan trọng trong quy trình nhuộm vải, phải thường xuyên lật vải sao cho vải khô đều thì màu mới đẹp, không bị vết. 

Tiếp đó là công đoạn cắt vải rồi tiến hành thêu hoa văn. Hoa văn trên trang phục Lự được trang trí nhiều hình thù khác nhau, cùng với những gam màu sắc sặc sỡ, tạo nên bộ trang phục độc đáo của đồng bào Lự. Cuối cùng, từng mảnh vải sẽ được ghép lại với nhau rồi khâu bằng tay tạo thành những chiếc áo, váy.

Nghề dệt thổ cẩm là một trong những nghề phát triển và đem lại lợi ích rất lớn cho đồng bào dân tộc Lự tại Bản Hon, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Và được công nhận là một trong 5 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của tỉnh này. Đó cũng là lý do mà ngành du lịch tỉnh Lai Châu lựa chọn nghề dệt của dân tộc Lự để xây dựng thành sản phẩm du lịch, nhằm tăng sức hấp dẫn và tính cạnh tranh cho ngành du lịch trong giai đoạn hiện nay.

Linh Dung
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Cặp đôi Lê Uyên - Phương và câu chuyện tình đẹp trong làng nhạc Việt

Cặp đôi Lê Uyên - Phương và câu chuyện tình đẹp trong làng nhạc Việt

(PLVN) - Được xem là cặp hát đôi gây ấn tượng nhất trong làng nhạc Việt trước 1975, Lê Uyên và Phương đã để lại cho khán giả yêu nhạc nhiều tình khúc tuyệt vời cũng như những tiết mục trình diễn nồng nàn, đầy lãng mạn. Và, họ hòa vào nhau làm một, yêu nồng nàn, cuồng say đến từng phút, từng giây…

Đọc thêm

Đảm bảo an toàn tiêm chủng vaccine Covid-19 cao nhất

Đảm bảo an toàn tiêm chủng vaccine Covid-19 cao nhất
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của GS.TS Nguyễn Thanh Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế tại hội nghị tập huấn trực tuyến công tác tiêm chủng vaccine Covid-19 toàn quốc diễn ra cuối tuần qua. Hội nghị kết nối đến tận các tuyến huyện với tổng số hơn 700 điểm cầu trên cả nước. 
Bình đẳng giới trong chính sách, pháp luật hiện nay

Bình đẳng giới trong chính sách, pháp luật hiện nay

(PLVN) - Bình đẳng giới (BĐG) trong chính sách, pháp luật ở nước ta hiện nay là xóa bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực, tiến tới bình đẳng giới thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.

Sắc màu nông thôn mới ở huyện nghèo miền núi

Sắc màu nông thôn mới ở huyện nghèo miền núi
(PLVN) - Sau nhiều năm nỗ lực phấn đấu của cả hệ thống chính trị, đến nay huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La đã gặt hái được nhiều thành công trong triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. 

Sàn thương mại điện tử 'vào cuộc' giải cứu nông sản Hải Dương

Sàn thương mại điện tử 'vào cuộc' giải cứu nông sản Hải Dương
(PLVN) - Hai sàn thương mại điện tử của 2 tổng công ty bưu chính lớn nhất cả nước đã cùng vào cuộc giải cứu nông sản cho Hải Dương. Dù chỉ là giải pháp tức thời nhưng đây sẽ được coi là một kênh tiêu thụ để có thể sớm chấm dứt hiện tượng “được mùa mất giá” và phụ thuộc vào thương lái như hiện nay…

Giải pháp nào gỡ 'nghẽn' lệnh trên HoSE?

Giải pháp nào gỡ 'nghẽn' lệnh trên HoSE?
(PLVN) - Trong bối cảnh nhiều thị trường chứng khoán (TTCK) trên thế giới “đóng băng” do ảnh hưởng của dịch Covid-19 thì TTCK Việt Nam lại đang nghẽn lệnh do giao dịch tăng đột biến. Nhiều giải pháp tình thế được đưa ra nhưng thị trường vẫn mong chờ giải pháp căn cơ, mà giải pháp này lại phụ thuộc vào Covid-19...
Thông điệp của lòng tin

Thông điệp của lòng tin

(PLVN) - “Đối thoại 2045” vừa diễn ra tại TP HCM tiếp tục thể hiện quyết tâm chung sức, đồng lòng hướng tới mục tiêu đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đưa ra.

Truy tố cựu Tổng giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn Lê Tấn Hùng

Truy tố cựu Tổng giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn Lê Tấn Hùng
(PLVN) - Cơ quan CSĐT Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra đề nghị truy tố Tổng Giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn - Sagri Lê Tấn Hùng (58 tuổi) và các đồng phạm, trong vụ tham ô 13 tỷ đồng và sai phạm trong chuyển nhượng dự án Phước Long B, gây thiệt hại 348 tỷ đồng. 

Tiếp tục hỗ trợ giáo viên mầm non mới ra trường

Tiếp tục hỗ trợ giáo viên mầm non mới ra trường
(PLVN) - Là đề xuất của Sở GD-ĐT TP HCM trong báo cáo gửi UBND TP đánh giá tác động về chính sách hỗ trợ giáo dục mầm non TP giai đoạn 2014-2020. Mục tiêu của đề xuất này là giúp đội ngũ giáo viên mới ra trường yên tâm công tác; giáo viên tự trao đổi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp, có sáng tạo, tích cực trong tổ chức hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.
Người phụ nữ ghi lại sử Việt trên áo dài

Người phụ nữ ghi lại sử Việt trên áo dài

(PLVN) - Sinh năm 1971, học xong phổ thông, nhà thiết kế Thủy Lê (Lê Thị Thủy) bước chân vào nghề may. Ba mươi năm làm nghề, chị đã đủ tự tin thể hiện kỹ năng của mình trên nhiều sản phẩm thời trang. Tuy nhiên, chị vẫn luôn cảm thấy như mình đang thiêu thiếu một điều gì đó…

Bệnh viện Trung ương Huế hưởng ứng phong trào “Mai vàng trước ngõ”

Bệnh viện Trung ương Huế hưởng ứng phong trào “Mai vàng trước ngõ”
(PLVN) - Sáng 7/3, Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức Lễ phát động phong trào “Mai vàng trước ngõ” nhằm hưởng ứng cuộc vận động của Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế về việc các cơ quan, người dân trồng cây mai vàng xứ Huế trước ngõ công sở; xây dựng Bệnh viện ngày càng Xanh - Sạch - Đẹp.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬