Người xưa nhìn sự vật, hiện tượng “bắt bệnh ông Trời” ra sao? (tiếp theo và hết)

(PLVN) -  Ngày nay, dù khoa học về lĩnh vực khí tượng thủy văn đã phát triển ở tầm cao mới, khoa học đã dự báo tình hình thời tiết sắp diễn ra. Tuy nhiên, những kinh nghiệm dân gian về dự báo thời tiết được người xưa đúc rút và truyền từ đời này qua đời khác vẫn đúng. 
Người xưa nhìn sự vật, hiện tượng “bắt bệnh ông Trời” ra sao? (tiếp theo và hết) Người xưa nhìn hiện tượng dự đoán thời tiết để áp dụng sản xuất (Ảnh minh họa)

Xem động vật, cây cỏ đoán thời tiết 

Động vật và thực vật trong tự nhiên cũng có những quy luật và tập tính hoạt động riêng của nó, khi thời tiết có sự chuyển biến thay đổi thì nó cũng thay đổi theo. Do những phản ứng này ở động thực vật xảy ra nhanh chóng và biểu hiện rõ ràng hơn nên từ những kinh nghiệm quan sát của mình người xưa dựa vào đó để dự báo chuyển biến tiếp theo. Ví dụ: chuồn chuồn bay thấp thì mưa; kiến dọn tổ thì chuẩn bị có mưa lụt; mối cánh bay báo hiệu sắp mưa dông, ếch kêu uôm uôm/ Ao chuôm đầy nước...

Khi nhìn trên lưng rùa đổ mồ hôi thì khi ra ngoài phải cầm ô theo, khi quan sát thấy lưng rùa có lấm tấm nước, đường viền trên lưng rùa có màu xạm đi đó là điềm báo trước sẽ có mưa. Nếu lưng rùa khô, các đường viền rõ nét thì sẽ không có mưa, thời tiết khô nóng.

Thời tiết có những diễn biến phức tạp, khó lường   

Trên thực tế rùa không hề toát mồ hôi, đó là hiện tượng không khí ấm ẩm tạo thành nước đọng trên mai rùa. Nếu thấy rắn chạy qua đường hoặc rắn nước cuộn ở đầu cây gỗ, ếch kêu uôm uôm, kiến đen tha trứng lên cao, giun bịt lỗ, chuồn chuồn bay thấp, ve sầu kêu rồi nghỉ ngắt quãng, cá nhảy lên bờ, cá sông quẫy nước tạo thành hình bông hoa thì trời sắp đổ mưa hoặc có mưa lớn.

Trong quá trình quan sát người xưa bằng kinh nghiệm của mình biết được những hiện tượng trên. Trên thực tế, thông thường trước khi mưa khí ẩm tăng lên, luồng khí chìm xuống thấp hơn bình thường, độ ẩm tăng cao khiến động vật có những phản ứng sinh lí như đã kể trên. Những hiện tượng động thực vật phản ứng trước khi mưa cũng giống như con người cảm thấy mệt mỏi, bức bối khó chịu, người già thấy đau nhức xương khớp, đau lưng, chỗ bị thương phát ngứa mỗi khi chuẩn bị mưa vậy.

Quan sát những ngày quan trọng trong nông lịch

 Muốn biết những ngày tiếp theo trong tháng có diễn biến thời tiết như thế nào, người ta có thể để ý các ngày mồng hai, mồng ba và ngày 15-16, nếu các ngày này có thời tiết không được tốt thì có thể những ngày tiếp theo thời tiết cũng không được tốt lắm. Nếu muốn biết tiếp theo có mưa hay không thì có thể để ý ngày 23 của tháng đó có mưa hay không. Nếu mưa đúng vào ngày mồng bốn đầu tháng thì tháng đó mưa nhiều. Muốn biết năm đó có hạn hán hay không thì để ý ngày 13/5 xem có mưa hay không, nếu ngày này có mưa thì thời gian tiếp theo không phải lo thiếu nước và ngược lại.

Vốn dĩ việc quan sát một ngày cụ thể nào đó có thể dự đoán những diễn biến tiếp theo của thời tiết trong thời gian tiếp theo là do người ta phát hiện ra rằng, luồng khí nóng lạnh thường xuất hiện trong một ngày cố định nào đó trong nông lịch. Nông lịch lại có quan hệ mật thiết với mặt trăng, ánh sáng của mặt trăng mạnh yếu có sự thay đổi mang tính chu kì có ảnh hưởng đến bầu khí quyển và thủy triều.

Từ đó khiến luồng khí nóng lạnh đó hoạt động tương đối cố định có tính chu kì, ảnh hưởng đến sự thay đổi thời tiết tiếp theo. Ngoài ra, khi quan sát người ta cũng phát hiện ra rằng các mùa cũng có quan hệ với nhau. Nếu mùa xuân mà mưa ít thì mùa hạ sẽ mưa nhiều, nếu mùa xuân không có gió to thì mùa hạ mưa ít. Nếu ngày “đại thử” mà không có mưa thì mùa thu dễ hạn hán. Nếu mùa hè mát mẻ thì mùa thu dài. Nếu mùa thu hạn hán thì mùa đông lạnh lẽo.

Nếu mùa đông có sấm động thì mùa xuân có mưa. Tháng bảy xuất hiện kiến đàn thì đại hàn có hồng thuỷ. Nếu không có gió xuân thì không có mưa thu. Nếu mùa xuân có mấy lần gió lớn thì mùa thu có ngần ấy lần mưa to. Đầu năm sương muối, cuối năm gió bấc. Những kinh nghiệm này chủ yếu được áp dụng ở khu vực phía bắc.

Chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp những kinh nghiệm quý báu về việc xem hiện tượng đoán thời tiết có trong kho tàng ca dao tục ngữ được truyền tụng lại: Đêm trời tang, trăng sao không tỏ/ Ấy là điềm mưa gió tới nơi. Đêm nào sao sáng xanh trời/ Ấy là nắng ráo yên vui suốt ngày. Những ai chăm việc cấy cầy/ Điềm trời trông đó, liệu xoay việc làm. Nhiều chống càng tốt, nhiều cột càng bền; Kiến đen tha trứng lên cao/ Thế nào cũng có mưa rào rất to; Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước; Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão.

Rồi thì những kinh nghiệm quý giá về mưa nắng áp dụng vào sản xuất như: Tháng ba lúa trỗ đầu bờ/ Hễ nghe sấm động phất cờ mà lên. Hàm ý tầm tháng ba hàng năm, lúa đang thì con gái mà nghe tiếngg sấm báo hiệu mưa rào, mưa dông là thời tiết thuận lợi, lúa tốt, mùa màng bội thu. 

Hay: Mồng chín tháng chín có mưa/ Thì con sắm sửa cày bừa làm ăn. Mồng chín tháng chín không mưa/ Thì con bán cả cày bừa đi buôn. Ý nói nếu mồng chín tháng chín không mưa báo hiệu năm đó thời tiết khô hạn, mùa màng thất bát, nhà nông nên chuyển nghề khác. 

Tháng ba mưa đám, tháng tám mưa cơn. Cơn đằng đông, chẳng mưa dông thì bão giật. Ráng vàng thì gió, ráng đỏ thì mưa; Ráng mỡ gà, ai có nhà phải chống; Cơn đằng đông, vừa trông vừa chạy. Cơn đằng nam, vừa làm vừa chơi. Mây kéo xuống biển thì nắng chang chang/ Mây kéo lên ngàn, thì mưa như trút; Cầu vồng móng cụt, không lụt thì mưa; Trăng quầng thì hạn trăng tán thì mưa…

Duy Bùi
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Nhạc sĩ Hoàng Trang viết nhạc phẩm để đời tặng vợ nhờ… xe bị hỏng

Nhạc sĩ Hoàng Trang viết nhạc phẩm để đời tặng vợ nhờ… xe bị hỏng

(PLVN) - Ngoài nghệ danh chính, nhạc sĩ Hoàng Trang còn có nhiều bút danh khác và hầu hết đều xuất phát từ tên của vợ con mình. Vợ nhạc sĩ tiết lộ, trong một lần hẹn hò, vì xe bị hỏng, nhạc sĩ không đến được, thế là bị cô giận. Sau đó, nhạc sĩ lấy cảm hứng từ chuyện này viết tặng người yêu, người bạn đời ca khúc “Nếu đời không có anh”.

Đọc thêm

Đào móng làm nhà, phát hiện gần 1 tấn bom, mìn, đạn dược

Đào móng làm nhà, phát hiện gần 1 tấn bom, mìn, đạn dược
(PLVN) - Ban Chỉ huy quân sự huyện Di Linh (Lâm Đồng) phối hợp với Đại đội công binh (Phòng tham mưu Bộ CHQS tỉnh Lâm Đồng) mới tổ chức thu gom, vận chuyển gần 1 tấn bom, mìn, đạn dược và vật liệu nổ mang đi tiêu hủy thành công tại khu vực đất quốc phòng tại xã Gung Ré.
Ra mắt Nền tảng phát triển Chính phủ số Flex Digital

Ra mắt Nền tảng phát triển Chính phủ số Flex Digital

(PLVN) - Ngày 04/12/2020, Bộ Thông tin và Truyền thông (Bộ TT&TT) đã tổ chức Lễ ra mắt Nền tảng phát triển Chính phủ số Flex Digital. Đây là một trong chuỗi sự kiện giới thiệu các nền tảng số Make in Vietnam nhằm thực hiện “Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Thanh Hóa: quán triệt, triển khai một số văn bản pháp luật mới

Thanh Hóa: quán triệt, triển khai một số văn bản pháp luật mới
(PLVN) -Tại hội nghị, các đại biểu đã được truyền đạt những nội dung chính của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư; một số nội dung mới của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành VBQPPL; những nét mới cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định Tư pháp.

Tiếp tục phối hợp hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật trong lĩnh vực hộ tịch, dân cư

Tiếp tục phối hợp hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật trong lĩnh vực hộ tịch, dân cư
(PLVN) -Đây là đề nghị của Thứ trưởng Nguyễn Khánh Ngọc tại buổi Toạ đàm Đánh giá, tổng kết kết quả triển khai thực hiện Đề án tổng thể đơn giản hoá thủ tục hành chính, giấy tờ công dân và các cơ sở dữ liệu liên quan đến quản lý dân cư giai đoạn 2013 – 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 896 ngày 8/6/2013 (Đề án 896) sáng 4/12.

Khai mạc tuần lễ nông, thủy sản Yên Bái

Khai mạc tuần lễ nông, thủy sản Yên Bái
(PLVN) - Rất nhiều đặc sản Yên Bái như cá hồ Thác Bà, bưởi Đại Minh, các loại hàng khô phục vụ cho Tết Nguyên đán đã “cập bến” tại siêu thị Big C (Hà Nội).   

Làm thế nào để nâng cao thương hiệu hàng Việt?

Làm thế nào để nâng cao thương hiệu hàng Việt?
(PLVN) - Để nâng cao giá trị của các thương hiệu hàng Việt, bên cạnh việc cải tiến chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp buộc phải có những thay đổi mạnh mẽ cả về thiết kế bao bì, mẫu mã để nâng cao hiệu quả.

Agribank ưu tiên 70.000 tỷ đồng và 150 triệu USD cho các gói tín dụng ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp

Agribank ưu tiên 70.000 tỷ đồng và 150 triệu USD cho các gói tín dụng ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp
(PLVN) - Những tháng cuối năm 2020, để kịp thời hỗ trợ khách hàng (KH) tiếp cận nguồn vốn nhằm phục hồi sản xuất kinh doanh và phát triển, đặc biệt là với các doanh nghiệp (DN) chịu ảnh hưởng từ đại dịch (Covid-19, Agribank đã triển khai các gói tín dụng có lãi suất (LS) ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp.  

Đô thị thông minh, đáng sống cho tương lai Phú Quốc

Đô thị thông minh, đáng sống cho tương lai Phú Quốc
(PLVN) - Mới đây, Chính phủ đã hoàn thiện dự thảo đề án thành lập thành phố Phú Quốc và trình lên Quốc hội. Vậy đâu sẽ là mô hình đô thị phù hợp cho tương lai thành phố đảo? Chuyển động mới này sẽ tác động gì tới nhà đầu tư tại thị trường này?

Đội tuyển Việt Nam sẽ đá giao hữu ở đâu?

Đội tuyển Việt Nam sẽ đá giao hữu ở đâu?
(PLVN) -Trong đợt tập trung của đội tuyển Việt Nam vào ngày 6/12, sẽ có một số trận giao hữu, dự kiến có 1 trận đấu trên sân Thống Nhất. Tuy nhiên, do diễn biến mới của dịch Covid-19 ở TP HCM nên sẽ không tổ chức trận đấu ở đây.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬