Nghề làm trống của người Dao đỏ ở Sa Pa

(PLVN) - Theo phong tục, mỗi gia đình người Dao đỏ đều phải có bộ trống và khèn để phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa. Vừa qua nghề làm trống của người Dao đỏ ở Sa Pa đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là văn hóa phi vật thể quốc gia
Nghề làm trống của người Dao đỏ ở Sa Pa Những nghệ nhân người Dao đỏ làm trống ở Sa Pa.

Chiếc trống của người Dao đỏ có từ rất xa xưa gắn liền với nhiều hoạt động tín ngưỡng của cộng đồng. Trống của người Dao đỏ là loại nhạc cụ được sử dụng phổ biến trong rất nhiều nghi lễ truyền thống của cộng đồng người, gắn liền với đời sống người Dao đỏ như máu thịt như đám cưới, đám tang, lễ Cấp sắc, lễ Pút tồng, Khoi Kìm, Chấu đàng, lễ trừ ma tà... và nhiều nghi lễ khác. Tiếng trống được hiểu như tín hiệu kết nối giữa cõi dương và cõi âm, báo hiệu với tổ tiên 

Hiện nay ở Sa Pa, nghề làm trống có ở một xã như Tả Phìn, Tả Van… Nơi có nhiều nghệ nhân tay nghề cao phải kể đến Tả Phìn và Bản Hồ. Nghề làm trống vẫn luôn được người dân gìn giữ và duy trì, các nghệ nhân làm trống người Dao đỏ khẳng định nghề làm trống của người Dao có một sức sống mãnh liệt, không thể mất đi trong cộng đồng, còn người Dao đỏ là còn nghề làm trống.

Trống của người Dao đỏ thường được gọi là trống nêm bởi xung quanh tang trống là dãy nêm được đóng chéo chắc chắn để bảo đảm mặt trống căng và cho âm thanh hay nhất. Cũng nhờ điểm độc đáo này mà theo thời gian khi mặt trống bị trùng, người ta chỉ cần đóng chặt thêm các nêm để làm mặt căng. Với kỹ thuật khá phức tạp, để làm được trống đòi hỏi người thợ phải khéo tay và giàu kinh nghiệm.

So với các loại trống của người Kinh, người Tày, trống nêm của người Dao đỏ có kích thước nhỏ, chiều cao của trống trung bình từ 15 - 20cm, tang trống được làm bằng những miếng gỗ nhỏ hình chữ nhật đan chéo nhau bởi các sợi dây mây níu lại tạo thành một dải liên kết được nêm chặt ôm lấy mặt trống. Mặt trống được bưng bằng da thú hình tròn có đường kính 30 - 40 cm.

 Trống có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của người Dao đỏ. 

Đồng bào dân tộc Dao đỏ quan niệm, tiếng trống biểu thị cho tín hiệu tình cảm của con người đối với thần linh. Trống trong đời sống văn hóa, tinh thần của người Dao có vị trí quan trọng. Tuy nhiên, không phải người Dao nào cũng biết làm trống, cũng không phải ở vùng nào có người Dao sinh sống thì cũng làm được trống. 

Để đảm bảo tính thiêng của chiếc trống, người Dao đặt ra những quy định nghiêm ngặt đối với việc làm trống từ chọn ngày đi lấy gỗ và ngày làm trống, cho tới người nghệ nhân làm trống phải kiêng không gần vợ để giữ sạch thân thể, nếu nhà có tang phải đốt tang và nghệ nhân làm trống phải là người đã được cấp sắc 3 đèn trở lên.

Kỹ thuật làm trống được người Dao truyền cho những thế hệ đàn ông trong gia đình. Theo phong tục truyền thống, người Dao chỉ tiến hành hoàn thiện trống vào hai ngày đặc biệt trong năm, đây là những thời điểm được cho là những ngày “kỵ” nên có thể cho trống tốt và “linh”. Cũng vì vậy mà những gia đình không làm được trống cũng sẽ xem ngày tháng tốt mới chọn mua trống cho gia đình. 

Cách làm trống của người Dao đỏ khá công phu, tỉ mẩn. Người Dao đỏ làm trống chủ yếu bằng phương pháp thủ công nhưng khá công phu. Mặt trống được chọn lựa từ da bò, trâu, sơn dương nhưng phải có độ mỏng cần thiết, nếu da dày thì phải bào mỏng thêm mới có thể dùng được. Sau đó da được đem phơi nắng hoặc để gác bếp 10-15 ngày.

Trước kia mặt trống thường làm bằng da hổ, da báo, vừa bền lại đẹp, ngày nay thường làm bằng da dê, da bò, họ còn có cả sách dạy đánh trống. Do cấu tạo và chất liệu của tang trống và mặt trống có sự khác biệt nên khi đánh trống tạo ra âm sắc rất riêng. Tiếng trống thoát ra trầm ấm, vang xa, lớp lông thú trên mặt trống đã kìm giữ và điều hòa cho âm thanh không bị “nhọn” và thô. Kỹ thuật đánh trống đã làm cho tiếng trống khi ngân vang, khi trầm bổng tạo nên nhưng âm “bùng…bục”.

Điểm khác biệt trong cách làm trống của người Dao Đỏ so với các dân tộc, vùng miền khác là, tang trống được lấy từ gỗ mít đã bị rỗng, hoặc khoét thủng ruột, sau đó vót tròn, vót bóng xung quanh, làm sao cho tang mỏng, nhẹ nhưng vẫn bền và chắc. Ngoài ra, thông thường, da mặt trống sẽ được giữ vào tang trống bằng cách đóng đinh chết vào, nhưng với người Dao Đỏ, da mặt trống được giữ vào tang trống bằng cách dùng các dây mây nhỏ nối lại hai mặt trống.

Sau đó người thợ sẽ dùng các thanh gỗ nhỏ đã được vót đều gọi là nêm đóng chặt vào tang trống để kéo các sợi mây đan vào với nhau để cho da mặt trống căng ra mới có thể tạo ra âm thanh trầm bổng. Các thanh gỗ dăm găm tròn xung quanh tang trống trống như những cánh hoa nhỏ, rất độc đáo và bắt mắt, chính là nét độc đáo của trống người Dao đỏ so với một số loại trống của một số dân tộc khác ở nước ta.

Bí quyết làm nên một cái trống tốt chính là giai đoạn “gia” và “cố”. Một chiếc trống chuẩn, khi đánh lên, người ở xa vẫn nghe tiếng âm vang, người ở gần không thấy chói tai, như vậy mới là một chiếc trống tốt. Một chiếc trống chuẩn là khi đánh trống lên, người đứng xa vẫn nghe thấy tiếng trống, còn người ở gần lại không bị chói tai.

Để làm được điều này ngoài kinh nghiệm người làm trống phải có được cái tay và cái tai tốt mới có thể thẩm âm được chiếc trống có âm vang trầm bổng cần thiết.

Ngày nay, trống của người Dao đỏ không chỉ phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng người Dao, mà còn là vật dụng trang trí, một sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu.

 Người Dao đỏ thường dùng trống nêm cùng với thanh la, chũm chọe tạo thành một dàn nhạc gõ để phục vụ trong các lễ tết, hội hè và sinh hoạt văn hóa của cộng đồng… Trống nêm được coi như một giá trị văn hóa, tinh thần, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong gia đình, dòng họ. Không những thế, trống nêm còn là biểu tượng tâm linh sâu sắc. 

Dung Ngọc – Linh Anh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Chủ “động quỷ” chích điện tra tấn, ép nhiều cô gái dưới 16 tuổi bán dâm

Chủ “động quỷ” chích điện tra tấn, ép nhiều cô gái dưới 16 tuổi bán dâm

(PLVN) - "Tú ông" Phạm Ngọc Tiên và nhân viên thường xuyên dựng các nữ tiếp viên thức dậy vào giữa đêm, lôi ra đánh với nhiều lý do như: nghi lấy trộm tiền, bị khách phàn nàn, bỏ trốn… Mỗi lần ra tay với một người nào, chủ quán bắt tất cả tiếp viên tập trung lại cùng chứng kiến cảnh tra tấn để các cô gái khiếp sợ, không dám cãi lời.

Đọc thêm

Chủ “động quỷ” chích điện tra tấn, ép nhiều cô gái dưới 16 tuổi bán dâm

Chủ “động quỷ” chích điện tra tấn, ép nhiều cô gái dưới 16 tuổi bán dâm
(PLVN) - "Tú ông" Phạm Ngọc Tiên và nhân viên thường xuyên dựng các nữ tiếp viên thức dậy vào giữa đêm, lôi ra đánh với nhiều lý do như: nghi lấy trộm tiền, bị khách phàn nàn, bỏ trốn… Mỗi lần ra tay với một người nào, chủ quán bắt tất cả tiếp viên tập trung lại cùng chứng kiến cảnh tra tấn để các cô gái khiếp sợ, không dám cãi lời.

Đình Chèm – Báu vật 2000 năm tuổi của kinh thành Thăng Long

Đình Chèm – Báu vật 2000 năm tuổi của kinh thành Thăng Long
(PLVN) - Nằm cạnh ven bờ sông Hồng đỏ rực phù sa, trải qua những chuyển biến văn hóa dưới nhiều thời đại, từ một ngôi đền thờ nơi đây đã thành đình Chèm. Với những giá trị kiến trúc nghệ thuật đặc sắc đình Chèm đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, những câu chuyện nhuốm màu sắc liêu trai về đình Chèm càng khiến nơi đây trở nên linh thiêng, huyền bí. 

Ấn Độ quay cuồng trong “cơn nghiện” thuốc giảm đau

Ấn Độ quay cuồng trong “cơn nghiện” thuốc giảm đau
(PLVN) - Việc Chính phủ Ấn Độ nới lỏng các quy định liên quan đến việc sử dụng thuốc giảm đau nhóm opioid cần kê toa cộng với các mánh lới để tìm kiếm và mở rộng thị phần của các hãng dược đã dẫn đến tình trạng lạm dụng thuốc giảm đau tràn lan ở nước này.

InterContinental Halong Bay - Trải nghiệm trên tầm cao thuyết phục những nhà đầu tư tiềm lực

InterContinental Halong Bay - Trải nghiệm trên tầm cao thuyết phục những nhà đầu tư tiềm lực
(PLVN) - “Đích thực là thưởng ngoạn di sản trên tầm cao. Tôi cảm thấy vừa choáng ngợp vừa tự hào khi hình dung sẽ được đứng trên ban công căn biệt thự và ngắm vịnh Hạ Long!” – chị Hà, chủ đầu tư căn biệt thự dự án InterContinental Halong Bay không giấu được cảm xúc sau chuyến bay thủy phi cơ ngắm vịnh biển.

Thái Nguyên: Tập trung thi hành các vụ việc trọng điểm

Thái Nguyên: Tập trung thi hành các vụ việc trọng điểm
(PLVN) -Mặc dù tiếp tục ảnh hưởng của dịch bệnh Covid - 19 nhưng 6 tháng đầu năm 2021 công tác thi hành án dân sự (THADS) Thái Nguyên đã đạt được kết quả tương đối khả quan (về việc đạt 56,74%, về tiền đạt 22,87%). 

Điều tra, xác minh dấu hiệu “bảo kê”, “chống lưng” cho xe quá tải

Điều tra, xác minh dấu hiệu “bảo kê”, “chống lưng” cho xe quá tải
(PLVN) - Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình, Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) Quốc gia tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác bảo đảm trật tự, ATGT quý I và triển khai nhiệm vụ trọng tâm quý II/2021.

Việt Nam tiếp nhận 13,5 triệu đô-la Úc để tiêm vaccine

Việt Nam tiếp nhận 13,5 triệu đô-la Úc để tiêm vaccine
(PLVN) - Hôm qua (19/4), Đại sứ quán Úc tại Hà Nội và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) tổ chức Lễ công bố gói hỗ trợ trị giá 13,5 triệu đô-la Úc, giúp Việt Nam trên nhiều phương diện để đảm bảo việc thực hiện thành công chương trình tiêm chủng mở rộng vaccine phòng Covid-19.

“Truyền thông bẩn” kinh doanh thực phẩm chức năng: Cần xử phạt mạnh tay

“Truyền thông bẩn” kinh doanh thực phẩm chức năng: Cần xử phạt mạnh tay
(PLVN) - Theo quy định, thực phẩm chức năng không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Nhưng nhiều gian thương đã “thổi phồng” quảng cáo thực phẩm chức năng như thuốc đặc trị, thậm chí là “tiên dược” có thể trị bách bệnh. Bộ Y tế vừa đưa ra cảnh báo về chiêu trò gọi điện tự xưng bác sĩ, lừa bán thực phẩm chức năng. 

Hà Nội xưa trong “Thăng Long Kinh Kì - Kẻ Chợ” Chất Kinh Kì

Hà Nội xưa trong “Thăng Long Kinh Kì - Kẻ Chợ” Chất Kinh Kì
(PLVN) - Nhân Ngày Sách Việt Nam (21/4), Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành 2 cuốn sách lịch sử dài hơn 300 trang có tên “Thăng Long Kinh Kì - Kẻ Chợ” của 2 tác giả Nguyễn Huy Thắng, Nguyễn Quốc Tín về mảnh đất Thăng Long từ thời Lê - Trịnh sang thời Tây Sơn và nhà Nguyễn.

Khám phá vẻ đẹp vườn dâu tại xứ sở ngàn hoa – Đà Lạt

Khám phá vẻ đẹp vườn dâu tại xứ sở ngàn hoa – Đà Lạt
(PLVN) - Dâu tây Đà Lạt từ lâu đã trở thành “đặc sản” mà bất cứ ai cũng đều mặc định mua làm quà mỗi lần ghé thăm Đà Lạt. Khí hậu, thổ nhưỡng tại thành phố Cao Nguyên cho chất lượng cũng như mùi vị trái dâu rất đặc biệt. Vì được trồng và chăm sóc theo kỹ thuật sạch, an toàn cho người sử dụng nên dâu tây Đà Lạt không được phép sử dụng các chất bảo quản trước khi tới tay người tiêu dùng, vì thế thời gian bảo quản cũng khá ngắn, chỉ từ 2-3 ngày trong điều kiện 15 độ C.
Đưa Nghị quyết Đại hội Đảng XIII của Đảng vào cuộc sống: Thượng tôn pháp luật bắt đầu từ tuyên truyền pháp luật

Đưa Nghị quyết Đại hội Đảng XIII của Đảng vào cuộc sống: Thượng tôn pháp luật bắt đầu từ tuyên truyền pháp luật

(PLVN) - Ông Phạm Văn Hòa, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cho rằng, để triển khai nội dung Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống, đặc biệt là vấn đề thượng tôn pháp luật, xây dựng nền tư pháp trong sạch, hiện đại... thì công tác tuyên truyền pháp luật vô cùng quan trọng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376