Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đĩa hoa cúng

(PLVN) - Cách đây dăm chục năm, ở Hà Nội, lễ tiết rằm mồng một thường chỉ một đĩa hoa cúng đặt trên bàn thờ. Ít khi thấy hoa quả rườm rà.
Ngẫm ngợi nơi gác nhỏ: Đĩa hoa cúng

1. Đĩa hoa cúng, bông hồng bao giờ cũng là vai trò chủ thể bởi sắc đỏ may mắn. Đó là loại hồng quế bản địa. Hồng này thân nhỏ lá nhỏ, bông cũng nhỏ, cánh hoa màu đỏ rực tỏa hương thơm ngát. Hồng quế bây giờ trở nên hiếm, người ta ít trồng, ra hoa ít và cánh hoa thường vẹo vọ vì sâu róm thích loại hồng này, nó luôn tìm cách ăn nhị hoa, hại cánh hoa. Loại sâu róm bé như đầu tăm, lẫn với lá rất khó phát hiện. Khó mà tìm được một bông hồng quế nguyên vẹn xinh xắn.

Giống hồng quế mảnh mai, ẻo lả yếm thế, mỏng manh gần với cánh đào phai. Giống này để chơi, cắm vài ba bông vào lọ nhỏ để trên bàn làm việc thì còn hợp. Nó thanh cảnh, có tính điểm xuyết trang trí hơn là trưng diện khoa trương nhan sắc.

Bây giờ có đủ các loại hồng Đà Lạt ngoại nhập từ Hà Lan hay Châu Âu gì đó, đủ màu và hoa to cánh dầy. Hầu hết không có hương thơm nhưng sắc thì miễn chê. Người ta nghiên cứu lai giống làm cho bông nào cũng như hoa hậu lên sàn, đầu mày cuối mắt không chê vào đâu được. Nhưng đó là hoa cắm lọ. Chưa thấy ai đưa vào đĩa hoa cúng bao giờ.

 

2. Loại thứ hai trong đĩa hoa cúng thường là hoàng lan. Hoàng lan loại cây thân gỗ mềm nhỏ. Có loại hoàng lan tứ quý, chỉ những tháng đông giá lạnh quá thì nụ bị thui, còn ấm áp thì nó luôn bung màu vàng mơ rực rỡ. Hoàng lan thơm man mác, cả lá cũng thơm. Nếu chăm bón tốt , có lúc hoa nhiều hơn lá, cây hoàng lan trong chậu mà trông như cây vàng. Những cánh hoa như lá liễu, xoăn giống các lọn tóc được uốn cầu kì của thiếu nữ. 

Một loại nữa giống hệt hoàng lan, làm người ta dễ nhầm là một, đó là hoa dẻ. Cánh hoa và màu vàng của hoa cũng giống hệt nhau.Tuy vậy quan sát kĩ hoa dẻ cánh mỏng, dài hơn hoàng lan và thường duỗi thẳng. Cả hai loại dẻ và hoàng lan đều thuộc loại hoa thanh cao thường được chọn vào gói hoa cúng. Trước đây thì hoa dẻ nhiều hơn hoàng lan. Dẻ đại thụ thân to và cho hoa nhiều vô biên. Có thể thấy ở sân chùa Kim Liên bên hồ Tây hoặc trên sân của bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam bên đường Nguyễn Thái Học.

3. Loại thứ ba được chọn cho đĩa hoa là hoa cúc. Cúc thường là cúc chi nhỏ như khuy áo, vàng dịu, hương thơm cũng nhiều, thường là vài ba bông. Hoa ngâu cũng là hoa được chọn khi vào mùa. Ngâu, dáng như hạt gạo, đẹp như những ngôi sao trên dải ngân hà. Vào tháng tết, còn thêm chùm hoa bưởi thơm ngát để trong đĩa hoa.

Tháng 5 thêm hoa móng rồng, loại hoa thơm đặc biệt nhưng hiếm hoi. Ngoài ra mùa hè còn hoa mẫu đơn mặt trời, mẫu đơn trắng, bạch yến thơm lừng, hương sói thanh cao, hoa lý đồng quê và đến cả tigon cũng được cho vào hoa cúng. Hoa nhài trắng tinh thuộc loài hoa thơm ngát nhưng lại không được chọn cho đĩa hoa vì hoa nở về đêm.

Đĩa hoa cúng rằm mồng một cách đây vài chục năm là như thế. Hoa được bày trên đĩa sứ trắng bong. Thời ấy cúng rằm lấy đâu ra các loại quả nhiều như bây giờ. Đến nải chuối tiêu cũng không dễ kiếm. Còn hoa thì mùa nào hoa ấy, không bao giờ thiếu. Những ngày tuần tiết chỉ cúng hương hoa vậy thôi. Các cụ vẫn bảo thần linh chỉ ăn hương ăn hoa, không cần quá câu nệ thức cúng.

Những chợ xanh, chợ xép, hoa cúng được gói ghém trong lá chuối hoặc lá dong, loại dong cho củ có nơi gọi là củ đao. Cứ rằm mồng một là những cụ già thường bày hoa gói ra mẹt, kèm theo buồng cau, sắp lá trầu không. Đồ lễ xưa đạm bạc chỉ có vài hào, vừa sức mua với mọi nhà.

Những thành phố lớn như Hải Phòng, Nam Đinh người dân cũng có cúng hoa đĩa. Bây giờ nghe nói hai nơi trên vẫn còn rơi rớt. Hà Nội thì không thấy có người bán gói hoa cúng nữa. Hỏi về hoa cúng bày đĩa có nhiều người còn ngạc nhiên!

 

4. Nhớ lại đồ cúng tuần tiết thời ấy thật thanh cảnh, nhẹ nhàng và minh triết. Minh triết vì trong quan niệm rất văn minh là thần thánh chỉ hưởng hương hoa. Sau đấy là đèn nhang rượu nước. Bàn thờ bày thế là âm dương hòa thuận. Thức cúng cũng thiết thực, rất triết lý đủ để tỏ lòng thành kính với đất trời.

Trên bàn thờ bây giờ người ta bỏ hoa đĩa, thay đĩa hoa bằng hoa cắm lọ hoành tráng và bắt mắt. Nhưng hoa lọ không thể thay hoa cúng bày đĩa được, mà chỉ là cắm lọ trang trí bàn thờ.

Bàn thờ nhiều nhà bây giờ bề bộn hoa, ú hụ đĩa quả và bánh kẹo. Thì đó là đồ ăn thức uống của người dương, một cõi khác hẳn, đó đâu phải thức dùng của người âm!

Rằm tháng giêng, trông lên bàn thờ lại nao nao nhớ một thời những ngày tuần tiết trong năm … Thời cha ông mình xưa nghèo khó nhưng đã có một đời sống tâm linh thật minh triết.

Nhớ gói hoa cúng năm xưa… Một giá trị văn minh bị bỏ quên hay bị vứt bỏ? Dù gì thì nó cũng đang dần mất! Chính ngay trên đất Thủ đô có đời sống bảo thủ nhất giờ cũng không còn hoa gói. Hình như sự giàu có đang cuốn đi nhiều thứ.

Họa sĩ Đỗ Đức / Câu chuyện Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Pháp luật xử lý hành vi giả chết rồi tổ chức đám tang như thế nào?

Pháp luật xử lý hành vi giả chết rồi tổ chức đám tang như thế nào?

(PLVN) - Những ngày qua, người dân huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng bàn tán xôn xao về vụ gia đình ông Nguyễn Văn Liệt (59 tuổi, trú ấp Phước Hòa A, thị trấn Cù Lao Dung) tổ chức đám tang giả cho bà Trần Thị Tuyến (56 tuổi, vợ ông Liệt). Dưới góc độ pháp lý, nếu bà Tuyến giả chết nhằm mục đích trốn nợ thì có thể bị cơ quan điều tra xử lý về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. 

Đọc thêm

Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia: “Gặt hái“ sau 1 năm triển khai

Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia:  “Gặt hái“ sau 1 năm triển khai
(PLVN) - Thông tin tại cuộc họp Tổ Thường trực giúp việc lần thứ nhất Ban Chỉ đạo Quốc gia về Tài chính toàn diện ngày hôm nay - 14/4, bà Nguyễn Thị Hòa - Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng (NHNN) - cho biết, sau hơn 1 năm chiến lược tài chính toàn diện quốc gia ban hành đã được tích cực triển khai và bước đầu đạt một số kết quả.

Tân Trưởng ban Kinh tế TW chủ trì Hội nghị Tổng kết Nghị quyết 19-NQ/TW về chính sách pháp luật về đất đai

Tân Trưởng ban Kinh tế TW chủ trì Hội nghị Tổng kết Nghị quyết 19-NQ/TW về chính sách pháp luật về đất đai
(PLVN) - Chiều nay - 14/4, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế TW Trần Tuấn Anh đã chủ trì Hội nghị Ban chỉ đạo Tổng kết về "Tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại".

Quy hoạch tỉnh Bạc Liêu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050

Quy hoạch tỉnh Bạc Liêu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050
(PLVN) - Quy hoạch tỉnh Bạc Liêu thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là căn cứ để hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch đầu tư và kiến tạo động lực phát triển kinh tế sản xuất, kinh doanh, an sinh xã hội, an ninh, an toàn, văn minh. Phấn đấu đến năm 2030, Bạc Liêu trở thành tỉnh phát triển khá của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Thêm 16 ca mắc COVID-19 tại 5 tỉnh, thành

Thêm 16 ca mắc COVID-19 tại 5 tỉnh, thành

(PLVN) - Bộ Y tế cho biết, chiều 14/4 ghi nhận 16 ca mắc COVID-19 là người nhập cảnh ghi nhận tại 5 địa phương gồm: Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và Quảng Nam. Tổng số bệnh nhân ở nước ta hiện là 2.733.

Xã Tam Phúc nỗ lực xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu

Xã Tam Phúc nỗ lực xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu
(PLVN) - Xây dựng nông thôn mới (NTM) có điểm khởi đầu nhưng không có điểm kết thúc, mục tiêu cuối cùng là thực sự nâng cao đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần cho người dân. Với ý nghĩa đó, sau khi được công nhận đạt chuẩn NTM vào năm 2013, Đảng bộ và nhân dân xã Tam Phúc (huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc) lại tiếp tục nỗ lực, phấn đấu xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu.

Bảo đảm tuyệt đối an toàn để người dân thực hiện quyền công dân trong ngày bầu cử

Bảo đảm tuyệt đối an toàn để người dân thực hiện quyền công dân trong ngày bầu cử
(PLVN) - Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tuyệt đối an toàn trong mọi tình huống để người dân thực hiện quyền công dân, tại cuộc làm việc tại tỉnh Quảng Ninh về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, sáng 14/4.

Trồng cần sa để… ngâm rượu và nuôi gà chọi

Trồng cần sa để… ngâm rượu và nuôi gà chọi
(PLVN) - Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Nam Định cho biết, ngày 13/4, Đồn Biên phòng Ngọc Lâm (huyện Nghĩa Hưng) đã phát hiện, xử lý 3 đối tượng trồng cây cần sa trái phép trong vườn nhà. Các đối tượng khai trồng cây cần sa để… ngâm rượu và nuôi gà chọi.

Khắc phục kịp thời vi phạm về thi công xây dựng cầu dân sinh Bao Thổ

Khắc phục kịp thời vi phạm về thi công xây dựng cầu dân sinh Bao Thổ
(PLVN) - Ngay sau khi ghi nhận ý kiến của người dân và các cơ quan chức năng vào cuộc xác minh làm rõ về việc thi công không đảm bảo chất lượng xảy ra tại công trình cầu dân sinh Bao Thổ trên địa bàn xóm Bao, xã Giáp Đắt, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, Công ty Cổ phần Tư vấn - xây dựng Hoàng Hùng (đơn vị thi công) đã tiến hành khắc phục, múc bỏ khối lượng bê tông không đúng quy cách trong thiết kế.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376