Một số phương pháp cơ bản thường áp dụng trong giám định nhận dạng

(PLVN) - Giám định nhận dạng là quá trình phân tích để xác định một cá thể từ một chứng cứ hay bằng chứng khách quan nào đó, phục vụ cho giám định pháp y và khoa học hình sự trong nhiều lĩnh vực nhận dạng như: nhận dạng và xác định kẻ phạm tội trong các vụ án, nhận dạng các cá thể trong các thảm hoạ và tai nạn tập thể, nhận dạng các bộ phận của cơ thể bị tách rời, nhận dạng cá thể trong các trường hợp chết vô thừa nhận, nhận dạng cá thể để tìm tung tích và thân nhân, nhận dạng hài cốt liệt sĩ.
Một số phương pháp cơ bản thường áp dụng trong giám định nhận dạng

Báo Pháp luật Việt Nam xin giới thiệu bài viết của một chuyên gia có nhiều kinh nghiệm trong lãnh vực này, đó là Thượng tá, ThS. Nguyễn Lê Cát - Chủ nhiệm Khoa Xét nghiệm – Viện Pháp y Quân đội.

1. Phương pháp nhân chủng, nhân trắc

Mỗi cá thể tồn tại trong tự nhiên có những đặc trưng về loài, con người có những đặc trưng về chủng tộc, về dòng họ, về gia đình và mỗi cá thể có những đặc trưng cơ bản về nhân trắc. Xuất phát từ những đặc điểm về nhân trắc và nhân chủng, các nhà khoa học đã tìm ra phương pháp nhận dạng cá thể trên cơ sở của khoa học về nhân chủng và nhân trắc học.

Phương pháp này là một phương pháp có nhiều ưu điểm và có giá trị đặc biệt khi phân tích và nhận dạng các cá thể theo loài, theo chủng tộc, theo giới tính nhưng khi phải nhận dạng cá thể trong cùng một loài, một chủng, một giới thì còn có nhiều hạn chế và độ tin cậy của kết quả không cao.

2. Phương pháp nhận dạng vân tay

Các nhà khoa học từ thế kỷ XIX đã đi sâu nghiên cứu vân tay người và khẳng định không có sự trùng lặp đặc biệt khi so sánh vân của cả 10 đầu ngón tay giữa những cá thể khác nhau và những đặc điểm về vân tay có tính di truyền. Do đó dấu vân tay là một bằng chứng khách quan để nhận dạng cá thể. Hiện nay hầu như tất cả các nước trên thế giới đều sử dụng phương pháp nhận biết qua vân tay để quản lý và nhận dạng cá thể khi cần thiết. 

Tuy nhiên, không phải trong tình huống nào cũng ứng dụng được phương pháp này do nhiều nguyên nhân khách quan và sự che dấu khôn khéo ngày càng tinh vi của các đối tượng tội phạm, những kẻ muốn giấu hoặc xoá tung tích. Do đó, để nhận dạng cá thể với độ tin cậy cao của kết quả nhất thiết phải nghiên cứu và sử dụng đồng thời nhiều phương pháp.

3. Phương pháp xác định nhóm máu và một số protein 

Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, Landsteiner là người đầu tiên đã xác định sự tồn tại của 4 nhóm máu hệ ABO là A, B, AB và O. Đó là những hợp chất cao phân tử (kháng nguyên) tồn tại trên màng hồng cầu người. Các nhóm này tồn tại suốt cả đời người và được di truyền cho thế hệ sau. Sau đó, người ta còn tìm ra hàng loạt các “chất nhóm” khác trong các hệ nhóm máu như: hệ MN, hệ Rhesus, hệ Lewis, hệ Kell, hệ Duffy, hệ Kidd…, các kháng nguyên bạch cầu HLA (human leucocyt antigen), các isozym của huyết thanh hoặc hồng cầu...

Các yếu tố di truyền này đã giúp ích rất nhiều cho công tác nhận dạng cá thể và xác định quan hệ huyết thống. Hiện nay phương pháp này đang được sử dụng rộng rãi trong nhiều phòng thí nghiệm của các lực lượng an ninh, cảnh sát, pháp y ở Việt nam và các nước trên thế giới.

 

Tuy nhiên, phương pháp xác định nhóm máu còn có mặt hạn chế bởi trong quần thể người, tính đa hình của nhóm máu là không cao. Chẳng hạn, tỷ lệ người mang nhóm máu N thuộc hệ MNSs chiếm 67% nghĩa là cứ  100 người thì có 67 người mang nhóm máu N. Do đó, để nhận dạng được cá thể thì phải sử dụng kết hợp rất nhiều các yếu tố di truyền khác nhau.

Nếu dùng từ 15-17 yếu tố di truyền thì trong khoảng 300.000 người mới có 2 người có các yếu tố di truyền giống nhau. Việc kiểm tra kết hợp quá nhiều yếu tố như vậy là không phải dễ dàng đối với các sinh phẩm thu được tại hiện trường và cũng tốn nhiều thời gian. Hơn nữa, các phân tử protein lại rất dễ bị biến tính ở điều kiện môi trường bên ngoài nên có thể làm sai lệch quá trình xét nghiệm dẫn đến kết luận không chính xác.

4. Phương pháp phân tích ADN  

Có hai phương pháp phân tích ADN thường được sử dụng, đó là phân tích ADN nhân và phân tích ADN ty thể.

4.1. Phân tích ADN nhân

Phân tích ADN nhân dựa vào cấu trúc, đặc điểm, và tính di truyền của phân tử ADN trong nhân tế bào, là một bước nhảy vọt trong các phương pháp nhận dạng cá thể. Với phương pháp này, ADN được tách chiết  từ nhân tế bào bằng các phương pháp khác nhau (vô cơ hoặc hữu cơ), sau đó được nhân lên một cách chọn lọc ở một số vị trí bằng các đoạn mồi đặc hiệu để có một số lượng bản sao đủ lớn cho yêu cầu phân tích bằng kỹ thuật PCR. Các bản sao ADN đặc hiệu của cá thể sẽ được phân tích bằng phương pháp điện di trên gel agarose và polyacrylamide hoặc trên máy phân tích tự động.

Với phương pháp này chúng ta có thể nhận dạng cá thể hoặc xác định các quan hệ di truyền (huyết thống) một cách chính xác và dễ dàng từ một mẫu sinh phẩm rất nhỏ có chứa tế bào.

4.2. Phân tích ADN ty thể

Ngoài nhân tế bào, ADN còn tồn tại trong ty thể dưới dạng mạch vòng và các nhà khoa học đã chứng minh được đặc điểm di truyền theo dòng mẹ của ADN ty thể. Căn cứ vào các đặc điểm này các phân tích về ADN ty thể và các ứng dụng của nó trong nhận dạng cá thể đã được phát triển và thu được những thành tựu to lớn. ADN ty thể cũng được tách chiết và nhân bản đặc hiệu (PCR), sau đó được tạo dòng, tinh sạch (cloning), cuối cùng các đoạn ADN ty thể đặc hiệu được giải trình tự  bằng các thiết bị chuyên dụng (sequencing).

Kết quả được sử dụng trong các phân tích nhận dạng cá thể và xác định quan hệ di truyền theo dòng mẹ. Phân tích ADN ty thể có ý nghĩa quyết định khi các điều kiện để áp dụng cho phân tích ADN nhân không thực hiện được và là phương pháp đang được lựa chọn sử dụng trong giám định hài cốt liệt sĩ.

Linh Thụy / Câu chuyện Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Điều gì khiến triều đại Minh Thái Tổ - Chu Nguyên Chương chỉ có duy nhất một vị Hoàng Hậu?

Điều gì khiến triều đại Minh Thái Tổ - Chu Nguyên Chương chỉ có duy nhất một vị Hoàng Hậu?
(PLVN) - Dù trong hậu cung có hàng trăm phi tần, mỹ nữ nhưng cả đời mình Hoàng đế Chu Nguyên Chương vẫn chỉ tấn phong tước hiệu Hoàng hậu cho người vợ đầu tiên là Mã Hoàng hậu. Nguyên nhân được cho rằng, nhờ trí tuệ hơn người Mã Hoàng hậu đã giúp một người thô lỗ và ít học như Chu Nguyên Chương có thể sáng lập nên thời thịnh trị Hồng Vũ đầu nhà Minh.

Chữa bệnh bằng Đông y: Vận dụng ngũ vận và lục khí để chẩn đoán chứng bệnh

Chữa bệnh bằng Đông y: Vận dụng ngũ vận và lục khí để chẩn đoán chứng bệnh
(PLVN) - Ngũ vận và lục khí khi vận dụng thì kết hợp lại với nhau, dùng can chi làm cơ sở, lấy thiên can để tìm vận, địa chi để tìm khí. Thầy thuốc muốn chẩn đoán đúng chứng bệnh của mỗi người thì phải đem hai thứ ấy kết hợp lại rồi tổng hợp, phân tích một cách toàn diện để cho kết quả chính xác nhất. 

Gia đình, nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc

Gia đình, nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc
(PLVN) - Người xưa từng nói: “Gia đình là lớp học đầu tiên dạy ta những câu nói đầu đời, dạy cho ta biết thế nào là yêu thương, che chở, chỉ có nơi này mới có thể có đủ lòng bao dung khi ta phạm phải những sai lầm, đây cũng là nơi duy nhất để ta trở về sau những vấp ngã”. 
Cách quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ đối với cao học

Cách quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ đối với cao học

(PLVN) - Bạn Minh Hoàng (Quảng Ninh) thắc mắc: Người dự thi thạc sĩ nếu có chứng chỉ ngoại ngữ theo quy định hoặc tương đương sẽ được miễn thi ngoại ngữ đầu vào. Vậy việc quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ tương đương được thực hiện ra sao?

Bắc Ninh: Cháy nhà xưởng, 3 công nhân tử vong

Bắc Ninh: Cháy nhà xưởng, 3 công nhân tử vong
(PLVN) - Ngày 17/4, Công an tỉnh Bắc Ninh cho biết, các lực lượng chức năng đang bảo vệ hiện trường, thống kê thiệt hại, khẩn trương điều tra nguyên nhân vụ cháy tại Công ty TNHH Dreamtech Việt Nam ở Khu công nghiệp Vsip, xã Đại Đồng, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, làm 3 công nhân tử vong.

Đâm chết bạn gái rồi lao vào ôtô tự sát

Đâm chết bạn gái rồi lao vào ôtô tự sát
(PLVN) - Tối 16/4, Công an xã Hòa Phú (huyện Củ Chi, TP.HCM) nhận được tin báo về việc phát hiện một người phụ nữ bị sát hại bằng nhiều vết đâm, tử vong trong một phòng trọ trên địa bàn.
Giải U19: Cất cánh cho tài năng trẻ

Giải U19: Cất cánh cho tài năng trẻ

(PLVN) - Ông Cao Văn Chóng - Phó chủ tịch VFF - cho biết, sự thành công của giải U19 chính là việc phát hiện và nuôi dưỡng tài năng của bóng đá nước nhà.

Ngân hàng Nhà nước: Mỹ xác định Việt Nam không thao túng tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước: Mỹ xác định Việt Nam không thao túng tiền tệ
(PLVN) - Trong quá trình làm việc với BTC Hoa Kỳ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã trao đổi thẳng thắn trên tinh thần hợp tác, thiện chí từ cấp kỹ thuật tới cấp cao, khẳng định việc điều hành tỷ giá những năm qua – trong khuôn khổ chính sách tiền tệ chung - nhằm thực hiện mục tiêu nhất quán là kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, không nhằm tạo lợi thế cạnh tranh thương mại quốc tế không công bằng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376