Kiến vàng - nét độc đáo trong ẩm thực Tây Nguyên

(PLVN) - Huyện Krông Pa (tỉnh Gia Lai) được biết đến với rất nhiều món ẩm thực đặc trưng, mang đậm dấu ấn của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên. Trong đó, những món ăn được chế biến từ kiến vàng cũng như trứng của loài kiến này được nhiều người biết đến, nó có mặt trong mâm cơm của đồng bào từ bao đời nay.
Kiến vàng - nét độc đáo trong ẩm thực Tây Nguyên Món kiến vàng - đặc sản Tây Nguyên

Nghệ thuật săn kiến  

Theo những người đi săn kiến vàng ở xã Chư Drăng (huyện Krông Pa), kiến vàng có thể lấy quanh năm, nhưng ngon nhất là thời điểm từ tháng 3 đến tháng 5 âm lịch. Lúc này, con kiến có trứng rất nhiều nên các gia đình thường rủ nhau đi rừng lấy về ăn hoặc bán.

Tuy nhiên, chỉ khi nào trời nắng, họ mới đi lấy, vì hạ tổ kiến xuống dễ nhóm bếp lửa để tách tổ và an toàn khi leo trèo. Còn nếu mưa đi rừng rất khó quan sát tổ kiến và dễ gặp hiểm nguy. Loài kiến vàng rất thích làm tổ trên những loài cây lá lớn ở rừng. Người săn kiến thạo chỉ cần nhìn tổ là biết có trứng mẩy hay tổ không có trứng. Tổ có trứng mẩy là tổ có màu đen bạc, thớ gồ to, nơi tổ đậu cành cây trĩu xuống, hoặc nếu kiến làm tổ bằng lá thì xem có màng trắng liên kết với các lá bọc bên ngoài, lớp màng ấy phủ đều khắp tổ thì tổ ấy sẽ nhiều trứng.

Còn nếu tổ đen, xốp, nhẹ thì vẫn có trứng, nhưng ít vì trứng đã nở thành kiến rồi. Phải mất cả tháng tổ kiến vàng mới hồi sinh và tạo ra lứa trứng mới. Do đó, phải nắm quy luật thì người đi săn mới thu hoạch mẻ kiến và trứng ngon nhất. Một tổ kiến vàng lớn có thể thu về gần 1kg cả kiến lẫn trứng của nó. Anh Mlô Can (ngụ xã Chư Drăng) bảo, săn kiến cũng là một nghệ thuật và người săn cũng phải là người rành về tập tính, cuộc sống của kiến.

Dân săn kiến "trúng quả" một tán lá kiến vàng đậu kín  

Theo anh, nơi nào ít hơi người lui tới, không mùi thuốc trừ sâu, đốt phá là nơi đó kiến vàng tụ tập về làm tổ, đẻ trứng to hơn những nơi khác. Công việc săn kiến nhìn thì thấy dễ nhưng không dễ tí nào. Kiến vàng thường làm tổ trên cao nên việc lấy tổ kiến đòi hỏi có sức khỏe để leo trèo. 

Trèo lên cây không sợ kiến cắn mà sợ ong chích, rắn cắn, cành cây mục. Khi leo phải cẩn thận, nếu không khéo rất dễ bị té ngã. “Kiến này cắn đau nhưng không độc, không sưng tấy. Khoảng một phút sau chỗ bị cắn không còn cảm giác đau nữa. Nhưng điều gian truân là chúng len lỏi bám vào cổ, bò khắp người, chui cả lên mặt rất khó chịu. Nếu không chịu được “trận đòn” này thì rất dễ té. Ấy là chưa kể đụng trúng ong rừng rồi bị chích, rắn độc cắn”, anh Mlô Can cho biết.

Một cái tổ kiến vàng nặng trĩu trứng bên trong 

Sau khi lấy tổ kiến từ trên cây thì đem xuống đất tách kiến ra khỏi tổ. Có nhiều cách tách, trong đó cách được nhiều người sử dụng là cho tổ vào chiếc nồi đang hơ lửa. Hơi nóng của lửa sẽ khiến đàn kiến bò ra khỏi tổ trước khi lăn ra nồi chết. Khi đó, người săn chỉ làm công việc đơn giản là gom kiến lại thành từng túi. Đồng bào dân tộc ở huyện Krông Pa cũng đưa ra nguyên tắc khi lên rừng săn kiến vàng. Đó là chỉ lấy tổ kiến chứ không được hạ cây, chặt cành to để lấy tổ kiến. Bởi họ quan niệm, nếu tàn phá rừng thì ngoài ảnh hưởng môi trường sống, kiến sẽ bỏ đi không làm tổ nữa, khi đó họ sẽ không có kiến để bắt.

“Phải biết bảo vệ sự sống cho kiến vàng thì mới có nguồn để bắt lâu dài. Ở đây không người dân nào sử dụng thuốc xịt kiến hay chặt cây phá cây để bắt kiến theo kiểu tận diệt. Người dân chúng tôi đi bắt kiến bằng tay và kinh nghiệm của mình”, anh Mlô Can cho biết.

Nét độc đáo trong ẩm thực Tây Nguyên

 Kiến vàng là một con vật bé xíu nhưng lại có thành phần dinh dưỡng cao như: đạm từ 42 - 67%, có 28 loại acid amin và rất nhiều khoáng chất. Và từ bao đời nay, đồng bào dân tộc ở huyện Krông Pa thích đi vào rừng bắt kiến trên cây mang về làm thực phẩm cho gia đình hoặc bán kiếm tiền. Hiện kiến vàng được bán với giá 200.000 đồng/kg.

Có thể nói kiến vàng là nguồn thực phẩm, kinh tế dồi dào mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất này. Từ kiến vàng, đồng bào nơi đây có thể chế biến ra nhiều món ăn hấp dẫn, trong đó món đặc sản là muối kiến vàng. Kiến sau khi bắt về đem ngâm vào nước sôi, vớt kiến ra để ráo rồi rang lên với muối hạt và ớt rừng. Khi muối đã khô nổ, kiến đã chín thơm thì đổ vào cối giã. Vị chua chua, nồng nồng, ngây ngấy của kiến cùng vị cay xè của ớt, vị mặn của muối biển được hòa quyện lại, tạo nên một mùi vị rất lạ và hấp dẫn.

Sản phẩm từ kiến vàng chế biến được nhiều món ngon, trong ảnh là kiến chiên  

Tùy vào sở thích của mỗi người mà có thể cho thêm sả, chanh, mì chính vào giã cùng cho đậm vị. Muối kiến vàng có thể dùng để ăn với cơm trắng, rau luộc, hoặc dùng để chấm với xoài xanh, cóc non…

Nhưng đậm đà nhất là muối kiến vàng dùng để chấm với bò một nắng. Đây cũng được xem là một món ăn không thể không thưởng thức khi đến Tây Nguyên. Những miếng thịt bò đã được phơi một nắng đem nướng qua trên than hồng đến hơi tái.

Sau đó, xé một miếng chấm quyện vào đĩa muối kiến. Những bọng kiến còn nguyên bị cắn vỡ, tê tê, cay cay, chua chua được vị ngọt của thịt bò làm dịu đi, nọc kiến và ớt cay làm cho miếng thịt bò chín thêm ở trong miệng, mang lại cảm giác khoan khoái lạ thường cho người thưởng thức. Một món rất dân dã mà nhiều người ưu thích đó là món gỏi kiến vàng đu đủ. Đu đủ gọt bỏ vỏ, bằm nhỏ, rửa hết mủ, rồi cho vào cối giã chung với muối ớt, bột ngọt sau cùng cho kiến vào.

Đặc sản muối kiến  

Vị chua chua của kiến quyện với cay của ớt, giòn giòn của đu đủ, khiến người thưởng thức nhớ mãi bởi vị của nó không lẫn vào đâu. Và một món gỏi khác là gỏi kiến vàng cá suối. Theo đó, cá suối đem lọc xương, băm nhuyễn vắt sạch nước. Sau đó, trộn muối hột, ớt xanh, tiêu rừng cùng với thịt cá suối đã băm nhuyễn và trứng kiến giã dập đã se lại. Khi ăn cuốn với lá sung, lá mơ lông.

Thưởng thức món này sẽ cảm nhận vị cay xé lưỡi của ớt xanh, tiêu rừng, có vị ngọt của cá suối, vị béo của trứng kiến, thêm vị chan chát của lá gói tạo thành món ăn rất thú vị. Ngoài những món trên, người dân còn có món canh chua kiến vàng cũng hấp dẫn không kém. Đây là một món ăn được biết đến có tác dụng giải nhiệt rất tốt vào mùa hè. Cách nấu canh chua kiến vàng cũng khá đơn giản. Đầu tiên nấu một nồi canh cá, khi nước đang sôi ùng ục thì cho kiến vừa bắt được vào, chất axít trong bụng kiến sẽ hòa với nước canh tạo nên một vị chua tuyệt vời cho nồi canh. Ngoài ra, người ta còn nấu kiến vàng cùng lá giang.

Theo đó, họ cho kiến vào nồi nước lã, đun sôi nấu chín, vò một ít lá giang vào, nêm gia vị vừa ăn. Sau đó, nhắc nồi xuống rồi cứ thế mà chan húp. Bên cạnh kiến vàng, trứng của loài kiến này cũng có thể chế biến được rất nhiều món ăn như: nộm trứng kiến, trứng kiến nấu lá giang, trứng kiến nấu măng… Vị béo ngậy của trứng kiến khiến món ăn trở nên lạ miệng mà cũng không kém phần hấp dẫn. Đồng bào dân tộc ở huyện Krông Pa xem kiến vàng và trứng của nó như lộc rừng, như thuốc quý.

Do đó, khi có khách quý đến nhà, họ thường đem ra đãi. Họ cũng khuyên, những món ăn được chế biến từ kiến vàng không thể ăn vội, mà phải ăn thong thả, ăn từ từ để thấm được vị lạ, ngon, bùi, béo của nó. Với họ, so với những món côn trùng độc, lạ được chế biến thành món ăn như: bọ xít, mối, châu chấu… thì kiến vàng cũng như trứng của loài kiến này dễ ăn và bổ dưỡng hơn cả. Những món ăn chế biến từ kiến vàng tuy dân giã, nhưng hương vị của nó lại mang đến cảm giác đặc biệt cho người thưởng thức, khiến ai đã nếm qua một lần sẽ nhớ mãi không thể nào quên.

Đình Phùng
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ninh Bình tăng cường xử lý xe vi phạm quá khổ, quá tải

Ninh Bình tăng cường xử lý xe vi phạm quá khổ, quá tải
(PLVN) - Để ngăn chặn tình trạng xe quá khổ, quá tải lưu thông trên các tuyến đường, lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT ), Công an tỉnh Ninh Bình đã tăng cường tuần tra, xử lý các trường hợp vi phạm, góp phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông và kết cấu hạ tầng.
Xốn xang phượng tím Đà Lạt chào hè

Xốn xang phượng tím Đà Lạt chào hè

(PLVN) - Mỗi độ tháng tư, những con phố của cao nguyên Lâm Viên được khoác lên mình màu tím thẳm của loài hoa đặc biệt - hoa phượng tím. Cũng vì vậy mà những người yêu Đà Lạt gọi tháng tư của xứ sở ngàn hoa là mùa phượng tím về.

Một Ngũ Cung rất khác khi “Yêu”

Một Ngũ Cung rất khác khi “Yêu”
(PLVN) - Ca khúc “Yêu” được nhạc sĩ Nguyễn Đức Cường chắp bút cùng với Trần Thắng – guitarist kiêm sáng tác chính của ban nhạc Ngũ Cung có ca từ ngọt ngào trên nền giai điệu mạnh mẽ, nói về những hoài niệm đã qua. 

Trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho ngôi chùa có kiến trúc gỗ cổ nhất Việt Nam

Trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho ngôi chùa có kiến trúc gỗ cổ nhất Việt Nam
(PLVN) - Ngày 17/4, tại xã Lạc Hồng (huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên), Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trần Đình Thành đã trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Thái Lạc cho đại diện huyện Văn Lâm (Hưng Yên).

Việt Nam lên tiếng về việc ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ

Việt Nam lên tiếng về việc ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ
(PLVN) - Ngày 17/4, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã trả lời câu hỏi phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam về Báo cáo công bố ngày 16/4 của Bộ Tài chính Hoa Kỳ về “Chính sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại chính của Hoa Kỳ.” 
Lâm Đồng đình chỉ hàng loạt cán bộ quản lý rừng phòng hộ

Lâm Đồng đình chỉ hàng loạt cán bộ quản lý rừng phòng hộ

(PLVN) - Tạm đình chỉ 4 trưởng ban quản lý (BQL) bảo vệ rừng phòng hộ, yêu cầu xử lý kỷ luật đối với hạt trưởng các hạt kiểm lâm cùng các cá nhân liên quan theo qui định… - đó là những chỉ đạo mới nhất, quyết liệt nhất của UBND tỉnh Lâm Đồng liên quan tới vi phạm trong công tác quản lý bảo vệ rừng.

Regal Pavillon – giá trị bền vững của dự án mang tầm quốc tế

Regal Pavillon – giá trị bền vững của dự án mang tầm quốc tế
(PLVN) - Thấu hiểu nhu cầu của nhóm khách hàng có thu nhập cao cũng như cộng đồng cư dân thịnh vượng, Đất Xanh Miền Trung tiên phong áp dụng những tiêu chuẩn thiết kế, công nghệ xây dựng và bảng vật liệu nhập khẩu cho dự án shophouse 5 sao Regal Pavillon, mang đến cho cư dân tương lai những trải nghiệm sống đẳng cấp, trường tồn theo năm tháng.

“Ngôi nhà chung” Hải Hưng khởi sắc sau một năm tái hợp

“Ngôi nhà chung” Hải Hưng khởi sắc sau một năm tái hợp
(PLVN) - Sau một năm kể từ ngày hai xã Hải Xuân và Hải Vĩnh (huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị) về cùng ngôi nhà mang tên xã Hải Hưng, tình cảm của bà con trở nên thân mật, khăng khít, văn hóa, giáo dục và kinh tế phát triển vượt trội. Bộ máy hành chính ổn định và phát huy hiệu quả, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Tiếp tục ghi nhận 2 trường hợp ngộ độc sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi

Tiếp tục ghi nhận 2 trường hợp ngộ độc sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi
(PLVN) - TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai - cho biết ngày 12/4, Trung tâm có tiếp nhận 2 bệnh nhân là vợ chồng trong gia đình (33 tuổi và 36 tuổi, ở Hòa Bình), nhập viện với biểu hiện đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, giảm khứu giác sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi dạng xông hơi trong gia đình.

Thủ tướng Chính phủ gửi công điện chỉ đạo ứng phó mưa lũ

Thủ tướng Chính phủ gửi công điện chỉ đạo ứng phó mưa lũ
(PLVN) - Trước tình hình mưa lớn xảy ra tại khu vực miền núi phía Bắc, gây lũ quét trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, làm 03 người chết, hư hại nhiều nhà dân trong khu vực, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện về việc khắc phục hậu quả và ứng phó với mưa lũ.

Năm 2020: BIC tăng trưởng lợi nhuận gần 40% so với 2019

Năm 2020: BIC tăng trưởng lợi nhuận gần 40% so với 2019
(PLVN) - Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2021 của Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) tổ chức cuối tuần qua đã thông  qua Báo cáo kết quả kinh doanh năm 2020 và kế hoạch năm 2021, trong đó lợi nhuận trước thuế hợp nhất năm 2020 của BIC và của Công ty mẹ BIC đều tăng trưởng gần 40% so với năm ngoái…

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376