Bỏ hung táng không ảnh hưởng đến văn hóa tâm linh

(PLVN) - Sau khi Báo PLVN đang bài "Tục cải táng: Bỏ hay đừng?" với quan điểm của nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Hùng Vĩ khẳng định tục hung táng (mai táng thi hài trong một khoảng thời gian nhất định sau đó sẽ được cải táng), cát táng (mai táng lại hài cốt sau khi cải táng) là tục lệ ngoại lai, khởi nguồn từ Trung Quốc, chúng tôi tiếp tục nhận được ý kiến của nhà nghiên cứu văn hóa - TS Phạm Việt Long cho rằng việc từ bỏ tục lệ này không ảnh hưởng gì đến văn hóa tâm linh. 
Bỏ hung táng không ảnh hưởng đến văn hóa tâm linh TS Phạm Việt Long

Chưa rõ thời gian xuất hiện 

Theo PGS.TS Trương Sỹ Hùng (Viện Nghiên cứu Đông Nam Á), cải táng còn có các tên gọi khác như bốc mả, bốc mộ, cải mả, sang cát, cải cát sang tiều. Tất cả những cụm từ trên đều chỉ việc: đào huyệt mộ đã chôn người chết khoảng 3 năm hoặc hơn. Có nơi còn gọi tục này là đám ma khô. Khó có thể trả lời cổ tục này có từ bao giờ. Cộng đồng cư dân Bách Việt cổ xưa đã có tục chôn cất người chết rất cẩn thận, nhằm bảo tồn di cốt (giữ phần xương còn lại, sau khi phần thịt và lục phủ ngũ tạng đã phân hủy, tan vào trong đất nước).

Trong khi đó, Nhà nghiên cứu văn hóa – TS Phạm Việt Long cho rằng, đến nay, ông chưa đọc thấy một tài liệu nào nói về thời gian xuất hiện tục bốc mộ. Người ta chỉ có thể nói tục lệ đã có từ lâu đời! Có tài liệu viết, khởi nguồn là ở miền Bắc Việt Nam. Về lý do khởi nguồn ở đây, lại có hai ý kiến: Một là do người phương Bắc sang đây, qua đời, được chôn cất, sau đó cần đưa về quê quán cho nên hình thành tục bốc mộ.

Ý kiến khác nêu lên, do miền Bắc có nhiều vùng đất trũng, chôn cất rồi, người chết bị ngâm trong nước, quan tài mục ruỗng, cho nên người thân cần đưa di cốt khỏi vùng ngập úng hoặc thoát khỏi cảnh bị quan tài mục ruỗng sập xuống, đè lên, từ đó hình thành tục bốc mộ.

Trước đó, trao đổi với PLVN, nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ khẳng định, tục cải táng là ngoại lai và không có trong thời kỳ văn hóa Đông Sơn: Tục cải táng, tuy đã thành một tập tục phổ biến và tồn tại lâu dài của người Kinh như một truyền thống cố hữu rồi nhưng đó không phải là một truyền thống đẹp. Nó là ngoại lai.

Nên bỏ tục hung táng, cát táng 

Từ các góc nhìn trên có thể thấy, đa số cho rằng, tục cải táng bắt nguồn từ Trung Quốc, mặc dù chưa xác định được thời gian rõ ràng. Trong thời đại khoa học phát triển, bùng nổ công nghệ thông tin, và nhất là dân số ngày càng đông, tục hung táng, cát táng lại được đưa ra xét xem có nên bỏ đi hay không?

T.S Phạm Việt Long dẫn giải: Trong thời buổi khan hiếm đất đai và vấn đề môi trường ngày càng nghiêm trọng, chưa kể về tâm lý, sức khỏe, nhiều người đã bỏ tục bốc mộ, thay vào đó là một trong hai hình thức: Đào sâu chôn chặt – chỉ chôn cất một lần là xong, thứ hai là hỏa táng, hình thức này hiện đang phát triển. Xét về tâm linh, nếu bỏ tập tục này thì có ảnh hưởng gì không? Nói một cách tổng thể, có thể ảnh hưởng tới một bộ phận dân cư chứ không ảnh hưởng toàn bộ nhân dân Việt Nam. 

Bởi, với 54 dân tộc, người dân có nhiều tập tục khác nhau, cũng mang tính tâm linh, như người Việt ở Bắc bộ thì cải táng, một số dân tộc ở Nam bộ thì hỏa táng, một số dân tộc khác lại “đào sâu chôn chặt”. Theo TS Phạm Việt Long, với bộ phận dân cư có tập tục cải táng có thể tác động tới mấy khía cạnh sau: Về tâm linh: Có quan niệm rằng, khi hỏa táng như vậy, là cắt đứt mối quan hệ với người sống. Lại có quan niệm rằng, người bị hỏa thiêu sẽ luôn bị nóng dưới âm phủ. Về tâm lý: Từ bỏ một thói quen là một thử thách lớn. Có thể bản thân người chết muốn được hỏa thiêu, nhưng người sống lại không muốn như vậy. 

Về môi trường: Có thể nhận xét rằng, phần đông nhân dân thấy việc từ bỏ tục cải táng sẽ tác động tích cực tới môi trưởng, đỡ tốn đất, đỡ gây ô nhiễm, đỡ khổ cả cho những người làm việc “thay áo” cho người chết, đỡ vất vả cho người sống. “Như vậy, bỏ tập tục cải táng là cần thiết và có lợi cho cuộc sống. Vấn đề là cần thay đổi nhận thức, thói quen”, ông Long nhận định.

Cùng quan điểm, PGS.TS Trương Sĩ Hùng cho rằng, khoa học hiện đại đã chỉ ra sự nguy hiểm do cải mả mà gặp những vi khuẩn độc hại, truyền nhiễm thì rõ ràng là nên thay đổi cổ tục chôn cất người chết. Một số tộc người thiểu số châu Á đã thiêu xác, trộn lẫn tro cốt với sông suối, đất cát trở thành truyền thống. Nếu có những nguyên tố vi lượng là thành phần cấu tạo của linh hồn thì linh hồn đó cũng không thể nhập lại nơi huyệt mộ - tức là nhập vào phần xương cốt còn giữ.

Vấn đề là tinh hoa của những linh hồn chết đã được các thế hệ con cháu gìn giữ, tái hiện được đến đâu trong cuộc sống đương đại. Trách nhiệm đó thuộc về các thế hệ con cháu hấp thụ ngay từ khi ông bà, cha mẹ còn chung sống. Ban thờ gia tiên là vật thể văn hóa trong mỗi gia đình cần duy trì. Ảnh người đã mất nên cất giữ như gia bảo nhưng chỉ trưng bày vào ngày giỗ, không treo thường trực tại ban thờ cộng đồng chân linh gia tộc. Từ bỏ tục hung táng, cát táng là phù hợp với nhận thức khoa học hiện đại. Chắc chắn không có ảnh hưởng gì đến đời sống văn hóa tâm linh.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ thấy tập tục lâu đời này là khó bỏ, nhưng dần dần chúng ta sẽ làm được. Ông đưa ra giải pháp, một số nghĩa trang như ở Thạch Bàn, người ta xây những bức tường đứng, có hốc để bỏ tro cốt, bia và ảnh, sạch sẽ, lịch sự, tiết kiệm đất đai. Các cụ quần tụ ở đó có mình có ta, sum vầy ấm cúng. Đó là một điều rất nên. Nơi khác, người ta gửi chùa chiền… Và tương lai, ông Vĩ đưa ra sáng kiến nên có cách táng người thân bằng một trang mạng thiêng liêng, kính cẩn, lưu giữ hình ảnh và thể hiện tâm hồn thành kính của mình lên đó.

Trong sách “Việt Nam phong tục”, Phan Kế Bính viết về tục cải táng, hung táng như sau: "...Cải táng có nhiều cớ. Một là vì nhà nghèo, khi cha mẹ mất, không tiền lo liệu, mua tạm một cỗ ván xấu, đợi xong ba năm thì cải táng, kẻo sợ ván hư nát thì hại đến di hài. Hai là vì chỗ đất mối kiến, nước lụt thì cải táng. Ba là vì, các nhà địa lý, thấy chỗ mả vô cớ mà sụt đất hoặc cây cối ở trên mả tự nhiên khô héo, hoặc trong nhà có kẻ dâm loạn điên cuồng, hoặc trong nhà đau ốm lủng củng, hoặc trong nhà có kẻ nghịch ngợm, sinh ra kiện tụng lôi thôi, thì cho là tại đất mà cai tang. Bốn là vì chỗ mồ mả chạm phải đường cái, hoặc thành mới mở, bất đắc dĩ phải tải táng. Năm là những người muốn cầu công danh phú quý, nhờ thầy địa lý tìm chỗ cát địa mà cải táng. Lại có người thấy nhà khác phát đạt, đem mả nhà mình táng gần vào chỗ mả nhà kia, để cầu được hưởng dư huệ”. 

 

Vũ Đoàn (t/h)
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Thu vào tầm mắt muôn trùng nước non ở cầu kính Rồng Mây

Thu vào tầm mắt muôn trùng nước non ở cầu kính Rồng Mây

(PLVN) - Đứng trên cầu kính Rồng Mây- cây cầu cao nhất Việt Nam, trên trục đường quốc lộ 4D nối liền 2 tỉnh Lào Cai và Lai Châu, bạn không chỉ được chiêm ngưỡng toàn bộ đèo Ô Quý Hồ hùng vĩ, thơ mộng mà còn thu vào tầm mắt trọn vẹn khung cảnh rừng núi rừng Tây Bắc sơn thủy hữu tình… 

Đọc thêm

HANOISME - SUNHOUSE: Trao tặng vật phẩm sinh hoạt tổng trị giá 5 tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch COVID-19

HANOISME - SUNHOUSE: Trao tặng vật phẩm sinh hoạt tổng trị giá 5 tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch COVID-19
(PLVN) - Hưởng ứng Cuộc vận động “Toàn dân ủng hộ phòng, chống dịch Covid-19” do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTW MTTQ) Việt Nam phát động, ngày 30/03, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME), Công ty CP Tập đoàn SUNHOUSE đã tổ chức trao tặng các vật phẩm sinh hoạt tổng trị giá 5 tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch COVID-19 thông qua UBTW  MTTQ Việt Nam.
Loading...
TP HCM: Bệnh viện không cho thăm bệnh để phòng dịch Covid -19

TP HCM: Bệnh viện không cho thăm bệnh để phòng dịch Covid -19

(PLVN) - Giám đốc Sở Y tế TP HCM Nguyễn Tấn Bỉnh cho biết, trong tình hình diễn biến hết sức phức tạp của dịch bệnh, Sở Y tế đề xuất UBND TP một số nội dung triển khai từ nay đến ngày 15/4, trong đó, Sở đã chỉ đạo các bệnh viện không cho người thăm bệnh kể từ ngày 30/3, mỗi người bệnh chỉ 1 người nhà chăm sóc.

Mạnh tay xử lý việc đẩy giá xăng dầu

Mạnh tay xử lý việc đẩy giá xăng dầu
(PLVN) - Sau khi Liên Bộ Công Thương - Tài chính liên tục có các đợt giảm giá sâu đối mặt hàng xăng dầu, thời gian gần đây, nhiều cơ sở kinh doanh mặt hàng này lo bị hụt thu nên đã cố tình đẩy giá bán lên cao so với giá quy định. 

Để đất nước có một lớp nông dân đổi mới

Để đất nước có một lớp nông dân đổi mới
(PLVN) - Câu chuyện ông nông dân Nguyễn Quang Tòa (SN 1971, Giám đốc Công ty CP phát triển cây đàn hương và thực vật quý hiếm Tây Nguyên, trụ sở tại số 143, đường Hùng Vương, TP Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk), đã khởi nghiệp lận đận ra sao khi là người đầu tiên đưa đàn hương, một giống cây quý và hữu ích, về Tây Nguyên, khiến dư luận vừa thán phục, vừa ngậm ngùi.

Đình chỉ công tác PGĐ Trung tâm Công nghệ địa chất, khoáng sản

Đình chỉ công tác PGĐ Trung tâm Công nghệ địa chất, khoáng sản
(PLVN) - Trả lời báo chí, ông Trần Tân Văn - Viện trưởng Viện Khoa học địa chất và Khoáng sản (KHĐC&TNKS, Bộ TN&MT) cho biết, cơ quan này đã ra quyết định đình chỉ công tác với bà Lê Thị Thanh Hương, PGĐ Trung tâm Công nghệ địa chất, khoáng sản, do đã bị Cơ quan ANĐT Bộ Công an khởi tố, thực hiện lệnh bắt tạm giam 4 tháng để điều tra về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ.
Xuất khẩu quý I/2020 đạt hơn 59 tỷ USD

Xuất khẩu quý I/2020 đạt hơn 59 tỷ USD

(PLVN) - Theo Tổng cục Hải quan chiều 30/3, so với cùng kỳ năm trước, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 3 tháng đầu năm nay ước tính đạt 115,34 tỷ USD, giảm 0,69%, trong đó xuất khẩu ước đạt 59,07 tỷ USD, tăng 0,5% và nhập khẩu ước tính đạt 56,26 tỷ USD, giảm 1,9%.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬