Vụ tạm giam người dưới 18 tuổi tại Bình Phước: Luật pháp nào coi hành vi thay đổi lời khai là 'cản trở điều tra'?

(PLVN) - Lý giải về việc Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an huyện Phú Riềng (Bình Phước) bắt tạm giam bị can dưới 18 tuổi, cả Cơ quan CSĐT Công an Bình Phước và VKSND Bình Phước đều cho rằng bị can Trần Thiện Nhân (SN 2/12/2002) đã thay đổi lời khai, gây khó khăn cho điều tra nên bị áp dụng biện pháp tạm giam.

Trong khi đó, Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) quy định rõ, bị can được quyền “trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội”. Theo quy định này thì có thể hiểu, việc bị can thay đổi lời khai hoặc khai mâu thuẫn với bị can khác (thậm chí là giữ im lặng) là quyền của bị can chứ không thể coi đây là hành vi “cản trở, gây khó khăn” cho điều tra, để lấy làm căn cứ bắt tạm giam. 

Trong vụ án này, Nhân đã không có hành vi “cản trở điều tra”, mà bị can này còn chưa bị áp dụng biện pháp giám sát, ngăn chặn (quy định khoản 1 Điều 419 BLTTHS) nhưng vẫn bị bắt tạm giam.  

Hai điều kiện cần và đủ để tạm giam đều không có

Tại Văn bản trả lời Báo PLVN số 594/VKS-P1 ngày 3/12/2019, VKSND  Bình Phước cho biết: “Bị can Nhân sinh ngày 2/12/2002 nhưng phạm tội thuộc trường hợp rất nghiêm trọng. Quá trình làm việc tại Cơ quan điều tra (CQĐT), ban đầu bị can khai báo đúng sự thật nhưng sau đó thay đổi lời khai, gây khó khăn cho quá trình điều tra và khó khăn cho việc chứng minh hành vi phạm tội của các đồng phạm khác trong vụ án nên Công an huyện Phú Riềng áp dụng biện pháp tạm giam với bị can Nhân là có căn cứ, theo quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 119 và khoản 3 Điều 419 BLTTHS”.

 Quan điểm của CQĐT Công an tỉnh Bình Phước và  VKSND tỉnh Bình Phước trong vụ án này bị cho là chưa đúng pháp luật

Một luật sư cho biết, trả lời như trên, VKSND Bình Phước đã “quên” rằng, ngay tại khoản 1 Điều 419 đã quy định rõ: “Chỉ áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp áp giải với người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi trong trường hợp thật cần thiết. Chỉ áp dụng biện pháp tạm giữ, tạm giam với người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi khi có căn cứ cho rằng việc áp dụng biện pháp giám sát và các biện pháp ngăn chặn khác không hiệu quả”.

Cụ thể hóa quy định trên, Điều 12 Thông tư liên tịch 06/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP-BLĐTBXH về phối hợp thực hiện một số quy định của BLTTHS về thủ tục tố tụng với người dưới 18 tuổi quy định: “Trước khi quyết định áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam người dưới 18 tuổi, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải xem xét, cân nhắc áp dụng biện pháp giám sát, cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc tạm hoãn xuất cảnh quy định tại Điều 123, Điều 124 BLTTHS.

Chỉ áp dụng biện pháp tạm giữ, tạm giam theo quy định tại khoản 1 Điều 419 BLTTHS trong trường hợp người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi đã được áp dụng biện pháp giám sát, biện pháp ngăn chặn khác quy định tại khoản 1 Điều này nhưng bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã, có dấu hiệu bỏ trốn, tiếp tục phạm tội, có dấu hiệu tiếp tục phạm tội hoặc có các hành vi khác quy định tại khoản 2 Điều 418 BLTTHS”.

Đối chiếu với vụ án này, có thể thấy CQĐT đã có hai dấu hiệu vi phạm liên tiếp khi bắt tạm giam Nhân. Đó là Nhân chưa bị áp dụng biện pháp giám sát, cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc tạm hoãn xuất cảnh và Nhân không có dấu hiệu bỏ trốn, tiếp tục phạm tội, có dấu hiệu tiếp tục phạm tội hoặc có các hành vi quy định tại khoản 2 Điều 418 BLTTHS.

Không được tạm giam để thay thế biện pháp điều tra

Lý giải việc bắt giam Nhân, VKSND Bình Phước trích dẫn quy định tại  điểm đ khoản 2 Điều 119 và khoản 3 Điều 419 BLTTHS. 

Luật sư cho rằng có thể thấy cả hai căn cứ này là không chính xác bởi Điều 119 BLTTHS là quy định áp dụng cho các bị can, bị cáo nói chung. Trong vụ án này, Nhân dưới 18 tuổi nên cần phải thực hiện theo các điều luật tại chương 28 BLHS (thủ tục tố tụng với người dưới 18 tuổi).

Còn khoản 3 Điều 419 BLTTHS quy định về việc có thể tạm giam người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi nếu có một số điều kiện nhất định. Như vậy, đây là quy định “tùy nghi”, tức là dù có các điều kiện này thì việc “tạm giam” có thể được áp dụng, hoặc cũng có thể không cần áp dụng. Nhưng khi đã áp dụng tạm giam thì buộc phải tuân thủ thêm các quy định khác (trong đó có quy định ngay tại khoản 1 Điều 419).  

Liên quan việc áp dụng biện pháp tạm giam với bị can, bị cáo nói chung, mục 19 Công văn số 5024/VKSTC-V14 (19/11/2018) của VKSND Tối cao đã nêu rõ “việc các bị can không khai báo, không nhận các quyết định tố tụng của CQĐT không thuộc các trường hợp quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 119 BLTTHS cũng như các điểm khác tại Điều luật này, do đó, không thể áp dụng biện pháp tạm giam với bị can trong trường hợp này.

Các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không được tạm giam để phục vụ, thay thế cho biện pháp điều tra nếu không có căn cứ áp dụng, kể cả bị can phạm các tội xâm phạm sở hữu, ma túy...”.

Theo văn bản trên, VKSND Tối cao đã quán triệt rõ việc “không được tạm giam để phục vụ, thay thế cho biện pháp điều tra nếu không có căn cứ áp dụng”. Nhưng trong vụ án này, dường như việc tạm giam đã được áp dụng như một biện pháp để chống bị can “thay đổi lời khai” trong khi việc khai báo như thế nào là quyền của bị can.

Đoàn Đại biểu Quốc hội đề nghị Công an huyện Phú Riềng báo cáo

Ngày 25/11/2019, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Bình Phước có văn bản (do ông Điểu Huỳnh Sang, Phó Trưởng đoàn ký), gửi Trưởng Công an huyện Phú Riềng với nội dung: “Trong thời gian diễn ra Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV, Đoàn ĐBQH tỉnh nhận được một số ý kiến, kiến nghị của cử tri và phóng viên Báo PLVN liên quan vụ hỗn chiến tại xã Long Bình, huyện Phú Riềng giữa các đối tượng Chu Văn Hùng, Lê Thùy Anh. Vụ việc đã được Cơ quan CSĐT Công an huyện Phú Riềng khởi tố vụ án và bắt tạm giam các đối tượng. Tuy nhiên, cử tri cho rằng việc điều tra, bắt giữ các đối tượng trong vụ án là thiếu khách quan và trái quy định pháp luật”.

Căn cứ Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND; Nghị quyết số 228/NQ-UBTVQH 10 ngày 15/11/1999 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, để có cơ sở tiếp thu, giải trình cho cử tri, Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Phước đề nghị Công an huyện Phú Riềng báo cáo Kết quả vụ việc để Đoàn ĐBQH tỉnh có cơ sở thông báo cho cử tri được biết.

Khoa Nguyên
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

VNPT có gì để “kiến tạo thành phố thông minh“?

VNPT  có gì để “kiến tạo thành phố thông minh“?
(PLVN) - Tham dự Diễn đàn cấp cao và triển lãm quốc tế về Đô thị thông minh ASEAN (ASEAN Smart Cities Summit & Expo 2020), với những kinh nghiệm triển khai thực tiễn, Tập đoàn VNPT đã giới thiệu nền tảng giải pháp công nghệ hiện đại, phong phú, giúp cho quan khách tại sự kiện có được cái nhìn toàn diện về một đô thị thông minh “Make in Vietnam”.

Chủ tịch FPT: “Thành phố thông minh là cơ hội cho tất cả mọi lực lượng trong xã hội”

Chủ tịch FPT: “Thành phố thông minh là cơ hội cho tất cả mọi lực lượng trong xã hội”
(PLVN) - Tại Diễn đàn Cấp cao và Triển lãm về Đô thị thông minh ASEAN (ASEAN Smart Cities Summit & Expo) năm 2020 diễn ra trong ngày 22 và 23/10  tại Hà Nội, Tập đoàn FPT đã một lần nữa khẳng định vị thế hàng đầu về chuyển đổi số quốc gia, thông qua cách thức tiếp cận tổng thể và toàn diện, tích hợp về Chuyển đổi số đô thị và xây dựng Thành phố thông minh bền vững. 

Sơ kết công tác đảm bảo an ninh trật tự Đại hội Đảng các cấp tỉnh Hà Nam nhiệm kỳ 2020 - 2025

Sơ kết công tác đảm bảo an ninh trật tự Đại hội Đảng các cấp tỉnh Hà Nam nhiệm kỳ 2020 - 2025
(PLVN)  -Ngày 22/10, Công an tỉnh tổ chức Hội nghị sơ kết công tác đảm bảo an ninh trật tự (ANTT) Đại hội Đảng các cấp tỉnh Hà Nam nhiệm kỳ 2020 – 2025; tổng kết đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, đảm bảo ANTT, bảo vệ tuyệt đối an toàn các sự kiện chính trị, xã hội quan trọng của đất nước, của tỉnh. Tham dự Hội nghị có Đồng chí Trương Quốc Huy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh.
Công bố TOP 500 doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam năm 2020

Công bố TOP 500 doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam năm 2020

(PLVN) - Ngày 22/10/2020, tại Hà Nội, Công ty cổ phần Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) phối hợp cùng Báo điện tử VietNamNet – Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức Lễ công bố Top 500 DN lợi nhuận tốt nhất Việt Nam & Top 10 Công ty uy tín ngành Thực phẩm – Đồ uống – Bán lẻ – Bao bì năm 2020.

Trọn yêu thương gửi về khúc ruột miền Trung

Trọn yêu thương gửi về khúc ruột miền Trung
(PLVN) - Miền Trung lũ lụt dâng mức cao, nước ngập mênh mông trắng trời, hàng ngàn ngôi nhà bị chìm, đường sá biến thành sông… Song, những cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) vẫn không một ngày ngừng nghỉ, vừa lo trước tiên bảo quản tài sản của đơn vị được an toàn, vừa phải bám sát cơ sở kiểm tra thống kê tình hình thiệt hại kịp thời trình Trung ương xem xét đưa ra các các biện pháp hỗ trợ bà con tái sản xuất sau lũ, vừa chung tay cùng cả nước đem từng chai nước, miếng bánh, gói mỳ, những chiếc áo phao và những bữa cơm đạm bạc song ấm lòng cho người dân cầm cự qua những ngày vất vả.

MobiFone tập trung toàn lực ứng cứu thông tin vùng lũ

MobiFone tập trung toàn lực ứng cứu thông tin vùng lũ
(PLVN) - Trước diễn biến mưa lũ tại khu vực miền Trung ngày càng phức tạp, nhà mạng MobiFone không ngừng tăng cường các giải pháp ứng cứu thông tin cũng như tập trung nhiều nguồn lực hỗ trợ bà con đang gặp khó khăn vùng lũ. 



Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬