Triết lý Phật giáo trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật

(PLVN) - Không chỉ nổi tiếng với phong cách thưởng thức Trà đạo Nhật Bản, Hoa đạo là một trong những nghệ thuật cắm hoa đặc sắc nhất được người Nhật gìn giữ và phát huy. Nhưng không đơn giản chỉ là cắm, mà bông hoa và cách thức cắm phải tạo lên cái hồn, tạo lên sức sống, hay ẩn chứa đạo lí hoặc tâm trạng của người cắm, khi ấy nghệ thuật cắm hoa được gọi là Kadō.
Triết lý Phật giáo trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật Kadō - “hoa đạo” còn được gọi là Ikebana.

Sự ra đời của Kado và tư tưởng của Phật giáo trên đất Nhật

Theo ghi chép của lịch sử, Kado được ra đời cách đây 1500 năm, xuất phát từ nghi lễ dâng hoa cho Đức Phật và dần trở thành một hình thức nghệ thuật truyền thống từ thế kỷ thứ 15 và tiếp tục được giữ gìn và phát triển tới ngày nay. 

Kadō -“hoa đạo” còn được gọi là  Ikebana có nghĩa “hoa sống”. Theo nghệ thuật Ikebana, cắm hoa không chỉ hiểu đơn giản là hoa được cắm vào bình, mà người cắm hoa phải nắm được ý nghĩa của các loài hoa cũng như các vật dụng cắm kèm, bình hoa phải có màu sắc hài hòa với cách bài trí của phòng, bình cắm và không gian đặc thù. Cắm hoa phải làm nổi bật được ý nghĩa  hài hòa tượng trưng cho thiên, địa, nhân.

Nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản xuất hiện  cùng với sự truyền bá của Phật giáo từ Trung Quốc vào Nhật Bản thế kỷ VI. Thời đó người ta rất coi trọng nghi lễ dâng hoa lên những người đã khuất với mục đích an ủi và làm cho linh hồn của họ được siêu thoát. Việc làm này gắn liền với nghi lễ của Phật giáo Nhật Bản. Nó có tên gọi là Kuge.

Vào cuối thế kỷ VII, phong tục kuge trở nên phổ biến ở các đền thờ. người ta cho rằng dâng lên những bông hoa với vẻ đẹp tuyệt vời là sự tôn kính và thể hiện lòng khao khát được tiếp dẫn tới thế giới tây phương cực lạc, miền đất tịnh độ mà Phật giáo giảng thuyết. Khi con người ta hướng về nguồn cội, tức hướng về nơi khởi nguyên của bản tính tự nhiên con người, thì đồng thời triết lý của tôn giáo này là hướng người Nhật cổ tới thiên nhiên, đưa vẻ đẹp của thiên nhiên vào trong không gian sống của mình và ý thức gìn giữ thiên nhiên.

 

Đến thế kỷ X, khi phái Jodo của Phật giáo trở nên phổ biến thì kuge bắt đầu đóng vai trò trang trí. Theo phái Jodo, thì cắm hoa là nghệ thuật mô tả trí tưởng tượng của con người. Lúc này cắm hoa đã mất đi ý nghĩa tôn giáo mà trở thành nghệ thuật trong sự bài trí.

Vào thế kỷ XV, thời Muromachi, khi tướng quân Ashikaga Yoshimasa trị vì đất nước. Tất cả những ngôi nhà lớn nhỏ đều có Tokonoma hay những hốc tường để đặt các đồ mỹ nghệ, để cắm hoa. Ở thời kì này, các nhà sư là người mô phỏng trí tuệ và cảnh giới của mình về tríthức và nghệ thuật cắm hoa. Phá vỡ khoảng cách về tầng lớp trong nghệ thuật, khiến người dân thường cũng có thể thưởng thức và thực hiện loại hình nghệ thuật này.

Từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVII, khi các yếu tố của Tatebana trở nên thống nhất và được hệ thống hoá, Tatebana được phát triển thành dạng thức Rikka, một kiểu cắm hoa đứng. Phong cách cắm hoa Rikka, thể hiện vẻ tráng lệ của thiên nhiên, quy ước là hoa được cắm theo hình núi Sumeru, ngọn núi huyền thoại của thế giới nhà Phật mang ý nghĩa tượng trưng cho toàn vũ trụ.

Tiếp tục phát triển cho tới ngày nay, nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản đã mang theo một sức sống mãnh liệt và xuất sinh nhiều trường phái hay cách cắm khác nhau, tạo nên một bức tranh đa dạng về phong cách  và ý tưởng nghệ thuật. Đồng thời mang theo sự đặc trưng cho nền văn hóa đậm sự tinh tế và thanh tao, có giá trị thưởng thức tuyệt vời này.

Ikebana sự hòa đồng tuyệt hảo với thiên nhiên

Khi nhắc tới thiên nhiên, người ta thường nghĩ Nhật Bản là đất nước có nhiều sự khắc nghiệt từ thiên nhiên, thế nhưng trong tư tưởng của họ, thiên nhiên là yếu tố không thể tách dời. Nó ảnh hưởng tới phong cách nghệ thuật cùng với suy nghĩ rằng, không có sự hoàn hảo trong tạo hóa, nhưng sẽ có sự hoàn hảo trong nghệ thuật.

Chính vì vậy mà người Nhật đã mang nghệ thuật cắm hoa trở thành một loại hình đỉnh cao mà cốt lõi của nó chính là tình yêu thiên nhiên của họ. Họ nâng niu và hiểu rõ giá trị của thiên nhiên, càng về sau nó lại càng được coi trọng, đến nỗi gần như trở thành một tôn giáo.

Trong phong cách cắm hoa của người Nhật, họ không chỉ sử dụng đơn giản là một bông hoa, họ coi trọng cách xếp đặt, bố cục từ đó sử dụng cả cánh, cuống, lá. Người Nhật coi trọng hình thể của lá và hoa, cắm hoa nhưng không giết chết nó, cho nó một cái hồn và sự tăng trưởng tự nhiên của hoa lá nơi thiên nhiên. Một cái khéo của nghệ nhân cắm hoa Nhật bản là  ngay cả khi chỉ  có một loại hoa được sử dụng thì người cắm hoa cũng cố gắng để biến bình hoa đó thành một biểu tượng hoàn hảo của thiên nhiên.

Trong nghệ thuật cắm hoa của người Nhật, họ coi trọng vật liệu cắm và cách thức trang trí hay ý nghĩa trên vật dụng cắm. Nguyên tắc là ít khi dùng loại lá hay loại hoa đã nở hết tầm cỡ, bởi vì các hoa lá được cắm vào lúc nở rộ nhất sẽ mau héo tàn, rủ xuống, diễn tả sự suy tàn hay chấm dứt. 

Mỗi tác phẩm Hoa đạo đều là tâm huyết của người làm ra nó.

Các cành cây có lá lớn hay các bụi cây nhiều lá cũng không được dùng đến, mà nụ lá, nụ hoa được ưa thích hơn. Lý do của điều này là vì trong khi ở trạng thái nụ, vẻ đẹp của cành hoa không bị che khuất và trong khi dùng các nụ, người ngắm hoa có được niềm vui là ngắm nhìn chúng nở ra từ từ, chậm chạp, cành hoa nhiều nụ biểu tượng cho niềm hi vọng hay sức sống. Như vậy Nghệ Thuật Cắm Hoa phải mang theo ý nghĩa phát triển liên tục trong đời sống và phải diễn tả sinh lực của cuộc sống.

Mỗi một kiểu cắm hoa đều mang tính cách tượng trưng, mô tả, để phù hợp với hoàn cảnh hay nghi lễ tương ứng, ví như các ngày quốc lễ, lại có một số cách cắm hoa được ấn định trước và vào các dịp lễ hội, các nghi lễ gia đình có thể bị coi là thiếu đầy đủ nếu không theo cách cắm hoa thích hợp và không trưng bày thứ hoa thích hợp. Khi nghệ thuật mang theo giá trị tư tưởng, đạo lí và triết lí thì nó được nâng lên một tầng mới đó chính là hoa đạo.

Cũng giống như trà đạo, hay thư đạo thì hoa đạo là một loại hình nghệ thuật mà sự thăng hoa về tư tưởng đạo đức và giá trị triết lí ẩn sâu trong từng tác phẩm nghệ thuật. Nó đã mang đầy đủ những nét ‘‘Đạo’’ trong thưởng thức, cảnh giới tâm tính được đề cao, nhân sinh quan được mở rộng. Nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản là một cách tu dưỡng tâm tính đạo đức con người, qua cách cắm mà người cảm nhận được thế giới nội tâm của người cắm hoa. Chính vì lẽ đó mà người ta luôn coi trọng việc cắm hoa giống như việc thiền định, không gian cắm hoa và tinh thần thư thái, trí tuệ mở rộng sẽ cho ra một tác phẩm hoàn toàn là bức tranh mô phỏng tâm tính của người thực hiện nó.

Nguyên lí Thiên-Địa-Nhân là nguyên tắc bất biến trong nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản, nó là cốt lõi và là cách thể hiện sự hòa hợp của con người với thiên nhiên, con người sống giữa đất trời phải tuân theo nguyên lí của trời và đất. Đó chính là đạo lí, thuận thiên thuận địa, nhân trường khí vượng.

Thành Trung / Pháp luật 4 Phương
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Man United đối mặt với hàng loạt vấn đề cần thay đổi

Man United đối mặt với hàng loạt vấn đề cần thay đổi

(PLVN) - Nhiều người lạc quan cho rằng tấm vé dự UEFA Champions League có được mùa giải vừa qua sẽ là tiền đề để Man United nghĩ đến mục tiêu cao hơn ở mùa giải này. Tuy nhiên, có lẽ đó chỉ là sự lạc quan “tếu”, bởi những gì “quỷ đỏ” thể hiện ở hai trận “rốt đa” là khó để chấp nhận. Hàng loạt vấn đề được bộc lộ, yêu cầu một cuộc cách mạng thật sự, nếu Man United không muốn bị các đội khác bỏ xa khi mùa giải mới đi được một chặng ngắn. 

Đọc thêm

Vụ xả rác thải độc hại ra môi trường tại KCN Phú Hà: UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo kiểm tra, xử lý

Vụ xả rác thải độc hại ra môi trường tại KCN Phú Hà: UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo kiểm tra, xử lý
(PLVN) - Sau khi Báo PLVN có bài phản ánh về việc hàng tấn rác thải độc hại tại Khu công nghiệp (KCN) Phú Hà (thuộc địa bàn thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ) xả trực tiếp ra môi trường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Phan Trọng Tấn đã có chỉ đạo các cơ quan chức năng xác minh, làm rõ và xử lý nghiêm vi phạm.

Áp dụng mô hình kiểm tra hàng hóa nhập khẩu mới: Mỗi năm sẽ tiết kiệm gần 9,3 nghìn tỷ đồng

Áp dụng mô hình kiểm tra hàng hóa nhập khẩu mới: Mỗi năm sẽ tiết kiệm gần 9,3 nghìn tỷ đồng
(PLVN) - Qua đánh giá độc lập, Đề án “Cải cách mô hình kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu” nếu được triển khai sẽ giúp doanh nghiệp trong một năm tiết kiệm hơn 881 tỷ đồng. Còn đối với cả nền kinh tế, giá trị tiết kiệm khi áp dụng mô hình mới ước tính lên đến 9.285 tỷ đồng mỗi năm.

Hoàn thiện quy định về nghĩa vụ của người trúng đấu giá

Hoàn thiện quy định về nghĩa vụ của người trúng đấu giá
(PLVN) -Đấu giá tài sản thi hành án là một trong những bước tác nghiệp quan trọng khi xử lý tài sản thi hành án (THA). Trong giai đoạn này, ngoài chủ thể là người được THA, người phải THA, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan thì một chủ thể quan trọng khác cần được quan tâm, bảo vệ quyền lợi, đó chính là người trúng đấu giá, người mua được tài sản THA.
Chống bằng được tư tưởng bàng quan, không hành động

Chống bằng được tư tưởng bàng quan, không hành động

(PLVN) - Theo PGS.TS Phan Hữu Tích, giảng viên cao cấp Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Bảo vệ chính trị nội bộ - Ban Tổ chức Trung ương, trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, “xây” và “chống” là hai mặt gắn bó hữu cơ, kết hợp nhuần nhuyễn, trong đó “chống” phải kiên quyết. 

Điểm sáng Điện lực Hải Dương

Điểm sáng Điện lực Hải Dương
(PLVN) - Trong 6 tháng đầu năm 2020, tình hình cung cấp điện trên địa bàn tỉnh Hải Dương tương đối ổn định. Công ty TNHH MTV Điện lực Hải Dương (Điện lực Hải Dương) đã thực hiện tốt việc đảm bảo cung cấp điện cho sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và các ngày lễ, Tết, các sự kiện chính trị xã hội, các đợt bơm tưới tiêu, các kỳ thi... theo đúng chỉ đạo của UBND tỉnh và TCty Điện lực miền Bắc nhằm đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định, liên tục trên địa bàn.

Gìn giữ “chất” Trung thu truyền thống trong đồ chơi dân gian

Gìn giữ “chất” Trung thu truyền thống trong đồ chơi dân gian
(PLVN) - Mỗi dịp Trung thu đến, các hàng quán trên phố phường Hà Nội lại tấp nập người hơn. Cuộc sống đô thị hiện đại vẫn luôn muôn màu muôn vẻ nhưng ở một “góc khuất” ít người chú ý, có những nghệ nhân vẫn làm mặt nạ, đèn kéo quân, đèn ông sao… và thông qua nghề này để lưu giữ cho thế hệ sau hồn cốt của Trung thu truyền thống.
Cơ chế - nhìn từ câu chuyện nhỏ

Cơ chế - nhìn từ câu chuyện nhỏ

(PLVN) - Hiện nay, cả nước có hàng nghìn chung cư cũ đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, thậm chí “chờ sập”, ảnh hưởng tới cuộc sống và tính mạng của các hộ dân sinh sống bên trong.

Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp năm 2020

Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp năm 2020
(PLVN) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định 114/2020/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 116/2020/QH14 của Quốc hội về giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải nộp của năm 2020 đối với doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX), đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác.

Man United đối mặt với hàng loạt vấn đề cần thay đổi

Man United đối mặt với hàng loạt vấn đề cần thay đổi
(PLVN) - Nhiều người lạc quan cho rằng tấm vé dự UEFA Champions League có được mùa giải vừa qua sẽ là tiền đề để Man United nghĩ đến mục tiêu cao hơn ở mùa giải này. Tuy nhiên, có lẽ đó chỉ là sự lạc quan “tếu”, bởi những gì “quỷ đỏ” thể hiện ở hai trận “rốt đa” là khó để chấp nhận. Hàng loạt vấn đề được bộc lộ, yêu cầu một cuộc cách mạng thật sự, nếu Man United không muốn bị các đội khác bỏ xa khi mùa giải mới đi được một chặng ngắn. 

Ngày xưa không… điện thoại

Ngày xưa không… điện thoại
(PLVN) - Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, chẳng khó để chúng ta có thể nhìn thấy hình ảnh lũ trẻ dán mắt vào màn hình điện thoại để tìm kiếm niềm vui. Nhưng đằng sau những niềm vui ấy, chúng mất đi cả tuổi thơ hồn nhiên. Nhìn cảnh ấy lại nhớ về thế hệ chúng tôi - những người sinh những năm 1980, 1990 - có một tuổi thơ không smartphone (điện thoại thông minh) nhưng đầy ý nghĩa.
Đại thi hào Nguyễn Du trong mạch sống tinh thần của dân tộc

Đại thi hào Nguyễn Du trong mạch sống tinh thần của dân tộc

(PLVN) - Kỷ niệm 255 năm ngày sinh Nguyễn Du, tưởng nhớ 200 năm ngày mất của đại thi hào, ngày 26/9 vừa qua tại Di tích đặc biệt quốc gia Khu lưu niệm Nguyễn Du (xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh), Hội Kiều học Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 200 năm Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Tối cùng ngày, tại Trung tâm Văn hóa Điện ảnh, tỉnh Hà Tĩnh long trọng tổ chức lễ kỷ niệm ngày Lễ trọng này.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬