Luật không bằng lệ

(PLVN) - Trong những ngày vừa qua, giao tranh quân sự bùng phát và leo thang mức độ quyết liệt giữa Azerbaijan và Armenia, làm cho vấn đề vùng lãnh thổ Nagorno-Karabakh lại trở nên thời sự ở châu Âu và phần nào cả trên thế giới nữa. 
Luật không bằng lệ Pháo binh Azerbaijan khai hỏa về phía lực lượng ly khai Armenia ở vùng Nagorno-Karabakh.

Bản chất chuyện này là ly khai lãnh thổ Nagorno-Karabakh, chuyện xung khắc song phương giữa Azerbaijan và Armenia cũng như giữa Armenia và Thổ Nhĩ Kỳ bên cạnh đó là chuyện ảnh hưởng và vai trò chính trị quân sự, an ninh của Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Trên phương diện pháp lý, ở đây lại còn là chuyện về luật và lệ.

Bản đồ chính trị và địa lý hiện tại ở châu Âu hình thành sau khi chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc và sau khi Liên Xô cũng như Liên bang Nam Tư tan rã. Một số quốc gia ở vùng Trung Á có mối liên hệ về lịch sử, tôn giáo, văn hóa và sắc tộc rất chặt chẽ với các khu vực khác ở châu Âu. Thời kỳ Chiến tranh lạnh trong thế kỷ trước, sự hình thành phe phái về ý thức hệ và đồng minh quân sự làm cho chuyện ranh giới quốc gia như thể đã được xử lý ổn thỏa.

Luật pháp được xác định và tác động trong bối cảnh tình hình chung như thế. Vùng Nagorno-Karabakh tuy có những khác biệt rất cơ bản về tôn giáo và văn hoá với những vùng khác ở Azerbaijan nhưng theo luật vẫn luôn thuộc về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan, như Kosovo thuộc về Serbia, xứ Catalonia thuộc về Tây Ban Nha...

Sau khi Liên Xô và Liên bang Nam Tư tan rã, các nước cộng hòa trực thuộc trở thành quốc gia độc lập. Bắt đầu từ đấy nảy sinh vấn đề ly khai lãnh thổ. Cái lệ nói trên không hề bị ảnh hưởng chút nào, vẫn giữ nguyên giá trị và vẫn được vận dụng.

Nhưng trên phương diện ly khai này thì luật lại không bằng hai cái lệ mới là ai ở đâu ly khai lãnh thổ được thì ly khai, và ai lợi dụng được chuyện ly khai lãnh thổ được để gây dựng và mở rộng phạm vi ảnh hưởng hay để chơi cuộc chơi địa chiến lược mới thì đều lợi dụng. 

Vì thế, Nagorno-Karabakh ly khai Azerbaijan ngay từ thời đất nước này trở thành quốc gia độc lập. Ở Azerbaijan, đại đa số dân chúng theo đạo Hồi trong khi đại đa số dân chúng ở Armenia và ở vùng Nagorno-Karabakh theo đạo Thiên chúa. Sau mấy lần chiến tranh, Nam Ossetia và Abkhasia cũng như Kosovo đều ly khai và đơn phương tuyên bố trở thành quốc gia độc lập. Việc ly khai và đơn phương tuyên bố độc lập đã hất bỏ cái luật hiện hữu lâu nay. 

Trong luật pháp quốc tế, quyền tự quyết của các dân tộc được đề cao nhưng ở thời hiện đại này thì quyền ấy lại bị đặt ở trong khuôn khổ sự kiểm soát và chế tài của quyền về chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ. Dân xứ Catalonia muốn ly khai Tây Ban Nha đấy nhưng luật pháp Tây Ban Nha đâu có cho phép.

Vì thế, những nơi ly khai nói trên đều phải hội thủ đồng thời đủ 3 yếu tố là sự mong muốn của người dân, cơ hội từ thời cuộc và sự hậu thuẫn từ bên ngoài. Kosovo được Mỹ, NATO và EU hậu thuẫn về mọi phương diện. Abkhasia và Nam Ossetia được Nga công nhận. Nagorno-Karabakh có được sự hậu thuẫn toàn diện và bảo hộ an ninh của Armenia. Những tác nhân này làm cho lệ tuy yếu hơn về pháp lý nhưng lại mạnh hơn trên thực tế, tức là trên phương diện vận dụng.

Đương nhiên, luật chứ không phải lệ là cơ sở và nguyên tắc cho bất kỳ giải pháp nào đối với chuyện ly khai lãnh thổ. Chừng nào lệ không mạnh bằng luật thì chừng đó giải pháp nếu có đạt được thì thường bất lợi cho luật và chỉ có lợi cho lệ.

Chẳng hạn như đối với cuộc xung đột giữa Armenia và Azerbaijan về vùng Nagorno-Karabakh, Azerbaijan không từ bỏ chủ quyền đối với vùng Nagorno-Karabakh, nhưng dù vậy và kể cả với sự hậu thuẫn đắc lực của Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan biết đến bao giờ mới giành về lại được vùng Nagorno-Karabakh.

Hạ Nham / Pháp luật 4 Phương
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cà Mau tăng tốc phát triển bền vững

Cà Mau tăng tốc phát triển bền vững
(PLVN) - Sau Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XV, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã cụ thể hoá Nghị quyết của Đại hội bằng các chương trình hành động, đề án, nghị quyết chuyên đề phù hợp với địa phương. Nhờ đó, nhiệm kỳ qua Cà Mau đã đạt được những kết quả khá toàn diện trong phát triển kinh tế - xã hội.

Công an Thành phố Hà Nội trao 500 triệu đồng cho Công an Thành phố Đà Nẵng khắc phục hậu quả bão lụt

Công an Thành phố Hà Nội trao 500 triệu đồng cho Công an Thành phố Đà Nẵng khắc phục hậu quả bão lụt

(PLVN) - Theo Công an Thành phố Đà Nẵng, ngày 23/10, đoàn công tác do Thiếu tướng Đoàn Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Công an Thành phố Hà Nội đã đến trao số tiền 500 triệu đồng cho Công an Thành phố Đà Nẵng để ủng hộ nhân dân và cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Công an của Thành phố Đà Nẵng bị thiệt hại do mưa lũ trong thời gian qua.

Tin “hot” giải trí ngày 24/10: Hương Giang - Matt Liu đến nhà viếng các cán bộ hy sinh trong đợt lũ

Tin “hot” giải trí ngày 24/10: Hương Giang - Matt Liu đến nhà viếng các cán bộ hy sinh trong đợt lũ
(PLVN) - Hương Giang - Matt Liu đến nhà viếng các cán bộ hy sinh trong đợt lũ; Trường Giang - Nhã Phương nắm chặt tay đồng hành trong chuyến đi cứu trợ miền Trung; Đăng ảnh ăn sáng, Sơn Tùng bị "cà khịa": "Sao không làm từ thiện?"; Hà Hồ khoe ảnh Kim Lý chuẩn bị quần áo cho các nhóc tì sắp chào đời;... 

TP HCM ra “tối hậu thư” cho dự án Tân Bình Apartment

TP HCM ra “tối hậu thư” cho dự án Tân Bình Apartment
(PLVN) - Liên quan đến việc khắc phục những sai phạm về xây dựng và chậm bàn giao nhà tại dự án Tổ hợp nhà ở - Nhà ở xã hội Tân Bình (Tân Bình Apartment, số 32 Hoàng Bật Đạt, Phường 15, quận Tân Bình) do Cty TNHH Đầu tư BĐS Tân Bình làm chủ đầu tư, UBND TP HCM vừa có ý kiến chỉ đạo. 

Phú Thọ: Phấn đấu trở thành tỉnh phát triển hàng đầu trung du, miền núi phía Bắc

Phú Thọ: Phấn đấu trở thành tỉnh phát triển hàng đầu trung du, miền núi phía Bắc
(PLVN) - Trong năm năm qua, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII, Phú Thọ đề ra nhiều giải pháp chỉ đạo gồm 4 khâu đột phá là đầu tư kết cấu hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển du lịch và đẩy mạnh cải cách hành chính nhằm góp phần thực hiện mục tiêu đưa Phú Thọ trở thành một trong những tỉnh phát triển hàng đầu của vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Nối lại 2 thử nghiệm vaccine ngừa Covid-19 tại Mỹ

Nối lại 2 thử nghiệm vaccine ngừa Covid-19 tại Mỹ
(PLVN) - Hai thử nghiệm lâm sàng lớn đối với vaccine ngừa Covid-19 thử nghiệm ngày 23/10 đã được nối lại tiến độ tại Mỹ, mang lại tia hy vọng trong bối cảnh số lượng ca bệnh đang tăng vọt trên khắp nước này.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬