Điệp viên "hai mang" ngăn Chiến tranh thế giới thứ 3 không nổ ra

(PLVN) - Các tài liệu mật được công bố trong những năm gần đây cho biết chiến tranh hạt nhân suýt nữa đã nổ ra giữa Liên Xô và Mỹ năm 1983. Thảm kịch may mắn đã không xảy ra vào phút chót nhờ một báo cáo của một điệp viên hai mang của KGB đang hoạt động tại Anh.
Điệp viên "hai mang" ngăn Chiến tranh thế giới thứ 3 không nổ ra Điệp viên Oleg Gordievsky.

Chiến dịch RYAN 

Ở thời điểm gần cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Tổng Bí thư Đảng cộng sản Liên Xô Leonid Brezhnev và Giám đốc KGB Yuri Andropov đều cho rằng Mỹ và NATO có thể sẽ phát động một cuộc chiến tranh hạt nhân nhằm vào Liên Xô. Trong bối cảnh đó, giới lãnh đạo Liên Xô muốn chuẩn bị để có thể sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công phủ đầu.

Đây là chủ trương nguy hiểm nhất trong các giải pháp mà Liên Xô có thể thực hiện, bởi chỉ cần tính toán sai, một cuộc chiến tranh hạt nhân với hậu quả tàn khốc sẽ nổ ra. Chính vì vậy nên, để ngăn chặn khả năng khơi mào cuộc tấn công hạt nhân sai lầm, Tổng Bí thư Liên Xô Brezhnev quyết định mở chiến dịch có tên RYAN (Tấn công tên lửa hạt nhân bất ngờ). 

Chiến dịch RYAN được KGB mô tả như sau: “Một trong những mũi hoạt động chính của nhánh tình báo nước ngoài của KGB là phát hiện và đánh giá những dấu hiệu của việc chuẩn bị cho một cuộc tấn công hạt nhân bất ngờ trên tất cả các lĩnh vực, từ kinh tế, chính trị, quân sự, phòng vệ dân sự và hoạt động của lực lượng đặc nhiệm”.

Theo hướng này, KGB đã điều điệp viên tới tất cả các thủ đô của NATO và Nhật Bản để tiến hành thu thập thông tin. Chiến dịch được khởi động sau khi Tổng thống Mỹ Ronald Reagan lên nhậm chức vào đầu năm 1981 và tỏ lập trường cứng rắn với Liên Xô. Cùng với đó, hàng loạt các cuộc tập trận quân sự do Mỹ dẫn đầu và các đợt chiến tranh tâm lý cũng đã được các nước NATO tiến hành ở khu vực biên giới với Liên Xô.

Đến năm 1983, khi ông Andropov trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, khẩu chiến ông và Tổng thống Mỹ Reagan nổ ra thường xuyên. Lúc này, chiến dịch RYAN càng được mở rộng, trở thành chiến dịch thu thập thông tin tình báo lớn nhất của Liên Xô trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh và cũng là chiến dịch thu thập thông tin tình báo thời bình lớn nhất trong lịch sử. Danh sách những chỉ dấu về một cuộc tấn công hạt nhân mà mỗi điệp viên Liên Xô lúc bấy giờ phải quan sát cũng đã lên đến gần 300 đầu mục.

Sơ đồ tác chiến cuộc tập trận “Able Archer 83” của NATO. 

Theo các tài liệu, để có thể truyền tải và đánh giá kịp thời các thông tin do các đầu mối ở khắp nơi trên thế giới gửi về, chỉ riêng trong nội bộ KGB lúc bấy giờ đã có thêm 300 vị trí việc làm được bổ sung. Trong khuôn khổ chiến dịch, các điệp viên của KGB được điều đi khắp nơi, từ Nhà Trắng và các địa điểm quan trọng khác ở thủ đô Washington, các căn cứ quân sự của Mỹ ở trong và ngoài nước và chú ý tới mọi diễn biến cho thấy Mỹ chuẩn bị tiến hành một cuộc chiến tranh hạt nhân nhằm vào Liên Xô.

Một số ghi chép cho rằng ở Đức lúc bấy giờ, gần như tất cả mọi người đều được điệp viên của KGB tuyển mộ để thu thập thông tin cho Liên Xô. Binh lính NATO vì thế được cảnh báo không được thảo luận bất cứ vấn đề gì liên quan đến nhiệm vụ khi rời khỏi căn cứ. Họ cũng được cảnh báo đặc biệt cẩn trọng với những phụ nữ gặp ở quán bar, khiến nhiều người nghĩ rằng tất cả nữ giới ở quán bar đều là điệp viên của KGB.

Nhờ mạng lưới dày đặc như vậy mà tất cả những hoạt động triển khai lực lượng, vũ khí, báo động và mọi hoạt động khác ở tất cả các căn cứ của NATO đều được báo cáo lại với KGB. 

Bên bờ vực chiến tranh

Đầu năm 1983, Tổng thống Mỹ Reagan công bố kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa theo sáng kiến có tên Star Wars. Trong tháng 2/1983, KGB phát đi báo động cao trong hệ thống báo động tình báo của chiến dịch RYAN, đồng nghĩa với nhận định khẩu chiến giữa Mỹ và Liên Xô có dấu hiệu sẽ bùng nổ thành các động thái cụ thể hơn.

Ngày 2/11/1983, Mỹ và các nước đồng minh NATO khởi động cuộc tập trận quân sự có tên “Able Archer” hay “Able Archer 83”. Đây là cuộc tập trận mô phỏng việc sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Liên Xô và cũng là để thử năng lực chỉ huy và kiểm soát của liên quân.

Kịch bản được đặt ra ở đây là NATO sẽ triển khai lực lượng để bảo vệ các nước đồng minh sau khi các trong khối Hiệp ước Warsaw điều binh tới Nam Tư sau bất ổn ở nước này. Binh sỹ khối Hiệp ước Warsaw sau đó nhanh chóng tấn công vào một số nước khác, khiến xung đột gia tăng. Vũ khí hóa học và vũ khí hạt nhân được huy động.

Trên thực tế, đây không phải là lần đầu tiên NATO tiến hành tập trận như vậy nhưng “Able Archer” là cuộc tập trận có quy mô lớn nhất, với sự tham gia của 40.000 binh lính và được tiến hành trên phạm vi lớn nhất, trải dài trên khắp châu Âu, từ Thổ Nhĩ Kỳ tới bán đảo Scandinavia. Cuộc tập trận cũng có sự tham gia của nguyên thủ các nước như Anh và Đức.

Dấu hiệu đáng báo động nhất với Liên Xô là việc NATO đẩy mức báo động quân sự lên thành DEFCON-1 - mức báo động mà hệ thống bảo vệ vũ khí hạt nhân của khối đã bị vô hiệu hóa và đã sẵn sàng rời bệ phóng.

Cuộc tập trận diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trên thế giới đang ở giai đoạn cao trào khi 2 tháng trước đó chiếc máy bay Boeing 747 của hãng hàng không Korean Airlines đã bay lạc vào không phận Liên Xô và đã bị Liên Xô bắn rơi do nhầm tưởng đó là máy bay do thám của Mỹ, khiến toàn bộ 269 người có mặt trên máy bay thiệt mạng.

Dù không có bằng chứng thực tế do cuộc tập trận của NATO là một cuộc diễn tập chỉ huy nhưng một số nguồn tin lúc đó thông báo với Moscow rằng lực lượng mặt đất của NATO đang được huy động. Do đó, KGB kết luận rằng “Able Archer” chính là vỏ bọc cho một cuộc tấn công quân sự thực sự. Các đơn vị chiến đấu của khối Hiệp ước Warsaw với vũ khí hạt nhân ở khu vực Đông Đức và Ba Lan đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng. Các tên lửa đạn đạo liên lục địa vốn có khả năng tránh radar cũng được chuẩn bị phóng đi. 

Tháo ngòi vào phút chót

Các tài liệu được giải mật về sau cho biết, không khí đặc biệt căng thẳng do những khủng hoảng và những tuyên bố đầy khiêu khích được đưa ra trong vài tháng trước đó khiến KGB kết luận người Mỹ đã được đặt trong tình trạng báo động và đã bắt đầu đếm ngược đến thời điểm bắt đầu chiến tranh.

Các tài liệu được giải mật gần đây cho biết, đến khoảng ngày 8-9/11/1983, Điện Kremlin đã gần như rơi vào tình trạng hoang mang. Song, may mắn thay, cuộc chiến tranh hạt nhân đã không nổ ra khi một điệp viên của KGB đồng thời cũng là điệp viên 2 mang làm việc cho người Anh có tên Oleg Gordievsky đã cảnh báo người Anh rằng phương Tây đang tiến vào “vùng nguy hiểm”.

Sau khi nhận được thông tin về việc điều động lực lượng của Liên Xô, tình báo Anh MI-6 đã ngay lập tức báo cáo lại với Chính phủ nước này. Theo lệnh của Thủ tướng Anh lúc bấy giờ là bà Thatcher, giới chức Anh đã liên lạc với phía Mỹ, đề nghị NATO thông báo cho Liên Xô mục đích thực sự của cuộc tập trận để tránh hiểu lầm.

Khi NATO rút bớt một số vũ khí được huy động để tập trận, ngòi nổ của cuộc Chiến tranh thế giới III đã được gỡ bỏ. Vào đầu năm 1984, khi nhận được các báo cáo của CIA về việc người Nga đã nghĩ rằng Mỹ đã chuẩn bị tấn công hạt nhân nhằm vào nước này, Tổng thống Mỹ đã sốc khi nhận thấy chính quyền của ông đã suýt khởi động chiến tranh hạt nhân. Ông Reagan sau đó đã bắt đầu bàn với các cố vấn về việc kết thúc Chiến tranh Lạnh.

Cát Cát / Pháp luật 4 Phương
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Rwanda - Đất nước nắm giữ kỷ lục về số nữ đại biểu quốc hội

Rwanda - Đất nước nắm giữ kỷ lục về số nữ đại biểu quốc hội

(PLVN) - Từ 55% và năm 2008, đến thời điểm hiện tại, số nữ đại biểu quốc hội tại Cộng hòa Rwanda đã tăng lên 61%. So với bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới tỷ lệ nữ đại biểu quốc hội của Rwanda đều cao hơn rất nhiều. Cuộc diệt chủng năm 1994 tại đây được coi là nỗi đau không thể nguôi ngoai nhưng đây cũng được coi là con đường để tiến tới bình đẳng giới tại Rwanda. 

Đọc thêm

Tượng Quan Âm Tống Tử và nỗi niềm cầu tự từ vua chúa tới thường dân

Tượng Quan Âm Tống Tử và nỗi niềm cầu tự từ vua chúa tới thường dân
(PLVN) - Quan Âm Tống Tử được biết đến là một vị Bồ Tát có thể ban phước cho những gia đình hiếm muộn hoặc mong muốn có con trai. Ngài được thờ tự ở nhiều nơi từ nhà dân, miếu, chùa tới cả cung điện nguy nga của vua chúa. Hiện nay, hai pho tượng Quan Âm Tống Tử một bằng bạch ngọc quý hiếm ở chùa Quán Thế Âm, một bằng gỗ tại chùa Mía đều được coi là cổ vật.

Rwanda - Đất nước nắm giữ kỷ lục về số nữ đại biểu quốc hội

Rwanda - Đất nước nắm giữ kỷ lục về số nữ đại biểu quốc hội
(PLVN) - Từ 55% và năm 2008, đến thời điểm hiện tại, số nữ đại biểu quốc hội tại Cộng hòa Rwanda đã tăng lên 61%. So với bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới tỷ lệ nữ đại biểu quốc hội của Rwanda đều cao hơn rất nhiều. Cuộc diệt chủng năm 1994 tại đây được coi là nỗi đau không thể nguôi ngoai nhưng đây cũng được coi là con đường để tiến tới bình đẳng giới tại Rwanda. 

Từ món ăn chơi thành nghề “làm một mùa, ăn cả năm“

Từ món ăn chơi thành nghề “làm một mùa, ăn cả năm“
(PLVN) - Từ những hạt lúa nếp vừa chín tới, qua bàn tay khéo léo, cần mẫn của người dân Hưng Tân đã trở thành thứ quà dân dã nhưng đậm hương vị quê hương có tên gọi là cốm. Món ăn chơi trong những ngày trời vào thu se lạnh một thời nay trở thành mặt hàng kinh doanh, đem lại nguồn thu nhập khá cao cho những người dân nơi đây, nhất là vào dịp Trung thu. 

Thủ tướng đôi thoại với nông dân: Gỡ khó để nông nghiệp, nông thôn khẳng định vị thế trụ đỡ của nền kinh tế

Thủ tướng đôi thoại với nông dân:  Gỡ khó để nông nghiệp, nông thôn khẳng định vị thế trụ đỡ của nền kinh tế
(PLVN) -Đối thoại với hơn 300 nông dân nông dân xuất sắc, tiêu biểu đại diện cho hơn 14 triệu hộ nông dân của cả nước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vui mừng thông báo trong bối cảnh dịch Covid-19, nông nghiệp, nông thôn đã khẳng định là trụ đỡ của nền kinh tế. Người đứng đầu Chính phủ đã lắng nghe từng ý kiến của nông dân và cam kết tiếp tục tháo gỡ khó khăn để lĩnh vực này tiếp tục khẳng định vị thế quan trọng của mình…
Khởi tố, bắt tạm giam nguyên Giám đốc Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên

Khởi tố, bắt tạm giam nguyên Giám đốc Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên

(PLVN) - Ngày 28/9, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên cho biết, đơn vị này vừa ra quyết định khởi tố và thực hiện lệnh bắt giam đối với 5 bị can phạm tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” theo quy định tại Điều 179 Bộ luật Hình sự năm 1999, xảy ra tại Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên.

8 tháng, 1 triệu lao động mất việc vì ảnh hưởng Covid-19

8 tháng, 1 triệu lao động mất việc vì ảnh hưởng Covid-19
(PLVN) - Bộ LĐTB&XH vừa có báo cáo gửi tới Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, trong đó nêu một số số liệu thể hiện ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch Covid-19.  Báo cáo được thực hiện để phục vụ yêu cầu thẩm tra kết quả thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch kinh tế, xã hội năm 2020, chuẩn bị cho kỳ họp 10 của Quốc hội sẽ bắt đầu trong tháng tới.  

Khai mạc Triển lãm Chiến thắng Biên giới 1950

Khai mạc Triển lãm Chiến thắng Biên giới 1950
(PLVN) - Hướng tới kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Biên giới 1950 và giải phóng Cao Bằng, sáng qua (28/9), Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cao Bằng, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước tổ chức khai mạc triển lãm Chiến thắng Biên giới 1950 (3/10/1950-3/10/2020).

Núi rác nhiều năm “lưu cữu” tại Hà Tĩnh

Núi rác nhiều năm “lưu cữu” tại Hà Tĩnh
(PLVN) - Cả ngàn tấn rác chất thành núi bốc mùi hôi thối khó chịu, đe dọa đến sức khỏe của người dân, mất mỹ quan làng xã tại bãi rác Phượng Thành, ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ (tỉnh Hà Tĩnh).

Hà Nội hài hòa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hoá - xã hội

Hà Nội hài hòa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hoá - xã hội
(PLVN) - Ngày 28/9, Thành ủy, UBND TP Hà Nội phối hợp với Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản tổ chức Hội thảo Nguồn lực văn hoá trong chiến lược phát triển “TP sáng tạo của Thủ đô Hà Nội”. Tại hội thảo, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng nhấn mạnh, một ưu thế tuyệt đối, riêng có của Hà Nội là lịch sử 1.000 năm hình thành và phát triển.

Xây dựng gia đình hạnh phúc là mục tiêu lớn nhất của công tác gia đình

Xây dựng gia đình hạnh phúc là mục tiêu lớn nhất của công tác gia đình
(PLVN) - Hiện cả nước có gần 27 triệu hộ gia đình, tăng 4.4 triệu hộ so với năm 2009. Tỉ lệ hộ gia đình 1 người tăng từ 7.2% vào năm 2009 lên 10.4% năm 2019. Gia đình từ 5 người trở lên lại giảm từ 28.9% xuống còn 25.1%. Số vụ ly hôn tăng, nguyên nhân liên quan đến bạo lực gia đình như bị đánh đập, ngược đãi, vợ/chồng nghiện ma túy, rượu chè, cờ bạc; ngoại tình… 
Đẩy trách nhiệm tránh thai cho vợ - chồng sai hay đúng?

Đẩy trách nhiệm tránh thai cho vợ - chồng sai hay đúng?

(PLVN) - Đầu năm 2020, thông tin ca sĩ Hoàng Bách quyết định triệt sản để vợ đỡ khổ trong chuyện sinh nở nếu chẳng may mang thai ngoài ý muốn đã trở thành đề tài gây nhiều tranh cãi trên mạng xã hội. Bởi lâu nay đẩy hết trách nhiệm tránh thai cho vợ là cách làm của phần lớn quý ông Việt Nam.

“Ma trận” thủ đoạn “ăn” đất công

“Ma trận” thủ đoạn “ăn” đất công
(PLVN) - Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai, chỉ tại 3 Tập đoàn Công nghiệp cao su, TCty Lâm nghiệp và TCty Chè, đã phát hiện hơn 180.000ha đất tại 30 tỉnh thành xảy ra sai phạm, tồn tại cần phải được xử lý.

Gia Lai phấn đấu trở thành vùng động lực của Tây Nguyên

Gia Lai phấn đấu trở thành vùng động lực của Tây Nguyên
(PLVN) - Hôm qua (28/9), Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Gia Lai lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2020- 2025 đã khai mạc với chủ đề “Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy sức mạnh đoàn kết các dân tộc; giữ vững quốc phòng, an ninh; năng động, sáng tạo; khai thác tốt tiềm năng, lợi thế, các nguồn lực để xây dựng Gia Lai phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, phấn đấu đến năm 2030 trở thành vùng động lực khu vực Tây Nguyên”.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬