Những người giữ hồn phố Hội

(PLO) - Mỗi một lần trải nghiệm Hội An (Quảng Nam) nhiều du khách luôn nói, họ đã tự gom nhặt cho riêng mình một câu chuyện kể đầy thú vị, đặc biệt về những người đã làm nên nét đặc trưng phố Hội.
Những người  giữ hồn phố Hội Ảnh minh họa từ intetnet

Nhưng có lẽ, ấn tượng nhất, được nhắc nhiều vẫn nằm ở gánh xí mà phủ (chè đậu đen-PV) phố Hội của cha con ông Ngô Thiểu và truyền nhân làng gốm Nguyễn Thị Được. Giữa chiều tà hoài phố, đời người, đời nghề, đời phố luôn khiến người nghe phải nao lòng thương nhớ…

Cụ bà níu giữ làng gốm

Hội An ngày tháng 5, nắng hanh hao hơn. Vì thế, trên con đường đê chạy dọc triền sông Thu Bồn (đoạn qua phường Thanh Hà), nhiều người dân có thói quen tìm ra mé sông vừa tán chuyện, vừa làm việc. 

Phường tên Thanh Hà, nhưng dọc đường đi ai cũng gọi: Làng gốm. Bên gốc cây bồ đề tỏa bóng ở triền sông, ở vào tuổi 92, bà Nguyễn Thị Được, một truyền nhân của làng vẫn thoăn thoắt bên chiếc bàn xoay. Bà Được thuộc thế hệ thứ 4 trong gia đình có truyền thống làm nghề gốm. 

“13 tuổi, tôi đã theo mẹ làm quen với đất sét, bàn xoay. Từ đó đến giờ, 2 thứ này gắn chặt với cuộc đời tôi. Chiến tranh cướp mất đứa con yêu quý nên hễ ngớt tiếng bom, tôi lại bò lên khỏi hầm ẩn nấp để tìm tới chiếc bàn xoay, xoay nặn những món đồ con yêu thích.

Nước mắt nhỏ xuống, thấm vào từng vật dụng … Vì thế, với tôi, nghề gốm không chỉ nuôi sống gia đình mà còn như người bạn tri kỷ”, kí ức người nghệ nhân già đưa người nghe trở về thời nghề gốm hưng thịnh chốn hoài phố.

Nghề gốm ở Thanh Hà được biết đến từ những năm đầu thế kỷ 15. Lúc bấy giờ, những lưu dân vùng Bắc Bộ trong quá trình mở cõi vào phương Nam mang theo nghề gốm, đã chọn mảnh đất nơi hạ nguồn con sông Thu Bồn khai canh, lập làng.

Ngày xưa, chỉ cần ra đám ruộng bên mé sông đã có thể lấy đủ đất sét làm gốm mấy đời, lại rất tốt. Từ đó, trên chốn dừng chân của hành trình giao thương ở phố Hội, nhiều thương gia Nhật Bản, Trung Hoa tấp nập ghé lại mua và đưa làng gốm Thanh Hà vang danh khắp thế giới.

Theo bà Được, khó nhất trong các công đoạn làm gốm nằm ở khâu chuốt gốm. Phải có khéo léo của đôi bàn tay người nghệ nhân Thanh Hà mới chế tác được sản phẩm đồng đều, không bị méo mó.

Trước đây, ở Thanh Hà, nhà nhà làm gốm, người người làm gốm. Sản phẩm làm ra chủ yếu là vật dụng sinh hoạt trong gia đình như chum, vại, lu. Chỉ có vậy nhưng làng nghề nuôi nhiều thế hệ con cháu ăn học, thành đạt.

Về sau, gốm dành cho khách du lịch, nhu cầu về trang trí cao hơn nên bà con xoay sang làm thêm sản phẩm như chuông gió, hình các con giáp, bình hoa... Tuy nhiên, hơn chục năm lại đây, nguồn đất sét cạn kiệt, người làng gốm phải đi mua đất ở các huyện Điện Bàn, đầu nguồn sông Thu Bồn xa hàng chục cây số.

Vất vả mà thu nhập không bao nhiêu, nay cả làng chỉ còn khoảng chục hộ theo nghề. Họ xoay ra làm đủ thứ vật dụng theo nhu cầu của khách để phục vụ du lịch.

Riêng bà Được, dù chân tay không còn khỏe mạnh nhưng bà Được vẫn giữ lửa nghề bằng bàn xoay thủ công và chính tay bà tự đun củi nung lò khi mẻ gốm hoàn thành. Mỗi ngày bà vẫn cặm cụi làm việc và truyền nghề lại cho các cháu nội, cháu dâu để nghề gốm còn được duy trì đến mai sau. 

Quán chè gánh hai thế hệ

Một thời, góc đường cạnh sân vận động TP Hội An, nhiều người đi qua vẫn thường nhìn thấy hình ảnh một cụ già vận bộ bà ba nâu sòng, ngồi bên đôi thùng nhôm. Chốc chốc, ông cất tiếng rao: “Ai  xí… mà… phủ đây!”. Ông có tên Ngô Thiểu. Từ khi ông buôn bán, bất kể nắng mưa, người nào đến Hội An cũng được giới thiệu lại với gánh chè của ông lão. 

“Chỉ với đậu xanh xay, mè đen, nước cốt rau má, lá mơ và đường tán… nhưng ai đi ngang về tắt đều không thể quên xí mà phủ. Đến Hội An mà chưa nếm thử món ăn của ông già Thiểu, cũng coi như chưa thăm thú trọn cái hồn của chốn này”, ông Võ Phùng, Giám đốc Trung tâm văn hóa Hội An nói chắc nịch.

Ông Phùng dẫn chứng, có anh du khách người Pháp tên Benedicate Joffre, 2 lần đến Hội An, nhưng việc đầu tiên phải tìm tới góc đường có gánh chè xí mà phủ của ông Thiểu. Cuối năm 2015, người khách du lịch này tiếp tục sang Việt Nam ở dài ngày để đón Tết.

Có mặt có phố cổ Hội An, Benedicate Joffre cứ tần ngần bên góc đường cũ vì người bán chè xưa vắng bóng. Sau giây lát do dự, Benedicate Joffre hỏi người phụ nữ bán xí mà phủ ngồi ngay vị trí của cụ Thiểu, mới biết bà là Ngô Thị Thi, con gái cụ Thiểu cũng là người kế nghiệp cha bán xí mà phù. 

Hiện mỗi bát chè bà Thi vẫn chỉ bán 6 ngàn đồng, trong khi ở một số điểm bán với giá 20 ngàn đồng. Bà Thi cho biết, người ăn toàn dân lao động nghèo, nên đừng lấy mắc. Cả 2 chị em thay nhau bán buôn, vừa kiếm sống vừa giữ lấy cái tiếng, cái tâm mà ông cụ đã truyền dạy, và hơn hết còn giữ lại nét duyên của phố cổ.

“Thực ra vợ chồng tui cũng có thể làm được nhiều nghề khác, thu nhập khấm khá hơn. Nhưng nhìn dáng cha cặm cụi bên nồi xí mà phủ ở tuổi ngoài 90, tụi tui thấy có lỗi khi rời bỏ nghề ông đã gắn bó, đã nuôi tụi tui lớn khôn. Vì thế, vợ chồng bảo nhau cố gắng gìn giữ. Bên nồi chè, khách ăn vẫn không quên hỏi thăm sức khỏe của người đã “khai sinh” ra món chè này. Họ nói đến cha mình, vậy là tui thấy hạnh phúc. Các con tôi cũng vậy, sau giờ học chúng tự hào được phụ mẹ bán xí mà”, bà Thi nói.

Vũ Anh

Cùng chuyên mục

Nửa đêm nín thở dự lễ 'Linh tinh tình phộc'

Nửa đêm nín thở dự lễ 'Linh tinh tình phộc'

(PLVN) - Đúng 0h, sau tiếng hô “Linh tinh tình phộc” của chủ tế, đèn, nến đều tắt. Người theo dõi dường như 'nín thở' khi đôi nam nữ thực hiện nghi thức “tình phộc”. Trong đêm tối, chủ tế nghe hô to ba lần: “Linh tinh tình phộc” đôi nam nữ cầm nõ và nường đâm vào nhau “phộc + phộc + phộc”...

Đọc thêm

Xem xét xử lý đối tượng chống đối Đảng, Nhà nước trên facebook

Xem xét xử lý đối tượng chống đối Đảng, Nhà nước trên facebook
Phan Chí Toàn sử dụng tài khoản "Phan Rio" tham gia nhiều hội, nhóm viết bài đăng tải, chia sẻ, bình luận nhiều nội dung kích động kêu gọi biểu tình, tuyên truyền xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thể hiện thái độ chống đối cực đoan.

Khởi tố cựu trung tá công an liên quan sai phạm trong thi THPT

Khởi tố cựu trung tá công an liên quan sai phạm trong thi THPT
Tiếp tục điều tra mở rộng vụ án Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Hội đồng thi Trung học phổ thông Quốc gia tỉnh Sơn La, chiều 15/2, các cơ quan tố tụng tỉnh Sơn La đã ra Quyết định khởi tố bị can đối với Đỗ Khắc Hưng - cựu trung tá, cán bộ phòng PA83, Công an tỉnh Sơn La.

Hoảng hồn phát hiện đôi vợ chồng chết dính vào hàng rào

Hoảng hồn phát hiện đôi vợ chồng chết dính vào hàng rào
Trên đường ra trại làm da cá thuộc khu vực hồ thủy lợi Cự Lễ vào khoảng 13h ngày 16/2, ông Lâm Kiên (thôn Lương Thọ 3, xã Hoài Phú, huyện Hoài Nhơn) hoảng hốt phát hiện vợ chồng ông Lâm Quang Định (57 tuổi) và bà Phan Thị Trí (51 tuổi) chết trong tư thế tay nắm chặt dây thép gai, người dựa vào tường rào dây thép.

Giọt nước mắt tưởng nhớ đồng đội trên đỉnh Pò Hèn

Giọt nước mắt tưởng nhớ đồng đội trên đỉnh Pò Hèn
Dưới cơn mưa tầm tã giữa tiết xuân, họ, những cựu chiến binh, những người lính sống sót trong trận chiến bảo vệ biên giới phía Bắc mùa xuân năm ấy đã trở lại đỉnh thiêng Pò Hèn vào sáng nay, 17/2. Họ run run thắp nén hương rồi lặng lẽ bên nhau tưởng nhớ tới những đồng đội đã khuất...

Xe biển xanh 'đi ăn tiệc' nhà lãnh đạo Bộ ngày nghỉ cuối tuần

Xe biển xanh 'đi ăn tiệc' nhà lãnh đạo Bộ ngày nghỉ cuối tuần
(PLVN) - Ngày 16/2, đường dây nóng của Báo Pháp luật Việt Nam nhận được nhiều tin phản ánh từ người dân về việc một số xe biển xanh được cho là chở một số cán bộ lãnh đạo thuộc một số cơ quan nhà nước đến dự tiệc tại nhà lãnh đạo một Bộ ở thôn Lộ Bao, xã Nội Duệ, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Bắt người Lào cùng gần 300 kg ma túy dạng đá

Bắt người Lào cùng gần 300 kg ma túy dạng đá
(PLVN) - Đối tượng người Lào cùng xe du lịch chở theo gần 300kg ma túy tổng hợp vừa bị lực lượng chức năng triệt xóa, bắt giữ ngay trên Quốc lộ 8A đoạn qua địa phận huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh). 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%