Nghề câu mực tuộc

(PLVN) - Kêu đứa con trai tên Phú mở một nắp thùng đông dưới khoang ghe, ông Dương Thành Châu hì hục lôi lên một bao mực tuộc nặng chừng 15kg cho khách dòm, phía dưới thùng còn lại một bao nữa, đây là phần mối kêu để dành nên không bán. Ghe ông Châu mới về tối qua để ăn đám cưới.
Ngư dân Dương Thành Châu và thành quả lao động

Sinh thái

Ngày xưa, khi chưa có nghề câu (hay bắt) mực tuộc bằng vỏ ốc, ông Châu bắt mực lá bằng bóng, gọi là bóng mực. Bóng dài một mét, ngang sáu tấc, hình thù tròn giống như cái phi dầu hắc, ở quê hay tận dụng đựng nước nhưng có một mặt phẳng, khung được làm bằng gỗ, lưới bao quanh các mặt, chừa một lỗ, đặt hom cho mực lá chui vào.

Bên trong bóng treo một chùm trứng mực lá còn tươi. Thứ trứng này cũng hiếm, người đánh bóng mực phải đi mua từ ghe cào, nếu quen chủ ghe sẽ cho. Bóng thả xuống biển một buổi, mực cái chui vào làm tổ đẻ. Ghe lớn, chỉ chở được ngoài trăm bóng, ghe nhỏ chừng 5 – 6 chục. Mực lá tuy mắc tiền nhưng hiếm, bóng lại hay bị ghe cào phá nên giờ cũng ít người làm. Như nhiều ngư dân xóm chài, ông Châu đổi nghề sang câu mực tuộc bằng vỏ ốc, được năm năm.

Ông Châu nhớ lại hồi chừng mười năm trước ở cái xứ Hòn Heo này (thuộc xã Dương Hòa, huyện Kiên Lương, Kiên Giang), nghề câu mực bằng vỏ ốc được dân chài nơi đây “phát kiến”. Một ông thợ lặn thấy mực tuộc chui vào nằm trong các vỏ ốc dưới đáy biển, về nhà ông thử quăng mấy vỏ ốc xuống ven bờ, mực tuộc cũng chui vào, thế là Hòn Heo có thêm nghề mới: nghề câu mực tuộc bằng vỏ ốc, gọi là ốc mực tuộc. Mực tuộc không lớn, thường khoảng 10 – 20 con/kg, râu (xúc tu) ngắn, thân to và dài so với râu, xứ này gọi mực tuộc để phân biệt với bạch tuộc, loại lớn hơn nhiều, đầu nhỏ tròn, râu dài.

Trước khi có nghề ốc mực tuộc, chỉ có dân ghe cào mới dính mực tuộc. Dân chài có nhiều cách giải thích tại sao mực tuộc lại ưa chui vào vỏ ốc: tuộc vô kiếm tổ đẻ (nên bắt được tuộc cái nhiều) hay lấy vỏ ốc làm nơi rình mồi hoặc chỗ núp khi bị săn đuổi... Cái hay nhất của nghề là không phải thả mồi gì và không tận diệt. Nghề câu mực tuộc bằng ốc sống cũng được, nhưng theo ông Châu, “kẻ cung cấp vỏ ốc mới ngon”. Khi nghề này mới bắt đầu, có người trong xóm tên là Hùng, dân Phan Thiết, trở về quê lặt vỏ ốc mang vô đây bán cho dân câu tuộc. Thứ ốc vôi ở biển tây không nhiều nhưng biển miền Trung đầy rẫy, thịt cũng chẳng ngon, ăn xong quăng vỏ chứ biết lấy làm gì. Ông Hùng giàu lên trông thấy, mua mấy chiếc xe tải chở vỏ ốc, xây nhà lớn.

Sống nghề

Cách làm dây ốc xem ra cũng dễ. Liêm Hái, một chủ vựa vừa thu gom mực tuộc, ghẹ, cá, vừa gia công và bán dây ốc mực tuộc trong thị xã Hà Tiên hướng dẫn: “Chọn vỏ ốc chừng nắm tay người lớn, thọt ba đầu ngón tay vào là vừa, cưa đít, mài bớt miệng và khoan một lỗ để xỏ dây, sau cùng cột vào dây, loại dây viền lưới cá, khoảng hai sải tay một con”. Ông Liêm Hái tính, một thiên ốc dài khoảng 4km, giá bán trên 12 - 15 triệu đồng. Người mua xuất sang Thái Lan, Campuchia hay những vùng không có vỏ ốc. Ở ấp Hòn Heo thì khác, chủ ghe nào cũng tự mua vỏ ốc làm dây, giá có thể mắc hơn nhưng tốt hơn. Vỏ ốc vôi dày, cứng, xài nhiều năm mới mục, thỉnh thoảng chủ ghe đi mua loại dung dịch rửa bồn cầu để tẩy rêu bám trên vỏ ốc.

Kêu đứa con trai tên Quý, 18 tuổi và cũng là “bạn ghe” lấy bè (kết bằng những miếng xốp lớn) chở người tò mò ra chiếc ghe lớn đậu cách bờ vài trăm mét, ông Châu mở khoang “biểu diễn” cách thả dây ốc, công việc làm bằng tay. Hai khoang nhỏ phía mũi ghe, chứa đầy 12 thiên ốc, vị ngư dân trung tuổi mô tả, để thả hết 12 thiên, ghe phải chạy liên tục 26 lý, mất chừng năm tiếng. Thả xong nghỉ chừng tiếng rưỡi là thu dây, mất sáu tiếng nữa.

Ngày xưa, việc thu dây làm bằng tay, mất nhiều thời gian và tốn sức, sau đó người ta chế máy cuốn dây cho bớt nặng nhọc. Máy cuốn dây lên khoang, mực tuộc trong ốc bò ra, người xếp dây, kẻ ướp mực tuộc. Ghe lớn từ 4 -5 bạn, làm quần quật 17 tiếng mỗi ngày, từ 0 giờ đến 5 giờ chiều, mới thả - kéo xong một mẻ.

Mỗi năm biển có hai mùa, mùa nam (nửa đầu năm) và mùa bấc (nửa cuối năm). Mùa làm ăn là mùa nam, khi đó cả trăm chiếc ghe ốc mực tuộc nối đuôi qua vùng biển Phú Quốc đánh bắt, bên đó nhiều mực tuộc hơn. Hàng tháng trời mới về thăm vợ con. Mùa này, giá mực tuộc cũng mắc hơn: 55 – 60 ngàn đồng/kg bán tại Phú Quốc. Mỗi ngày, chiếc ghe của ông Châu kiếm chừng 80 – 100 kg, trừ 800 ngàn tiền dầu, tiền bạn ghe (mỗi người được 8% trên tổng số tiền bán mực, sau khi trừ dầu), phần bỏ túi cũng được vài ba triệu đồng. Mùa bấc, hầu hết ghe trở lại Hòn Heo vì biển động, mực tuộc bên này cũng ít, giá lại thấp, nên chỉ kiếm bằng nửa số tiền mùa nam. Tuy về nhà, nhưng chỉ là neo ở bến nhà, hầu hết ghe ốc mực tuộc vẫn đi cả chục ngày (ghe nằm giời), thỉnh thoảng mới có ghe đi trong ngày (ghe chiều chiếc).

Bắt đầu từ Hòn Heo, nay ốc mực tuộc đã đi khắp Kiên Giang, từ hòn Nghệ, hòn Sơn, hòn Củ Chon… sang Phú Quốc và qua cả Campuchia, Thái Lan. Bốn mươi sáu tuổi và có 30 năm lênh đênh trên biển, ông Châu đúc kết, vẻ ngậm ngùi: “Cái nghề này khó giàu nhưng bền vì không tận diệt, chỉ sợ với nạn ghe cào điện, cào bay, liệu ít năm nữa mực tuộc có còn?”. 

Vĩnh Hòa

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bà Nà Hills “phục dụng” lại sắc màu rêu phong cho Cầu Vàng sau sự cố du khách vẽ bậy

Bà Nà Hills “phục dụng” lại sắc màu rêu phong cho Cầu Vàng sau sự cố du khách vẽ bậy
(PLVN) - Ngày 22/4, một fanpage cộng đồng nổi tiếng đã chia sẻ loạt hình ảnh một du khách trẻ dùng bút xoá viết lên bàn tay nâng đỡ cây Cầu Vàng tại khu du lịch Bà Nà Hills (Đà Nẵng). Sau sự việc tương tự tại Fansipan và nhiều nơi khác, đến lúc này, rất cần một giải pháp mạnh để ý thức của người đi du lịch được cải thiện.
Huế đẹp lung linh trong ánh sáng cầu Trường Tiền

Huế đẹp lung linh trong ánh sáng cầu Trường Tiền

(PLVN) - Thành phố Huế đã đầu tư hơn 10 tỷ đồng lắp đặt hệ thống 210 bộ đèn LED nhiều màu, được điều khiển lập trình trên máy tính, có khả năng tạo ra tất cả mọi hiệu ứng ánh sáng màu cho cây cầu lịch sử này.

Vẻ quyến rũ của 'Hoa hậu nghèo nhất trong các Hoa hậu'

Vẻ quyến rũ của 'Hoa hậu nghèo nhất trong các Hoa hậu'
Gia nhập mái nhà VTV24, Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh dần bị cuốn hút bởi "mối duyên" với truyền hình đầy thú vị nhưng cũng không ít áp lực. Người đẹp được ví là “Hoa hậu nghèo nhất trong các Hoa hậu” có sự tiến bộ từng ngày về phong cách sau khi trở thành MC, BTV nhà đài.

Huawei chọn “đứng sau” những chiếc xe hơi số

Huawei chọn “đứng sau” những chiếc xe hơi số
(PLVN) - Huawei khẳng định, người khổng lồ công nghệ này sẽ không sản xuất ô tô mà tập trung vào công nghệ thông tin – viễn thông (ICT) để hỗ trợ các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) xe hơi chế tạo những chiếc xe tốt hơn.

Bảo Thắng (Lào Cai): Nghi vấn “dàn xếp” đấu thầu, gắn mác dự án để “ăn chia” ngân sách?

Bảo Thắng (Lào Cai): Nghi vấn “dàn xếp” đấu thầu, gắn mác dự án để “ăn chia” ngân sách?
(PLVN) - Hàng loạt dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng tại huyện Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai) do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Bảo Thắng làm chủ đầu tư bị nghi vấn đấu thầu bất minh nhằm “dàn xếp” cho một nhóm nhà thầu “sân sau” liên tiếp trúng thầu để “ăn chia”, rút ruột ngân sách?

Khánh thành Nhà máy nước sạch có công nghệ hiện đại và quy mô lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Khánh thành Nhà máy nước sạch có công nghệ hiện đại và quy mô lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long
(PLVN) - Sau 12 tháng thi công thần tốc, ngày 20/04/2019, Nhà máy nước sạch Nhị Thành (Long An) – một trong những dự án nhà máy xây mới có quy mô lớn nhất khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, góp phần trực tiếp giải quyết vấn đề sử dụng nước ngầm, gây ra tình trạng sụt lún nghiêm trọng ở khu vực này đã chính thức khánh thành và đưa vào vận hành cấp phát nước. Đây là dự án nước sạch trọng điểm của tỉnh Long An với dự phòng cấp nước lên đến 80.000 m3/ngày đêm, có tổng số vốn đầu tư 653 tỉ đồng.
Ca sĩ Đan Trường “đốn tim” khán giả tại lễ mở bán TMS Hotel Quy Nhon Beach

Ca sĩ Đan Trường “đốn tim” khán giả tại lễ mở bán TMS Hotel Quy Nhon Beach

(PLVN) - Sự hiện diện của “anh Bo” Đan Trường tại lễ mở bán dự án TMS Hotel Quy Nhon Beach vừa diễn ra khiến hàng trăm khách mời tham dự chương trình dâng trào cảm xúc. Giọng ca vàng của làng giải trí Việt không chỉ đốn tim khán giả bởi những bản hit đình đám một thời mà còn lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ cùng các khán giả của chương trình.

“Tín dụng đen”, “xã hội đen” lộng hành ở Thái Bình: Xót xa những phận đời ngang trái

“Tín dụng đen”, “xã hội đen” lộng hành ở Thái Bình: Xót xa những phận đời ngang trái
(PLVN) - Chỉ vì trực tiếp hay gián tiếp trót vướng vào một ổ nhóm "tín dụng đen" số má, cuộc sống của nhiều gia đình tại tỉnh Thái Bình đã bị đảo lộn. Các nạn nhân đồng loạt thốt lên rằng: "Giá như ngay từ đầu các cơ quan chức năng làm hết trách nhiệm, hết mình bảo vệ, quan tâm và gần dân hơn, thì đâu nên nỗi".

Trung tướng Trần Đình Nhã: Tướng của VNA được điều sang nhưng Jetstar vẫn lỗ, cách dùng người của VNA có vấn đề?

Trung tướng Trần Đình Nhã: Tướng của VNA được điều sang nhưng Jetstar vẫn lỗ, cách dùng người của VNA có vấn đề?
(PLVN) - Tiếp tục câu chuyện lãnh đạo Vietnam Airline (VNA) được thăng chức cho dù trong thời gian lãnh đạo Hãng hàng không Jetstar Pacific (JPA) đã góp phần tạo nên khoản lỗ lũy kế hơn 4000 tỷ đồng, Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Trung tướng Trần Đình Nhã, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh của Quốc hội về vấn đề này.
Thủ tướng sắp dự Diễn đàn 'Vành đai và Con đường' tại Trung Quốc

Thủ tướng sắp dự Diễn đàn 'Vành đai và Con đường' tại Trung Quốc

(PLVN) - Bộ Ngoại giao ngày 22/4 ra thông cáo cho biết, nhận lời mời của Tổng Bí thư , Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Diễn đàn cấp cao hợp tác “Vành đai và Con đường” lần thứ hai tại Bắc Kinh, Trung Quốc từ ngày 25 đến 27/4/2019.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%