Nghề câu mực tuộc

(PLVN) - Kêu đứa con trai tên Phú mở một nắp thùng đông dưới khoang ghe, ông Dương Thành Châu hì hục lôi lên một bao mực tuộc nặng chừng 15kg cho khách dòm, phía dưới thùng còn lại một bao nữa, đây là phần mối kêu để dành nên không bán. Ghe ông Châu mới về tối qua để ăn đám cưới.
Ngư dân Dương Thành Châu và thành quả lao động

Sinh thái

Ngày xưa, khi chưa có nghề câu (hay bắt) mực tuộc bằng vỏ ốc, ông Châu bắt mực lá bằng bóng, gọi là bóng mực. Bóng dài một mét, ngang sáu tấc, hình thù tròn giống như cái phi dầu hắc, ở quê hay tận dụng đựng nước nhưng có một mặt phẳng, khung được làm bằng gỗ, lưới bao quanh các mặt, chừa một lỗ, đặt hom cho mực lá chui vào.

Bên trong bóng treo một chùm trứng mực lá còn tươi. Thứ trứng này cũng hiếm, người đánh bóng mực phải đi mua từ ghe cào, nếu quen chủ ghe sẽ cho. Bóng thả xuống biển một buổi, mực cái chui vào làm tổ đẻ. Ghe lớn, chỉ chở được ngoài trăm bóng, ghe nhỏ chừng 5 – 6 chục. Mực lá tuy mắc tiền nhưng hiếm, bóng lại hay bị ghe cào phá nên giờ cũng ít người làm. Như nhiều ngư dân xóm chài, ông Châu đổi nghề sang câu mực tuộc bằng vỏ ốc, được năm năm.

Ông Châu nhớ lại hồi chừng mười năm trước ở cái xứ Hòn Heo này (thuộc xã Dương Hòa, huyện Kiên Lương, Kiên Giang), nghề câu mực bằng vỏ ốc được dân chài nơi đây “phát kiến”. Một ông thợ lặn thấy mực tuộc chui vào nằm trong các vỏ ốc dưới đáy biển, về nhà ông thử quăng mấy vỏ ốc xuống ven bờ, mực tuộc cũng chui vào, thế là Hòn Heo có thêm nghề mới: nghề câu mực tuộc bằng vỏ ốc, gọi là ốc mực tuộc. Mực tuộc không lớn, thường khoảng 10 – 20 con/kg, râu (xúc tu) ngắn, thân to và dài so với râu, xứ này gọi mực tuộc để phân biệt với bạch tuộc, loại lớn hơn nhiều, đầu nhỏ tròn, râu dài.

Trước khi có nghề ốc mực tuộc, chỉ có dân ghe cào mới dính mực tuộc. Dân chài có nhiều cách giải thích tại sao mực tuộc lại ưa chui vào vỏ ốc: tuộc vô kiếm tổ đẻ (nên bắt được tuộc cái nhiều) hay lấy vỏ ốc làm nơi rình mồi hoặc chỗ núp khi bị săn đuổi... Cái hay nhất của nghề là không phải thả mồi gì và không tận diệt. Nghề câu mực tuộc bằng ốc sống cũng được, nhưng theo ông Châu, “kẻ cung cấp vỏ ốc mới ngon”. Khi nghề này mới bắt đầu, có người trong xóm tên là Hùng, dân Phan Thiết, trở về quê lặt vỏ ốc mang vô đây bán cho dân câu tuộc. Thứ ốc vôi ở biển tây không nhiều nhưng biển miền Trung đầy rẫy, thịt cũng chẳng ngon, ăn xong quăng vỏ chứ biết lấy làm gì. Ông Hùng giàu lên trông thấy, mua mấy chiếc xe tải chở vỏ ốc, xây nhà lớn.

Sống nghề

Cách làm dây ốc xem ra cũng dễ. Liêm Hái, một chủ vựa vừa thu gom mực tuộc, ghẹ, cá, vừa gia công và bán dây ốc mực tuộc trong thị xã Hà Tiên hướng dẫn: “Chọn vỏ ốc chừng nắm tay người lớn, thọt ba đầu ngón tay vào là vừa, cưa đít, mài bớt miệng và khoan một lỗ để xỏ dây, sau cùng cột vào dây, loại dây viền lưới cá, khoảng hai sải tay một con”. Ông Liêm Hái tính, một thiên ốc dài khoảng 4km, giá bán trên 12 - 15 triệu đồng. Người mua xuất sang Thái Lan, Campuchia hay những vùng không có vỏ ốc. Ở ấp Hòn Heo thì khác, chủ ghe nào cũng tự mua vỏ ốc làm dây, giá có thể mắc hơn nhưng tốt hơn. Vỏ ốc vôi dày, cứng, xài nhiều năm mới mục, thỉnh thoảng chủ ghe đi mua loại dung dịch rửa bồn cầu để tẩy rêu bám trên vỏ ốc.

Kêu đứa con trai tên Quý, 18 tuổi và cũng là “bạn ghe” lấy bè (kết bằng những miếng xốp lớn) chở người tò mò ra chiếc ghe lớn đậu cách bờ vài trăm mét, ông Châu mở khoang “biểu diễn” cách thả dây ốc, công việc làm bằng tay. Hai khoang nhỏ phía mũi ghe, chứa đầy 12 thiên ốc, vị ngư dân trung tuổi mô tả, để thả hết 12 thiên, ghe phải chạy liên tục 26 lý, mất chừng năm tiếng. Thả xong nghỉ chừng tiếng rưỡi là thu dây, mất sáu tiếng nữa.

Ngày xưa, việc thu dây làm bằng tay, mất nhiều thời gian và tốn sức, sau đó người ta chế máy cuốn dây cho bớt nặng nhọc. Máy cuốn dây lên khoang, mực tuộc trong ốc bò ra, người xếp dây, kẻ ướp mực tuộc. Ghe lớn từ 4 -5 bạn, làm quần quật 17 tiếng mỗi ngày, từ 0 giờ đến 5 giờ chiều, mới thả - kéo xong một mẻ.

Mỗi năm biển có hai mùa, mùa nam (nửa đầu năm) và mùa bấc (nửa cuối năm). Mùa làm ăn là mùa nam, khi đó cả trăm chiếc ghe ốc mực tuộc nối đuôi qua vùng biển Phú Quốc đánh bắt, bên đó nhiều mực tuộc hơn. Hàng tháng trời mới về thăm vợ con. Mùa này, giá mực tuộc cũng mắc hơn: 55 – 60 ngàn đồng/kg bán tại Phú Quốc. Mỗi ngày, chiếc ghe của ông Châu kiếm chừng 80 – 100 kg, trừ 800 ngàn tiền dầu, tiền bạn ghe (mỗi người được 8% trên tổng số tiền bán mực, sau khi trừ dầu), phần bỏ túi cũng được vài ba triệu đồng. Mùa bấc, hầu hết ghe trở lại Hòn Heo vì biển động, mực tuộc bên này cũng ít, giá lại thấp, nên chỉ kiếm bằng nửa số tiền mùa nam. Tuy về nhà, nhưng chỉ là neo ở bến nhà, hầu hết ghe ốc mực tuộc vẫn đi cả chục ngày (ghe nằm giời), thỉnh thoảng mới có ghe đi trong ngày (ghe chiều chiếc).

Bắt đầu từ Hòn Heo, nay ốc mực tuộc đã đi khắp Kiên Giang, từ hòn Nghệ, hòn Sơn, hòn Củ Chon… sang Phú Quốc và qua cả Campuchia, Thái Lan. Bốn mươi sáu tuổi và có 30 năm lênh đênh trên biển, ông Châu đúc kết, vẻ ngậm ngùi: “Cái nghề này khó giàu nhưng bền vì không tận diệt, chỉ sợ với nạn ghe cào điện, cào bay, liệu ít năm nữa mực tuộc có còn?”. 

Vĩnh Hòa

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hơn 150 doanh nghiệp nhà nước “chây ì” công bố thông tin

Hơn 150 doanh nghiệp nhà nước “chây ì” công bố thông tin

(PLVN) - Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến cuối năm 2018, 383 doanh nghiệp gửi báo cáo để công bố trên Cổng thông tin doanh nghiệp, chiếm 71,6% tổng số doanh nghiệp nhà nước (DNNN), tăng mạnh so với mức 38% của năm 2016 và 44% của năm 2017.

Người dân chung cư quan tâm tới hệ thống thoát hiểm

Người dân chung cư quan tâm tới hệ thống thoát hiểm
(PLVN) - Sau hàng loạt vụ cháy diễn ra tại các khu chung cư, nhà cao tầng thời gian qua, hệ thống thoát hiểm ở các chung cư đang là mối quan tâm hàng đầu của người dân. Tại nhiều chung cư, thang bộ thoát hiểm đang nằm ở phần lõi của tòa nhà, khi xảy ra hỏa hoạn, cư dân rất khó chạy ra thang thoát hiểm, dễ xảy tới hiện tượng chen lấn, xô đẩy…

Cái giá quá đắt cho gia đình Mexico muốn thực hiện “giấc mơ” Mỹ

Cái giá quá đắt cho gia đình Mexico muốn thực hiện “giấc mơ” Mỹ
(PLVN) - "Khi chúng tôi đến nơi, cô ấy đang la hét, gào khóc nói rằng dòng nước đã cuốn trôi con gái cô", Julia Le Duc, phóng viên tờ La Jornada ở thành phố Matamoros, Mexico, kể lại. Cô là người đã chụp bức ảnh hai cha con chết đuối trên sông Rio Grande giữa biên giới Mỹ - Mexico.

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công đô thị thông minh Tây Ninh

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công đô thị thông minh Tây Ninh
(PLVN) - Lãnh đạo UBND tỉnh Tây Ninh quyết tâm đưa tỉnh trở thành đơn vị đi đầu trong ứng dụng CNTT, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của tỉnh nhà trong thời đại mới, góp phần vào việc xây dựng thành công đô thị thông minh, chính quyền điện tử và mang lại nhiều giá trị hơn cho xã hội, người dân và doanh nghiệp. 
Điều kỳ diệu vẫn xảy ra

Điều kỳ diệu vẫn xảy ra

(PLVN) - “Chào ngày mới” hôm nay của Pháp luật Việt Nam nói về một điều kỳ diệu. Sau gần 2 tháng được chăm sóc đặc biệt, bé Bình An, con của sản phụ Nguyễn Thị Liên (28 tuổi ở Lý Nhân, Hà Nam, bị ung thư vú giai đoạn cuối phải mổ ngồi để đón con) đã được xuất viện hôm qua (15/7), với cân nặng 2,4 kg. 

Tôn vinh hay chỉ là “thương vụ”?

Tôn vinh hay chỉ là “thương vụ”?
(PLVN) - Cuối chiều ngày 13/7 tức là chỉ trước lúc chương trình “Tôn vinh Nữ hoàng thương hiệu Việt Nam 2019” diễn ra vài giờ, lãnh đạo Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô đã chính thức ra văn bản hủy chương trình này với lý do phía Cung đã nhiều lần yêu cầu đơn vị tổ chức cung cấp các giấy tờ, tài liệu chứng minh tính hợp pháp của việc tổ chức chương trình, tuy nhiên cho đến 15h30 ngày 13/7, đơn vị này vẫn không cung cấp được. 

Nâng cao chất lượng cơ quan dân cử: Cần cân nhắc việc giảm đại biểu HĐND chuyên trách

Nâng cao chất lượng cơ quan dân cử: Cần cân nhắc việc giảm đại biểu HĐND chuyên trách
(PLVN) - Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) vào hôm qua (15/7), khi cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, nhiều đại biểu tán thành việc giảm số lượng đại biểu hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp, giảm số lượng cấp phó của HĐND. Tuy nhiên, cũng cần phải cân nhắc xem giảm như thế nào và giảm ở cấp nào?

Nhiều chính sách dành cho phụ nữ được cụ thể hóa

Nhiều chính sách dành cho phụ nữ được cụ thể hóa
(PLVN) - Ngày 15/7, Ban Dân vận Trung ương đã tổ chức Hội nghị đánh giá một năm thực hiện Chỉ thị 21 của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới, gắn với việc thực hiện Chỉ thị 35 của Bộ Chính trị về Đại hội Đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.
Đắk Lắk cần rà soát việc xử lý những sai phạm, gây bức xúc trong nhân dân

Đắk Lắk cần rà soát việc xử lý những sai phạm, gây bức xúc trong nhân dân

(PLVN) - Ngày 15/7, Đoàn kiểm tra của Ban Bí thư do ông Phan Đình Trạc, Bí Thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương làm Trưởng đoàn đã làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk về thực hiện Nghị quyết Trung ương IV, khóa XII gắn với việc triển khai Quy định số 101-QĐ/TW của Ban Bí thư; Quy định số 55-QĐ/TW của Bộ Chính trị và việc thực hiện Quy định số 08-QĐi/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%