Bắt chước thiết kế có vi phạm tác quyền?

(PLVN) - Gần đây xuất hiện thông tin chuỗi nhượng quyền cà phê nổi tiếng và thành công nhất Việt Nam – Cộng Cà phê, bị Cà phê C. 1989  “nhái” ý tưởng thiết kế và bài trí trong quán gây nhầm lẫn cho khách hàng. Vấn đề đặt ra là các doanh nghiệp, cá nhân cần làm gì để bảo hộ ý tưởng?.
Bắt chước thiết kế có vi phạm tác quyền? Ảnh chỉ mang tính chất minh họa. Nguồn Internet

Ý tưởng chưa được xác lập quyền tác giả!

Về vấn đề này, cần nhìn nhận quyền đối với tài sản trí tuệ gồm có: quyền tác giả, quyền liên quan (đến quyền tác giả), quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. “Ý tưởng thiết kế” thoạt nghe có vẻ khá gần với câu chuyện quyền tác giả (ý tưởng) hoặc quyền sở hữu công nghiệp (thiết kế). Xét trên phương diện này,“ý tưởng” chỉ tồn tại dưới dạng suy nghĩ, tư duy, chỉ nằm trong đầu, tức là chưa được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định thì chưa được xác lập quyền tác giả (khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ). 

Đối với quyền sở hữu công nghiệp, cách thiết kế bài trí trong quán Cộng cà phê không có tính mới, không phải giải pháp kỹ thuật, cũng chẳng là quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định nên không thể coi thiết kế bài trí là một sáng chế được. Mặt khác, thiết kế bài trí khó có khả năng áp dụng công nghiệp trong thực tế bởi vì chẳng có quán cà phê nào lại thiết kế cả trăm quán như một và cũng khó có mặt bằng giống hệt nhau để làm được việc này nên cũng chưa thể coi thiết kế bài trí là kiểu dáng công nghiệp.

Pháp luật Hoa Kỳ có một khái niệm về “nhận diện thương mại” (trade dress), là một thuật ngữ pháp lý thường nói đến các đặc điểm về hình thức trực quan của sản phẩm hoặc bao bì của sản phẩm biểu thị nguồn gốc của sản phẩm cho người tiêu dùng.  Liên quan đến thuật ngữ này, có một vụ kiện khá nổi tiếng giữa Công ty Two Pesos và Công ty Taco Cabana. 

Đây là một vụ kiện được Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét, trong đó Tòa án cho rằng Two Pesos đã vi phạm nhãn hiệu của Taco Cabana đối với thiết kế nhà hàng của họ. Thẩm phán Byron White kết luận rằng “nhận diện thương mại” vốn đã đặc biệt theo Đạo luật Lanham và nguyên đơn (Công ty Two Pesos) không bắt buộc phải chứng minh ý nghĩa khác của nhận diện thương mại trong các vụ kiện để bảo vệ thương hiệu của họ. Tòa án quận cho rằng nhận diện thương mại có thể là một nhãn hiệu nếu nó vốn đã đặc biệt hoặc có một ý nghĩa khác. Bồi thẩm đoàn nhận thấy nhận diện thương mại của nguyên đơn là đặc biệt và nguyên đơn được bồi thường thiệt hại. 

Việc cần làm để được bảo hộ “ý tưởng thiết kế”

Việc bảo hộ cách thiết kế bài trí của cửa hàng trên thế giới không phải là hiếm. Thực ra để bảo hộ được ý tưởng thiết kế không khó. Người nghĩ ra ý tưởng thiết kế bài trí quán cà phê chỉ cần viết nó ra thành bản mô tả hoặc vẽ ra bằng bất kỳ phương tiện gì, hay nói cách khác là định hình nên ý tưởng đó trên giấy hoặc bằng phần mềm máy tính để có thể nhìn thấy, đọc được, chạm tới được... thì đều có thể được bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình. 

Hơn thế nữa, quyền sở hữu công nghiệp còn có một chế định về chống cạnh tranh không lành mạnh. Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở hoạt động cạnh tranh trong kinh doanh (khoản 3 Điều 6 Luật SHTT). 

Trong trường hợp này, có thể xác định quán cà phê C. 1989 đã có hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại như màu sắc, cách thiết kế bài trí trong quán, menu, phương thức phục vụ… gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng nên có thể được coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh, gây ảnh hưởng đến uy tín và thiệt hại cho Cộng cà phê. 

Có thể kết luận rằng, C. 1989 không vi phạm quyền tác giả đối với “ý tưởng thiết kế”, bài trí cửa hàng của Cộng cà phê. Hành vi của C. 1989 chỉ có thể xác định là cạnh tranh không lành mạnh. Hành vi này hoàn toàn có thể xử lý được theo cả quy định trong pháp luật sở hữu trí tuệ và luật cạnh tranh tại Việt Nam. Tuy vậy, để có thể có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn, Cộng Cà phê nên thực hiện việc đăng ký quyền tác giả với bản vẽ thiết kế hoặc bản mô tả thiết kế quán cà phê của mình. 

Nguyễn Hoài Nam

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hơn 150 doanh nghiệp nhà nước “chây ì” công bố thông tin

Hơn 150 doanh nghiệp nhà nước “chây ì” công bố thông tin

(PLVN) - Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến cuối năm 2018, 383 doanh nghiệp gửi báo cáo để công bố trên Cổng thông tin doanh nghiệp, chiếm 71,6% tổng số doanh nghiệp nhà nước (DNNN), tăng mạnh so với mức 38% của năm 2016 và 44% của năm 2017.

Người dân chung cư quan tâm tới hệ thống thoát hiểm

Người dân chung cư quan tâm tới hệ thống thoát hiểm
(PLVN) - Sau hàng loạt vụ cháy diễn ra tại các khu chung cư, nhà cao tầng thời gian qua, hệ thống thoát hiểm ở các chung cư đang là mối quan tâm hàng đầu của người dân. Tại nhiều chung cư, thang bộ thoát hiểm đang nằm ở phần lõi của tòa nhà, khi xảy ra hỏa hoạn, cư dân rất khó chạy ra thang thoát hiểm, dễ xảy tới hiện tượng chen lấn, xô đẩy…

Cái giá quá đắt cho gia đình Mexico muốn thực hiện “giấc mơ” Mỹ

Cái giá quá đắt cho gia đình Mexico muốn thực hiện “giấc mơ” Mỹ
(PLVN) - "Khi chúng tôi đến nơi, cô ấy đang la hét, gào khóc nói rằng dòng nước đã cuốn trôi con gái cô", Julia Le Duc, phóng viên tờ La Jornada ở thành phố Matamoros, Mexico, kể lại. Cô là người đã chụp bức ảnh hai cha con chết đuối trên sông Rio Grande giữa biên giới Mỹ - Mexico.

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công đô thị thông minh Tây Ninh

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công đô thị thông minh Tây Ninh
(PLVN) - Lãnh đạo UBND tỉnh Tây Ninh quyết tâm đưa tỉnh trở thành đơn vị đi đầu trong ứng dụng CNTT, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của tỉnh nhà trong thời đại mới, góp phần vào việc xây dựng thành công đô thị thông minh, chính quyền điện tử và mang lại nhiều giá trị hơn cho xã hội, người dân và doanh nghiệp. 
Điều kỳ diệu vẫn xảy ra

Điều kỳ diệu vẫn xảy ra

(PLVN) - “Chào ngày mới” hôm nay của Pháp luật Việt Nam nói về một điều kỳ diệu. Sau gần 2 tháng được chăm sóc đặc biệt, bé Bình An, con của sản phụ Nguyễn Thị Liên (28 tuổi ở Lý Nhân, Hà Nam, bị ung thư vú giai đoạn cuối phải mổ ngồi để đón con) đã được xuất viện hôm qua (15/7), với cân nặng 2,4 kg. 

Tôn vinh hay chỉ là “thương vụ”?

Tôn vinh hay chỉ là “thương vụ”?
(PLVN) - Cuối chiều ngày 13/7 tức là chỉ trước lúc chương trình “Tôn vinh Nữ hoàng thương hiệu Việt Nam 2019” diễn ra vài giờ, lãnh đạo Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô đã chính thức ra văn bản hủy chương trình này với lý do phía Cung đã nhiều lần yêu cầu đơn vị tổ chức cung cấp các giấy tờ, tài liệu chứng minh tính hợp pháp của việc tổ chức chương trình, tuy nhiên cho đến 15h30 ngày 13/7, đơn vị này vẫn không cung cấp được. 

Nâng cao chất lượng cơ quan dân cử: Cần cân nhắc việc giảm đại biểu HĐND chuyên trách

Nâng cao chất lượng cơ quan dân cử: Cần cân nhắc việc giảm đại biểu HĐND chuyên trách
(PLVN) - Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) vào hôm qua (15/7), khi cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, nhiều đại biểu tán thành việc giảm số lượng đại biểu hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp, giảm số lượng cấp phó của HĐND. Tuy nhiên, cũng cần phải cân nhắc xem giảm như thế nào và giảm ở cấp nào?

Nhiều chính sách dành cho phụ nữ được cụ thể hóa

Nhiều chính sách dành cho phụ nữ được cụ thể hóa
(PLVN) - Ngày 15/7, Ban Dân vận Trung ương đã tổ chức Hội nghị đánh giá một năm thực hiện Chỉ thị 21 của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới, gắn với việc thực hiện Chỉ thị 35 của Bộ Chính trị về Đại hội Đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.
Đắk Lắk cần rà soát việc xử lý những sai phạm, gây bức xúc trong nhân dân

Đắk Lắk cần rà soát việc xử lý những sai phạm, gây bức xúc trong nhân dân

(PLVN) - Ngày 15/7, Đoàn kiểm tra của Ban Bí thư do ông Phan Đình Trạc, Bí Thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương làm Trưởng đoàn đã làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk về thực hiện Nghị quyết Trung ương IV, khóa XII gắn với việc triển khai Quy định số 101-QĐ/TW của Ban Bí thư; Quy định số 55-QĐ/TW của Bộ Chính trị và việc thực hiện Quy định số 08-QĐi/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%