Bắt chước thiết kế có vi phạm tác quyền?

(PLVN) - Gần đây xuất hiện thông tin chuỗi nhượng quyền cà phê nổi tiếng và thành công nhất Việt Nam – Cộng Cà phê, bị Cà phê C. 1989  “nhái” ý tưởng thiết kế và bài trí trong quán gây nhầm lẫn cho khách hàng. Vấn đề đặt ra là các doanh nghiệp, cá nhân cần làm gì để bảo hộ ý tưởng?.
Bắt chước thiết kế có vi phạm tác quyền? Ảnh chỉ mang tính chất minh họa. Nguồn Internet

Ý tưởng chưa được xác lập quyền tác giả!

Về vấn đề này, cần nhìn nhận quyền đối với tài sản trí tuệ gồm có: quyền tác giả, quyền liên quan (đến quyền tác giả), quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. “Ý tưởng thiết kế” thoạt nghe có vẻ khá gần với câu chuyện quyền tác giả (ý tưởng) hoặc quyền sở hữu công nghiệp (thiết kế). Xét trên phương diện này,“ý tưởng” chỉ tồn tại dưới dạng suy nghĩ, tư duy, chỉ nằm trong đầu, tức là chưa được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định thì chưa được xác lập quyền tác giả (khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ). 

Đối với quyền sở hữu công nghiệp, cách thiết kế bài trí trong quán Cộng cà phê không có tính mới, không phải giải pháp kỹ thuật, cũng chẳng là quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định nên không thể coi thiết kế bài trí là một sáng chế được. Mặt khác, thiết kế bài trí khó có khả năng áp dụng công nghiệp trong thực tế bởi vì chẳng có quán cà phê nào lại thiết kế cả trăm quán như một và cũng khó có mặt bằng giống hệt nhau để làm được việc này nên cũng chưa thể coi thiết kế bài trí là kiểu dáng công nghiệp.

Pháp luật Hoa Kỳ có một khái niệm về “nhận diện thương mại” (trade dress), là một thuật ngữ pháp lý thường nói đến các đặc điểm về hình thức trực quan của sản phẩm hoặc bao bì của sản phẩm biểu thị nguồn gốc của sản phẩm cho người tiêu dùng.  Liên quan đến thuật ngữ này, có một vụ kiện khá nổi tiếng giữa Công ty Two Pesos và Công ty Taco Cabana. 

Đây là một vụ kiện được Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét, trong đó Tòa án cho rằng Two Pesos đã vi phạm nhãn hiệu của Taco Cabana đối với thiết kế nhà hàng của họ. Thẩm phán Byron White kết luận rằng “nhận diện thương mại” vốn đã đặc biệt theo Đạo luật Lanham và nguyên đơn (Công ty Two Pesos) không bắt buộc phải chứng minh ý nghĩa khác của nhận diện thương mại trong các vụ kiện để bảo vệ thương hiệu của họ. Tòa án quận cho rằng nhận diện thương mại có thể là một nhãn hiệu nếu nó vốn đã đặc biệt hoặc có một ý nghĩa khác. Bồi thẩm đoàn nhận thấy nhận diện thương mại của nguyên đơn là đặc biệt và nguyên đơn được bồi thường thiệt hại. 

Việc cần làm để được bảo hộ “ý tưởng thiết kế”

Việc bảo hộ cách thiết kế bài trí của cửa hàng trên thế giới không phải là hiếm. Thực ra để bảo hộ được ý tưởng thiết kế không khó. Người nghĩ ra ý tưởng thiết kế bài trí quán cà phê chỉ cần viết nó ra thành bản mô tả hoặc vẽ ra bằng bất kỳ phương tiện gì, hay nói cách khác là định hình nên ý tưởng đó trên giấy hoặc bằng phần mềm máy tính để có thể nhìn thấy, đọc được, chạm tới được... thì đều có thể được bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình. 

Hơn thế nữa, quyền sở hữu công nghiệp còn có một chế định về chống cạnh tranh không lành mạnh. Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở hoạt động cạnh tranh trong kinh doanh (khoản 3 Điều 6 Luật SHTT). 

Trong trường hợp này, có thể xác định quán cà phê C. 1989 đã có hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại như màu sắc, cách thiết kế bài trí trong quán, menu, phương thức phục vụ… gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng nên có thể được coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh, gây ảnh hưởng đến uy tín và thiệt hại cho Cộng cà phê. 

Có thể kết luận rằng, C. 1989 không vi phạm quyền tác giả đối với “ý tưởng thiết kế”, bài trí cửa hàng của Cộng cà phê. Hành vi của C. 1989 chỉ có thể xác định là cạnh tranh không lành mạnh. Hành vi này hoàn toàn có thể xử lý được theo cả quy định trong pháp luật sở hữu trí tuệ và luật cạnh tranh tại Việt Nam. Tuy vậy, để có thể có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn, Cộng Cà phê nên thực hiện việc đăng ký quyền tác giả với bản vẽ thiết kế hoặc bản mô tả thiết kế quán cà phê của mình. 

Nguyễn Hoài Nam

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bà Nà Hills “phục dụng” lại sắc màu rêu phong cho Cầu Vàng sau sự cố du khách vẽ bậy

Bà Nà Hills “phục dụng” lại sắc màu rêu phong cho Cầu Vàng sau sự cố du khách vẽ bậy
(PLVN) - Ngày 22/4, một fanpage cộng đồng nổi tiếng đã chia sẻ loạt hình ảnh một du khách trẻ dùng bút xoá viết lên bàn tay nâng đỡ cây Cầu Vàng tại khu du lịch Bà Nà Hills (Đà Nẵng). Sau sự việc tương tự tại Fansipan và nhiều nơi khác, đến lúc này, rất cần một giải pháp mạnh để ý thức của người đi du lịch được cải thiện.
Huế đẹp lung linh trong ánh sáng cầu Trường Tiền

Huế đẹp lung linh trong ánh sáng cầu Trường Tiền

(PLVN) - Thành phố Huế đã đầu tư hơn 10 tỷ đồng lắp đặt hệ thống 210 bộ đèn LED nhiều màu, được điều khiển lập trình trên máy tính, có khả năng tạo ra tất cả mọi hiệu ứng ánh sáng màu cho cây cầu lịch sử này.

Vẻ quyến rũ của 'Hoa hậu nghèo nhất trong các Hoa hậu'

Vẻ quyến rũ của 'Hoa hậu nghèo nhất trong các Hoa hậu'
Gia nhập mái nhà VTV24, Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh dần bị cuốn hút bởi "mối duyên" với truyền hình đầy thú vị nhưng cũng không ít áp lực. Người đẹp được ví là “Hoa hậu nghèo nhất trong các Hoa hậu” có sự tiến bộ từng ngày về phong cách sau khi trở thành MC, BTV nhà đài.

Huawei chọn “đứng sau” những chiếc xe hơi số

Huawei chọn “đứng sau” những chiếc xe hơi số
(PLVN) - Huawei khẳng định, người khổng lồ công nghệ này sẽ không sản xuất ô tô mà tập trung vào công nghệ thông tin – viễn thông (ICT) để hỗ trợ các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) xe hơi chế tạo những chiếc xe tốt hơn.

Bảo Thắng (Lào Cai): Nghi vấn “dàn xếp” đấu thầu, gắn mác dự án để “ăn chia” ngân sách?

Bảo Thắng (Lào Cai): Nghi vấn “dàn xếp” đấu thầu, gắn mác dự án để “ăn chia” ngân sách?
(PLVN) - Hàng loạt dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng tại huyện Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai) do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Bảo Thắng làm chủ đầu tư bị nghi vấn đấu thầu bất minh nhằm “dàn xếp” cho một nhóm nhà thầu “sân sau” liên tiếp trúng thầu để “ăn chia”, rút ruột ngân sách?

Khánh thành Nhà máy nước sạch có công nghệ hiện đại và quy mô lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Khánh thành Nhà máy nước sạch có công nghệ hiện đại và quy mô lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long
(PLVN) - Sau 12 tháng thi công thần tốc, ngày 20/04/2019, Nhà máy nước sạch Nhị Thành (Long An) – một trong những dự án nhà máy xây mới có quy mô lớn nhất khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, góp phần trực tiếp giải quyết vấn đề sử dụng nước ngầm, gây ra tình trạng sụt lún nghiêm trọng ở khu vực này đã chính thức khánh thành và đưa vào vận hành cấp phát nước. Đây là dự án nước sạch trọng điểm của tỉnh Long An với dự phòng cấp nước lên đến 80.000 m3/ngày đêm, có tổng số vốn đầu tư 653 tỉ đồng.
Ca sĩ Đan Trường “đốn tim” khán giả tại lễ mở bán TMS Hotel Quy Nhon Beach

Ca sĩ Đan Trường “đốn tim” khán giả tại lễ mở bán TMS Hotel Quy Nhon Beach

(PLVN) - Sự hiện diện của “anh Bo” Đan Trường tại lễ mở bán dự án TMS Hotel Quy Nhon Beach vừa diễn ra khiến hàng trăm khách mời tham dự chương trình dâng trào cảm xúc. Giọng ca vàng của làng giải trí Việt không chỉ đốn tim khán giả bởi những bản hit đình đám một thời mà còn lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ cùng các khán giả của chương trình.

“Tín dụng đen”, “xã hội đen” lộng hành ở Thái Bình: Xót xa những phận đời ngang trái

“Tín dụng đen”, “xã hội đen” lộng hành ở Thái Bình: Xót xa những phận đời ngang trái
(PLVN) - Chỉ vì trực tiếp hay gián tiếp trót vướng vào một ổ nhóm "tín dụng đen" số má, cuộc sống của nhiều gia đình tại tỉnh Thái Bình đã bị đảo lộn. Các nạn nhân đồng loạt thốt lên rằng: "Giá như ngay từ đầu các cơ quan chức năng làm hết trách nhiệm, hết mình bảo vệ, quan tâm và gần dân hơn, thì đâu nên nỗi".

Trung tướng Trần Đình Nhã: Tướng của VNA được điều sang nhưng Jetstar vẫn lỗ, cách dùng người của VNA có vấn đề?

Trung tướng Trần Đình Nhã: Tướng của VNA được điều sang nhưng Jetstar vẫn lỗ, cách dùng người của VNA có vấn đề?
(PLVN) - Tiếp tục câu chuyện lãnh đạo Vietnam Airline (VNA) được thăng chức cho dù trong thời gian lãnh đạo Hãng hàng không Jetstar Pacific (JPA) đã góp phần tạo nên khoản lỗ lũy kế hơn 4000 tỷ đồng, Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Trung tướng Trần Đình Nhã, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh của Quốc hội về vấn đề này.
Thủ tướng sắp dự Diễn đàn 'Vành đai và Con đường' tại Trung Quốc

Thủ tướng sắp dự Diễn đàn 'Vành đai và Con đường' tại Trung Quốc

(PLVN) - Bộ Ngoại giao ngày 22/4 ra thông cáo cho biết, nhận lời mời của Tổng Bí thư , Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Diễn đàn cấp cao hợp tác “Vành đai và Con đường” lần thứ hai tại Bắc Kinh, Trung Quốc từ ngày 25 đến 27/4/2019.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%