Thuế thuốc lá càng thấp, gánh nặng xã hội càng cao

(PLO) - Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2020 giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trưởng thành còn 39% (hiện nay là 43%). Để đạt được mục tiêu này, các chuyên gia khuyến cáo thuế là công cụ chính sách quan trọng nhất và hiệu quả nhất, đóng góp 50-60% vào việc giảm tỷ lệ hút thuốc lá.
Thuế thuốc lá càng thấp, gánh nặng xã hội càng cao Hình minh họa

Bộ Tài chính đưa ra hai phương án tăng thuế. Trong đó, phương án 1 là bổ sung thuế tuyệt đối 1.000 đồng mỗi bao thuốc; phương án 2 là tăng thuế tỷ lệ theo lộ trình 75-80% và đạt 85% năm 2021.

Chia sẻ tại phiên thảo luận về thuế thuốc lá của Hội nghị thường niên các nhà Kinh tế Việt Nam diễn ra gần đây tại Hà Nội, thạc sĩ Đào Thế Sơn, chuyên gia kinh tế, giảng viên Đại học Thương Mại cho rằng tác động của các phương án này rất yếu, chỉ giúp Việt Nam đạt được một nửa so với mục tiêu đề ra. Cụ thể, phương án 1 giúp giảm 1,5% tỷ lệ hút thuốc lá; còn phương án 2 chỉ 1%.

Thực tế, trong suốt 10 năm qua (2006-2016); Việt Nam có 3 lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá: 55-65-70%. Tuy nhiên, khoảng cách tăng quá xa, mức tăng quá thấp nên hiệu quả rất thấp. Quy đổi ra thì mức thuế này chỉ chiếm 35% giá bán lẻ.

“Nếu tăng theo lộ trình lên 85% năm 2021 thì tính trung bình thuế đánh vào mỗi bao thuốc lá chỉ tăng 551 đồng, với các nhãn hiệu thuốc lá giá rẻ thì tăng 250 đồng. Người trẻ, người có thu nhập thấp vẫn có thể chịu được mức giá này”, ông Sơn tính toán.

Với mức thuế thấp, giá thuốc lá ở Việt Nam cũng thuộc loại rẻ nhất so với các nước trên thế giới và trong khu vực. Trong 20 nước được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khảo sát, giá một bao thuốc lá phổ biến ở nước ta đứng thứ 19, thấp hơn cả Lào, Campuchia, Trung Quốc...

Ước tính năm 2005, người tiêu dùng chi khoảng 9% thu nhập để mua 100 bao thuốc lá thì năm 2016 chỉ phải bỏ ra 4,3% thu nhập. Theo thạc sĩ Sơn, thuốc lá đang rẻ đi so với thu nhập. 

Thái Lan mỗi năm tiêu thụ 2,2 tỷ bao thuốc lá nhưng thu thuế đạt 2,1 tỷ USD. Trong 22 năm thuế thuốc lá của nước này tăng từ 55% lên 87% giá bán buôn đã có thuế; tương đương mức tăng 120% giá xuất xưởng lên thành 670%. Việt Nam mỗi năm tiêu thụ gấp đôi con số của Thái Lan nhưng thu thuế chỉ được 0,7 tỷ USD.

Vì thế, chuyên gia đề xuất Việt Nam cần tăng thuế mạnh hơn. Bộ Y tế, WHO... đều cho rằng để đạt hiệu quả giảm tỷ lệ nam giới hút thuốc lá xuống 39% trong 2 năm tới, Việt Nam cần bổ sung mức thuế tuyệt đối 2.000-5.000 đồng mỗi bao.

Bên cạnh đó, một trong những lý do khiến thuế thuốc lá không tăng mạnh là do lo ngại về việc làm và gia tăng buôn lậu. Tuy nhiên, các chuyên gia phản bác quan điểm này.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền, chuyên gia kinh tế, Đại học Thương Mại nhấn mạnh việc làm trong sản xuất thuốc lá chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số việc làm quốc gia 0,01%; việc giảm việc làm ở đây không liên quan đến sản lượng sản xuất thuốc lá cũng như việc tăng thuế. Cụ thể, giai đoạn 2010-2013, lao động ngành thuốc lá giảm dù không tăng thuế và sản lượng sản xuất thuốc lá tăng đều đặn (từ gần 5,1 tỷ lên 5,7 tỷ bao).

Về buôn lậu thuốc lá ở Việt Nam, tiến sĩ Evan Blecher, Trung tâm chính sách y tế, Viện nghiên cứu và chính sách y tế, Đại học Illinois (Chicago, Mỹ) cho biết, khảo sát 2.700 người hút thuốc từ 18 tuổi trở lên ở 9 tỉnh thành ở Bắc, Trung, Nam cho thấy giá thuốc lá lậu cao hơn đáng kể so với thuốc lá hợp pháp. Thuốc lá lậu được tiêu thụ bởi người giàu nhiều hơn.

“Hiện tượng này ở Việt Nam rất lạ, không giống các quốc gia khác. Điều này không giống với câu chuyện mà các doanh nghiệp thuốc lá hay đưa ra rằng buôn lậu thuốc lá để trốn thuế; do đó thuốc lá lậu rất rẻ hoặc ít nhất là rẻ hơn thuốc lá hợp pháp phải chịu thuế”, chuyên gia phân tích. Theo các nghiên cứu của WHO, tại các quốc gia có mức giá thuốc lá thấp thì tình trạng buôn lậu lại xảy ra nhiều hơn so với những nước có mức giá và thuế cao hơn.

Thuốc lá là mặt hàng đặc biệt, gây nghiện nên nếu giảm tiêu dùng thì cũng chậm, nhiều người nghiện khó có thể bỏ thuốc. Việc tăng thuế chủ yếu giảm người trẻ hút mới.

Gánh nặng bệnh tật do thuốc lá tại Việt Nam rất lớn. Ước tính mỗi năm nước ta có đến 40.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Với một tỷ bao thuốc tiêu thụ vào những năm 1990, hiện hệ thống y tế của Việt Nam đã quá tải; người bệnh tim mạch, ung thư nằm ghép 4-5 người... Gánh nặng bệnh tật do thuốc lá trong tương lai sẽ nặng nề hơn với 5 tỷ bao thuốc tiêu thụ năm 2013.

Lê Nhung

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cuộc sống mới trên vùng khó Bố Trạch

Cuộc sống mới trên vùng khó Bố Trạch
(PLVN) - Những năm qua, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Bố Trạch (Quảng Bình) đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp nhiều hộ gia đình được tiếp cận với các nguồn vốn vay chính sách, trong đó có chương trình tín dụng đối với hộ gia đình sản xuất kinh doanh (SXKD) tại vùng khó khăn (VKK).

Du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo (MICE): Tiềm năng đang bị bỏ ngỏ?

Du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo (MICE): Tiềm năng đang bị bỏ ngỏ?
(PLVN) - Với lợi thế bãi biển trải dài và nhiều thắng cảnh, cơ sở vật chất hiện đại,… Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển du lịch MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo). Để đáp ứng nguồn khách chuyên nghiệp, có khả năng chi trả cao từ loại hình này, yêu cầu cải thiện cơ chế quản lý, cơ sở hạ tầng, chất lượng dịch vụ trở thành bài toán cấp thiết.
BOT T2 trên quốc lộ 91 chưa “hạ nhiệt”

BOT T2 trên quốc lộ 91 chưa “hạ nhiệt”

(PLVN) - Cứ vài chục phút trạm BOT T2 (khu vực Thới Hòa, phường Thới Thuận, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ) lại kẹt xe phải xả trạm. Không khí xung quanh thật ồn ào vì xe cộ đông đúc, tiếng còi xe inh ỏi. Mỗi lần xả trạm lại có người hiếu kì reo hò, vỗ tay. Thỉnh thoảng lại có người to tiếng cự cãi lẫn nhau vì kẹt xe, rồi lại xả trạm…

Vợ chồng thầy giáo nấu cơm miễn phí cho học trò vùng cao

Vợ chồng thầy giáo nấu cơm miễn phí cho học trò vùng cao
(PLVN) - Nhiều lần chứng kiến cảnh học sinh đến trường với cái bụng rỗng, thầy Lương Văn Bá đã bàn với vợ mở quán ăn sáng miễn phí, phục vụ những học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Từ đó đến nay, căn nhà nhỏ của cặp giáo viên này là địa điểm ăn sáng cho hàng trăm học sinh nghèo ở vùng cao xứ Nghệ.

'Ruby máu' - một thông điệp bảo vệ tài nguyên, môi trường

'Ruby máu' - một thông điệp bảo vệ tài nguyên, môi trường
(PLVN) - Đường dây buôn bán trái phép đá quý, những sự rò rỉ đá quí không qua kiểm duyệt cơ quan nhà nước, buôn lậu đá quý ra nước ngoài và thủ thuật tẩu tán đá quý của những nhà thầu, các băng đảng để thu lợi nhuận phi pháp đã làm cho tài nguyên quốc gia rò rỉ và nhỏ máu. Từ thực tế này, bộ phim truyền hình “Ruby máu” (đang được phát sóng vào lúc 21h00, từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần trên kênh ANTV) thực sự là một thông điệp về bảo vệ tài nguyên môi trường.

TP HCM giao đất cho chủ đầu tư xây mới chung cư Cô Giang

TP HCM giao đất cho chủ đầu tư xây mới chung cư Cô Giang
(PLVN) - Liên quan đến tiến độ thực hiện chương trình cải tạo chung cư cũ, mới đây UBND TP Hồ Chí Minh đã thống nhất với đề xuất của Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố về việc giao đất cho Công ty cổ phần Phát triển Đất Việt để thực hiện dự án chung cư Cô Giang tại phường Cô Giang, quận 1.

Tận mắt 'siêu dự án' của Công ty địa ốc Alibaba: Bãi đất xác xơ được 'nổ' “dự án vươn tầm thế giới”

Tận mắt 'siêu dự án' của Công ty địa ốc Alibaba: Bãi đất xác xơ được 'nổ' “dự án vươn tầm thế giới”
(PLVN) - Sau TP HCM, huyện Long Thành (Đồng Nai), thị xã Phú Mỹ (Bà Rịa - Vũng Tàu), mới đây huyện Xuân Lộc (Đồng Nai) tiếp tục cảnh báo về dự án “ma” của Công ty cổ phần địa ốc Alibaba. Trước thông tin trên về dự án trên, PV đã tìm tới xã Xuân Hưng (huyện Xuân Lộc) để tìm hiểu về dự án được giới thiệu có tên Ali Mega Xuân Lộc của Công ty Alibaba. 

Sao lại giảm nhẹ trong khi cần tăng nặng?

Sao lại giảm nhẹ trong khi cần tăng nặng?
(PLVN) - Bị can Nguyễn Hữu Linh bị truy tố ra tòa vì hành vi dâm ô với trẻ em không chỉ là thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, “quân pháp bất vị thân” mà còn là kết quả của sự đồng thuận xã hội, quyết không để những kẻ đồi bại lọt lưới, không chỉ đơn thuần là pháp luật mà còn chứa đựng nhiều yếu tố đạo lý ở đây.

Góp ý dự thảo Luật Biên phòng Việt Nam: Cần xây dựng nền biên phòng phát huy sức mạnh toàn dân

Góp ý dự thảo Luật Biên phòng Việt Nam: Cần xây dựng nền biên phòng phát huy sức mạnh toàn dân
(PLVN) - Luật Biên phòng Việt Nam được xây dựng với mục đích phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, tổ chức, cá nhân, xây dựng nền biên phòng (BP) toàn dân và thế trận BP toàn dân vững mạnh, ổn định lâu dài trong nền quốc phòng toàn dân và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. 

Đáng ghét cái sự 'hợm'

Đáng ghét cái sự 'hợm'
(PLVN) - Lời lẽ và cách xưng hô của một thanh niên Việt kiều dẫn chó đi dạo với các ông già bảo vệ chung cư biểu hiện một thứ văn hóa hợm hĩnh mà cụ thể ở đây là hợm của, hợm tiền và hợm... cả chó nữa. Chúng tôi không dẫn ra thái độ và ngôn ngữ của anh chàng này vì nó quá phản cảm, gây bức xúc cho những người đọc bài này một lần nữa.

Nguy hại khó lường của tôm hùm đất

Nguy hại khó lường của tôm hùm đất
(PLVN) - Tôm hùm nước ngọt (còn có tên tôm hùm đất) là loài xâm thực nguy hại đã được cảnh báo nhưng thời gian gần đây, việc buôn bán loài này diễn ra rầm rộ, khiến Bộ NN&PTNN phải cảnh báo mức độ nguy hại của nó.

Kỷ niệm 15 năm đường bay thẳng Việt - Nga: Cầu nối thúc đẩy hợp tác song phương

Kỷ niệm 15 năm đường bay thẳng Việt - Nga: Cầu nối thúc đẩy hợp tác song phương
(PLVN) - Thị trường Nga luôn đứng trong top 10 thị trường có lưu lượng khách du lịch đến Việt Nam lớn nhất. Theo dự báo, Việt Nam sẽ đón một triệu khách du lịch Nga vào năm 2020… Đây hứa hẹn sẽ là thị trường tiềm năng trong phát triển du lịch, nhất là trong bối cảnh đường bay thẳng Việt Nam - Nga vừa chính thức kỷ niệm 15 năm khai thác.

Mở rộng các hành vi có thể bị xét xử tội Dâm ô

Mở rộng các hành vi có thể bị xét xử tội Dâm ô
(PLVN) - Trong Dự thảo Nghị quyết hướng dẫn một số điều của Bộ luật Hình sự quy định về các tội xâm hại tình dục trẻ em, khái niệm dâm ô mới đã được mở rộng với nhiều hành vi cụ thể được liệt kê.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%